[Αποσπάσματα]

Eισαγωγή

Αυτό το βιβλίο βασίζεται στο φημισμένο κείμενο Οκτώ Στροφές για την Εξάσκηση του Πνεύματος (στα θιβετιανά Λότζονγκ Τσιγκ Γκιέμα) το οποίο γράφτηκε από τον Μποντισάτβα Λάνγκρι Τάνγκπα, ένα βουδιστή Δάσκαλο που έζησε στο Θιβέτ τον ενδέκατο αιώνα. Παρόλο που αποτελείται μόνο από οκτώ τετράστιχες στροφές, αυτό το σπουδαίο κείμενο του Βουδισμού της Μαχαγιάνα αποκαλύπτει την ουσία του μονοπατιού προς τη φώτιση, διότι μας δείχνει τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να μεταμορφώσουμε τη σύγχυση και τον εγωκεντρισμό που χαρακτηρίζει τώρα το πνεύμα μας στην τέλεια σοφία και συμπόνια ενός Βούδα.

Κάθε έμβιο ον έχει το δυναμικό να γίνει ένας ή μια Βούδας, δηλαδή ένα ον που έχει εξαγνίσει το πνεύμα του από όλα τα σφάλματα και τους περιορισμούς και έχει τελειοποιήσει όλες τις καλές ιδιότητες. Το πνεύμα μας είναι σαν το συννεφιασμένο ουρανό που, ενώ στην ουσία είναι καθαρός και αγνός, έχει σκεπαστεί από τα σύννεφα των πλανών. Όμως, όπως τελικά διαλύονται ακόμα και τα πιο παχιά σύννεφα, έτσι μπορούν να απομακρυνθούν από το πνεύμα μας ακόμα και οι πιο δυνατές πλάνες. Οι πλάνες, όπως το μίσος, η απληστία και η άγνοια, δεν αποτελούν ένα εγγενές μέρος του πνεύματος. Αν εφαρμόσουμε τις κατάλληλες μεθόδους, μπορούμε να τις εξαλείψουμε από το πνεύμα μας και να βιώσουμε την ύψιστη ευτυχία της τέλειας φώτισης.

Όλοι οι άνθρωποι θέλουν να είναι ευτυχισμένοι και κανείς δεν θέλει να υποφέρει, όμως ελάχιστοι είναι αυτοί που καταλαβαίνουν τις αληθινές αιτίες της ευτυχίας και της δυστυχίας. Έχουμε την τάση να ψάχνουμε την ευτυχία έξω από μας θεωρώντας ότι, αν είχαμε το σωστό σπίτι, το σωστό αυτοκίνητο, τη σωστή δουλειά και τους σωστούς φίλους, τότε θα ήμασταν αληθινά ευτυχισμένοι. Ξοδεύουμε σχεδόν όλη μας την ώρα προσπαθώντας να προσαρμόσουμε τον εξωτερικό κόσμο έτσι ώστε να συμμορφωθεί με τις επιθυμίες μας. Όλη μας τη ζωή προσπαθούμε να έχουμε γύρω μας ανθρώπους και πράγματα που μας προσφέρουν μια αίσθηση άνεσης, ασφάλειας ή ευχαρίστησης, όμως ακόμα δεν έχουμε βρει αγνή και διαρκή ευτυχία. Ακόμα και όταν εκπληρώσουμε τις επιθυμίες μας, δεν περνάει πολύς χρόνος μέχρι αυτές να αλλάξουν και να θέλουμε κάτι άλλο. Μπορεί να βρούμε το σπίτι των ονείρων μας, αλλά μετά από μερικούς μήνες μας φαίνεται ότι χρειαζόμαστε μια μεγαλύτερη κουζίνα, ένα δωμάτιο ακόμα ή ένα μεγαλύτερο κήπο και έτσι αρχίζουμε να σκεφτόμαστε να μετακομίσουμε. Ή μπορεί να συναντήσουμε τον "τέλειο" ή την "τέλεια" σύντροφο, να τον ή την ερωτευτούμε και να αποφασίσουμε να ζήσουμε μαζί. Στην αρχή ο σύντροφός μας φαίνεται ότι είναι ο πιο υπέροχος άνθρωπος του κόσμου, όμως πολύ σύντομα αρχίζουμε να βρίσκουμε σφάλματα στο χαρακτήρα του. Ανακαλύπτουμε ότι δεν είμαστε πια ερωτευμένοι και αρχίζουμε να ψάχνουμε για κάποιον άλλον άνθρωπο που θα εκπληρώσει τις επιθυμίες μας.
Οι άνθρωποι ανέκαθεν προσπαθούσαν να βελτιώσουν τις εξωτερικές συνθήκες της ζωής τους, όμως παρά τις προσπάθειες κανείς δεν έχει αποκτήσει μεγαλύτερη ευτυχία. Από την άποψη της υλικής ανάπτυξης οι χώρες που προοδεύουν είναι πολλές, η τεχνολογία εξελίσσεται όλο και πιο πολύ και η γνώση των ανθρώπων στα διάφορα θέματα έχει αυξηθεί υπερβολικά. Σήμερα γνωρίζουμε πολλά πράγματα που δεν γνωρίζαμε στο παρελθόν και μπορούμε να κάνουμε πράγματα, τα οποία δεν μπορούσαμε καν να ονειρευτούμε. Επιφανειακά ο κόσμος μας μοιάζει να βελτιώνεται, όμως, αν κοιτάξουμε λίγο βαθύτερα, θα διαπιστώσουμε ότι σήμερα υπάρχουν πολλά προβλήματα που δεν υπήρχαν παλιά. Τα νέα όπλα είναι τρομακτικά, το περιβάλλον μας δηλητηριάζεται συστηματικά και μέρα με τη μέρα εμφανίζονται καινούργιες αρρώστιες. Ακόμα και οι πιο απλές απολαύσεις, όπως το φαγητό και η ηλιοθεραπεία, γίνονται όλο και πιο επικίνδυνες.

