Translatum Greek Translation Forum

[wings]

Σταύρος Ζαφειρίου



Γεννήθηκε το 1958 στη Θεσσαλονίκη, όπου ζει και εργάζεται. Ποιήματα και πεζά του έχουν δημοσιευτεί σε πολλά έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά και ανθολογίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και κυκλοφορούν ελεύθερα στο διαδίκτυο.

Ποιητικές συλλογές:
«Το ευλύγιστο πέλμα», εκδ. Εγνατία, Θεσσαλονίκη, 1983
«... και να μπλοφάρουμε στο όνειρο», εκδ. Μη άμεσης επανάστασης, Αθήνα, 1984
«Στη μουβιόλα», εκδ. Μη άμεσης επανάστασης, Αθήνα, 1986
«Ζεστή πανσέληνος», εκδ. Ρόπτρον, Αθήνα, 1988
«Η δεύτερη πεταλούδα και η φωτιά», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1993
«Τα κατοικίδια», εκδ. Εντευκτηρίου, Θεσσαλονίκη, 1997
«Η άτροπος των ημερών», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1998
«Σώματος λόγος», εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες, Θεσσαλονίκη, 2004
«Χωρικά», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 2007
«Ενοχικόν – Ο μονόλογος ενός δράστη», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 2010

Πεζογραφία:
«Η κόρη του πλοίαρχου Νέμο», εκδ. Τραμάκια, Θεσσαλονίκη, 1990

Παραμύθια:
«Η μεγάλη πολιτεία και τα τέσσερα όμορφα όνειρα», εκδ. Εντευκτηρίου, Θεσσαλονίκη, 1997
«Ο ξυλοκόπος που έγινε άγγελος», εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες, Θεσσαλονίκη, 2000
«Το καρναβάλι των ζώων», εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες, Θεσσαλονίκη, 2000  

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:

• Πάμε να φύγουμε από δω / ... και να μπλοφάρουμε στο όνειρο (1984)
• Πού πάει όλος ο κόσμος τα Σαββατόβραδα; / ... και να μπλοφάρουμε στο όνειρο (1984)
• Ζεστή πανσέληνος / Ζεστή πανσέληνος (1988)
• Όπως τα μάτια / Ζεστή πανσέληνος (1988)
• Άλυτο μάτι / Η δεύτερη πεταλούδα και η φωτιά (1992)
• Διήγηση χωρικού σε μικροαστό νέο / Η δεύτερη πεταλούδα και η φωτιά (1992)
• Λίλιθ / Η δεύτερη πεταλούδα και η φωτιά (1992)
• Με τα μάτια (ιβ') / Τα κατοικίδια (1997)
• Με τις σκιές (στ') / Τα κατοικίδια (1997)
• Με τις σκιές (θ' και ιγ') / Τα κατοικίδια (1997)
• Ηλικία στο σώμα (β') / Η άτροπος των ημερών (1998)
• Ηλικία στη γλώσσα (β', γ', δ') / Η άτροπος των ημερών (1998)
• Ηλικία στο φως (β') / Η άτροπος των ημερών (1998)
• Αναπαύσιμον / Σώματος λόγος (2004)
• Εωθινόν / Σώματος λόγος (2004)
• Συλλείτουργο / Σώματος λόγος (2004)
• Ο πολίτης Κάιν / Χωρικά (2007)
• Περισσότεροι μύθοι / Χωρικά (2007)
• Το παράδοξο του Ζήνωνα / Χωρικά (2007)
• E=mc² / Χωρικά (2007)

Παρουσίαση βιβλίων του Σταύρου Ζαφειρίου:

• Σταύρος Ζαφειρίου, Ενοχικόν – Ο μονόλογος ενός δράστη (νέο ποιητικό βιβλίο)

Περισσότερα ποιήματα του Σταύρου Ζαφειρίου θα βρείτε στην ενότητα Πες το μ' ένα ποίημα (των ποιητών της Θεσσαλονίκης) και στο ιστολόγιο Σταύρος Ζαφειρίου.

