Translatum Greek Translation Forum

[wings]

ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ (1900 - 1976)



Ο Γιώργος Θέμελης γεννήθηκε το 1900 στη Σάμο και σπούδασε στη φιλοσοφική σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών. Το όνομά του συνδέθηκε με τη Θεσσαλονίκη, όπου εγκαταστάθηκε και έζησε ως το τέλος της ζωής του (Απρίλης του 1976). Στη Θεσσαλονίκη, άλλωστε, διαμορφώθηκε η ποιητική του προσωπικότητα, κι αυτή στάθηκε η πνευματική του πατρίδα. Ως φιλόλογος δίδαξε στο Πειραματικό Σχολείο και στα Εκπαιδευτήρια Βαλαγιάννη. Διετέλεσε Γενικός Γραματέας και Μέλος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος από την ίδρυσή του, το 1961, και έως το 1965. Η ποιητική ιστορία του Θέμελη αρχίζει ουσιαστικά με τον πόλεμο και την κατοχή. Τότε μυήθηκε στα νεότερα ποιητικά ρεύματα από τον πρωτοποριακό κύκλο του περιοδικού «Κοχλίας», του οποίου υπήρξε τακτικός συνεργάτης.

Ποιητικές συλλογές:
«Γυμνό παράθυρο», 1945
«Άνθρωποι και πουλιά», 1947
«Ο Γυρισμός», 1948
«Ωδή για να θυμόμαστε τους ήρωες», 1949
«Ακολουθία», 1950
«Συνομιλίες», 1953
«Δενδρόκηπος», 1955
«Το πρόσωπο και το είδωλο», 1959
«Φωτοσκιάσεις», 1961
«Η Μόνα παίζει», 1961
«Το δίχτυ των ψυχών», 1965
«Έξοδος», 1968
«Ηλιοσκόπιο», 1971
«Περιστροφή», 1973
«Δενδρόκηπος ΙΙ», 1973
«Κήποι», 1974
«Ars poetica», 1974
«Οίκος Εμπορίου», 1974
«Βιβλικά», 1975
«Το περιστέρι και τα επτά αναστάσιμα θαύματα», 1977

Δοκίμια - μελέτες:
«Η Διδασκαλία των Νέων Ελληνικών», 1933
«Επίγραμμα και Μακεδόνες Επιγραμματοποιοί», 1938
«Ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν», 1948
«Η Διδασκαλία των Νέων Ελληνικών - Το πρόβλημα της ερμηνείας», 1949
«Προβελέγγιος - Δροσίνης - Πολέμης - Καμπάς», 1953
«Νεοέλληνες Λυρικοί», 1954
«Το κλειδί» (ανάτυπο), 1960
«Αγγελικό και μαύρο φως» (ανάτυπο), 1962
«Όριο επαφής Σολωμού-Καβάφη» στις «Δώδεκα Διαλέξεις (σειρά α')», Οργανισμός Εθνικού Θεάτρου, 1961
«Ο Παπαδιαμάντης και ο κόσμος του» (ανάτυπο), 1961
«Η Νεώτερη Ποίησή μας Ι», 1963
«Η Έσχατη Κρίση», 1964
«Η Νεώτερη Ποίησή μας ΙΙ», 1967
«Η Ποίηση του Καβάφη», 1970
«Ένας μονόλογος για την ποίηση», 1975
«Οδυσσέας Ελύτης» στον Mario Vitti (επιμέλεια), «Εισαγωγή στην ποίηση του Ελύτη», Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 1999
«Πολύπτυχο» (αυτοβιογραφικό κείμενο), 2000

Θεατρικά έργα:
«Διδώ», περιοδ. Νέα Εστία, 1950
«Καραγκιόζης», παραγωγή Κ.Θ.Β.Ε. - σκηνοθεσία, σκηνογραφία, ενδυματολογία Ευγ. Σπαθάρη
«Ταξίδι», πολυγραφημένη έκδοση, 1966
«Ο επισκέπτης», περιοδ. Νέα Πορεία, 1969
«Ο χρεώστης», περιοδ. Νέα Εστία, 1973