Η αχαλίνωτη επιζήτηση της ευτυχίας σε εξωτερικές πηγές έχει επιφέρει την καταστροφή του πλανήτη μας και έχει κάνει τη ζωή μας περίπλοκη και δυσάρεστη. Είναι ώρα λοιπόν να αναζητήσουμε την ευτυχία σε μία διαφορετική πηγή. Η ευτυχία είναι μια κατάσταση του πνεύματος και έτσι, η πραγματική πηγή της ευτυχίας θα πρέπει να βρίσκεται μέσα στο πνεύμα, όχι στις εξωτερικές συνθήκες. Αν το πνεύμα μας είναι αγνό και ήρεμο, τότε θα είμαστε ευτυχισμένοι, ανεξάρτητα από τις εξωτερικές συνθήκες της ζωής μας. Αν όμως το πνεύμα μας δεν είναι αγνό και ήρεμο, δεν θα μπορούμε να είμαστε αληθινά ευτυχισμένοι, όσο σκληρά κι αν προσπαθούμε να αλλάξουμε τις εξωτερικές μας συνθήκες. Σπίτι και σύντροφο μπορούμε να αλλάξουμε αμέτρητες φορές, όμως, αν δεν αλλάξουμε το ανήσυχο και ανικανοποίητο πνεύμα μας, δεν θα βρούμε ποτέ την αληθινή ευτυχία.

Αν είμαστε αναγκασμένοι να περπατήσουμε σ' ένα τραχύ μέρος γεμάτο αγκάθια, ένας τρόπος για να προστατεύσουμε τα πόδια μας είναι να καλύψουμε όλο το έδαφος με δέρμα, μόνο που αυτό δεν είναι και πολύ πρακτικό. Μπορούμε να έχουμε το ίδιο αποτέλεσμα με έναν πολύ πιο απλό τρόπο, δηλαδή καλύπτοντας με δέρμα τα πόδια μας. Με τον ίδιο τρόπο, αν θέλουμε να προστατευτούμε από τη δυστυχία, μπορούμε ή να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε όλο τον κόσμο, ώστε να συμμορφωθεί με τις επιθυμίες μας, ή να αλλάξουμε το πνεύμα μας. Μέχρι τώρα προσπαθήσαμε να αλλάξουμε τον κόσμο, αλλά είναι φανερό ότι αυτό δεν απέδωσε. Τώρα χρειάζεται να αλλάξουμε το πνεύμα μας.

Το πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση είναι να αναγνωρίσουμε ποιες είναι οι καταστάσεις του πνεύματος που προκαλούν την ευτυχία και ποιες αυτές που προκαλούν τη δυστυχία. Στο βουδισμό οι καταστάσεις του πνεύματος που φέρνουν την ηρεμία και την ευτυχία λέγονται "ενάρετες καταστάσεις του πνεύματος", ενώ αυτές που ταράζουν την ηρεμία μας και μας προκαλούν δυστυχία λέγονταν "πλάνες". Στο πνεύμα μας υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι πλανών, όπως η προσκόλληση λόγω της επιθυμίας, ο θυμός, η ζήλια, η υπερηφάνεια, η φιλαργυρία και η άγνοια. Αυτές οι πλάνες είναι γνωστές ως "εσωτερικοί εχθροί", διότι βρίσκονται μέσα μας και καταστρέφουν διαρκώς την ευτυχία μας. Η μοναδική τους λειτουργία είναι να μας βλάπτουν.

