Translatum Greek Translation Forum

[wings]

ΝΙΚΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ



Γεννήθηκε το 1931 στην Κορυφή του Κιλκίς. Τελείωσε το γυμνάσιο στη Θεσσαλονίκη και σπούδασε κλασική φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Εργάστηκε ως καθηγητής και σχολικός σύμβουλος στη δημόσια εκπαίδευση. Εμφανίστηκε στη λογοτεχνία με το ποίημα «Φεύγει ο χρόνος», σε παραδοσιακό στίχο, στην εφημερίδα «Μακεδονία» το 1949, και σε ελεύθερο στίχο με το ποίημα «Πρώτη αίσθηση», στο περιοδικό «Νέα Πορεία» το 1956.

Ποιητικές συλλογές:
«Το βάθος της ληκύθου», εκδ. Διαγώνιος, Θεσσαλονίκη, 1963
«Δειγματοληψία Α'», Αθήνα, 1981
«Ο κήπος και η πύλη», Αθήνα, 1982
«Τα μέτρα και τα σταθμά», εκδ. Κώδικας, Αθήνα, 1983
«Η απουσία και ο λόγος», εκδ. Κώδικας, Αθήνα, 1985
«Ίσκιοι», εκδ. Κώδικας, Αθήνα, 1987
«Το αθέατο μέσα μας», εκδ. Κώδικας, Αθήνα, 1988
«Βουστροφηδόν. Το σύνταγμα της ζωής», εκδ. Κώδικας, Αθήνα, 1988 (με το ψευδώνυμο Νικόλας Ταλμάν)
«Flora Mirabilis. Ο πίθος και το φανάρι», εκδ. Κώδικας, Αθήνα, 1992
«Μαύρες ακτές», εκδ. Κώδικας, Αθήνα, 1994
«Δειγματοληψία Β'», εκδ. Κώδικας, Αθήνα, 1996
«Η φωτογραφία μαζί με το τελευταίο μήνυμα», εκδ. Κώδικας, Αθήνα, 1998
«Ανάβαση», εκδ. Κώδικας, Αθήνα, 2002
«Και στρεβλές ρίμες», Αθήνα, 2006
Συγκεντρωτική έκδοση «Ποιήματα [1963 - 2005], εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα, 2007

[Πηγή για το βιογραφικό, τη φωτογραφία και την εργογραφία: dedalus.gr]

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:

• Σ΄έχω αποστηθίσει - Το βάθος της ληκύθου (1963)
• Το υπόγειο - Το βάθος της ληκύθου (1963)
• Ο ποιητής - Δειγματοληψία Α' (1981)
• Μετέωρη στον ήλιο... - Ο κήπος και η πύλη (1982)
• Σε καλώ με όλα τα ονόματα... - Η απουσία και ο λόγος (1985)
• Δεν πρόκειται - Ίσκιοι (1987)
• Η ταβέρνα - Το αθέατο μέσα μας (1988)
• Τώρα που μπήκες στην καρδιά μου - Το αθέατο μέσα μας (1988)
• Η μεγάλη σιωπή - Μαύρες ακτές (1994)
• Κόραμε - Μαύρες ακτές (1994)
• Μαύρες ακτές - Μαύρες ακτές (1994)
• Ο έρωτας όπως - Δειγματοληψία Β' (1996)
• Ο ποιητής - Δειγματοληψία Β' (1996)
• Τι θες να κάνω - Δειγματοληψία Β' (1996)
• Θεσσαλονίκη - Η φωτογραφία μαζί με το τελευταίο μήνυμα (1998)
• Το κρασί - Η φωτογραφία μαζί με το τελευταίο μήνυμα (1998)
• Γεντί Κουλέ - Και στρεβλές ρίμες (2006)
• Καλεσμένος του έρωτα - Και στρεβλές ρίμες (2006)
• Όσοι πολλοί αγάπησαν - Και στρεβλές ρίμες (2006)
• Το σπίτι - Και στρεβλές ρίμες (2006)

Περισσότερα ποιήματα του Νίκου Γρηγοριάδη θα βρείτε στην ενότητα Πες το μ' ένα ποίημα (των ποιητών της Θεσσαλονίκης) και στο ιστολόγιο Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη.


