Translatum Greek Translation Forum

[wings]

Γιώργος Καφταντζής (1920-1998)



Γεννήθηκε στην Ηράκλεια Σερρών το 1920 και δικηγόρησε στις Σέρρες. Πήρε μέρος στη μάχη της Κρήτης, όπου αναφέρεται το μυθιστόρημά του «Δώδεκα μέρες» (1955 ) και στην Εθνική Αντίσταση ως κορυφαίο στέλεχος της ΕΠΟΝ (Μαλέας). Έζησε στις Σέρρες, την αγαπημένη του πόλη, όπου και πέθανε στις 12 Μαρτίου 1998, αφήνοντας πλούσιο λογοτεχνικό και ιστορικό έργο.

Ποιητικές συλλογές:
«Τα μοιρολόγια τής Ιωάννας», 1940
«Ουράνια στάχυα», 1952
«Το πανηγύρι της φωτιάς», 1959
«Δύσκολες χρονιές», 1959
«Η μπαλάντα του φεγγαριού», 1961
«Αναθήματα», 1966
«Ελεγείες», 1971
«Νίκος Μπελογιάννης», 1977
«Τα παραλειπόμενα», 1985
«Τα ποιήματα 1940-1987» (συγκεντρωτική έκδοση), 1988
«Περίπλους», 1991
«Το πόδι του παγωνιού», 1992

Πεζογραφία:
«Ματωμένη γη» (νουβέλα), 1947
«Δώδεκα μέρες» (μυθιστόρημα), 1955
«Τα διηγήματα Α'», 1991

Ιστορία:
«Ιστορία της πόλεως Σερρών και της περιφερείας της» (3 τόμοι) - 1967, 1972 & 1996
«Φυλές της περιφέρειας Σερρών», 1969
«Σερραϊκή προσωπογραφία», 1972
«Ιστορία της Ηράκλειας Ν. Σερρών», 1973
«Τα δημοτικά τραγούδια του Ν. Σερρών» (ανθολογία), 1978
«Η σερραϊκή χρονογραφία του Παπασυναδινού», 1982
«Το πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης τον καιρό της Κατοχής», 1983
«Οι Σέρρες άλλοτε και τώρα» (αφιέρωμα), 1985
«Τα νομίσματα της αρχαίας Αμφίπολης», 1989
«Θέατρο στα βουνά της Δ. Μακεδονίας τον καιρό της Κατοχής», 1990
«Ορφέας Σερρών 1905-1991», 1991

Θέατρο:
«Ό,τι θέλει ο λαός» (επιθεώρηση), 1944
«Εαμική παρέλαση» (επιθεώρηση), 1945
«Η Ελληνίδα ψηφίζει» (επιθεώρηση), 1953
«Σερραϊκές τρέλες» (επιθεώρηση), 1950
«Η προίκα» (μονόπρακτο), 1960
«Το πηγάδι» (μονόπρακτο), 1978
«Ο βασιλιάς και το σκουλήκι» (μονόπρακτο), 1978
«Το φονικό» (μονόπρακτο), 1979
«Η πύλη» (μονόπρακτο), 1990
«Ο λαβύρινθος» (δίπρακτο), 1992

[Πηγή για τη φωτογραφία, το βιογραφικό και την εργογραφία: δημόσια βιβλιοθήκη Σερρών]

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:

• Μνημόσυνα / Τα μοιρολόγια τής Ιωάννας (1940)
• Εικοσιτρείς εκτελέσεις (Τρίτη) / Αναθήματα (1966)
• Εικοσιτρείς εκτελέσεις (Ενδέκατη) / Αναθήματα (1966)
• Εικοσιτρείς εκτελέσεις (Δέκατη όγδοη) / Αναθήματα (1966)
• Ποιητική / Ελεγείες (1971)
• Του ήλιου και της πανέμορφης / Ελεγείες (1971)
• Από τότε / Περίπλους (1991)
• Έλεγχος διαβατηρίου / Περίπλους (1991)
• Θύμηση / Περίπλους (1991)
• Το ξέρω / Περίπλους (1991)

Περισσότερα ποιήματα του Γιώργου Καφταντζή θα βρείτε στην ενότητα Πες το μ' ένα ποίημα (των ποιητών της Θεσσαλονίκης) και στο ιστολόγιο Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη.