Ο ιστότοπος του ποιητή στη διεύθυνση: http://www.stzafiriou.gr/


[ Επιστροφή στο ευρετήριο της ανθολογίας «Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα» ]

[wings]

Σταύρος Ζαφειρίου, Με τις σκιές (στ')

[Από την ενότητα Με τις σκιές]

στ'

Φωτογραφία του χίλια εννιακόσια σαράντα εννιά.
Στολή του εθνικού στρατού.
Το πρόσωπο σκυμμένο μες στον χρόνο,
σαν σε γαβάθα με γάλα και ψωμί.
Μάλλον Παρασκευή, γιατί τα χέρια
στραγγίζουνε σε λόγια προσευχής.
Ένας λεκές απλώνει στη φανέλα
(αίμα; παραπανίσια νοσταλγία;).
Στην πλάτη τα σημάδια των καιρών.

Μπορεί και η χαμένη περηφάνια.

Από τη συλλογή Τα Κατοικίδια (1997)

[wings]

Πολύ μ' αρέσει αυτός ο ποιητής της γενιάς μου - και τον καμαρώνω ακριβώς γιατί ανήκει στη γενιά μου, όπως χαίρομαι και για τη Χλόη.:-)

Στα ποιήματά του διακρίνω σπουδαίες έννοιες διατυπωμένες με χαρακτηριστική λιτότητα κι ίσως αυτό είναι που μ' εντυπωσιάζει περισσότερο. Ξεχώρισα το δίστιχο:

Το πρόσωπο σκυμμένο μες στον χρόνο,
σαν σε γαβάθα με γάλα και ψωμί.

[banned]

Χαίρομαι που σου αρέσει και ο Σταύρος Ζαφειρίου, ένας ασφαλώς αξιόλογος ποιητής. Ο Σταύρος παρουσιάστηκε σχετικά πρόσφατα στην Ποιητική Εστία του Τάκη Βαρβιτσιώτη με μια πολύ ενδιαφέρουσα εισήγηση από τη Ντάντη Σιδέρη-Σπεκ. Οι παρατηρήσεις σου είναι εύστοχες και, με τέτοιους ποιητές, δικαιολογημένα καμαρώνεις για τη γενιά σου.

Μετά την κατάρρευση των ιδεολογιών, η γενιά του '80 ονομάστηκε και «γενιά του ιδιωτικού οράματος». Μπορεί να θεωρηθεί ότι οι ποιητές της έχουν ήδη δώσει σημαντικό έργο. Ακολουθούν οι νεότατες γενιές του '90 (η «αόρατη γενιά») και του 2000 (ανά δεκαετία και γενιά, να μια ελληνική γραμματολογική πρωτοτυπία).

[wings]

Η αλήθεια είναι ότι δεν πιστεύω πως το ιδιωτικό όραμα είναι η ευτυχέστερη έκφανση του οράματος, αλλά, μπροστά στην πλήρη ανυπαρξία, δεν έχω παρά να το προτιμήσω. Ίσως είναι αυτό φταίει που δεν βρίσκω πολλά πράγματα ή πολλούς ανθρώπους να καμαρώνω στη γενιά μου - ούτε καν τον εαυτό μου (όμως αυτό είναι εντελώς άλλο θέμα).

