Translatum Greek Translation Forum

[wings]

ΣΤΑΥΡΟΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ



Γεννήθηκε το 1958 στη Θεσσαλονίκη, όπου ζει και εργάζεται. Ποιήματα και πεζά του έχουν δημοσιευτεί σε πολλά έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά και ανθολογίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και κυκλοφορούν ελεύθερα στο διαδίκτυο.

Ποιητικές συλλογές:
«Το ευλύγιστο πέλμα», εκδ. Εγνατία, Θεσσαλονίκη, 1983
«... και να μπλοφάρουμε στο όνειρο», εκδ. Μη άμεσης επανάστασης, Αθήνα, 1984
«Στη μουβιόλα», εκδ. Μη άμεσης επανάστασης, Αθήνα, 1986
«Ζεστή πανσέληνος», εκδ. Ρόπτρον, Αθήνα, 1988
«Η δεύτερη πεταλούδα και η φωτιά», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1993
«Τα κατοικίδια», εκδ. Εντευκτηρίου, Θεσσαλονίκη, 1997
«Η άτροπος των ημερών», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1998
«Σώματος λόγος», εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες, Θεσσαλονίκη, 2004
«Χωρικά», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 2007

Πεζογραφία:
«Η κόρη του πλοίαρχου Νέμο», εκδ. Τραμάκια, Θεσσαλονίκη, 1990

Παραμύθια:
«Η μεγάλη πολιτεία και τα τέσσερα όμορφα όνειρα», εκδ. Εντευκτηρίου, Θεσσαλονίκη, 1997
«Ο ξυλοκόπος που έγινε άγγελος», εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες, Θεσσαλονίκη, 2000
«Το καρναβάλι των ζώων», εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες, Θεσσαλονίκη, 2000  

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:

• Πάμε να φύγουμε από δω - ... και να μπλοφάρουμε στο όνειρο (1984)
• Πού πάει όλος ο κόσμος τα Σαββατόβραδα; - ... και να μπλοφάρουμε στο όνειρο (1984)
• Ζεστή πανσέληνος - Ζεστή πανσέληνος (1988)
• Όπως τα μάτια - Ζεστή πανσέληνος (1988)
• Άλυτο μάτι - Η δεύτερη πεταλούδα και η φωτιά (1992)
• Διήγηση χωρικού σε μικροαστό νέο - Η δεύτερη πεταλούδα και η φωτιά (1992)
• Λίλιθ - Η δεύτερη πεταλούδα και η φωτιά (1992)
• Με τα μάτια (ιβ') - Τα κατοικίδια (1997)
• Με τις σκιές (στ') - Τα κατοικίδια (1997)
• Με τις σκιές (θ' και ιγ') - Τα κατοικίδια (1997)
• Ηλικία στο σώμα (β') - Η άτροπος των ημερών (1998)
• Ηλικία στη γλώσσα (β', γ', δ') - Η άτροπος των ημερών (1998)
• Ηλικία στο φως (β') - Η άτροπος των ημερών (1998)
• Αναπαύσιμον - Σώματος λόγος (2004)
• Συλλείτουργο - Σώματος λόγος (2004)
• Ο πολίτης Κάιν - Χωρικά (2007)
• Περισσότεροι μύθοι - Χωρικά (2007)
• Το παράδοξο του Ζήνωνα - Χωρικά (2007)
• E=mc² - Χωρικά (2007)

Περισσότερα ποιήματα του Σταύρου Ζαφειρίου θα βρείτε στην ενότητα Πες το μ' ένα ποίημα (των ποιητών της Θεσσαλονίκης) και στο ιστολόγιο Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη.

Ο ιστότοπος του ποιητή στη διεύθυνση: http://www.stzafiriou.gr/


[ Επιστροφή στο ευρετήριο της ανθολογίας «Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα» ]

[wings]

Σταύρος Ζαφειρίου, Με τις σκιές (στ')

[Από την ενότητα Με τις σκιές]

στ'

Φωτογραφία του χίλια εννιακόσια σαράντα εννιά.
Στολή του εθνικού στρατού.
Το πρόσωπο σκυμμένο μες στον χρόνο,
σαν σε γαβάθα με γάλα και ψωμί.
Μάλλον Παρασκευή, γιατί τα χέρια
στραγγίζουνε σε λόγια προσευχής.
Ένας λεκές απλώνει στη φανέλα
(αίμα; παραπανίσια νοσταλγία;).
Στην πλάτη τα σημάδια των καιρών.