[ Επιστροφή στο ευρετήριο της ανθολογίας «Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα» ]

[wings]

Γιώργος Καφταντζής, Εικοσιτρείς εκτελέσεις

Ενδέκατη

Ο πέμπτος μελλοθάνατος
ένας τοσοδά κοντούλης
ανθρωπάκος
με κοιλίτσα
συλληφθείς τυχαίως
άδικα προσπαθούσε
να καταλάβει
αυτά που διάβαζαν
ένας Γερμανός αξιωματικός
και ο παπάς.
Πολύ περισσότερο
για ποια αιτία
ο επί κεφαλής
σηκώνοντας ένα σπαθί
τσίριξε
και η φωνή του
χύθηκε
σαν παγωμένο νερό
σ' αναμμένο μαγκάλι με κάρβουνα
«Επί σκοπόν!
Έτοιμοι!
Πυρ!»
Τότε
σχεδόν χάραζε
και ο ανθρωπάκος
χωρίς κίνηση
χωρίς ήχο
δηλαδή τα «ζήτω η λευτεριά»
και τα τοιαύτα
έπεσε
αρχίζοντας αμέσως
να σκουριάζει.
Όταν έφεξε καλά
ο ανθρωπάκος
ήταν
ένας σπασμένος κοριός
στο άσπρο πουκάμισο
του Γενάρη.
 
Από τη συλλογή Αναθήματα (1966)

[wings]

Γιώργος Καφταντζής, Εικοσιτρείς εκτελέσεις

Δέκατη όγδοη

Σα λεμονιά κίτρινη την πλαγιά που ευεργετούσε
σείστηκες, το πράο κελάρυσμα της φλέβας
ως να σβήσει ο σκοτεινός άνεμος
το φως των μαλλιών σου ξεφυλλίζοντας.

Μέσα στο Μύρκινο ήσουνα μια δανεισμένη
μολπή, τώρα ούρλιασμα έχεις γίνει
κι ο μέγας κηπουρός που τα μάτια αναποδογυρίζει
με αχνιστές κοπριές σ' ανακατώνει.
 
Από τη συλλογή Αναθήματα (1966)

[wings]

Γιώργος Καφταντζής, Ποιητική

Το κάθε ποίημα είναι...
δεν τραγουδά κλειδώνει τη φλεγόμενη παραφορά
και περιμένει.
 
Αυτές που στόλιζαν τα στήθη με χρυσόψαρα
υφαίνουν στις φάμπρικες του καιρού
μια ελάχιστη αιωνιότητα.
 
Ήσυχο ήσυχο κυλάει το χορτάρι γύρω στο χορτάρι
ποτάμι κοραλιού και κει αχάτης.
Λοιπόν εσείς κυρίες μου πώς βολευτήκατε με το θάνατο;
 
Υπήρξαν και άλλες που λαχτάρησαν πολύ
μια νέα λάμψη από άλλο πράσινο
όπως το αρπαχτικό κλαδί την άνοιξη.
Έτσι πικράθηκε ο κόσμος. Για μια σκιά.
Μα τί απόμεινε απ' αυτές;
Κομμένα ρόδα υπνοβατικά
στη αγωνία του πέρα φεγγαριού
ξερή βροχή κουβαριασμένη
στο υπόγειο της νύχτας.
 
Τα μοναχικά τους χέρια
αμυδρές ανάβρες μεταξιού
κάτω από γκρίζα φύλλα, κρύα φύλλα βροχοφαγωμένα
συνάζουν τους σκιερούς ανθούς της Περσεφόνης
που όμως μυρίζουν μάταια.
Θαμπωμένο δρέπει και το δειλινό
κίτρινους κρόκους. Τι σιωπή εβένινη!
Έγιναν όλα ότι έγιναν τραγούδι
που αποζητά κι αυτό τη μούχλα του.
 