Οι πλάνες είναι οι διεστραμμένοι τρόποι με τους οποίους βλέπουμε τον εαυτό μας, τους άλλους ανθρώπους και τον κόσμο γύρω μας. Μια απατηλή κατάσταση του πνεύματος βλέπει αυτά τα φαινόμενα με έναν τρόπο που δεν συμφωνεί με την πραγματικότητα. Παραδείγματος χάρη το μίσος, το οποίο είναι μια απατηλή κατάσταση του πνεύματος, θεωρεί έναν άλλον άνθρωπο αυθύπαρκτα κακό (άνω τελεία) ένας αυθύπαρκτα κακός άνθρωπος όμως είναι κάτι που δεν υπάρχει. Από την άλλη μεριά, η προσκόλληση λόγω της επιθυμίας από την άλλη μεριά, θεωρεί το αντικείμενο που επιθυμεί ένα αυθύπαρκτα καλό αντικείμενο και μια αληθινή πηγή της ευτυχίας. Αν έχουμε μια έντονη λαχτάρα να φάμε σοκολάτα, η σοκολάτα μάς φαίνεται ότι είναι ένα αυθύπαρκτα επιθυμητό αντικείμενο. Παρ' όλα αυτά, αν φάμε πάρα πολύ και αρχίσουμε να νιώθουμε άσχημα, η σοκολάτα παύει να φαίνεται τόσο επιθυμητή και μπορεί να μας φανεί ακόμα και αηδιαστική. Αυτό δείχνει ότι από μόνη της η σοκολάτα δεν είναι ούτε επιθυμητή ούτε αηδιαστική. Η προσκόλληση είναι αυτή η οποία προβάλλει στη σοκολάτα ένα σωρό ιδιότητες που την κάνουν επιθυμητή και η οποία σχετίζεται μετά μαζί της σαν να είχε πράγματι αυτές τις ιδιότητες.

Όλες οι πλάνες λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο, διότι προβάλλουν στον κόσμο τη δική τους διεστραμμένη έκδοση της πραγματικότητας και σχετίζονται μετά με αυτή την προβολή σαν να ήταν αληθινή. Όταν το πνεύμα μας βρίσκεται κάτω από την επιρροή των πλανών, δεν βρισκόμαστε σε επαφή με την πραγματικότητα και κατά κάποιον τρόπο είναι σαν να έχουμε παραισθήσεις. Εφόσον το πνεύμα μας επηρεάζεται από έστω και λεπτοφυείς μορφές πλανών, δεν είναι καθόλου παράξενο που η ζωή μας είναι τόσο συχνά γεμάτη απογοήτευση. Είναι σαν να κυνηγάμε διαρκώς οφθαλμαπάτες με μοναδικό αποτέλεσμα την απογοήτευση, όταν δεν παίρνουμε την ικανοποίηση που ελπίζαμε.

Η πηγή όλων των πλανών είναι η διαστρεβλωμένη κατάσταση του πνεύματος, η οποία ονομάζεται "άγνοια του αυτο-αδράγματος" και η οποία αντιλαμβάνεται τα φαινόμενα ως αυθύπαρκτα ή ως ανεξάρτητα. Στην πραγματικότητα όλα τα φαινόμενα προκύπτουν σε εξάρτηση από άλλα φαινόμενα. Δηλαδή η ύπαρξη των φαινομένων εξαρτάται από άλλα φαινόμενα, όπως είναι οι αιτίες τους, τα μέρη τους και οι καταστάσεις του πνεύματος που τα αντιλαμβάνονται. Τα αντικείμενα δεν υπάρχουν από μόνα τους, δηλαδή δεν είναι αυθυπόστατα, διότι εξαρτώνται από τον τρόπο που τα θεωρεί κανείς. Η ανικανότητά μας να συνειδητοποιήσουμε αυτό το σημείο είναι η πηγή όλων μας των προβλημάτων.
Ο τύπος του αυτο-αδράγματος που μας βλάπτει περισσότερο είναι αυτός που μας κάνει να αρπαζόμαστε από τον εαυτό μας ή το εγώ μας, θεωρώντας ότι είναι αυθύπαρκτο ή ανεξάρτητο.
Ενστικτωδώς αυτό που νιώθουμε είναι ότι έχουμε έναν τελείως αληθινό και αντικειμενικό εαυτό ή εγώ, ο οποίος υπάρχει ανεξάρτητα από όλα τα άλλα φαινόμενα, ακόμα και από το ίδιο μας το σώμα και το πνεύμα. Μια συνέπεια αυτού του αδράγματος από τον εαυτό -δηλαδή τον εαυτό ως ανεξάρτητη οντότητα που είναι ξεχωριστή από τον κόσμο και τους άλλους ανθρώπους- είναι ότι αναπτύσσουμε φιλαυτία, δηλαδή μια κατάσταση του πνεύματος που θεωρεί τον εαυτό ύψιστα σημαντικό. Επειδή φροντίζουμε τον εαυτό μας τόσο πολύ, μας έλκουν οι άνθρωποι και τα πράγματα που θεωρούμε γοητευτικά, θέλουμε να αποφύγουμε τους ανθρώπους και τα πράγματα που θεωρούμε απωθητικά και αδιαφορούμε για τους ανθρώπους και τα πράγματα που δεν θεωρούμε ούτε γοητευτικά, ούτε απωθητικά. Κατ' αυτόν τον τρόπο γεννιέται η προσκόλληση, ο θυμός και η αδιαφορία. Επειδή έχουμε μια υπερβολική αίσθηση της σπουδαιότητάς μας, νιώθουμε ότι τα συμφέροντα των άλλων είναι αντίθετα με τα δικά μας και αυτό με τη σειρά του προκαλεί την εμφάνιση της ανταγωνιστικότητας, της ζήλιας, της αλαζονείας και της απουσίας της περίσκεψης για τους άλλους. Κάτω από την επιρροή αυτών αλλά και άλλων πλανών, συμπεριφερόμαστε με καταστροφικούς τρόπους, σκοτώνοντας, κλέβοντας, έχοντας αρνητική σεξουαλική συμπεριφορά, λέγοντας ψέματα και πληγώνοντας τους άλλους με το λόγο μας. Το αποτέλεσμα αυτών των αρνητικών πράξεων είναι ότι προκαλούμε δυστυχία τόσο στον εαυτό μας όσο και στους άλλους.