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:

• Γέννηση - Γυμνό παράθυρο (1945)
• Είπα ν' αφήσω... - Γυμνό παράθυρο (1945)
• Επάνω στα ίχνη - Γυμνό παράθυρο (1945)
• Επιστροφή - Γυμνό παράθυρο (1945)
• Χαλασμένη βρύση - Γυμνό παράθυρο (1945)
• Χώμα - Γυμνό παράθυρο (1945)
• Άφησε να κοιτάξω - Άνθρωποι και πουλιά (1947)
• Είναι για σένα - Άνθρωποι και πουλιά (1947)
• Είχα βάψει το μέτωπο - Άνθρωποι και πουλιά (1947)
• Οραματίζομαι - Άνθρωποι και πουλιά (1947)
• Ακροτελεύτιος ύμνος - Ο γυρισμός (1948)
• Η νήσος των ναυαγών - Ο γυρισμός (1948)
• Επίλογος - Ωδή για να θυμόμαστε τους ήρωες (1949)
• Αναζήτηση - Συνομιλίες (1953)
• Ερημία - Συνομιλίες (1953)
• Θεσσαλονίκη - I. Τοπίο - Συνομιλίες (1953)
• Θεσσαλονίκη - II. Μεσονύχτιο - Συνομιλίες (1953)
• Θεσσαλονίκη - III. Μεταμεσονύχτιο - Συνομιλίες (1953)
• Ιστιοφόρα - Συνομιλίες (1953)
• Συνοδεία - Συνομιλίες (1953)
• Δενδρόκηπος (X) - Δενδρόκηπος (1955)
• Γενεαλογία του προσώπου (I) - Η Μόνα παίζει (1961)
• Φάτνη - Η Μόνα παίζει (1961)
• Γυναικεία ονόματα - Φωτοσκιάσεις (1961)
• Θάλασσα και ψυχή - Φωτοσκιάσεις (1961)
• Οδοιπόροι - Φωτοσκιάσεις (1961)
• Οι απόντες - Φωτοσκιάσεις (1961)
• Υμέναιος - Φωτοσκιάσεις (1961)
• Φωτοσκιάσεις (I) - Φωτοσκιάσεις (1961)
• Αλλιώς ωραίος - Το Δίχτυ των ψυχών (1965)
• Άφωνη γλώσσα - Το Δίχτυ των ψυχών (1965)
• Μαθητεία - Το Δίχτυ των ψυχών (1965)
• Σύναξη σιωπής - Έξοδος (1968)
• Ars Poetica (1) - Ars Poetica (1974)
• Ars Poetica (3) - Ars Poetica (1974)
• Το κακό πουλί - Τα Βιβλικά (1975)

Ιστότοπος για τον ποιητή: http://users.auth.gr/~marsias/gthemelis/

Περισσότερα ποιήματα του Γιώργου Θέμελη θα βρείτε στην ενότητα Πες το μ' ένα ποίημα (των ποιητών της Θεσσαλονίκης) και στο ιστολόγιο Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη.


[ Επιστροφή στο ευρετήριο της ανθολογίας «Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα» ]

[elena petelos]

Βίκυ και πάλι thanks, αλλά μια και πιάσαμε τις καταγωγές (Ήπειρο και Σάμο), γιατί ο Θέμελης στη Θεσσαλονίκη;;; Σαμιώτης ήταν ο άνθρωπος.


Mε δάνειο:
Τα καλά και συμφέροντα ταις ψυχαίς ημών...

[wings]

Ελένη, να με συγχωρείς, αλλά δεν κάνω του κεφαλιού μου στις κατατάξεις των συγγραφέων και ποιητών. Όλες οι ανθολογίες ποίησης συγκαταλέγουν τον Γιώργο Θέμελη στους ποιητές της Θεσσαλονίκης.