Το κάθε ποίημα είναι η ψυχή κάποιου πεθαμένου
δεν αναπνέει, δανείζει το ξένο πρόσωπο στον ουρανό
και περιμένει.
 
Από τη συλλογή Ελεγείες (1971)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/A7jvObgay-w" target="_blank">http://www.youtube.com/v/A7jvObgay-w</a>

Brendan Behan | Βασίλης Ρώτας) & Μίκης Θεοδωράκης, Τον Σεπτέμβριο θυμάμαι
(μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης, ερμηνεία: Μαρία Φαραντούρη / έργο: Ένας όμηρος (1966))

Γιώργος Καφταντζής, Θύμηση

Θα τους θυμάμαι πάντοτε από σκιές δεμένους
στα σκοτεινά δρομάκια του Κουλέ-Καφέ.
Από τότε άλλαξαν πολλά
σβήστηκαν τα ονόματα
τα σύννεφα πνίγουν τα καράβια και τα τρένα
το αίμα τους δεν κοιμάται τρομάζει το βράδυ τα παιδιά.

Από τη συλλογή Περίπλους (1991)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/jYzz1CvYnmQ" target="_blank">http://www.youtube.com/v/jYzz1CvYnmQ</a>

Μοιρολόι (κλαρίνο: Πετρολούκας Χαλκιάς - δίσκος: Δρόμοι τής ψυχής (1995))

Γιώργος Καφταντζής, Μνημόσυνα

I

Το σπίτι μνήμα σε πενθεί
και τα πορτοπαράθυρα χορτάριασαν κι ο τοίχος
αράχλιασε και δεν ανθεί
στον κήπο λούλουδο μηδέ γροικιέται πουλιών ήχος.

Κρέμονται μαύρα, θλιβερά
τα ρούχα, τα στολίδια σου που τα 'βρεξα στο δάκρυ
δροσιά και μόσχος μια φορά
μα τώρα σου τα σκέπασε η σκόνη σε μιαν άκρη.

Της πικροδάφνης το ζουμί
όλη τη μέρα το ρουφώ στάλα με στάλα κι όλη
τη νύχτα τής ζωής καημοί
σειούνται σαν τον απήγανο στο έρημο περβόλι.

II

Στίχος και ρίμα και ρυθμός
ω, μάταιος κόπος κι αχαμνός πόθος για να σε ζήσω!
Λιώνεις, αλάλητος καημός
κυπαρισσόκορμη ποτέ που δε θα σ' αντικρίσω.

Τον ήχο τον πραγματικό
δε βρίσκω της φωνής σου πια και μες στη φαντασία
μέρα τη μέρα το γλυκό
χάδι σ' αγγίζει πιο θολή, πιο μακρινή οπτασία.

Χρώματα, μύρα και χυμοί
τριαντάφυλλο στο εντάφιο σου αίμα ευωδιάζει
εσύ 'σαι το πικρό ψωμί
εσύ και το λιαστό κρασί που το τραπέζι αγιάζει.

Από τη συλλογή Τα μοιρολόγια τής Ιωάννας (1940)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/ZSBfI93v9QM" target="_blank">http://www.youtube.com/v/ZSBfI93v9QM</a>

Federico Garcia Lorca & Χρήστος Λεοντής, Αχ έρωτα (απόδοση στα Ελληνικά: Λευτέρης Παπαδόπουλος)
(τραγούδι: Μανώλης Μητσιάς & Τάνια Τσανακλίδου - δίσκος: Αχ... έρωτα (1974))

Γιώργος Καφταντζής, Του ήλιου και της πανέμορφης

Αρμέγει τις πορτοκαλιές ο Έλληνας ο ήλιος
στο ρόδο το αμάραντο χρυσοφόρες μέλισσες.