Παρόλο που οι πλάνες μας είναι βαθιά ριζωμένες, δεν αποτελούν ένα εγγενές μέρος του πνεύματός μας, γι' αυτό λοιπόν είναι σίγουρο ότι μπορούμε να τις απομακρύνουμε. Οι πλάνες δεν είναι παρά κακές συνήθειες του πνεύματος και, όπως συμβαίνει με όλες τις συνήθειες, μπορούν να κοπούν. Κάνοντας μια ειλικρινή και συνεχή προσπάθεια να εξοικειωθούμε με δημιουργικές καταστάσεις του πνεύματος, θα μπορέσουμε να εξαλείψουμε ακόμα και τις πιο επίμονες πλάνες και να τις αντικαταστήσουμε με τις αντίθετες ενάρετες καταστάσεις του πνεύματος. Παραδείγματος χάρη ο θυμός μας θα αποδυναμωθεί, αν εξοικειώσουμε το πνεύμα μας με την υπομονή και την αγάπη, η προσκόλληση θα αποδυναμωθεί, αν εξοικειώσουμε το πνεύμα μας με τη μη προσκόλληση και η ζήλια μας θα αποδυναμωθεί, αν μάθουμε να αγαλλιάζουμε με την καλή τύχη των άλλων.

Για να εξαλείψουμε όμως τις πλάνες, θα πρέπει να καταστρέψουμε τη ρίζα τους, το πνεύμα του αυτο-αδράγματος, εξοικειώνοντας το πνεύμα μας με την αληθινή φύση της πραγματικότητας, την τελική αλήθεια. Αν καταστρέψουμε το αυτο-άδραγμα θα είναι φυσικό να σταματήσουν όλες οι πλάνες, όπως συμβαίνει με τα φύλλα και τα κλαδιά ενός δέντρου τα οποία ξεραίνονται αν καταστραφούν οι ρίζες του. Αφού εξαλείψουμε τις πλάνες μας, τίποτα δεν θα μπορεί να ταράξει πια το πνεύμα μας. Καθώς δεν θα υπάρχουν πλέον οι εσωτερικές αιτίες της δυστυχίας, οι εξωτερικές πηγές της δυστυχίας, όπως η αρρώστια ή ο θάνατος, δεν θα έχουν τη δύναμη να ταράξουν το πνεύμα μας. Αυτή η μόνιμη παύση της πλάνης και της δυστυχίας είναι γνωστή στα Σανσκριτικά ως "απελευθέρωση" ή "νιρβάνα".
Η επίτευξη της προσωπικής μας απελευθέρωσης από τη δυστυχία είναι ένα υπέροχο κατόρθωμα, όμως δεν είναι ο τελικός στόχος. Δεν είμαστε απομονωμένα άτομα, αλλά μέρος της οικογένειας όλων των έμβιων όντων. Όλα όσα έχουμε στην κατοχή μας, όλα όσα απολαμβάνουμε, όλες οι ευκαιρίες που έχουμε για πνευματική ανάπτυξη και ακόμα και το ίδιο μας το σώμα προέρχονται από την καλοσύνη των άλλων. Τι θα κάνουμε λοιπόν; Θα δραπετεύσουμε από τη δυστυχία και θα εγκαταλείψουμε όλους τους άλλους στην τύχη τους; Τότε θα ήμασταν σαν το νεαρό άνδρα ο οποίος παρόλο που έχει φυλακιστεί μαζί με τους γονείς του, δραπετεύει μόνος του, αφήνοντας τους γονείς του στη φυλακή. Κανείς δεν θα θαύμαζε ποτέ αυτό τον άνθρωπο. Βεβαίως και χρειάζεται να κάνουμε μια προσπάθεια για να απελευθερωθούμε από τη φυλακή που δημιουργούν οι απατηλές καταστάσεις του πνεύματος, όμως ο τελικός μας στόχος θα πρέπει να είναι να βοηθήσουμε και όλους τους άλλους να κάνουν το ίδιο.

