Translatum Greek Translation Forum

[wings]

ΜΑΡΙΑ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ

Γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη το 1959. Σπούδασε νομικά στο Α.Π.Θ. Είναι εγκληματολόγος. Διδάσκει εγκληματολογία ως επισκέπτρια καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο Loyola στο Σικάγο. Έχει μεταφράσει το ποίημα «Αν» του Ρ. Κίπλινγκ και ποιήματα του Γ. Γιτς.

Ποιητικές συλλογές:
«Λέξεις» (1976)
«Ένα γράμμα για σένα» (1979)
«Χρονομηνύματα», Αιγόκερως (1984)
«Μεταλλάξεις», Αιγόκερως (1986)
«Της απουσίας», Αιγόκερως (1988)
«Ήχος μόνος», Τραμάκια (1990)
«Πορφυρό ασμάτιο», Αιγόκερως (1994)
«Ο γλυκασμός του μήλου» [εκτός εμπορίου] (1996)
«Ευεξία χρωμάτων», Παρατηρητής (1998)
«Η κατίσχυση των ρόδων», Γαβριηλίδης (2002)

Πεζογραφήματα:
«Πόλεις του ανέμου», Γαβριηλίδης (2005)

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:

• Απωλείας ασμάτιον / Πορφυρό ασμάτιο (1994)
• Λάθος απόγευμα σε χρώμα σκούρο / Πορφυρό ασμάτιο (1994)
• Με τόσον ήλιο αυτή η μέρα... / Πορφυρό ασμάτιο (1994)
• Το τραγούδι του ύπνου (1997)
• Η τέχνη του οικολογείν ευσχημόνως / Ευεξία χρωμάτων (1998)
• Θερινό / Ευεξία χρωμάτων (1998)
• Καθημερινό: Πλατεία Ναυαρίνου / Ευεξία χρωμάτων (1998)
• Παλιού καιρού μελίσματα (II) / Ευεξία χρωμάτων (1998)
• Law and order / Ευεξία χρωμάτων (1998)
• Προσταγή αυτοκτόνος / Η κατίσχυση των ρόδων (2002)
• Τα χρώματα μιας ιστορίας / Η κατίσχυση των ρόδων (2002)
• Φυσάει στο Σικάγο... / Πόλεις του ανέμου (2005)

Περισσότερα ποιήματα της Μαρίας Αρχιμανδρίτου θα βρείτε στην ενότητα Πες το μ' ένα ποίημα (των ποιητών της Θεσσαλονίκης) και στο ιστολόγιο Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη.

Στο Translatum έχουν δημοσιευτεί και πεζογραφήματα της Μαρίας Αρχιμανδρίτου.


[ Επιστροφή στο ευρετήριο της ανθολογίας «Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα» ]

[wings]

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Τραγούδι του ύπνου
 
Απόψε θα σε ταξιδέψω
σ' όλες τις θάλασσες του κόσμου
και θα σου πω σαν παραμύθια
τα μυστικά της μέρας, φως μου

Τη νύχτα μ' ένα χαλινάρι
σ' ένα σου κλάμα θα την κλείσω
κι όλα τ' αστέρια που σε θρέψαν
στο μαξιλάρι θα τα ντύσω

Απόψε θα σε μεγαλώσω
με τάσι μέλι και με γάλα
για ν' ανταμώσεις και να νιώσεις
του κόσμου, γιε μου, τα μεγάλα

Κι αν κουραστείς κι αν σε πονέσουν
σα δέντρο πούχει ρίζα αιώνια
στη ρίζα μου θα ξαποσταίνεις
με ήλιο, γιε μου, και με χιόνια

Απόψε θα σε νανουρίσω
μ' όλους τους ουρανούς του κόσμου
και θα σου πω σαν παραμύθια
τα μυστικά της ζήσης, φως μου.

_{το ποίημα το «τραγούδι του ύπνου» της Μαρίας Αρχιμανδρίτου με εξώφυλλο του Δημήτρη Ξένογλου γράφτηκε την πρωτοχρονιά του 1988 και τυπώθηκε στο τυπογραφείο του Θόδωρου Βαρθολομαίου το Νοέμβριο του 1997 σε 500 αντίτυπα.}

[wings]

Ένα μικρό πεζό της Μαρίας Αρχιμανδρίτου (με έντονα ποιητική γραφή). «Μυρίζει» τόσο έντονα Θεσσαλονίκη. :-)

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Άτιτλο (Φυσάει στο Σικάγο...)