[ Επιστροφή στο ευρετήριο της ανθολογίας «Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα» ]

[banned]

Σήμερα το πρωί είδα τον Νίκο Γρηγοριάδη σε μια καφετέρια του κέντρου. Ύστερα από περίπου τριάντα χρόνια που είχαμε συναντηθεί στην Αθήνα. Ήταν γλυκός όπως πάντα με ένα φως στα μάτια, περισσότερο νοσταλγικός και κάπως λυπημένος. Θυμηθήκαμε πολλά και διάφορα, μου έδωσε και τη συγκεντρωτική έκδοση Ποιήματα (1963-2005). Έτσι, σύντομα θα έχουμε πολλά ωραία ποιήματά του ακόμα. Το κρασί που μας μεθούσε και μας μεθάει πάντα.

Λίγο πιο κάτω στον δρόμο ύστερα, ακούσαμε στο θυροτηλέφωνο την χαρούμενη φωνή της κοινής μας φίλης, Μαρίας Αγαθοπούλου, που αιφνιδιάστηκε από την παρουσία του Νίκου. Εκείνος ανέβηκε, εγώ έφυγα με υποσχέσεις αλληλογραφίας. Δεν ξέρω αν θα τον ξαναδώ.

Επιβιώνει, πάντως, μια αγάπη ανάμεσά μας, παρά το χάσμα του χρόνου και της απόστασης. Ο Νίκος είναι γνήσιος ερωτικός ποιητής, γνήσιος υπαρξιακός ποιητής και γνήσιος κοινωνικός ποιητής. Γεγονός που αποδεικνύει πόσο επισφαλείς είναι αυτού του είδους οι διαχωρισμοί. Ήταν ένα παιδί που περπατούσε 20 χιλιόμετρα για να πάει στο σχολείο σ' ένα χωριό του Κιλκίς, που εργάστηκε σκληρά και έμαθε πόση αξία έχουν τα απλά πράγματα στη ζωή. Έτσι είναι και ο ίδιος, απλός και εγκάρδιος.  

[wings]

Μα, ο κόπος, η σκληρή δουλειά και τα απλά πράγματα είναι κι η ουσία της ζωής μας - για όσους μπορούν να το καταλάβουν, βέβαια, και κυρίως για όσους τα έχουν ζήσει. Άμα από παιδί νιώθεις περήφανος για κάθε βήμα σου στα 20 αυτά χιλιόμετρα που σε οδηγούν πιο κοντά στη γνώση και στα όνειρά σου, αλλιώς μαθαίνεις να εκτιμάς τα πράγματα και τους ανθρώπους και δεν αλλάζεις μια ζωή.

[wings]

Νίκος Γρηγοριάδης, Τι θες να κάνω
 
Τι θες να κάνω
που όλα έχουν τη φροντίδα τους∙
να φέρω βόλτα όλο το σπίτι,
να δώσω χέρι και του γείτονα.

Τι θες να κάνω
που έχω να διαλέξω ποιος ο φίλος μου
και ποιος ανάμεσά τους ο εχθρός μου.

Κι έπειτα δεν είναι που διαλέγω εγώ,
θα πρέπει και να με διαλέξουν.

Τι θες να κάνω
που όλα θέλουν αφοσίωση
– να είσαι απόλυτα δικός τους.
Κι ακόμα,
να μπορείς να τ' αποδείξεις.

Από τη συλλογή Δειγματοληψία Β' (1996)

Αφιερωμένο σε όλους τους φίλους και γνωστούς μου εντός και εκτός φόρουμ...

[spiros]

Ευχαριστώ για αυτόν τον καθημερινό πλούτο ψυχής και συναισθημάτων. Λείπει από πολλούς. Η ρηχότητα βλέπεις είναι πολύ εύκολη λύση και ικανοποιεί άμεσα. Κάτι σαν στιγμιαίος καφές.

Με άλλα λόγια είναι αυτό που λέμε «Θεέ μου, φύλαξέ με από τους φίλους μου γιατί από τους εχθρούς μου φυλάγομαι μόνος μου».