Έτσι λοιπόν στο βουδισμό ο τελικός στόχος είναι η επίτευξη της τέλειας φώτισης. Ο Σανσκριτικός όρος "Βούδας" σημαίνει "Αυτός που Έχει Ξυπνήσει" και αναφέρεται σε οποιονδήποτε έχει ξυπνήσει από τον ύπνο της άγνοιας και έχει απελευθερωθεί από το όνειρο της απατηλής εμφάνισης. Επειδή τα κοινά όντα σαν και μας δεν έχουν ξυπνήσει από τον ύπνο της άγνοιας, συνεχίζουμε να ζούμε σ' ένα ονειρικό κόσμο απατηλών εμφανίσεων και δεν βλέπουμε την αληθινή φύση των πραγμάτων. Αυτός είναι ο κύριος λόγος που βιώνουμε δυστυχία και δεν μπορούμε να ευεργετήσουμε τους άλλους. Έχοντας απομακρύνει εντελώς όλα τα ίχνη του σκοταδιού της άγνοιας από το πνεύμα τους, οι Βούδες έχουν αποκτήσει παντογνώστρια σοφία και την απεριόριστη ικανότητα να βοηθούν όλα τα έμβια όντα.

Η απεριόριστη συμπόνια τους, η οποία αγκαλιάζει τα πάντα, δίνει στους Βούδες την ενέργεια να δουλεύουν ασταμάτητα για χάρη των άλλων. Επειδή γνωρίζουν τις αληθινές αιτίες της ευτυχίας και της δυστυχίας, ξέρουν με ποιον ακριβώς τρόπο μπορούν να βοηθήσουν τα έμβια όντα σύμφωνα με τις ανάγκες και τις τάσεις του καθενός. Οι Βούδες έχουν τη δύναμη να ευλογούν το πνεύμα των ανθρώπων, προκαλώντας έτσι τη μείωση των πλανών τους και την αύξηση των αρετών τους, καθώς και την ικανότητα να εκδηλώνουν αμέτρητες μορφές προς όφελος των άλλων. Ο πλέον αποτελεσματικός απ' όλους τους τρόπους, με τους οποίους οι Βούδες βοηθούν τα έμβια όντα, είναι ότι τα διδάσκουν τον τρόπο να ελέγξουν το πνεύμα τους και να ακολουθήσουν το μονοπάτι προς την απελευθέρωση και τη φώτιση.

Ο ιδρυτής του βουδισμού σ' αυτόν τον κόσμο ήταν ο Βούδας Σακυαμούνι. Αφού έφτασε στη φώτιση, ο Βούδας έδωσε ογδόντα τέσσερις χιλιάδες διδασκαλίες. Όλες αυτές οι διδασκαλίες είναι συμβουλές για το πώς μπορεί κανείς να δαμάσει και να υπερνικήσει τις πλάνες του καλλιεργώντας ενάρετες καταστάσεις του πνεύματος. Οι διδασκαλίες του Βούδα και οι εσωτερικές συνειδητοποιήσεις που αποκτά κανείς, εφαρμόζοντας στην πράξη αυτές τις διδασκαλίες, είναι γνωστές ως "Ντάρμα".