Στη σελίδα http://www.karatzoglou-poems.gr/article/art03.htm αναφέρεται ότι ήταν έποικος αλλά και το ότι ο ίδιος επέλεξε τη συμμετοχή του στους λογοτεχνικούς κύκλους της Θεσσαλονίκης.

Αν είναι «καλά και συμφέροντα» είναι να έχει αυτή η πόλη τόσο μεγάλους ποιητές και συγγραφείς, ακόμη και έποικους, που προτίμησαν να συμμετέχουν στα δικά της ρεύματα παρά αλλού, τότε χαίρομαι που είμαι συμφεροντολόγα, και είχα τη χαρά να γνωρίσω τον Γιώργο Θέμελη και δεκάδες άλλους ποιητές μέσα από περιοδικά λόγου και τέχνης της πατρίδας μου από πολύ μικρή.

[wings]

Μια και το ανέφερε η Ελένη, αξίζει τον κόπο να διαβάσουμε ένα σύντομο βιογραφικό του Γιώργου Θέμελη.

Γεννήθηκε στη Σάμο το 1900 και πέθανε στη Θεσσαλονίκη το 1975. Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και από το 1930 εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Θεσσαλονίκη, όπου υπηρέτησε ως καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση και στη Δραματική Σχολή του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης. Στα ποιητικά του έργα περιλαμβάνονται τα εξής: Γυμνό παράθυρο (1945), Άνθρωποι και πουλιά (1947), Ο Γυρισμός (1948), Ωδή για να θυμόμαστε τους ήρωες (1949), Ακολουθία (1950), Συνομιλίες (1953), Δενδρόκηπος (Β' Κρατικό Βραβείο, 1955), Το πρόσωπο και το είδωλο (1959), Φωτοσκιάσεις (Α' Κρατικό Βραβείο, 1961), Η Μόνα παίζει (1961), Το δίχτυ των ψυχών (1965), Έξοδος (1968), Ποιήματα Ι (1969), Ποιήματα ΙΙ (1970). Δημοσιεύτηκαν επίσης δοκίμια και μελέτες του: Η διδασκαλία των Ν. Ελληνικών (1933), Επίγραμμα και Μακεδόνες Επιγραμματοποιοί (1936), Ο ύμνος εις την Ελευθερίαν (1948), Η διδασκαλία των Ν. Ελληνικών - Το πρόβλημα της ερμηνείας (1950), Το κλειδί (1960), Αγγελικό και μαύρο φως (1961), Ο Παπαδιαμάντης και ο κόσμος του (1962), Η νεώτερη ποίησή μας (1963), Η Εσχάτη Κρίσις (1964), Η Νεώτερη Ποίησίς μας ΙΙ - Γενικές απόψεις (1967), Η διδασκαλία των Νέων Ελληνικών - Το πρόβλημα της ερμηνείας (1969). Επίσης μετέφρασε Αισχύλο και Σοφοκλή.

Οι δύο υποενότητες που δημιουργήσαμε με τον Σπύρο, για τους συγγραφείς και ποιητές της Θεσσαλονίκης, δεν έχουν στόχο να διεκδικήσουν καταγωγές. Εξάλλου είμαστε μια πολύ μικρή χώρα για να μην προηγείται στις συνειδήσεις μας ότι όλοι Έλληνες είμαστε. Επειδή, ωστόσο, οι προηγούμενοι αιώνες παρείχαν πολύ λιγότερα μέσα μαζικής επικοινωνίας, ήταν λογικό οι λογοτέχνες μας να συσπειρώνονται γύρω από τα δύο μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας ή να αναδεικνύονται στο εξωτερικό.