Μπορεί και η χαμένη περηφάνια.

Από τη συλλογή Τα Κατοικίδια (1997)

[wings]

Πολύ μ' αρέσει αυτός ο ποιητής της γενιάς μου - και τον καμαρώνω ακριβώς γιατί ανήκει στη γενιά μου, όπως χαίρομαι και για τη Χλόη.:-)

Στα ποιήματά του διακρίνω σπουδαίες έννοιες διατυπωμένες με χαρακτηριστική λιτότητα κι ίσως αυτό είναι που μ' εντυπωσιάζει περισσότερο. Ξεχώρισα το δίστιχο:

Το πρόσωπο σκυμμένο μες στον χρόνο,
σαν σε γαβάθα με γάλα και ψωμί.

[user1]

Χαίρομαι που σου αρέσει και ο Σταύρος Ζαφειρίου, ένας ασφαλώς αξιόλογος ποιητής. Ο Σταύρος παρουσιάστηκε σχετικά πρόσφατα στην Ποιητική Εστία του Τάκη Βαρβιτσιώτη με μια πολύ ενδιαφέρουσα εισήγηση από τη Ντάντη Σιδέρη-Σπεκ. Οι παρατηρήσεις σου είναι εύστοχες και, με τέτοιους ποιητές, δικαιολογημένα καμαρώνεις για τη γενιά σου.

Μετά την κατάρρευση των ιδεολογιών, η γενιά του '80 ονομάστηκε και «γενιά του ιδιωτικού οράματος». Μπορεί να θεωρηθεί ότι οι ποιητές της έχουν ήδη δώσει σημαντικό έργο. Ακολουθούν οι νεότατες γενιές του '90 (η «αόρατη γενιά») και του 2000 (ανά δεκαετία και γενιά, να μια ελληνική γραμματολογική πρωτοτυπία).

[wings]

Η αλήθεια είναι ότι δεν πιστεύω πως το ιδιωτικό όραμα είναι η ευτυχέστερη έκφανση του οράματος, αλλά, μπροστά στην πλήρη ανυπαρξία, δεν έχω παρά να το προτιμήσω. Ίσως είναι αυτό φταίει που δεν βρίσκω πολλά πράγματα ή πολλούς ανθρώπους να καμαρώνω στη γενιά μου - ούτε καν τον εαυτό μου (όμως αυτό είναι εντελώς άλλο θέμα).

Εν πάση περιπτώσει, διαπιστώνω τώρα με την ανθολογία ότι οι καλοί ποιητές δεν έχουν γενιά - αναγκαστικά τους κατατάσσουμε κάπου χρονολογικά, όμως η καλή ποίηση ακόμα κι αν προέρχεται από τις νεότατες γενιές μοιάζει με το παλιό καλό κρασί - κουβαλάει τις μυρωδιές και τις γεύσεις ζωής αιώνων - και όσοι την υπηρετούν ουσιαστικά δεν κάνουν τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από το να μας κερνάνε ένα ποτήρι από τούτο το νέκταρ της ζωής και της γνώσης με κάθε τους ποίημα. Κι αν είναι πολύ σπουδαίοι ποιητές, μερικές φορές αρκεί και μια γουλιά, ένας στίχος ή έστω και μια λέξη, για να μας βγάλουν από την καθημερινή μας μιζέρια και να μας κάνουν να νιώσουμε λίγο καλύτεροι, λίγο πιο σπουδαίοι κι εμείς οι αναγνώστες.

[user1]

Κι άλλες φορές έχω παρατηρήσει ότι αυτά που γράφεις έχουν μια ποιητική πνοή. Έχεις αγγίξει τη βαθύτερη ουσία της ποίησης και σίγουρα δεν είσαι η απλή αναγνώστρια.

