|
|
|
|
|
|
|
|
Απουσία
χρώματος
Το χρώμα στην
αρχιτεκτονική
|
|
|
|
Le Corbusier, Villa Savoye,
στο Poissy, κοντά στο Παρίσι,
1928-31
|
Μανώλης
Ηλιάκης
Spatial Designer [
CV
]
Η απουσία χρώματος στην αρχιτεκτονική εκφράζεται ως στάση κυρίως στο
μοντέρνο κίνημα και δηλώνεται με το λευκό χρώμα. Το λευκό
εκφράζει την «καθαρότητα» της μορφής, την άρνηση κάθε
προηγούμενης αρχιτεκτονικής μνήμης, για να γεννηθεί το
κτίριο μηχανή και ένας νέος τρόπος ζωής. Ένα καλά σχεδιασμένο
κτίριο, υποστήριζε ο Adolf Loos, δεν έχει ανάγκη το
χρώμα, γιατί αυτό είναι ένα διακοσμητικό μέσο, και κάθε
έννοια διακόσμησης θα πρέπει να εκλείψει από την αρχιτεκτονική.
H χρήση του λευκού,
συνέχιζε, είναι ζήτημα ηθικής – για να μπορέσει ο σύγχρονος
άνθρωπος ν’ ανακαλύψει την απλότητα στην κατασκευή καλλίμορφων,
λιτών κτισμάτων (1).
Ακόμα
και σήμερα αρχιτέκτονες όπως Richard Meier χρησιμοποιούν το λευκό
ως αναπόσπαστο κομμάτι της αρχιτεκτονικής τους. Ο Meier επηρεασμένος
από το μοντέρνο κίνημα (τις
βίλες του Le Curbusier και τα κτίρια
του G.Terragni) χρησιμοποιεί το λευκό για να διευκρινίσει αρχιτεκτονικές
σκέψεις και να αυξήσει την δύναμη της πλαστικής φόρμας
(2).
Η εργολαβική αντίληψη, ωστόσο, παίρνει τη γλώσσα των πρωτοποριών
και τη μετατρέπει σε κακές κατασκευές. Με την ίδια λογική,
στην Ελλάδα της γρήγορης μεταπολεμικής ανοικοδόμησης ,
οι εργολάβοι και μηχανικοί αλλοιώνουν στα μέτρα τους τις
αρχές του μοντέρνου κινήματος, και για λόγους οικονομίας,
βάφουν τις προσόψεις άσπρες και τα εσωτερικά μπεζ ή “παλ”. Έτσι δημιουργήθηκε
μια φοβία του χρώματος και ευρύτερα αποδεκτό γίνεται το
χρώμα το οποίο δεν έχει ένταση.
Το χρώμα όμως στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της αρχιτεκτονικής
κατέχει μείζονα σημασία. Γνωρίζουμε ήδη από τον 18ο
αιώνα και τις αναπαραστάσεις του Hittorff και του B. Loviot ότι στην αρχαιότητα
οι ελληνικοί ναοί ήταν βαμμένοι με ζωηρά συχνά αντίθετα
χρώματα. Οι γοτθικοί ναοί ήταν καλυμμένοι με λαμπρά χρώματα
και σχέδια. Στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική όλου του κόσμου
το χρώμα έχει ιδιαίτερη θέση. Στον λαϊκό και νησιώτικο
«κλασικισμό» όπως τον ορίζει ο Δημήτρης Φιλιππίδης στην «Νεοελληνική
Αρχιτεκτονική» (φέρνοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα
την Ερμούπολη και την Σύμη) υπάρχει έντονα η χρήση χρώματος
(3).
Ακόμα και στο Μοντέρνο κίνημα διαπιστώνουμε ότι στο κλίμα
κυριαρχίας του λευκού εμφανίζονται πολύ σημαντικές «οάσεις
χρώματος», με πρωτοπόρο τον Le Corbusier. Στη Villa Sovoye, παστέλ χρώματα τονίζουν την κυκλική κίνηση, η οποία εκφράζεται με τις
καμπύλες επιφάνειες. Το χρώμα χρησιμοποιείται ως εργαλείο
σχεδιασμού προκειμένου να τονίσει τα αρχιτεκτονικά στοιχεία,
την πορεία και την χάραξη. Αποτελεί οργανικό μέρος και
αναπόσπαστο κομμάτι της αρχιτεκτονικής σύνθεσης. Στο μοναστήρι
της La Tourette ο Le Corbusier βάφει το πάχος των παραθύρων
με έντονα χρώματα και μεταβάλλει το φως που μπαίνει στο
κτίριο. Με αυτό τον τρόπο ενεργοποιεί την μνήμη, θυμίζοντάς
μας τα μεσαιωνικά βιτρό. Ο Rietveld χρησιμοποίησε
το χρώμα για να δημιουργήσει επίπεδα με ξεχωριστή σημασία
στο χώρο, τα οποία σπάνε το ασφυκτικό περίγραμμα του ορθογώνιου
χώρου και αποκαθιστούν ενότητες ή διαχωρίζουν λειτουργίες
(λ.χ. κατοικία Schroeder).
|
|
|
Richard Meier, The Atheneum, New Harmony, Indiana, 1975-79.
|
| |
Benoit Loviot, Σχεδιαστική αποκατάσταση
του δωρικού ρυθμού του Παρθενώνα, 1879-1880
|
| |
|
|
 |
|
|