Τρέμοντας από γλύκα και φιλί κάθισες και προγεμάτισες
μ' ένα καρβέλι ουρανό κ' ένα ποτήρι ήλιο.

Μα πότε κιόλας στολίστηκες με ψηφί μαργαριτάρι
πότε γιόμισες τον κόρφο σου άνθια και λιακάδα;

Αν είναι πικρή η αγάπη σου τον ήλιο μην τον συνορίζεσαι
ήλιος είναι κι ας χαμογελά ήλιος είναι κι ας λάμπει.

Από τη συλλογή Ελεγείες (1971)

[Ion]

Έχω την εντύπωση πως τέτοιες εικόνες δεν θα μπορέσουν να ξαναζωντανέψουν στο μέλλον από χέρια Ελλήνων ποιητών. Είναι εικόνες, εμπειρίες και αισθήσεις ενός κόσμου που χάνεται. Ελπίζω να έχω άδικο...

[wings]

Έχεις δίκιο, Γιάννη. Πανέμορφη η κοπέλα και πανέμορφες οι εικόνες που μας δίνει ο σπουδαίος Σερραίος των γραμμάτων μας. Και να σκεφτείς ότι μιλάμε για έναν βαθύτατα στρατευμένο αγωνιστή.

Δεν ξέρω αν θα μας ξαναδώσουν οι ποιητές μας τέτοιες εικόνες. Ίσως φταίει που καταστρέφουμε τη φύση μέρα με τη μέρα, ίσως φταίει που αλλάξαμε τρόπο ζωής και δεν βλέπουμε καν την ομορφιά γύρω μας...

Ωστόσο, έχεις ένα μέρος αδίκου. :-)  Σε μερικά από τα ποιήματα του Σταύρου Ζαφειρίου, εκπροσώπου των νεότερων γενεών της ποίησης, θα βρεις παρόμοιες εικόνες.

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/asg-4Z5BIUo" target="_blank">http://www.youtube.com/v/asg-4Z5BIUo</a>

Σταύρος Κουγιουμτζής & Μιχάλης Μπουρμπούλης, Κι όμως δεν ξέρω
(τραγούδι: Βίκυ Μοσχολιού & Κώστας Σμοκοβίτης / δίσκος: Όταν σε περιμένω (1979))

Γιώργος Καφταντζής, Εικοσιτρείς εκτελέσεις

Τρίτη

Κι αυτή την αυγή όπως τις προηγούμενες
όλα γκρεμίστηκαν εδώ
η γέφυρα, η κρήνη, το σπιτάκι
των σταχυών οι χορδές
ο βράχος, το δέντρο και ο τοίχος.

Πιο πέρα, τα σπασμένα ματογυάλια
ένα λασπωμένο παπούτσι
κι η κίτρινη ζακέτα
με τα μερμήγκια που σεργιάνιζαν.
 
Από τη συλλογή Αναθήματα (1966)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/ANRBQEYIZiA" target="_blank">http://www.youtube.com/v/ANRBQEYIZiA</a>

Γιάννης Σπάθας & Ευγένιος Αρανίτσης, Ένα κόκκινο σημάδι
(τραγούδι: Βασίλης Λέκκας / δίσκος: Σύντομα όνειρα (1989))