Στο κείμενο, στο οποίο βασίζεται αυτό το βιβλίο, ο Μποντισάτβα Λάνγκρι Τάνγκπα συνοψίζει την ουσία του Βουδαντάρμα μέσα σε οκτώ μικρές στροφές. Αν στοχαστούμε το νόημα αυτών των στροφών, θα διαπιστώσουμε ότι παρουσιάζουν βήμα προς βήμα το μονοπάτι προς την τέλεια εσωτερική ειρήνη και ευτυχία. Αν εφαρμόσουμε σταδιακά στην πράξη αυτές τις οδηγίες με ειλικρίνεια, θα υποτάξουμε τις καταστροφικές και εγωκεντρικές συνήθειες του πνεύματός μας και θα τις αντικαταστήσουμε με θετικές καταστάσεις του πνεύματος, όπως είναι η άνευ όρων αγάπη και η συμπόνια. Τέλος, εφαρμόζοντας τις οδηγίες που δίνονται στο κεφάλαιο για την τελική μποντιτσίτα, θα μπορέσουμε να υπερνικήσουμε την κύρια πλάνη της άγνοιας του αυτο-αδράγματος και τα αποτυπώματά της, βιώνοντας έτσι την ευδαιμονία της τέλειας φώτισης. Αυτό είναι το αληθινό νόημα της αναζήτησης της ευτυχίας από μια διαφορετική πηγή.

Παρόλο που οι Οκτώ Στροφές γράφτηκαν πριν από εννιακόσια χρόνια, είναι τόσο σχετικές με το σήμερα όσο ήταν και τότε. Από τις συμβουλές του Λάνγκρι Τάνγκπα μπορεί να ωφεληθεί όποιος έχει την αυθεντική ευχή να υπερνικήσει τα εσωτερικά του προβλήματα και να φτάσει στη μόνιμη εσωτερική ειρήνη και ευτυχία είτε είναι βουδιστής είτε όχι.

Η ΚΑΛΟΣΥΝΗ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ

Όλα τα έμβια όντα αξίζουν την φροντίδα μας, διότι μας έχουν δείξει μεγάλη καλοσύνη. Όλη η ευτυχία μας προσωρινή, ή τελική, είναι αποτέλεσμα της καλοσύνης τους. Ακόμα και το σώμα μας είναι αποτέλεσμα της καλοσύνης των άλλων. Το σώμα μας δεν το φέραμε μαζί μας από την περασμένη μας ζωή, αναπτύχθηκε από την ένωση του σπέρματος του πατέρα μας και του ωαρίου της μητέρας μας. μετά τη σύλληψή μας η μητέρα μας, εξαιτίας της καλοσύνης της, μας επέτρεψε να παραμείνουμε μέσα στη μήτρα της. Έθρεψε το σώμα μας με το αίμα και τη ζεστασιά της, υπέμεινε μεγάλες ταλαιπωρίες και τέλος πέρασε για χάρη μας από την επώδυνη δοκιμασία της γέννας. Ήρθαμε σε αυτόν τον κόσμο γυμνοί και με άδεια χέρια και αμέσως μας δόθηκε σπίτι, τροφή, ρούχα και ό,τι άλλο χρειαζόμασταν. Όταν ήμασταν ένα ανήμπορο μωρό, η μητέρα μας προστάτεψε από τον κίνδυνο, μας τάισε, μας καθάρισε, μας αγάπησε. Χωρίς την καλοσύνη της δεν θα ήμασταν ζωντανοί σήμερα. (…)

Εν συντομία, οι άλλοι άνθρωποι είναι απαραίτητοι για τη σωματική, τη συναισθηματική και την πνευματική μας ευημερία. Χωρίς τους άλλους δεν είμαστε τίποτα. Η αίσθηση που έχουμε ότι είμαστε ένα νησί, ένα ανεξάρτητο, αυτοδύναμο άτομο, δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Πιο σωστό θα ήταν να θεωρήσουμε τον εαυτό μας σαν ένα κύτταρο στο τεράστιο σώμα της ζωής, ναι μεν ξεχωριστό, αλλά και στενά συνδεδεμένο με όλα τα έμβια όντα. Δεν μπορούμε να υπάρξουμε χωρίς τους άλλους, αλλά και αυτοί με τη σειρά τους επηρεάζονται από ό,τι κάνουμε. Η άποψη ότι είναι δυνατό να εξασφαλίσουμε τη δική μας ευημερία, αγνοώντας την ευημερία των άλλων ή και ενεργώντας εις βάρος της, δεν είναι καθόλου ρεαλιστική.
Αν στοχαστούμε τους αμέτρητους τρόπους με τους οποίους δεχόμαστε βοήθεια από τους άλλους, θα πρέπει να πάρουμε την αμετάκλητη απόφαση "Πρέπει να φροντίζω για όλα τα έμβια όντα, διότι μου φέρονται με μεγάλη καλοσύνη". Σε αυτή την απόφαση βασίζεται και η ανάπτυξη της φιλαλληλίας, δηλαδή της αίσθησης ότι όλα τα έμβια όντα είναι σημαντικά και ότι η ευτυχία τους έχει σημασία. Στη συνέχεια προσπαθούμε να συγκεντρώσουμε όλη μας την προσοχή σ' αυτό το συναίσθημα και να το διατηρήσουμε στο πνεύμα μας χωρίς να το ξεχάσουμε, για όσο το δυνατό περισσότερο χρόνο. Όταν τελειώσουμε το διαλογισμό, θα πρέπει να προσπαθήσουμε να διατηρήσουμε στο πνεύμα μας αυτή την αγάπη, έτσι ώστε, κάθε φορά που συναντάμε κάποιον, να σκεφτόμαστε ως εξής "Αυτός ο άνθρωπος είναι σημαντικός, η ευτυχία αυτού του ανθρώπου έχει σημασία". Κατ' αυτόν τον τρόπο μπορούμε να κάνουμε τη φιλαλληλία την κύρια άσκησή μας.

