Translatum Greek Translation Forum

[wings]

Γιώργος Ιωάννου (1927-1985)



Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1927. Πήρε πτυχίο φιλολογίας από το Α.Π.Θ. Το 1960 διορίστηκε φιλόλογος και δούλεψε σε διάφορα μέρη (Κυνουρία, Βεγγάζη, Καλαμαριά). Το 1971 μετατέθηκε στην Αθήνα, αρχικά σε γυμνάσιο και μετά στο υπουργείο Παιδείας, όπου πέρασε την υπόλοιπη ζωή του. Στα γράμματα εμφανίστηκε το 1954 με μια μικρή ποιητική συλλογή («Ηλιοτρόπια»). Κυρίως ασχολήθηκε με την πεζογραφία. Παράλληλα, έκανε μεταφράσεις αρχαίων κειμένων, εξέδωσε επιλογές δημοτικών τραγουδιών, παραμυθιών, Καραγκιόζη και έγραψε θεατρικά έργα, χρονογραφήματα και μελέτες. Πέθανε στην Αθήνα το 1985.

Ποιητικές συλλογές:
«Ηλιοτρόπια», ιδιωτική έκδοση, Θεσσαλονίκη, 1954
«Τα Χίλια Δέντρα», εκδ. Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1963
«Τα Χίλια Δέντρα & άλλα ποιήματα (1954-1963)», εκδ. Ερμής, Αθήνα, 1973

Πεζογραφία:
«Για ένα φιλότιμο» (πεζογραφήματα, εκδ. Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1964
«Η σαρκοφάγος» (πεζογραφήματα), εκδ. Ερμής, Αθήνα, 1971
«Η μόνη κληρονομιά» (πεζογραφήματα), εκδ. Ερμής, Αθήνα, 1974
«Το δικό μας αίμα», εκδ. Ερμής, Αθήνα, 1978
«Ομόνοια 1980» (φωτογραφίες: Ανδρέας Μπελιάς), εκδ. Οδυσσέας, Αθήνα, 1980
«Επιτάφιος θρήνος», εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1980
«Κοιτάσματα» (πεζά κείμενα), εκδ. Ορέστης, Αθήνα, 1981
«Πολλαπλά κατάγματα», εκδ. Εστία, Αθήνα, 1981
«Εφήβων και μη» (διάφορα κείμενα), εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1982
«Εύφλεκτη χώρα», Καθημερινή, Αθήνα, 1982
«Καταπακτή», εκδ. Γνώση, Αθήνα, 1982
«Η πρωτεύουσα των προσφύγων», εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1984
«Ο Πίκος και η Πίκα» (παιδικό παραμύθι), Αθήνα, 1986

Θεατρικά έργα:
«Το αυγό της κότας» (θέατρο για παιδιά / εικονογράφηση: Αλέξης Κυριτσόπουλος), εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1981

Μεταφράσεις:
«Ευριπίδη, Ιφιγένεια η εν Ταύροις», εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1969
«Παλατινή ανθολογία: Στράτωνος μούσα παιδική», εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1980

Μελέτες & άλλα κείμενα:
«Δημοτικά τραγούδια της Κυνουρίας», ανάτυπο από το περιοδικό «Διαγώνιος», Θεσσαλονίκη, 1965
«Τα δημοτικά μας τραγούδια», Ταχυδρόμος, Αθήνα, 1966
«Μαγικά παραμύθια του ελληνικού λαού», Ταχυδρόμος, Αθήνα, 1966
«Παραλογές», εκδ. Ερμής, Αθήνα, 1970
«Καραγκιόζης, 1-3», εκδ. Ερμής, Αθήνα, 1973
«Παραμύθια του λαού μας», εκδ. Ερμής, Αθήνα, 1973
«Αλεξάνδρεια 1916: Ημερολόγιο Φίλιππου Δραγούμη», εκδ. Δωδώνη, Αθήνα, 1984
«Ο της φύσεως έρως: Παπαδιαμάντης, Καβάφης, Λαπαθιώτης», εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1985
«Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής» (συνεντεύξεις), εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1996

[Πηγή για την εργογραφία: Ε.ΚΕ.ΒΙ.]

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:

• Μ' άσπρη μουσαμαδιά μες στη βροχή / Ηλιοτρόπια (1954)
• Τα ηλιοτρόπια των Εβραίων / Ηλιοτρόπια (1954)
• Αυτά τα άσπρα χέρια / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Κατάσαρκα / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Ομίχλη πέφτει / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Σ' αυτό το μαγαζί / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Σ' ένα παλιό τούρκικο σπίτι / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Σε επαρχία μακρινή / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Στρατόπεδο Παύλου Μελά / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Σφραγίδα μοναξιάς / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Τ' όνειρο που θα 'ρθει / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Τα Χίλια Δέντρα / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Το βάρος του / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Το μόνο / Τα Χίλια Δέντρα (1963)
• Δούλος ιερός του έρωτα (I) / Δούλος ιερός του έρωτα (1980)

Περισσότερα ποιήματα του Γιώργου Ιωάννου θα βρείτε στην ενότητα Πες το μ' ένα ποίημα (των ποιητών της Θεσσαλονίκης) και στο ιστολόγιο Γιώργος Ιωάννου.