Ξεκαθαρίζω για να μην έχουμε τοπικιστικές παρεξηγήσεις στο μέλλον ότι στις δύο αυτές υποενότητες θα εμφανίζονται ελάχιστα δείγματα έργων λογοτεχνών που έζησαν και μεγαλούργησαν στη Θεσσαλονίκη και που οι λογοτεχνικοί κριτικοί τους κατέταξαν στους δημιουργούς της Θεσσαλονίκης, ανεξαρτήτως αρχικής καταγωγής. Βλέπετε, η «πρωτεύουσα των προσφύγων», όπως την είπε ο Ιωάννου, αποτέλεσε το εφαλτήριο για πολλούς σημαντικούς ανθρώπους σε όλες τις εποχές και τους χρωστούμε ένα "focus" (κατά τη σύγχρονη ορολογία). Πρόθεσή μου είναι να προχωρήσω σε ένα μικρό αφιέρωμα στους σπουδαίους ανθρώπους όλων των εποχών στην πόλη μου, που βέβαια θα πάρει καιρό αλλά θα μας κάνει όλους να νιώσουμε πιο πλούσιοι και πιο σοφοί στην πορεία.

[wings]

[Από την ενότητα Κινήσεις]

Γιώργος Θέμελης, Ερημία

Έξω από μας πεθαίνουν τα πράγματα

Απ' όπου περάσης νύχτα, ακούς σαν ένα ψίθυρο
Να βγαίνη από τους δρόμους που δεν πάτησες,
Από τα σπίτια που δεν επισκέφθηκες,
Απ' τα παράθυρα που δεν άνοιξες,
Απ' τα ποτάμια που δεν έσκυψες να πιης νερό,
Από τα πλοία που δεν ταξίδεψες.

Έξω από μας πεθαίνουν τα δέντρα που δεν γνωρίσαμε.

Ο άνεμος περνά από δάση αφανισμένα.
Πεθαίνουν τα ζώα από ανωνυμία και τα πουλιά από σιωπή.

Τα σώματα πεθαίνουν σιγά-σιγά από εγκατάλειψη.
Μαζί με τα παλιά μας φορέματα μες στα σεντούκια.
Πεθαίνουν τα χέρια, που δεν αγγίσαμε, από μοναξιά.
Τα όνειρα που δεν είδαμε, από στέρηση φωτός.

Έξω από μας αρχίζει η ερημία του θανάτου.

Από τη συλλογή Συνομιλίες (1953)

[sopherina]

Εξαιρετικό! Νομίζω είναι η απάντηση στο ποίημα του Πατρίκιου που βρίσκεται σε άλλο νήμα, εκείνο που λέει ότι αντιλαμβανόμαστε όλα τα πρόσωπα μέσα από το «εγώ»! Τελικά αυτός είναι μάλλον ο μόνος τρόπος όχι μόνο αντίληψης αλλά και νοηματοδότησης!

Θυμήθηκα και κάτι άλλο: «Τι θα πει "εξημερώσει";»... Μικρός Πρίγκηπας!!!

[wings]

Γιάννης Σταύρου - Αποθήκες, Θερμαϊκός (λάδι σε καμβά)



Πηγή: http://paintings2-yannisstavrou.blogspot.com/

[Από την ενότητα Συμπτώσεις]

Γιώργος Θέμελης, Θεσσαλονίκη

ΙΙ. ΜΕΣΟΝΥΧΤΙΟ

Ασύμμετρες διαστάσεις, ευρυχωρία κενού χώρου.
Εκεί κατά το Τελωνείο, στην άκρη του λιμανιού.
Καθίσματα οικτρά, υπολείμματα λεηλασίας,
Σα να σου λένε τρίζοντας μη μας αγγίζης.
Γκαρσόνια αμίλητα και σαν ξυλένια.
Σταματημένα ρολόγια που χτυπούν μεσάνυχτα.

Δεν πάνε τώρα εκεί ψυχές, μα κάτι της Νύχτας.
Ζαρώνουν μες στα ρούχα τους σα να κρυώνουν,
Σα να φοβούνται και γλιστρούν, ξεφεύγουν απ' το βλέμμα τους.