Όλες οι τέχνες έχουν μια κοινή πηγή και μια μυστική κοινή πορεία μέσα στον χρόνο. Προς μια κορυφή που δεν υπάρχει. Αλλάζουν χίλιες δυο μορφές, χάνονται για να ανθίσουν απρόσμενα και πάλι, είναι ζωντανές ακόμη κι όταν χαθούν κάτω απ' το χώμα. Τα ονόματα και οι κατατάξεις δεν έχουν τελικά καμία σημασία. Η εσωτερική εντολή παραμένει η ίδια για όλους τους δημιουργούς, που δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να καταχωρούν όσα τους υπαγορεύει το μέγα δέος. Αυτή είναι η φύση των πραγμάτων και δεν αλλάζει. 

Υπάρχουν νέα παιδιά που είναι διαμάντια, αξιοθαύμαστα από κάθε άποψη. Μέσα από την τραγική ειρωνεία του «ιδιωτικού οράματος», οι δημιουργοί κάποτε θα ανακαλύψουν και πάλι και θα δικαιώσουν τον κοινωνικό προορισμό τους.

[wings]

Pierre-Auguste Renoir, Gitane, 1879, (73 x 54 cm) oil on canvas. Private collection.

Σταύρος Ζαφειρίου, Διήγηση χωρικού σε μικροαστό νέο

Τις νύχτες που ο άνεμος καθαρίζει τους ήχους
Ακούς ν' αδειάζουν τα χωριά
Φεύγουνε οι ξωθιές κι οι αρκουδιάρηδες
Φεύγουν οι σαλεμένοι
Πίσω τους μαγεμένα ακολουθούν
Τα παιδιά μας με το φεγγάρι στα μάτια

Κι αφού διαβούν τα πέτρινα γεφύρια
Σταυρώνοντας ψηλά τα δάχτυλά τους
Στα μέρη εκείνα φτάνουν που τα λένε
Των άσαρκων η χώρα
Εκεί οι γύφτοι στήνουν τις φωτιές τους
Και με τα ντέφια τους κρατάνε τους ρυθμούς
Εκεί οι μάγισσες τ' αγόρια ξελογιάζουν

Κι όταν του τράγου πέφτει το κεφάλι
Γυμνώνουν οι κοπέλες τα βυζιά τους
Και τα μαλλιά τους άσεμνα τα λύνουν
Τότε γεννιούνται τα παιδιά τους
Αλαφροΐσκιωτα με την τρίχα στην πλάτη
Αλαφροπάτητα μην τύχει και ταράξουν
Το δείπνο των δαιμόνων

Σαν επιστρέφουν πριν απ' την αυγή
Έχοντας κόμπο στο μαντήλι τους δεμένο
Το μάτι του διαβόλου
Πια δε μιλούν
Κάθονται στο κατώφλι και κοιτούν
Τους τόπους που φουσκώνουν τα ποτάμια
Σ' τα λέω αυτά κι ας μην καταλαβαίνεις
Γιατί εσύ ποτέ σου δεν ημέρεψες
Με το βλέμμα το βλέμμα του σκύλου
Όταν γυρίζει μέσα του το αγρίμι
Γιατί κι εσύ μες στις δικές σου νύχτες
Καθώς στερεύουν όλα τα κανάλια
Αυτά που δεν καταλαβαίνεις ονειρεύεσαι
 
Από τη συλλογή Η δεύτερη πεταλούδα και η φωτιά (1992)

Οι ξωθιές κι οι μάγισσες ετούτης της ανθολογίας πολύ σ' ευχαριστούν γι' αυτό το πανέμορφο ποίημα, Σταύρο!

Και το αφιερώνουν σ' εσένα, άγνωστε και γνωστέ αναγνώστη, που ποτέ σου δεν ημέρεψες... γιατί κι εσύ μες στις δικές σου νύχτες, καθώς στερεύουν όλα τα κανάλια, αυτά που δεν καταλαβαίνεις ονειρεύεσαι!

[F_idάνι]

Δεν υπάρχει ποίημα του Σταύρου Ζαφειρίου που να μην το έχω λατρέψει. Ομολογώ πως εδώ για πρώτη φορά διάβασα ποιήματά του, και ευχαριστώ τη Βίκυ και τον Τόλη που μας τον γνώρισαν.