Στο Translatum έχουν δημοσιευτεί και πεζογραφήματα του Γιώργου Ιωάννου.


[ Επιστροφή στο ευρετήριο της ανθολογίας «Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα» ]

[banned]

Με την ευκαιρία των δημοσιεύσεων ποιημάτων του Γιώργου Ιωάννου, ας τονίσουμε για μια φορά ακόμη πόσο σπουδαίο είναι και πόσο δύσκολο να κατακτήσει ένας ποιητής (και ένας πεζογράφος) την απλότητα και τη λιτότητα.

Οι ψευτοποιητικές λέξεις, οι εγκεφαλικές περιπλοκές, οι επινοημένες παραδοξολογίες και οι απεραντολογίες, ο εσκεμμένα δυσνόητος λόγος, μπορεί να ονομάζονται μοντερνισμός ή όπως αλλιώς και να εντυπωσιάζουν τους αφελείς, εκείνο που σημαίνουν όμως είναι ότι κάποιος ονομάζεται ποιητής χωρίς να έχει κατανοήσει το ποιητικό φαινόμενο. Ότι δεν είναι κάτι, αλλά παριστάνει αυτό το κάτι.

[wings]

Ξέρεις πως συμφωνώ απόλυτα. Εδώ, ωστόσο, έχουμε να κάνουμε με έναν σπουδαίο λογοτέχνη που αποποιήθηκε από μιας αρχής όσα ανορθόδοξα και περίεργα μόλις μας εξήγησες.

Όταν όμως η ιστορία θα ξεχάσει αυτούς που παρίσταναν κάτι, τα νέα παιδιά θα συνεχίσουν να διαβάζουν τα γραπτά του Γιώργου Ιωάννου, ακόμα και τούτα τα απλά κι ανθρώπινα ποιήματά του που δεν αποτέλεσαν ποτέ τη λαμπρότερη μορφή της δημιουργίας του, αλλά τα σεβόμαστε ως κατάθεση ψυχής ενός εξαιρετικού λογοτέχνη. Εξάλλου, ο λόγος είναι και θα παραμείνει μεγάλη ανάγκη της ψυχής, έτσι δεν είναι;

[banned]

Απολύτως.

[wings]

Η Θεσσαλονίκη από κάποιο σημείο του δάσους του Σέιχ Σου (Χίλια Δέντρα)
Πηγή: http://technews.gr/modules/xcgal/displayimage.php?pid=3673



Γιώργος Ιωάννου, Τα Χίλια Δέντρα

Φωτιά απόψε πάλι στο βουνό∙
πάνε τα Χίλια Δέντρα – θα τα κάψουν.

Κραυγάζει κάποιος μες στο πάρκο, τους παρακαλεί,
λέει πως είναι νέος, αδελφός τους.

Ποτέ δε μας ξανάρθε το παιδί,
που έφερνε πρωί πρωί το γάλα.
Σαν αλογάκι ήτανε, σα ζαρκαδάκι.

Από τη συλλογή Τα Χίλια Δέντρα (1963)

[wings]

Γιώργος Ιωάννου, Το μόνο

Ανήκω πλέον σ' όλα τα Ταμεία∙
πληρώνω Φόρο Καθαράς Προσόδου,
Ταμείο Αρωγής, Ταμείο της Προνοίας,
Υγειονομική Περίθαλψη, Έκτακτη Εισφορά,
Μετοχικό Ταμείο, για δυο λόγους,
Ταμείο της Συντάξεως, Ταμείο Ασφαλείας.


Τώρα το μόνο που μπορώ είναι να αρρωστήσω...

Από τη συλλογή Τα Χίλια Δέντρα (1963)

[wings]

Γιώργος Ιωάννου, Σφραγίδα μοναξιάς

Έσφιξα τα μάτια να μη βλέπω πια
– να μη με βλέπουν, αυτοί που τριγυρνούνε
με μια σφραγίδα μοναξιάς στο μέτωπο.

Μα ζωγραφίστηκες εσύ στα βλέφαρά μου
με το χαμόγελο της τελευταίας συγκατάβασης.

Κακά τα ψέματα, δεν επαρκεί η μνήμη.

Από τη συλλογή Τα Χίλια Δέντρα (1963)

[spiros]

Ο τρόπος που ο Ιωάννου μιλάει για τη μοναξιά, τον έρωτα και την έλλειψή του (desamor), είναι αυτό που λένε οι Άγγλοι «harrowing» — σκίζει με μια τσεκουριά την παγωμένη θάλασσα μέσα σου.