Φυσάει στο Σικάγο και μέσα μου ο Βαρδάρης τα κύματα σηκώνει. Η λίμνη μουρμουρίζει περιπέτειες του γλυκού νερού καθώς αλήτης ο Θερμαϊκός μια βάρκα βασανίζει. Τους προσφιλείς ανέμους μου θα δείτε πως φροντίζω. Εκείνον τον τραχύ και βιαστικό στη Σαμοθράκη τον φωνάζω Β-Ουρρρ, χρόνια δεν συναντιόμαστε, μα ξέρω με θυμάται. Φυσάει στο Σικάγο και φέρνει ο αέρας gospel με μια εξαίσια φωνή. Χορεύει το μετάξι στο πουκάμισο μια γλυκιά θλίψη, ανάλαφρη σαν ξεχασμένη από μιαν άλλη άνοιξη δική μου πεταλούδα. Φυσάει και σηκώνονται ψηλά φαρδιά φουστάνια αισθήματα, ενώ της θέλησης τα πόδια στα βήματα επιμένουν. Από ένα ποίημα ξεκολλούν τα φύλλα ενός φθινόπωρου και ψάχνουν μες στις λέξεις μου το δάσος. Συχνά τα ονόματα ξεχνώ και ο Vattimo στην transparent society επιμένει. Φυσάει αέρας στο Σικάγο και πάνω απ' τις μεταμοντέρνες βεβαιότητες το εφήμερο ανυψώνει.

Από τη συλλογή Πόλεις του ανέμου (2005)

... ο Βαρδάρης που τα κύματα σηκώνει στον «αλήτη» τον Θερμαϊκό...



Φωτογραφία της Αθανασίας Κόλλια (27/02/2005)
Πηγή: http://www.in.gr/Reviews/image...pterID=3898&lngItemID=7629

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/MqPdWsf4Bvk" target="_blank">http://www.youtube.com/v/MqPdWsf4Bvk</a>

Διονύσης Τσακνής & Μαριανίνα Κριεζή: Φτιάξε, καρδιά μου, το δικό σου παραμύθι
(ερμηνεία: Διονύσης Τσακνής & παιδική χορωδία Δημήτρη Τυπάλδου / δίσκος: Φτιάξε, καρδιά μου, το δικό σου παραμύθι (1996))

[Μέρος ΙΙΙ]

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Τα χρώματα μιας ιστορίας
 
Με υφάσματα δαμασκηνά της Προύσας χρυσοκέντητα
έγραψε μες στις λέξεις της το σώμα
σαν παραμύθι στις κινήσεις του ενέδωσε
και νίκη έδωσε στα βήματα κατακτητή.
 
                     *    
Να μ' αγαπάτε, είπε,
με τα λόγια που φορώ για ν' αντέχω στο κρύο.
 
Να μ' αγαπάτε, ίσως, γιατί με λέξεις ανυπόδητες
Θ' ανέβω τη ζωή μου ως την κορφή.

Από τη συλλογή Η κατίσχυση των ρόδων (2002)

[wings]

[Μέρος ΙΙ]

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Προσταγή αυτοκτόνος
[ή η βυζαντινή προέλευση της αράς «άι τσακίσου»]

Το χρόνο σκίζαν αστραπές οργής
Άδειαζαν το σκοτάδι τους οι ώρες
Την αυτοκτόνο προσταγή ο αφέντης έστελνε:
Αγχόνη χρήσαι ή κρημνίσαι εαυτόν.
Ποιος ώμος μοίρα αντίθετη τη σήκωνε;
Και χέρι ποιο στη σκέψη
τ' αγκάθι απ' την πληγή το βγάζει;
Ήταν κι ο δρόμος που τα βήματα δεν άκουγε
Πιο λίγος απ' τη ζήση σου να γεννηθείς αν τύχαινε.
Στο χρόνο λένε τσακιστήκανε πολλοί
Κι άλλων τα βήματα απ' την κόψη του χαμού επιστρέψαν
Καιρός πολύς χειμώνιασε στη σκέψη τους
Ώσπου να μάθουν οι άνθρωποι
Πως στη ζωή τους να υπακούουν όφειλαν
και τέτοια προσταγή ν' αδειάζουν από πράξη.
Γράψαν λοιπόν Νομομαθείς στη Βασιλεύουσα,
Ευρυμαθείς γραμματικοί φωνάξαν
Ουδείς επί τω κατακρημνισθήναι καταδικάζεσθαι.
Δεν πας εσύ να γκρεμιστείς, είπε του αφέντη του,
Που αγχόνη εγώ στη ζήση μου θα φτιάξω;