Μπορεί κανείς να δραπετεύει αθόρυβα
Αφήνοντας την ψυχή του σ' ένα τραπέζι:
Να σκύβη και να σιωπά, – να πίνει και να καπνίζη.
Μπορεί να εξαφανιστή απ' το πρόσωπο και να μην είναι,
Ένας νεκρός που υποκρίνεται τον κοιμισμένο.

Πίσω μας ένας μεγάλος, παλαιός καθρέφτης,
Φτωχά, χρωματιστά λαμπιόνια κάποιας γιορτής,
(Παλαιάς δόξας χορού μεταμφιεσμένων.)
Ξεθωριασμένα, περίλυπα και νυσταλέα.
Σε παίρνουν μ' όλα ταύτα, δεν μπορείς
Να ξεφύγης, σε τραβούν μαζί με τον παλαιό καθρέφτη, τόσο εκεί
Τυφλό, να πη κανείς, στραμμένο μέσα πρόσωπο.

Ώρες αργές ανάμεσα σε τόση ευρυχωρία,
Οκνές, δυσκίνητες, σέρνοντας πίσω - πλάνο.

Φτάνοντας τέλος οι μεσονύχτιες, – παλιές κυρίες
Αριστοκρατικές γριές, τρικλίζοντας μέσα σου - γύρω σου,
Συνοδεία ψυχές μες απ' τη νύχτα,
(Την Κάτω - Νύχτα), σκοτεινές σαλεύουν οι επιφάνειες,
Ακούγονται κρότοι, ακούγονται σιωπές,
Φουσκαλίδες λάμψεις σπάνοντας επάνω στο γυαλί.
Κάνεις να σηκωθείς, σε δένει μια πέτρα.

Από τη συλλογή Συνομιλίες (1953)

[wings]

Γιάννης Σταύρου, Νυχτερινό (λάδι σε καμβά)
Πηγή: http://zografiki-yannisstavrou.blogspot.com/



[Από την ενότητα Συμπτώσεις]

Γιώργος Θέμελης, Θεσσαλονίκη

ΙΙΙ. ΜΕΤΑΜΕΣΟΝΥΧΤΙΟ

Όταν αγγίζουν δάχτυλα ψάχνοντας φως,
Ώρες μικρές, μεταμεσονύχτιες, λάμπες σβηστές,
(Εωθινά σκηνώματα της Άνω - Νύχτας.)
Η Θεσσαλονίκη μπαίνει στο σώμα της,
Η Θεσσαλονίκη σβήνει το βλέμμα της, απογυμνώνεται.
Πιο από μέσα φωτεινή από τη φωτισμένη μέρα.
Ήλιους ανάβει αποβραδίς σε σύσκιο μεσουράνημα.

Ημιδιαφανείς αμφιβολίες, ημίθαμπα, αστραπές,
Αχνή, θρυμματισμένη πάχνη αραχνοΰφαντη.

Κανείς δεν υποπτεύεται που φέγγουν τα χέρια.
Σα νάμαστε κάτω από βλέφαρα κρυσταλλωμένα,
Σα νάμαστε απομέσα διάφωτοι και δεν το ξέρουμε.

Άλλη διαρρύθμιση κάτω οδών, άλλη διάθλαση:
– Βασιλέως Κωνσταντίνου (πρώην Βενιζέλου) – Διασταύρωση.
– Ένα κομμάτι Εγνατία, – βόρεια, Βασιλική. –
Η Παναγία Χαλκέων μισόφωτη, σταύρωση – λύπη.

Μήκος: – σκιές βαθαίνοντας τις επιφάνειες:
Γυναίκες, άγρυπνοι μοναχοί από σκήτες και μονές
Στους ώμους χάμω – σέρνοντας το σχήμα των Αγγέλων.
Βάθος: – ηχώ, αντανάκλαση, αποσιώπηση.