Γιώργος Καφταντζής, Από τότε

Από τότε που μ' αγάπησες
η νύχτα στέκεται μακριά μου
σαν καράβι αραγμένο σ' έρημα νερά
ήλιος μυστικός μεσουρανεί στη σκέψη μου
ρουφάει τα μάτια μου ως τη λήθη
έναστρος ανταλλάζω τη θλίψη με τη θλίψη.
Γυναίκα μακρινή και τρομαγμένη
από αγάλματα σπασμένα
φευγαλέα φυλλορροήματα
νεκρούς που κουβαλούν τον τάφο τους
σχισμένους ανέμους με σιωπηλά χείλη∙
άλλοτε μπαίνει ο γαλαξίας ανάμεσά μας
και άλλοτε τα καθημερινά τριμμένα μικροπράγματα
που σπαρταρούν σαν τους φαρμακωμένους σκύλους.
Εδώ σε ξετυλίγω απ' το φως όταν σε θυμάμαι
το αίμα μου παίρνει το σχήμα του κορμιού σου
και την καρδιά σου σέρνει ένα όνειρο
με πένθιμο μανδύα χωρίς να τη σκοτώνει.
Είναι μια χώρα μακρινή με παλιούς δρόμους
και σταματημένα ρολόγια στις πλατείες
Το σούρουπο ευωδιάζει απ' την κατατομή σου
ανίκητο ρόδο εκατόφυλλο
τυλιγμένο σκοτεινές φλόγες και λυγμούς
αυτόφωτο σκιά με τη διάρκεια του καπνού
φυλακισμένη στο υπόγειο των ονείρων.
Μακάρι να μην είχα κλάψει με τα μάτια σου
να μην είχες τιναχτεί σαν βρεγμένο περιστέρι
σε υγρό σεντόνι από άσπρες αγωνίες.
Ένα, ένα ξεδιπλώνω τα αινίγματα
τρομαγμένα πουλιά που δεν έγιναν χαμόγελα
βλέπω τα ερωτήματα των καιρών αναρτημένα
στην ελευθερία του νερού και στη δύναμη της λήθης.
 
Από τη συλλογή Περίπλους (1991)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/cHz4G3buMdw" target="_blank">http://www.youtube.com/v/cHz4G3buMdw</a>

Δήμος Μούτσης & Γιάννης Λογοθέτης, Με ξένο διαβατήριο
(τραγούδι: Μανώλης Μητσιάς & Βασιλική Λαβίνα / δίσκος: Μαρτυρίες (1974))

Γιώργος Καφταντζής, Έλεγχος διαβατηρίου

Διάβαζε σιωπηλός κοιτάζοντας
πότε τη φωτογραφία, πότε τον ταξιδιώτη.
«Ισχύει για πολλά ταξίδια μετ' επιστροφής
και για όλες τις χώρες του κόσμου.
Πρόσωπο, ρευστό, πιθανόν ωοειδές.
Ανάστημα 1.700 μ. (φανερό το λάθος).
Χρώμα οφθαλμών, λευκό.
Κόμη, στατική.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά :
Εγκάρσια ρωγμή. Διαρρέει πίσσα.
Τοπίο με καρδερίνες.
Λάρυγξ αδρανής.
Έσωθεν επιπολάζον έλος.
Υπογλώσσιο σκουριασμένο.
Διάσπαρτα λέπια οι χαμένες ευκαιρίες».
Θάνατέ μου, είπε ο ελεγκτής
και έδωσε το σήμα να περάσει.
 
Από τη συλλογή Περίπλους (1991)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/Q1nzqiTQxIY" target="_blank">http://www.youtube.com/v/Q1nzqiTQxIY</a>

Γιώργος Χατζηνάσιος & Ανδρέας Θωμόπουλος, Ξέρω δε θα' ρθεις
(τραγούδι: Δήμητρα Γαλάνη / δίσκος: Ένα γελαστό απόγευμα (1979))

Γιώργος Καφταντζής, Το ξέρω

Σαν ένας πρωτόγονος θεός το ξέρω
ότι θα γράφω με το χέρι σου
θα μιλώ με τη φωνή σου
θα περπατώ με την περπατησιά σου
κοιτάζοντας με το βλέμμα σου
στις λαμπερές προθήκες των βιβλιοπωλείων
τις νέες εκδόσεις των ποιητών
όταν το άπειρο θα ξεπηδάει απ' την καρδιά μου
και μπροστά στο αιώνιο η νύχτα θα με ντύνει.

Από τη συλλογή Περίπλους (1991)