Εν πάση περιπτώσει, διαπιστώνω τώρα με την ανθολογία ότι οι καλοί ποιητές δεν έχουν γενιά - αναγκαστικά τους κατατάσσουμε κάπου χρονολογικά, όμως η καλή ποίηση ακόμα κι αν προέρχεται από τις νεότατες γενιές μοιάζει με το παλιό καλό κρασί - κουβαλάει τις μυρωδιές και τις γεύσεις ζωής αιώνων - και όσοι την υπηρετούν ουσιαστικά δεν κάνουν τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από το να μας κερνάνε ένα ποτήρι από τούτο το νέκταρ της ζωής και της γνώσης με κάθε τους ποίημα. Κι αν είναι πολύ σπουδαίοι ποιητές, μερικές φορές αρκεί και μια γουλιά, ένας στίχος ή έστω και μια λέξη, για να μας βγάλουν από την καθημερινή μας μιζέρια και να μας κάνουν να νιώσουμε λίγο καλύτεροι, λίγο πιο σπουδαίοι κι εμείς οι αναγνώστες.

[banned]

Κι άλλες φορές έχω παρατηρήσει ότι αυτά που γράφεις έχουν μια ποιητική πνοή. Έχεις αγγίξει τη βαθύτερη ουσία της ποίησης και σίγουρα δεν είσαι η απλή αναγνώστρια.

Όλες οι τέχνες έχουν μια κοινή πηγή και μια μυστική κοινή πορεία μέσα στον χρόνο. Προς μια κορυφή που δεν υπάρχει. Αλλάζουν χίλιες δυο μορφές, χάνονται για να ανθίσουν απρόσμενα και πάλι, είναι ζωντανές ακόμη κι όταν χαθούν κάτω απ' το χώμα. Τα ονόματα και οι κατατάξεις δεν έχουν τελικά καμία σημασία. Η εσωτερική εντολή παραμένει η ίδια για όλους τους δημιουργούς, που δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να καταχωρούν όσα τους υπαγορεύει το μέγα δέος. Αυτή είναι η φύση των πραγμάτων και δεν αλλάζει. 

Υπάρχουν νέα παιδιά που είναι διαμάντια, αξιοθαύμαστα από κάθε άποψη. Μέσα από την τραγική ειρωνεία του «ιδιωτικού οράματος», οι δημιουργοί κάποτε θα ανακαλύψουν και πάλι και θα δικαιώσουν τον κοινωνικό προορισμό τους.

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/BIfoYHLHQJA" target="_blank">http://www.youtube.com/v/BIfoYHLHQJA</a>

Είς κυνηγός (παραδοσιακοί στίχοι μελοποιημένοι από τον Νίκο Γράψα)
(ερμηνεία: Γιάννης Μαράβας / δίσκος: Νίκος Γράψας, Μια κόρη από την Αμοργό και άλλες βυζαντινές μπαλάντες (1995))

[Από την ενότητα Το σώμα]

Σταύρος Ζαφειρίου, Εωθινόν

Κάθε φορά που κατεβάζει ο κυνηγός ένα πουλί
κάτι επαναλαμβάνεται στον χρόνο.
Δεν είναι μόνον η ηχώ της ντουφεκιάς,
(το αίμα ράβει σαν κλωστή την ενδυτή του αέρα)
μα και η πτώση της ζωής που κάνει κύκλους.
Που κάνει κύκλους, κύκλους, κύκλους,
κύκλους, κύκλους,
το άβατο ξετυλίγει τ’ ουρανού,
τυλίγοντας του εωθινού τα μετακόσμια ξόρκια.

Κάθε φορά που κατεβάζει ένα πουλί ο κυνηγός,
μες στον καθρέφτη του πρωϊνού
αποτραβιέται ο χρόνος.

Έξω αφήνει μόνο μια στιγμή
μετέωρη, σαν κόκκινο φτερό
πάνω απ’ το σώμα.

Μια ολομόναχη στιγμή,
ν’ αντανακλά τον θάνατο στο σώμα.

Από τη συλλογή Σώματος Λόγος (2004)

[F_idάνι]

Έχω την εντύπωση ότι κάθε φορά που διαβάζω αυτό το ποίημα αποτραβιέται ο χρόνος.

[wings]

Έχω την εντύπωση ότι κάθε φορά που διαβάζω αυτό το ποίημα αποτραβιέται ο χρόνος.