Πάντως, συνήθως, δεν αργεί να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Και παραφράζοντας τον T.S. Eliot:

Will there be time to prepare a face to meet the faces that we meet?

[wings]

Νίκος Γρηγοριάδης, Η μεγάλη σιωπή
 
Χριστούγεννα
κι είχαν τ' ασκέρια των εχθρών αμοληθεί
στης Σάντας τα λημέρια, νύχτα βαθιά, μεσούρανη.

Και θορυβώδη νήπια, γελώντας είτε και κλαίγοντας,
στο στήθος των μανάδων, όταν και μοναχά μια ανάσα
προδοτική. Κι οι καπετάνιοι να μην έχουν
άλλη εκλογή, να σφαγιαστούν ή να τα σφάξουν.

Έτσι ακολούθησε η μεγάλη σιωπή.
Τρομαγμένα τα μάτια των μανάδων να κοιτάζουν
χαμένα στο κενό.

Κι ήρθε και στρώθηκε μες στα φαράγγια τ' άγρια
η Άγια Τράπεζα στ' άδυτο της ψυχής. Σώμα και αίμα.

Ώσπου πήρε και χάραξε στα στήθη και τα μάτια
τα ορφανεμένα. Και κάπου λάμψαν και σβήσανε
τ' άστρα της ερημίας.

Σιωπή από δάκρυα και πένθος.

Και το βλέμμα από ψηλά
να εποπτεύει την αιματοβαμμένη σωτηρία.
Και μες στα φυλλώματα λες σάλεμα φτερού
οι άδολες ψυχές που πήγαιναν τ' αψήλου.

Από τη συλλογή Μαύρες ακτές (1994)

[wings]

Νίκος Γρηγοριάδης, Κόραμε
 
Τους τριανταφυλλένιους κώνους αντικρίζοντας
στη λαγκαδιά του Κόραμε,
ρυτιδωμένοι μάς παρέσυραν αιώνες
στα υπερφυσικά τα βράχια τα διάτρητα
-πώς είναι ένα σφουγγάρι ή μια κερήθρα-,
τα πλήρη φώτων και πρωτόγνωρων χρωμάτων.

Και σαν αλλόκοσμοι κι εμείς, αλαφροΐσκιωτοι,
μες στο τρελό τοπίο τ' αλαφροΐσκιωτο,
με τους μονόλιθους, θαρρείς, σφουγγάρια ή
υπερφυσικούς περιστεριώνες,
περάσαμε, χωρίς προσπάθεια, μ' ένα μονάχα βήμα,
στη χώρα του παραμυθιού, όπου οι σκήτες
κι οι εικονογραφημένες εκκλησιές καλούσαν,
κενές κι όμως κατάμεστες, σε λειτουργία
τα σώματα και τις ψυχές μας
κάτω από τους ουράνιους τρούλους
που ο ίδιος έσκεπε ο θεός σαν πετρωμένος.

Κι ήρθε μέσα στο όνειρο ο Αϊ-Βασίλης,
ήρθαν οι ασκητές κατάξεροι φορώντας
τους μυτερούς τους βράχους για σκουφιά τους
και στάθηκαν μες στην κοιλάδα
πετρωμένοι κι αυτοί και φυτεμένοι,
ίδιοι γρανίτες των αιώνων.
Κι όπως κινήσαμε να φύγουμε κι η καρδιά μας
είχε, θαρρείς, μεταβληθεί σε σκήτη
κενή με αυλακώσεις και ρυτίδες,
τους είδαμε να χαιρετούνε μ' ένα νεύμα
σκύβοντας το κεφάλι τους μη δούμε
αυτό που αιώνες κρύβουν πικραμένοι.