Από τη συλλογή Η κατίσχυση των ρόδων (2002)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/G2ZO43p1mic" target="_blank">http://www.youtube.com/v/G2ZO43p1mic</a>

Μάνος Χατζιδάκις & Μάνος Ελευθερίου, Ο οδοιπόρος
(ερμηνεία: Βασίλης Λέκκας / έργο: Ο Μάνος Χατζιδάκις στη Ρωμαϊκή Αγορά (1986))

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Καθημερινό: Πλατεία Ναυαρίνου
 
Κραυγές πουλιών
τα πρωινά μας όνειρα ραμφίζουν
κι απ' το σπασμένο του ύπνου τσόφλι
προβάλλουν νεοσσοί τής κάθε ημέρας έγνοιες.

Από τη συλλογή Ευεξία χρωμάτων (1998)

[wings]

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Άτιτλο (Με τόσον ήλιο αυτή η μέρα...)

Με τόσον ήλιο αυτή η μέρα!
Άρχισα ξαφνικά να φτιάχνω σύννεφα στις λέξεις
για ν' αντέξω.

Από τη συλλογή Πορφυρό ασμάτιο (1994)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/uEk9OpOYp3A" target="_blank">http://www.youtube.com/v/uEk9OpOYp3A</a>

Νικόλας Άσιμος, Εγώ με τις ιδέες μου
(τραγούδι: Σωτηρία Λεονάρδου & Νικόλας Άσιμος - δίσκος: Το φανάρι του Διογένη (1987))

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Law and order
 
Τις νύχτες μου τα σύμφωνα ακονίζω
μην τρίξουνε στο δέσιμο
και τα φωνήεντα με λάδι αλείφω
ολόσωμα
έτσι σας φαίνονται αθόρυβες  οι λέξεις μου
την ευταξία αυτού του ποιήματος τηρώντας.

Από τη συλλογή Ευεξία χρωμάτων (1998)

[wings]

Πάνος Κατσιμίχας & Χαράλαμπος Χατζηνάκης, Λευκό πουλί
(τραγούδι: Πάνος Κατσιμίχας - δίσκος: Μέχρι να πάρεις παγωτό, σε βρίσκει ο χειμώνας (2007))

<a href="http://www.youtube.com/v/H6GDCqx230E" target="_blank">http://www.youtube.com/v/H6GDCqx230E</a>

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Απωλείας ασμάτιον

Η μέρα είν' από ξύλο, λιώνει μέσα μου ο καιρός
με τρώει η θάλασσα, που πάνω μου αλμυρίζει

κρατιέμαι απ' τα ψηλά βουνά, ζυγώνω τα καράβια
κι από τον τρόπο πιάνομαι που στις γραφές διαβάζω

σκύβω να ξομολογηθώ στα χόρτα που κατέχω
ανθίζουν τα χαμόμηλα, ντρέπονται οι παπαρούνες

στα στήθη μου ολοφύρονται οι παναγίες του κόσμου
πικρές φωνές γλυκαίνονται όταν τις δέσει ο πόνος

τρέχω ν' ακούσω απ' το νερό τα σχήματα του Νόμου
πως ηλιοδένομαι στο φως και φεύγω του θανάτου.