Πολύ όμορφο αυτό που λες, Έφη.

Και όταν αποτραβιέται ο χρόνος, τι γίνεται, αλήθεια; Μήπως μπορείς να πάψεις να σκέφτεσαι; Γιατί τότε, έξω από όμορφο, ίσως είναι και σωτήριο.

[F_idάνι]

Όταν αποτραβιέται ο χρόνος κάνει κύκλους, κύκλους, κύκλους, κύκλους, κύκλους...

(Είδες; Εγώ μιλάω με τα λόγια άλλων, το παραπάνω... δεν το 'χω :-)

[wings]

Ναι, το βλέπω ότι μιλάς με λόγια άλλων... οι κύκλοι, κύκλοι, κύκλοι δεν μ' αρέσουν πολύ, γιατί κάτι από επανάληψη μού φέρνουν στο νου. Μια μικρούλα υπέρβαση δεν μπορείς να κάνεις για να το «αποκτήσεις», μπας και με φωτίσεις; Ψυχικό θα κάνεις. :-)))

[F_idάνι]

Ας εκτεθώ λοιπόν... [Αχ, βρε Βίκυ, τι με κάμνεις... :-)]

In my defense, να πω ότι όταν διαβάζω ποιήματα, δεν τα φιλτράρω μέσα από γνώσεις. (τις οποίες, έτσι κι αλλιώς δεν κατέχω :-})

Όταν διαβάζω ποιήματα περιμένω να νιώσω ένα κλικ (φοβερό λεξιλόγιο, ξέρω, ξέρω :-().

Στο ποίημα αυτό, το κλικ ήταν ο κρότος της τουφεκιάς. Εκκωφαντικό. Η επανάληψη δε με χάλασε καθόλου, γιατί πάγωσε ο χρόνος. Σε αργή κίνηση βλέπω στο μυαλό μου την εικόνα του πουλιού να κάνει κύκλους πέφτοντας, την ηχώ να κάνει κύκλους, την αντανάκλαση του θάνατου στο σώμα, να κάνει κι αυτή κύκλους.

Κάθε φορά που...
Στον παγωμένο χρόνο η επανάληψη δεν είναι επανάληψη. Είναι το ξετύλιγμα του ουρανού σαν τόπι από ύφασμα.

Είναι η αντανάκλαση στον καθρέφτη του πρωινού και η ηχώ που συγχρονίζεται με τους χτύπους της καρδιάς. Του πουλιού και της δικής μου.

Είναι η επαναλαμβανόμενη κίνηση της βελόνας που ράβει την ενδυτή του αέρα με το αίμα αυτής της καρδιάς.

Η επανάληψη υφίσταται όταν υπάρχει ο χρόνος.
Όταν ο χρόνος αποτραβιέται... (αχ, βρε Βίκυ, τι με κάμνεις... :-))

Παρακαλώ, μη μου ζητήσετε να μιλήσω για τη στιγμή τη μετέωρη, σαν κόκκινο φτερό πάνω απ' το σώμα.

Νομίζω ό,τι και να πω θα είναι ιεροσυλία για το στίχο (ελπίζω τα υπόλοιπα να μην ήταν).

Το ποίημα, για μένα, είναι τόσο συγκλονιστικό που θα πρέπει να δημιουργηθεί καινούργια λέξη γι αυτό.

[wings]

Αχ, η παλιά δασκάλα έβαλε τη νεότερη (ήθελε δεν ήθελε) να κάνει ανάλυση του ποιήματος.

Και την έκανες υπέροχα, Έφη. Και κάτι ακόμα... τα λόγια μέσα απ' την ψυχή κάποιου ποτέ δεν είναι ιερόσυλα ή βέβηλα.