[wings]

Η συλλογή λέγεται Χωρικά και είναι ολοκαίνουρια. Ο Σταύρος Ζαφειρίου μάς την παρουσίασε μόλις πριν 10 μέρες μ' έναν τρόπο πραγματικά ξεχωριστό. Ας δούμε, λοιπόν, το πρώτο της ποίημα:

[Πρόλογος]

Σταύρος Ζαφειρίου, Το παράδοξο του Ζήνωνα

Εξετελέσθη στις 7.06' ακριβώς σήμερα το πρωί
πλησίον της Κοινότητος Εξοχής ο Δράκος του
Σέιχ Σου, δια τα εγκλήματα τα οποία διέπραξε.
Οι εφημερίδες

Από των τουφεκιών τις κάννες
για να φτάσουν μέχρι
το λίγο ακόμα της ζωής
έπρεπε να διανύσουνε
απόσταση έξι μέτρων
οι σφαίρες του αποσπάσματος.


Για να καλύψουν όμως τούτη
την απόσταση όφειλαν πρώτα
να διασχίσουν το μισό της∙
πιο πριν το ένα τέταρτο,
το ένα όγδοο και ούτω καθ' εξής,
πίσω στο άπειρο και το πιο πριν
του απείρου.


Γι' αυτό περιηγητή των υψιπέδων,
αν τύχει και κοιτάξεις
στη μεριά όπου φρουρεί
τα έρκη του ο χρόνος,
θα δεις τον Αριστείδη Παγκρατίδη
-δράκοντα που εξαγνίζει τους καιρούς-
στημένο ορθό και με δεμένα μάτια
να περιμένει ακόμα
να βρουν τον στόχο τους οι σφαίρες
του αποσπάσματος.
Από τον Φεβρουάριο του χίλια
εννιακόσια εξήντα οχτώ
-με αυτό το κρύο-
να περιμένει εκεί,
να περιμένει,
έχοντας μόλις βγάλει από το στόμα του
την τελευταία του κραυγή
μανούλα είμαι αθώος,
που όμως κι εκείνη,
μαζί με τις φωτιές απ' τα ρουθούνια του,
τάχα ποια απόσταση θα πρέπει να διανύσει;

Από τη συλλογή Χωρικά (2007)

Αφιερωμένο στη Ζωή και τον Σταύρο. :-)

Περισσότερες πληροφορίες για τα παράδοξα του Ζήνωνα θα βρείτε εδώ και για τον Αριστείδη Παγκρατίδη εδώ.

[wings]

Σταύρος Ζαφειρίου, Πού πάει όλος ο κόσμος τα Σαββατόβραδα;

Το χέρι μου χάνεται σ' ένα απέραντο πράσινο
Τα δάχτυλά μου τεντωμένα σκορπούν την κατεύθυνση
Τη θρυμματίζουν σ' εκατομμύρια κόκκους
Αγωνιώδεις μικροί σπασμοί
Ακινητοποιούνται στην οθόνη
Μια παραλία
Το κόκκινο πρόσωπο της παράλογής μου αγάπης
χαρακώνεται από τις διάφανες τούφες των μαλλιών της
Το νευρικό μου όραμα μαυρίζει γυρισμένο μπρούμυτα στον ήλιο
Νεκροί χρόνοι
Καμπύλη πορεία του βλέμματος
Σταματά στον καθρέφτη
Παρακολουθώ την εσωτερική αιμορραγία της φλέβας μου
Προθάλαμος ιδιωτικής κλινικής
Οι αγκαλιές και τα φιλιά του αποχαιρετισμού
Σιωπή
Το στενό κατάλευκο δωμάτιο
Ένα μαντήλι χρωματιστό σφηνωμένο στο μέτωπο
Απροσδιόριστα σχήματα
Αριθμοί τηλεφωνικού καταλόγου
Πτώσεις
Πτήσεις ημιτελείς
Οι δολοφόνοι ταξιδεύουν στην κορυφή των μαλλιών μου
Σιωπή
Ο εφιαλτικός χορός της Σαλώμης στην παγωμένη πίστα των Άλπεων
Η κεφαλή του χιονάνθρωπου επί πίνακι
Η ορχήστρα ποζάρει στο κατώφλι πολυτελούς ξενοδοχείου
Αναμνηστική φωτογραφία ακατανόητα σκοτεινή
Διασχίζω την ακίνητη φύση
Οσμή ποθητών λιβαδιών
Ίχνη σφυρήλατου γέλιου
Διαδοχικές εναλλαγές φανταστικών μυστηρίων
Σιωπή
Βυθίζομαι στην πυρακτωμένη καρδιά μιας διογκούμενης κάφτρας
Τώρα ένα ατέλειωτο τράβελινγκ
Το βάθος πεδίου προεκτείνεται αργά
Τα δάχτυλά μου επιμηκύνονται
Αγγίζουν απαλά τις γυμνές πλάτες των αγγέλων
Ακολουθούν ανεπαίσθητες εκρήξεις
Λεπτές ίνες ξεδιπλώνονται απελευθερώνοντας το πλάνο
Ο γαλάζιος παράδεισος των εραστών εμφανίζεται
σιγά-σιγά στους γυάλινους δρόμους της πόλης
Πάλι η παιδική χορωδία θρηνεί την αρμονία που μεταμορφώνεται σε στάχτη
Κάποτε
          Όλα
                Επιστρέφουν
                                  Στις
                                        Ήσυχες
                                                   Μέρες
                                                            Τους