Ο ΤΡΟΠΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΟΝΙΑΣ

Κατ' αρχάς μπορούμε να σκεφτούμε όλους αυτούς που υποφέρουν αυτή τη στιγμή από έντονο εμφανή πόνο. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που βιώνουν τρομακτική δυστυχία από αρρώστιες όπως είναι ο καρκίνος, το Σύνδρομο Επίκτητης Ανοσοποιητικής Ανεπάρκειας (AIDS) και η ασθένεια του Πάρκινσον. Πόσοι άνθρωποι δεν έχουν χάσει ένα αγαπημένο παιδί ή ένα φίλο από τη μάστιγα του AIDS, βλέποντας το αγαπημένο τους πρόσωπο μέρα με τη μέρα να γίνεται όλο και πιο αδύναμο και ξέροντας ότι δεν υπάρχει θεραπεία; Κάθε μέρα είναι χιλιάδες οι άνθρωποι που βιώνουν την αγωνία του θανάτου από αρρώστιες ή δυστυχήματα. Χωρίς να έχουν καμία δυνατότητα επιλογής αποχωρίζονται όσους αγαπάνε, ενώ αυτοί που μένουν πίσω νιώθουν συχνά απαρηγόρητο πόνο και μοναξιά. Φανταστείτε μια ηλικιωμένη γυναίκα που έχασε τον άντρα της, το σύντροφο όλης της ζωής της και επιστρέφει λυπημένη μετά την κηδεία σ' ένα άδειο σπίτι όπου θα ζήσει μόνη της για το υπόλοιπο της ζωής της! (…)

Όλη η δυστυχία που αντιμετωπίζουμε είναι αποτέλεσμα αρνητικού κάρμα. Αν μπορούμε να αναπτύξουμε συμπόνια γι' αυτούς που βιώνουν τα αποτελέσματα των αρνητικών πράξεων που έχουν κάνει στο παρελθόν, γιατί να μην μπορούμε να αναπτύξουμε συμπόνια και γι' αυτούς που δημιουργούν τις αιτίες να βιώσουν δυστυχία στο μέλλον; Ένας βασανιστής βρίσκεται, αν κρίνουμε μακροπρόθεσμα, σε χειρότερη θέση από το θύμα του, διότι η δυστυχία του μόλις αρχίζει. Αν το θύμα μπορέσει να δεχτεί τη δυστυχία του χωρίς να αναπτύξει μίσος στο πνεύμα του, θα εξαντλήσει αυτό το συγκεκριμένο κάρμα χωρίς να δημιουργήσει καινούργιο και έτσι η δυστυχία του όπου να' ναι θα πάρει τέλος. Ο βασανιστής όμως θα πρέπει πρώτα να περάσει πολλούς αιώνες στην κόλαση και μετά, όταν θα έχει πια επαναγεννηθεί ως άνθρωπος, θα πρέπει να βιώσει πόνο παρόμοιο με αυτόν που προκάλεσε στο θύμα του. Αυτός είναι ο λόγος που θα πρέπει να αναπτύξουμε έντονη συμπόνια γι' αυτούς τους ανθρώπους.

Μια μητέρα, παρόλο που μπορεί να έχει προειδοποιήσει το παιδί της για τον κίνδυνο, θα νιώσει συμπόνια αν το παιδί της ακουμπήσει το χέρι του στο ηλεκτρικό μάτι και καεί. Κανείς δεν θέλει να υποφέρει (άνω τελεία) ο μοναδικός λόγος που τα έμβια όντα δημιουργούν τις αιτίες για δυστυχία είναι επειδή βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο των πλανών τους. Έτσι λοιπόν θα πρέπει να νιώθουμε την ίδια συμπόνια για όλα τα έμβια όντα, τόσο γι' αυτά που δημιουργούν τις αιτίες για δυστυχία, όσο και γι' αυτά που ήδη υποφέρουν από τις συνέπειες των αδέξιων πράξεών τους. Ούτε ένα έμβιο ον δεν υπάρχει για το οποίο δεν θα πρέπει να νιώθουμε συμπόνια.