Από τη συλλογή Συνομιλίες (1953)

[wings]

Γιώργος Θέμελης, Χαλασμένη βρύση

Περπάτησα και δίψασα

Ποιος ξέρει πόσα πόδια πέρασαν πόσα πρόσωπα
Αποτύπωσαν τον ήσκιο τους επάνω στην πέτρα
Τεθλασμένες γλυφές σπασμένοι μαίανδροι
Ανάγλυφα ρόδα και μαλλιά που μάδησαν σκόνη

Η βρύση δεν ξέρει τίποτα
Δεν καταλαβαίνει καμιά γλώσσα που μιλιέται
Ακούει το τραγούδι της
Ένα παιδί με μια χλωρή καρδιά

Μάτι απέραντο από δάκρυ
Δεν υπάρχει τρόπος να τρυπήσω τον τοίχο
Να ριχτώ με γυμνό φτερό μέσα στον κίνδυνο

Τα πουλιά μονάχα ξέρουν τις ολόκληρες αποστάσεις
Ανάμεσα στην υψηλή γραμμή και τ' άγνωστο κύμα
Μηνύματα ουρανού χαϊδεμένα παιδιά του θανάτου

Καλότυχος που μιλεί με τα πουλιά
Που πίνει νερό με τη φούχτα κοιτάζοντας τον ουρανό
Με μια καρδιά γεμάτη καθαρόν άνεμο

Όπως μια φορά όταν ήμουν παιδί
Ένας άγγελος κατέβηκε πάνω στη γέφυρα
Μ' ένα σταθερό γοργό περπάτημα
Ανάμεσα σε δυο σκοτάδια

Να εξασκήσω άλλη μια φορά την καρδιά
Να ξανακάμω το δρόμο που ξετυλίχτηκε
Να φωνάξω με καθαρότητα πουλιού
Και να σταθώ ξάφνου ξανά στην είσοδο της χώρας των ανθρώπων
Κρατώντας μέσα στη φούχτα μου μια στάλα αιωνιότητας

(Ήταν μια ευκαιρία
Μου ξέφυγε το ποτήρι
Μες απ' την απέραντη αγωνία του χεριού
Τι κάθομαι και λέω όλα τα ποτήρια είναι καμωμένα για να σπάζουν)

Όταν θα ξαναγίνω πουλί
Πέρ' απ' τα δάκρυα στους αγγέλους
Θα χαιρετήσω την επιστροφή
Φέρνοντας μια φούχτα χώμα
Μια στάλα ζεστή γήινη θλίψη

Από τη συλλογή Γυμνό παράθυρο (1945)

[wings]

Θα κάνω ένα τολμηρό σχόλιο για το ποίημα που δημοσίευσα χτες με όλο το σεβασμό για έναν άλλο ποιητή που κατά τη δική μου γνώμη είναι από τους κορυφαίους των γραμμάτων μας - αναφέρομαι στον Γιώργο Σεφέρη.

Το ποίημα Χαλασμένη βρύση ανήκει στη συλλογή Γυμνό παράθυρο του 1945 που είναι η πρώτη του Γιώργου Θέμελη. Πιστεύω ότι ουδόλως υστερεί έναντι των σπουδαίων ποιημάτων του Γιώργου Σεφέρη της ίδιας περιόδου.

Υπενθυμίζω ότι οι δύο ποιητές ήταν συνομήλικοι (γεννήθηκαν το 1900) και ότι την ίδια εποχή ο Γιώργος Σεφέρης εξέδωσε την ποιητική συλλογή Ημερολόγιο καταστρώματος Β' (1944).

Ο Γιώργος Θέμελης γεννήθηκε στη Σάμο το 1900 και πέθανε στη Θεσσαλονίκη το 1975. Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και από το 1930 εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Θεσσαλονίκη, όπου υπηρέτησε ως καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση και στη Δραματική Σχολή του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.