Από τη συλλογή ... και να μπλοφάρουμε στο όνειρο (1984)

Σταύρο, δύσκολη ώρα αυτή για τη δαχτυλογράφηση ενός τόσο μεγάλου ποιήματος, αλλά απόλαυσα κάθε λέξη και κάθε αράδα του. Αλήθεια, τελικά πού πάει ο κόσμος τα Σαββατόβραδα και γιατί; Τι ψάχνει, πού και πώς; :-)

Αφήνω τους αναγνώστες της ανθολογίας να απολαύσουν τον Σταύρο Ζαφειρίου, αυτόν τον εξαιρετικό ποιητή της γενιάς μου, καθώς και τον τρόπο γραφής του σε μία από τις πρώιμες συλλογές του, τον ευχαριστώ θερμά που μου έστειλε τη συλλογή (είχε εξαντληθεί, όπως οι περισσότερες ποιητικές συλλογές - δυστυχώς - σε όλα τα βιβλιοπωλεία της χώρας) και εύχομαι σε όλους καλό ξημέρωμα!

[Valentini]

Λένε συνήθως ότι μία εικόνα - χίλιες λέξεις... νομίζω ότι το ποίημα αυτό κατάφερε να δείξει ότι με λίγες λέξεις μπορείς να φτιάξεις τόσες εικόνες, τόσα στιγμιότυπα που έχεις (ίσως) ζήσει και ο ίδιος...

Ευχαριστούμε για την υπέροχη «ματιά» σε μία στιγμή του χρόνου...

[Anastasia]

Δεν μπορούσες να το θέσεις καλύτερα, Βαλεντίνη μου. Καλημέρα και καλή εβδομάδα. ;-)

[wings]

Ε, ώρα είναι να μας πεις, Ανάστο, ότι η Βαλ. έθεσε το θέμα καλύτερα κι απ' τον Σταύρο. Σας έχω άξιες. :Ρ

Τελικά, πού πάει όλος ο κόσμος τα Σαββατόβραδα; Θα μου πει κανείς ή με την απορία θα μείνω;

[Valentini]

Ε, ώρα είναι να μας πεις, Ανάστο, ότι η Βαλ. έθεσε το θέμα καλύτερα κι απ' τον Σταύρο. Σας έχω άξιες. :Ρ

Τελικά, πού πάει όλος ο κόσμος τα Σαββατόβραδα; Θα μου πει κανείς ή με την απορία θα μείνω;

Με παρέα σε καφετέριες, στο σπίτι μπροστά στο χαζοκούτι, με σβηστά φώτα, διαβάζοντας ένα βιβλίο ... εμένα πάντως μου αρέσει να είμαι ο "τουρίστας" και να τους βλέπω να περιφέρονται, σα καραβάκια :)

Β

[Anastasia]

Είπα εγώ τίποτα για το Σταύρο; Τα είπε όλα μόνος του με πολύ όμορφα λόγια. Αλλά να μην πούμε κάτι και για τη Βαλ που σχολιάζει τόσο ωραία;;; Να μας πάρει από φόβο και μετά να την ψάχνουμε;;;;; ;-)))