Από τη συλλογή Μαύρες ακτές (1994)

[wings]

Νίκος Γρηγοριάδης, Ο ποιητής (από τη συλλογή «Δειγματοληψία Α'»)
 
Δώσ' μου την αγάπη σου
(αν μου δώσεις την αγάπη σου, λέει ο ποιητής).
Δώσ' μου τη ματιά σου (αν μου δώσεις τη ματιά σου, λέει ο ποιητής),
θα σε κάνω πουλί, θα σε κάνω αστέρι.
Και θα 'σαι πουλί και θα 'σαι αστέρι,
γιατί το στέρνο μου είναι ένας πολλαπλασιαστής
κι ό,τι του δίνεις σ' το επιστρέφει μεταστοιχειωμένο,
γιατί το στέρνο μου είναι ένας πρωτόγονος μάγος
και ό,τι αγγίζει το μεταμορφώνει,
γιατί είναι πουλί
κι ό,τι αντικρίζει το κάνει τραγούδι.

Δώσ' μου την αγάπη σου, λέει ο ποιητής,
να σου δώσω το σπέρμα μου,
να σου δώσω το λόγο μου.
Και θα 'σαι η χλόη και θα 'σαι το νερό
και το παράθυρο, η γλάστρα και το ποίημα.

Δώσ' μου τη ματιά σου, λέει ο ποιητής,
να τη διαθλάσω σε μαρμαρυγές,
να φωτίζεις τα σκότη,
να φέγγεις μυριστικά
τον άνθρωπο.

Από τη συλλογή Δειγματοληψία Α' (1981)

Και αυτό το ποίημα συμπεριλήφθηκε στο βιβλίο Ποίηση για την ποίηση (εκδόσεις Καστανιώτη, 2006), όπου ο Αντώνης Φωστιέρης και ο Θανάσης Θ. Νιάρχος ανθολόγησαν περίπου 150 ποιήματα με θέμα την ποίηση.

[wings]

Νίκος Γρηγοριάδης, Ο ποιητής
 
Τίποτα έτοιμο δε λέει να προσφέρει∙
χτίζει απλώς μια καλύβα, τη στολίζει,
κατανέμει σωστά το φωτισμό,
επιλέγει κατάλληλα τη μελωδία
κι αποχωρεί.

Η ευτυχία
επαφίεται εξ ολοκλήρου
στους εραστές.

Από τη συλλογή Δειγματοληψία Β' (1996)

[wings]

Νίκος Γρηγοριάδης, Ο έρωτας όπως
 
Ο έρωτας,
όπως ακριβώς ο στίχος,
θέλει
μια σωστή δόση
σκοτάδι
για να
φεγγοβολήσει

Από τη συλλογή Δειγματοληψία Β' (1996)

[wings]

Νίκος Γρηγοριάδης, Σ' έχω αποστηθίσει

Σ' έχω αποστηθίσει σαν ποίημα.
Σε απαγγέλλω τρυφερά τις βραδινές ώρες∙
ύστερα σ' αφουγκράζομαι.
 
Ανοίγει τότε ο κόρφος σου,
σαλεύει το δέρμα ήχους και φτερά,
παίρνουν να κελαηδούν στα σκέλια σου τρυγόνια.
 
Αγάπη μου, γλυκό μου ποίημα.

Από τη συλλογή Το βάθος της ληκύθου (1963)

[wings]

Νίκος Γρηγοριάδης, Η ταβέρνα
 
Απόμερη μέσα στη σκοτεινιά της εξοχής
άνοιξε μεμιάς τα παράθυρα της νύχτας
δωροδοκώντας την μ' ένα ποτήρι κρασί
γεμάτο αντιλαμπές και μνήμες.
                                             Μπήκε
η παρέα που ερχότανε απ' τους ουρανούς
αδειάζοντας το στέρνο από τραγούδια.
 
Έτσι πιωμένοι βγήκανε απ' το μπουκάλι
χορεύοντας ρυθμούς που έπαιζαν στον άνεμο
τα δέντρα.
               Χαράματα
περνώντας απ' τη ρεματιά ξυπνήσανε τ' αηδόνια    
κι ήπιαν και πάλι μουσική
απ' το λαγούτο του μικροσκοπικού τους στέρνου.
 
Όταν ξαπλώσανε να κοιμηθούν
ανάβλυζε κιόλας φως
απ' το κορμί τους.