Θαρρώ πως η επιλογή του να μείνει στη Θεσσαλονίκη για όλη του τη ζωή τελικά προκάλεσε μια μεγάλη αδικία. Ο Γιώργος Θέμελης δεν έφτασε ποτέ να έχει τη φήμη, την αίγλη και την αναγνώριση που είχε ο συνομήλικός του Γιώργος Σεφέρης. Ίσως δεν έφτασε καν να έχει τη φήμη άλλων μεγάλων ποιητών των προπολεμικών γενεών. Κρίμα...

Επαναλαμβάνω ότι αυτά που λέω είναι καθαρά προσωπική μου άποψη - ούτε καν άποψη γιατί δεν είμαι λογοτεχνικός κριτικός. Είναι κυρίως η αίσθηση που μου μένει κάθε φορά που διαβάζω ένα σπουδαίο ποίημα του Γιώργου Θέμελη και, εδώ που τα λέμε, τα μέτρια ποιήματά του που έχω δει είναι πολύ λίγα σε σχέση με το μέγεθος του έργου του. Πάντως, το ποίημα Χαλασμένη βρύση είναι ίσως το καλύτερό του στην ανθολογία μας μέχρι στιγμής.

Αναγκαστικά θα πρέπει να ζητήσω από τον Τόλη να μας πει τη γνώμη του που έχει και πιο βαρύνουσα σημασία από τη δική μου.

[banned]

Καιρός να πω κι εγώ μερικά πιο τολμηρά από της Βίκυς. Τόλμη σημαίνει να λες την αλήθεια, που συχνά αποκρύπτεται από τους ανθρώπους της εξουσίας και από τα κάθε λογής συμφέροντα. Και να πληρώνεις το τίμημα.

Είναι πολύ γνωστό στον κόσμο της λογοτεχνίας (και κάθε άλλης τέχνης) ότι τα πάντα αποφασίζονται στην Αθήνα. Εκεί όπου είναι συγκεντρωμένο περίπου το 40% του πληθυσμού της χώρας και περίπου το 70% της οικονομικής και της πνευματικής δραστηριότητας. Αριθμοί εξοργιστικοί και μοναδικοί σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο υδροκεφαλισμός της πρωτεύουσας, δηλαδή, που δεν ισχύει μόνο στην Ελλάδα, εδώ έχει προσλάβει τερατώδεις διαστάσεις.
 
Ένας ποιητής της Θεσσαλονίκης πρέπει δυο φορές καλύτερος από τον Αθηναίο για να έχει το έργο του την ανάλογη προβολή και αναγνώριση, ενώ ένας ποιητής που ζει στην επαρχία, τρεις και πέντε φορές καλύτερος. Αποτέλεσμα να μετακινούνται στη πρωτεύουσα όσοι δημιουργοί θεωρούν σημαντική την τυπική τους καταξίωση, την προβολή τους και τη βράβευση, κάτι εξωλογοτεχνικό και ουσιαστικά αδιάφορο, αν όχι προσβλητικό. Κάτι σαν πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων. Αποτέλεσμα να μην έχει δοθεί το, ούτως ή άλλως από χρόνια απαξιωμένο, κρατικό βραβείο ποίησης σε Θεσσαλονικέα ποιητή για πάνω από 20 χρόνια, ενώ ο κάθε γλείφτης και παρακοιμώμενος στην Αθήνα το έχει ήδη πάρει.

Αγαπώ ιδιαίτερα και εκτιμώ την ποίηση του Γιώργου Σεφέρη. Ο Σεφέρης όμως ήταν πρεσβευτής και μέλος του αθηναϊκού κατεστημένου, ο Σεφέρης είχε έναν Καραντώνη (στην υπηρεσία του) να τον προβάλει και έναν Κατσίμπαλη (The Colossus of Maroussi του Henry Miller) να τον επιβάλει. Γνωστή είναι και η σύγκρουση του Σεφέρη με τον περίφημο δοκιμιογράφο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλο, που έφερε στην επιφάνεια τις συναλλαγές και το λογοτεχνικό παρασκήνιο. Παρασκήνιο το οποίο αναφέρει και ο Γιώργος Βαφόπουλος στις Σελίδες Αυτοβιογραφίας του.