Μπορεί επίσης να δυσκολευόμαστε να νιώσουμε συμπόνια για τους πλούσιους, τους υγιείς και τους ανθρώπους που έχουν το σεβασμό των άλλων, επειδή δεν υποφέρουν από εμφανή πόνο. Στην πραγματικότητα όμως, ακόμα και αυτοί οι άνθρωποι βιώνουν μεγάλη πνευματική δυστυχία και δυσκολεύονται να διατηρήσουν το πνεύμα τους ήρεμο. Ανησυχούν για τα χρήματά τους, το σώμα τους και τη φήμη τους. Όπως και τα άλλα σαμσαρικά όντα, είναι αναγκασμένοι από τη μια ζωή στην άλλη να υποφέρουν ασταμάτητα από τα δεινά της γέννησης, των γηρατειών, της αρρώστιας και του θανάτου. Επιπλέον τα πλούτη και οι καλές συνθήκες που απολαμβάνουν στη ζωή τους δεν έχουν κανένα απολύτως νόημα, αν λόγω της άγνοιας τα χρησιμοποιούν μόνο για να δημιουργήσουν την αιτία για μελλοντική δυστυχία.

Αν, λόγω της εγκάρδιας αγάπης που έχουμε για όλα τα έμβια όντα, στοχαστούμε τον πόνο τους, την αδυναμία τους να εκπληρώσουν τις ευχές τους, τον τρόπο που σπέρνουν τους σπόρους για τη μελλοντική τους δυστυχία και την έλλειψη ελευθερίας που έχουν, τότε η συμπόνια που θα νιώσουμε γι' αυτά θα είναι βαθιά. Πρέπει να καταλάβουμε, αλλά και να νιώσουμε τον πόνο τους, με την ίδια ένταση που νιώθουμε το δικό μας. Στην αρχή μπορούμε να στοχαστούμε τη δυστυχία της οικογένειας και των στενών φίλων μας και μετά να συμπεριλάβουμε στις σκέψεις μας και άλλα όντα, μέχρις ότου η συμπόνια μας αγκαλιάσει τελικά όλα τα έμβια όντα. Όταν εμφανιστεί στο πνεύμα μας αυτό το συναίσθημα της παγκόσμιας συμπόνιας, εστιάζουμε όλη μας την προσοχή σ' αυτό και προσπαθούμε να το διατηρήσουμε για όσο το δυνατό περισσότερο χρόνο. Κατ' αυτόν τον τρόπο μπορούμε να εξοικειώσουμε το πνεύμα μας με τη μεγάλη συμπόνια. Κατά πάσα πιθανότητα, στην αρχή θα μπορούμε να διατηρήσουμε αυτό το συναίσθημα μόνο για λίγα λεπτά, όμως σταδιακά μέσω της εξάσκησης θα είμαστε σε θέση να το διατηρούμε για όλο και περισσότερο χρόνο μέχρι που τελικά θα προκύπτει αυθόρμητα, μέρα και νύχτα και θα διαποτίζει όλες μας τις σκέψεις. Από εκείνο το σημείο και μετά οτιδήποτε κι αν κάνουμε θα μας φέρνει πιο κοντά στη φώτιση και όλη μας η ζωή θα αποκτήσει μεγάλο νόημα.

Με λίγα λόγια λοιπόν, όποιος έχει γεννηθεί μέσα στη σαμσάρα είναι αναγκασμένος να βιώσει δυστυχία. Οι άνθρωποι είναι αναγκασμένοι να βιώσουν τη δυστυχία των ανθρώπων, τα ζώα είναι αναγκασμένα να βιώσουν τη δυστυχία των ζώων και τα πεινασμένα φαντάσματα και τα όντα της κόλασης είναι αναγκασμένα να βιώσουν τα δεινά του δικού τους επιπέδου ύπαρξης. Δεν θα ήταν και τόσο τρομερό αν ήταν αναγκασμένοι οι άνθρωποι να βιώσουν αυτή τη δυστυχία για μία μόνο ζωή. Όμως ο κύκλος της δυστυχίας είναι ατέλειωτος και συνεχίζει από τη μια ζωή στην άλλη. Αν στοχαστούμε αυτό τον ανελέητο κύκλο, θα αναπτύξουμε στο πνεύμα μας την έντονη ευχή να ελευθερώσουμε όλα τα έμβια όντα από τη σαμσαρική επαναγέννηση και να τα οδηγήσουμε στην κατάσταση της μόνιμης απελευθέρωσης. Έχοντας λοιπόν προκαλέσει στο πνεύμα μας τη γένεση της παγκόσμιας συμπόνιας, κάνουμε διαλογισμό με απερίσπαστη συγκέντρωση.

Επόμενη