Από τη συλλογή Το αθέατο μέσα μας (1988)

[wings]

Νίκος Γρηγοριάδης, Το κρασί
 
Μπαίνω στο πατρικό μου σπίτι, τρίζει το πάτωμα.
Δεν αντηχούν σαν άλλοτε τραγούδια,
βήματα δεν βροντούν σέρτικου χορού.
Προχωρώ λίγο
κι εκεί στο κέντρο υποχωρεί το σανίδωμα.
 
Τα βάθη με καλούνε, συλλογίζομαι.
 
Είναι οι τρεις αντάρτες που τα γένια τους
τυλίγουν τα βαρέλια, τα δοκάρια και τις κάνουλες.
 
Στάζουν ακόμη μπρούσικο, κατακόκκινο κρασί
της μνήμης.
 
Ήρθες, μου λένε μ' ένα στόμα∙
πιάσε ποτήρι, μην πάει εντελώς χαμένο το αίμα μας,
να δοκιμάσεις το κρασί που μας μεθούσε.
 
Από τη συλλογή Η φωτογραφία και το τελευταίο μήνυμα (1998)

[wings]

Νίκος Γρηγοριάδης, Θεσσαλονίκη
 
Και μπρος,
στην ίδια κατεύθυνση με τη ματιά τους, μπορείς,
αν είσαι εξασκημένος, να διακρίνεις
ολόστρωτο το δρόμο που νοερά οδηγεί
στην πόλη των ονείρων τους∙
                              τη Σαλονίκη
με τα πανύψηλα και τρουλωτά της μέγαρα,
τη θάλασσα και τα πολύχρωμά της φώτα, όπου
μόνο εγώ ευδόκησα να ζήσω. Το άλλο
μένει για πάντα καθηλωμένο στη φωτογραφία
όπως μες στην ασώπαστη καρδιά μου.

Από τη συλλογή Η φωτογραφία μαζί με το τελευταίο μήνυμα (1998)

[wings]

Νίκος Γρηγοριάδης, Καλεσμένος του έρωτα
 
Κι όμως το 'νιωσα αμέσως, το κατάλαβα
ξανά πως καλεσμένος ήμουν του έρωτα,
αφότου μια τυχαία λάγνα σου ματιά
στάθηκε λίγο εντός μου, με κυρίεψε
στέλνοντάς μου το νεύμα, μια υπόσχεση.
Ξέρει η καρδιά από τέτοια, δε γελάστηκε
ποτέ σε συναντήσεις τόσο κρίσιμες.

Βάζω φτερά στα πόδια για το σπίτι μου,
παίρνω και το λουτρό μου, αρωματίζομαι,
φρεσκοπλυμένα βάζω ρούχα καθαρά,
πανέτοιμο το σώμα να 'ναι και ζεστό,
χαρά να σου προσφέρω, πόθο κι ηδονή.

Πού κατοικείς δεν ξέρω, όμως θα σε βρω∙
η ευωδιά που αφήκες όλα πότισε,
δρόμους, πάρκα και σπίτια και τον ουρανό.

Μες στα λουλούδια σ' ήβρα που περπάταγες
κι ευώδιαζε η ανάσα σου στα πέρατα.
Κι ως έφτασα κοντά σου τ' αβρό γέλιο σου
άνθισε στη θωριά σου ρόδο κόκκινο.

Το χέρι μου απλώνω τρεμουλιάζοντας,
πειθήνια συντονίζεσαι στο βήμα μου
ως του σπιτιού την πόρτα που από μόνη της
διάπλατα ανοίγει και σε δέχεται.
Στο πλάι καρτερεί ο ορθός ο έρωτας
που οδηγεί τους δυο μας ως την κάμαρα,
πλημμυρισμένη ρόδα και αρώματα.

Τρέμοντας σε ξεντύνω στο σκιόφωτο,
στην κλίνη ανθούν τα μέλη, λάμπει η σάρκα σου,
σέλας με φως αιώνιο και ανέσπερο.
Και πια δεν έχω έγνοια για παράδεισο,
αφού μαζί σου είμαι σε γλυκιά άβυσσο.

Από τη συλλογή Και στρεβλές ρίμες (2006)