Για τον Γιώργο Θέμελη συμφωνώ απόλυτα με τη Βίκυ. Το είχα δηλώσει δημοσία πριν από χρόνια ότι είναι ένας από τους κορυφαίους Έλληνες ποιητές, ο μεγάλος αδικημένος της πόλης μας. Ναι, ισάξιος του Σεφέρη και του Ρίτσου, και, κατά τη γνώμη μου, καλύτερος του Ελύτη. Κανένας δεν ισχυρίστηκε ποτέ ότι η ζωή είναι δίκαιη. Κανένας όμως δεν μπορεί να μας στερήσει το δικαίωμα να επισημαίνουμε τις πιο κραυγαλέες τουλάχιστον αδικίες.

[wings]

Μια και ο Τόλης ανέφερε τα Κρατικά Βραβεία Ποίησης, εδώ θα δείτε ότι η τελευταία φορά που βραβεύτηκε Θεσσαλονικιός λογοτέχνης ήταν πριν από 21 χρόνια, δηλαδή το 1986, όταν τιμήθηκε ο Μανόλης Αναγνωστάκης για το συνολικό του έργο.

[mavrodon]

Τόλη, σωστά τα επισημαίνεις όλα αυτά.

Η κατάντια της χώρας μας λέγεται υδροκεφαλισμός. Δυστυχώς, κανένας από τους «μεγάλους» ηγέτες δεν πήρε τη γενναία απόφαση να μεταφέρει την πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους αλλού ή, τέλος πάντων, να κάνει μια πραγματική αποκέντρωση. Τον καιρό που μεταφέρθηκε η πρωτεύουσα από το Ναύπλιο στην Αθήνα, αυτή είχε 3-5 χιλιάδες κατοίκους και η Θεσσαλονίκη πάνω από 100.000. Της Αθήνας ο πληθυσμός χιλιαπλασιάστηκε σε 170 χρόνια ενώ της Θεσσαλονίκης αυξήθηκε δέκα μόνο φορές.

Μια και ο Τόλης ανέφερε τα Κρατικά Βραβεία Ποίησης, εδώ θα δείτε ότι η τελευταία φορά που βραβεύτηκε Θεσσαλονικιός λογοτέχνης ήταν πριν από 21 χρόνια, δηλαδή το 1986, όταν τιμήθηκε ο Μανόλης Αναγνωστάκης για το συνολικό του έργο.

Και αυτό αφού κατέβηκε στην Αθήνα!

[banned]

Τα κρατικά βραβεία ποίησης (όπως και τα υπόλοιπα) είναι ετήσια και πραγματικά δεν θυμάμαι πότε απονεμήθηκε το τελευταίο σε ποιητή της πόλης μας. Φαίνεται ότι η μαφία της ποίησης είναι ισχυρότερη στην Αθήνα από τη μαφία της πεζογραφίας. Ή ότι οι Θεσσαλονικείς πεζογράφοι έχουν καλύτερες προσβάσεις στα κέντρα της εξουσίας από ό,τι οι ποιητές.

Η βράβευση για το συνολικό έργο ενός ποιητή έρχεται προς τα δυσμάς του βίου του και/ή αφού έχει ολοκληρώσει το έργο του. Είναι δηλαδή τιμητική και όχι ουσιαστική. Στην περίπτωση του Αναγνωστάκη και επανορθωτική γιατί επί πάρα πολλά χρόνια οι λογοτέχνες της αριστεράς ήταν αποκλεισμένοι από τα λογοτεχνικά βραβεία.

[wings]

Οι αμέσως προηγούμενες φορές που τιμήθηκε Θεσσαλονικιός ποιητής είναι το 1985 και το 1974. Το 1985 ο Τάκης Βαρβιτσιώτης με το Α' Βραβείο και το 1974 η Ζωή Καρέλλη, όλως περιέργως (;) αμφότεροι για το συνολικό τους έργο.