Και «δεν σε κάμνω κάνα κακό μεγάλο» - αντίθετα, ξεδιπλώνεις ένα κομματάκι από τις δικές σου σκέψεις και ανησυχίες έτσι. :-)

Καλά κάνεις και δεν φιλτράρεις τα ποιήματα που διαβάζεις μέσα από γνώσεις. Κάθε ποίημα έχει τον δικό του ρυθμό και τη δικιά του μουσική, το ρυθμό και τη μουσική της ψυχής του ποιητή (αν δεν τα 'χει, απλώς δεν είναι καλό ποίημα και δεν φταίει ο αναγνώστης), οπότε δεν προϋποθέτει γνώσεις η ανάγνωσή του... μονάχα τις αισθήσεις σου wide open απαιτεί, αν θες να λέγεσαι καλός αναγνώστης.

[wings]

Pierre-Auguste Renoir, Gitane, 1879, (73 x 54 cm) oil on canvas. Private collection.

Σταύρος Ζαφειρίου, Διήγηση χωρικού σε μικροαστό νέο

Τις νύχτες που ο άνεμος καθαρίζει τους ήχους
Ακούς ν' αδειάζουν τα χωριά
Φεύγουνε οι ξωθιές κι οι αρκουδιάρηδες
Φεύγουν οι σαλεμένοι
Πίσω τους μαγεμένα ακολουθούν
Τα παιδιά μας με το φεγγάρι στα μάτια

Κι αφού διαβούν τα πέτρινα γεφύρια
Σταυρώνοντας ψηλά τα δάχτυλά τους
Στα μέρη εκείνα φτάνουν που τα λένε
Των άσαρκων η χώρα
Εκεί οι γύφτοι στήνουν τις φωτιές τους
Και με τα ντέφια τους κρατάνε τους ρυθμούς
Εκεί οι μάγισσες τ' αγόρια ξελογιάζουν

Κι όταν του τράγου πέφτει το κεφάλι
Γυμνώνουν οι κοπέλες τα βυζιά τους
Και τα μαλλιά τους άσεμνα τα λύνουν
Τότε γεννιούνται τα παιδιά τους
Αλαφροΐσκιωτα με την τρίχα στην πλάτη
Αλαφροπάτητα μην τύχει και ταράξουν
Το δείπνο των δαιμόνων

Σαν επιστρέφουν πριν απ' την αυγή
Έχοντας κόμπο στο μαντήλι τους δεμένο
Το μάτι του διαβόλου
Πια δε μιλούν
Κάθονται στο κατώφλι και κοιτούν
Τους τόπους που φουσκώνουν τα ποτάμια
Σ' τα λέω αυτά κι ας μην καταλαβαίνεις
Γιατί εσύ ποτέ σου δεν ημέρεψες
Με το βλέμμα το βλέμμα του σκύλου
Όταν γυρίζει μέσα του το αγρίμι
Γιατί κι εσύ μες στις δικές σου νύχτες
Καθώς στερεύουν όλα τα κανάλια
Αυτά που δεν καταλαβαίνεις ονειρεύεσαι
 
Από τη συλλογή Η δεύτερη πεταλούδα και η φωτιά (1992)

Οι ξωθιές κι οι μάγισσες του Translatum (και όχι μόνο) πολύ σ' ευχαριστούν γι' αυτό το πανέμορφο ποίημα, Σταύρο Ζαφειρίου!

Και το αφιερώνουν σ' εσένα, άγνωστε και γνωστέ αναγνώστη, που ποτέ σου δεν ημέρεψες... γιατί κι εσύ μες στις δικές σου νύχτες, καθώς στερεύουν όλα τα κανάλια, αυτά που δεν καταλαβαίνεις ονειρεύεσαι!

[F_idάνι]

Δεν υπάρχει ποίημα του Σταύρου Ζαφειρίου που να μην το έχω λατρέψει. Ομολογώ πως εδώ για πρώτη φορά διάβασα ποιήματά του, και ευχαριστώ τη Βίκυ και τον Τόλη που μας τον γνώρισαν.