[wings]

Εξ ου και εύστοχα χαρακτηρίστηκε ο Γιώργος Ιωάννου ως ποιητής της αστικής μοναξιάς.

[spiros]

Υπάρχει άραγε και αγροτική μοναξιά
ή μοναξιά του δάσους;

Φαντάσου, όπως κάνουν οι γιατροί αγροτικό, να κάνουν και οι άνθρωποι της πόλης, την αγροτική μοναξιά τους, έτσι, για ποικιλία βρε αδερφέ.

[wings]

Θα υποθέσω πως όχι. Μάλλον η μοναξιά είναι σύντροφος των αστών.

[spiros]

Άρα, η «βουκολική μοναξιά» φερειπείν, συνιστά contradictio in adjecto.

[wings]

Περίπου. Αλλά, πάλι, κανένας από τους δυο μας δεν έχει ζήσει στην ύπαιθρο για πολύ καιρό ώστε να μπορούμε να μιλήσουμε με σιγουριά.

[spiros]

Εγώ έχω ζήσει, πάνω από 5 χρόνια.

[wings]

Γιώργος Ιωάννου, Στρατόπεδο Παύλου Μελά

Είσαι σκοπός
και γύρω σου χορεύουν τσοπανόσκυλα∙
φεύγουν κοπαδιαστά, μόλις ακούν το σφύριγμα.

Η έφοδος το μπέρδεψε το σύνθημα∙
ρώτησα και μου είπε άλλ' αντ' άλλων.

Ο τοίχος είναι απέναντί μου που τους έστηναν∙
στο δέντρο που ακουμπάω τους κρεμνούσαν.
Το όπλο αυτό ζωντάνεψε κάτω απ' τη νύχτα.

Από τη συλλογή Τα Χίλια Δέντρα (1963)

Γιατί ο Γιώργος Ιωάννου μιλά για εκτελέσεις στο συγκεκριμένο στρατόπεδο:

Στις 29 Αυγούστου 1944 η διοίκηση του 31ου συντάγματος του ΕΛΑΣ διατάζει τον καπετάν Χορτιάτη να κινηθεί με τον 1ο λόχο προς τα χωριά Λιβάδι και Πετροκέρασα. Την ίδια ημέρα όμως, στις 9.30 το βράδυ, δίνεται νέα οδηγία εντελώς αντίθετη: Ο λόχος διατάσσεται να κινηθεί προς το δημόσιο δρόμο Θεσσαλονίκης-Καβάλας στο ύψος του Αγίου Βασιλείου. "Η διαταγή είναι διατυπωμένη σε αυστηρό ύφος και δεν αφήνει περιθώρια παρεξήγησης. Απαγορεύει την υποχώρηση. Κι αυτό γιατί πρέπει να προστατευτεί από ενδεχόμενο πλευροκόπημα ο 2ος λόχος του καπετάν Φλωριά, που περιμένει τους Γερμανούς στη θέση 'Καμάρα'", γράφει ο Θ. Βαλαχάς.

Παράλληλα από την αλληλογραφία των καπετάνιων Χορτιάτη και Φλωριά την παραμονή του ολοκαυτώματος ο τελευταίος επικαλείται "πληροφορίες από κάποιον τσέχο λοχία των γερμανικών στρατευμάτων στο Πανόραμα" ότι "πρόκειται να κινηθεί δύναμις ταγματασφαλιτών με Γερμανούς προς Χορτιάτη με κατεύθυνση το Αρδαμέρι και μία φάλαγγα από Σέδες με την ίδια κατεύθυνση".

Η αρχή της κλιμάκωσης των συγκρούσεων μεταξύ ανταρτών και δυνάμεων κατοχής το καλοκαίρι του 1944 εντοπίζεται σε ένα σχετικά άγνωστο γεγονός, αυτό της εξέγερσης των φυματικών του σανατορίου (σημερινό νοσοκομείο Παπανικολάου). Οι άρρωστοι κατεβαίνουν σε πορεία στην Εγνατία και διαλύθηκαν από τους Γερμανούς με χειροβομβίδες. Όσοι επέζησαν οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο "Παύλου Μελά" και το γεγονός επιβεβαιώνεται από το ημερολόγιο του επίσης κρατουμένου στο "Παύλου Μελά", επάρχου Κατερίνης Λεωνίδα Γιασημακόπουλου, το οποίο δημοσίευσε ο Γιώργος Καφταντζής το 1999.

Στις 12 Ιουλίου αντάρτες του ΕΛΑΣ επιχειρούν την παράτολμη ενέργεια της επίθεσης στο σανατόριο ως πράξη εκδίκησης για το θάνατο των εξεγερμένων φυματικών, ενώ λίγες ημέρες αργότερα ο διευθυντής του σανατορίου πέφτει νεκρός από πυρά ανταρτών μέσα στη στοά Μοδιάνο.

Πηγή: http://www.makthes.gr/index.ph...&file=article&sid=7167