Από τη συλλογή Πορφυρό ασμάτιο (1994)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/KpyV21nhYaE" target="_blank">http://www.youtube.com/v/KpyV21nhYaE</a>

Διονύσιος Σολωμός & Γιάννης Μαρκόπουλος, Οι γυναίκες
(διαβάζει η Ειρήνη Παππά – έργο: Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι (1977))

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Παλιού καιρού μελίσματα (ΙΙ)

[Από την ενότητα Παλιού καιρού μελίσματα]

ΙΙ
 
Απ' τον καιρό μιας γιαγιάς ανάμνησης
                                      ήρθαν

Γυναίκες που ξοδεύουν στην υπομονή
τα κουρασμένα χέρια τους
πλέκουν δαντέλα στη σιωπή
τη χθεσινή τους πίκρα
με γερακίσιο μάτι σχίζουν
την κακιά στιγμή
κόβουν κάθε κλαδάκι
μαύρης σκέψης απ' τον κήπο
φυτεύουνε με σύνεση πανσέδες
στο παρτέρι της ζωής
και πνίγουν με γαρυφαλόλαδο
τη λύπη που πονά στο δόντι

Γυναίκες που ανάβουν λαμπάδα την ελπίδα
στο εικόνισμα του μέλλοντος

                                        ήρθαν.

Από τη συλλογή Ευεξία χρωμάτων (1998)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/6i8T-YH-mDU" target="_blank">http://www.youtube.com/v/6i8T-YH-mDU</a>

Μανώλης Φάμελος, Ένα μεγάλο φωτεινό καλοκαίρι (δίσκος: Η ευτυχία είναι αυτό... (2000)

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Θερινό
 
Στον ύπνο μου μυρίζει φλαμουριά
κι οι λέξεις μου
ευφρόσυνα ονειρεύονται
καταμεσής του ανέμου ανθίζω
γράφουν κι επιμένω

Στο όνομα της δαμασκηνιάς
δεν ξεκουράστηκα ποτέ
μικρή
που όλους της μέρας τους κινδύνους
τους σκαρφάλωνα
με βηματάκια ψάθινα τον Αύγουστο
περνώντας

Δεν κατοικείς στο γέλιο μου
σου γράφω
κατάκαρδα την ηλικία του καλοκαιριού
διασχίζοντας
σε ημέρες σπάταλες στο φως ξοδεύομαι

Κάποτε αφήνω ένα κισσό
ν' αναρριχάται στο Σεπτέμβρη μου
το φονικό χεράκι σου
που αδέξια το γέλιο μου
ξερίζωσε μια μέρα
να σκεπάσει

Έχω τις λέξεις μου κλειστές
στα μακρινά χαμόγελα

Με χαμομήλια αισθήματα ανθίζω.

Από τη συλλογή Ευεξία χρωμάτων (1998)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/yia_OqRAlRs" target="_blank">http://www.youtube.com/v/yia_OqRAlRs</a>

Δω στα λιανοχορταρούδια (παραδοσιακό Ανατολικής Ρωμυλίας)
(τραγούδι: Χρόνης Αηδονίδης / δίσκος: Η γη του Ορφέα (2000))

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Η τέχνη του οικολογείν ευσχημόνως
 
Έφτασε ο καιρός
να υπερασπιστούμε υψηλόφρονες
και το δικαίωμα
κάθε πτηνού στο ίδιο του τιτίβισμα
της παπαρούνας το δικαίωμα στο κόκκινο
της θάλασσας τα legal rights στην αλμύρα της

Από τη συλλογή Ευεξία χρωμάτων (1998)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/XRw4hptWe5Q" target="_blank">http://www.youtube.com/v/XRw4hptWe5Q</a>

Αλκίνοος Ιωαννίδης, Απόγευμα στο δέντρο (δίσκος: Οι περιπέτειες ενός προσκυνητή (2003))
[Επιμέλεια βίντεο: rainbowcreta]

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Λάθος απόγευμα σε χρώμα σκούρο

Ραγίζει μέσα μου το κόκκινο βαθιά
κοιμούμαι αργά
σε μια ζωή που δε μου μοιάζει
(και ξεχνώ)
 
η θύμησή σου μέσα μου απόψε χειμωνιάζει
 
Απ' το παράθυρο όλο μπαίνει φρέσκος πόνος
πικρίζει η Άνοιξη στο στόμα μου (θολά) -
κι εσύ ζητάς να βρεις στις άκρες του χειμώνα
κομμάτια λύπες κλάματα (πολλά) -
 
Βγάζω μια λέξη απ' το φθινόπωρο στο φως
για να μου μάθει
πως απ' τις λέξεις μου περνά τ' απόγευμα
κι αλλιώς διαβάζονται
 
τα λάθη.

Από τη συλλογή Πορφυρό ασμάτιο (1994)