Translatum Greek Translation Forum

[Tess]

ΤΑΚΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ


_{Photo: © E.KE.BI, 2001. Μητρόπουλος}

Γεννήθηκε το 1916 στη Θεσσαλονίκη, όπου και διαμένει μέχρι σήμερα. Σπούδασε νομικά στο Α.Π.Θ. και το 1940 διορίστηκε δικηγόρος, αλλά παρέμεινε αφοσιωμένος αποκλειστικά στην ποίηση. Στα γράμματα εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1936 στο περιοδικό «Μακεδονικές Ημέρες» και πιο δυναμικά μια δεκαετία αργότερα όταν εκδόθηκε το περιοδικό «Κοχλίας». Είναι αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Ποιητικές συλλογές:
«Φύλλα ύπνου», 1949
«Επιτάφιος», 1951
«Χειμερινό ηλιοστάσιο», 1955
«Το ξύλινο άλογο», 1955
«Αλφαβητάριο», 1955
«Η γέννηση των πηγών», 1959
«Το πέπλο και το χαμόγελο», 1963
«Η μεταμόρφωση», 1971
«Η φθινοπωρινή σουίτα και άλλα ποιήματα», 1975
«Ταπεινός αίνος προς την Παρθένο Μαρία», 1977
«Η Άννα της απουσίας», 1979
«Ενωμένα χέρια», 1980
«Σύνοψη Α'», εκδ. Εγνατία, Θεσσαλονίκη, 1981
«Σύνοψη Β'», εκδ. Εγνατία, Θεσσαλονίκη, 1982
«καλειδοσκόπιο», 1983
«Η Ατραπός», 1984
«Fragmenta ή Η βλάστηση των ορυκτών», 1985
«Δέκα ποιήματα της οργής και του χρέους μαζί με το Δοξαστικό της Ελευθερίας», 1986
«Ακόμα ένα καλοκαίρι», 1987
«Σύνοψη Γ'», εκδ. Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη, 1989
«Φαέθων», 1992
«Η θαυμαστή αλιεία», 1992
«Νήματα της Παρθένου» (δίγλωσση έκδοση της Παγκόσμιας Οργάνωσης των ποιητών), εκδ. Euroeditor, Λουξεμβούργο, 1995
«Νήματα της Παρθένου», εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1997
«Άρωμα ενός κομήτη», 1997
«Όχι πια δάκρυα», 1998
«Τα δώρα των μάγων», 1999
«Άτριον», 2000
«Μικρά ερωτικά εγκώμια», 2002
«Ποιήματα 1941-2002», εκδ. Καστανιώτη, 2003
«Οι δρόμοι του ουρανού», 2006

Δοκίμια:
«Ποίηση και ποιητικά θέματα του Γ. Σαραντάρη», 1958
«Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα: ένας περιπαθής του ενστίκτου», 1964

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:

• Ερείπια - Φύλλα ύπνου (1949)
• Θυμούμαι του μόχθου της σποράς την εποχή... - Επιτάφιος (1951)
• Όταν χιονίσει - Αλφαβητάριο (1955)
• Χριστούγεννα - Το ξύλινο άλογο (1955)
• Τα όνειρα κρατιούνται από μια κλωστή... - Χειμερινό ηλιοστάσιο (1955)
• Ομορφιά δίχως πρόσωπο - Το πέπλο και το χαμόγελο (1963)
• Σ' ανακαλύπτω πάλι - Η μεταμόρφωση (1971)
• 14. Με κοιτάζεις... - Ενωμένα χέρια (1980)
• Μονάχα με την ποίηση - Καλειδοσκόπιο (1983)
• Είναι η ώρα - Η ατραπός (1984)
• 10. Μάθαμε τον έρωτα και το θάνατο... - Δέκα ποιήματα της οργής και του χρέους (1986)
• Άνεμε εσύ της θάλασσας - Ακόμα ένα καλοκαίρι (1987)
• Χριστέ μου - Η θαυμαστή αλιεία (1992)
• Στον αιώνα μας - Φαέθων (1992)
• Αξιοθαύμαστη απλότητα - Όχι πια δάκρυα (1998)
• Τραγούδι του Δεκέμβρη - Τα δώρα των μάγων (1999)
• Λέξεις απλές - Άτριον (2000)
• Με τον αστερισμό του Ωρίωνα (Κυριακή πρωί...) - Μικρά ερωτικά εγκώμια (2002)
• Αυτός ο μικρός θεός που μιλά - Όμως το χιόνι πάντα μένει (2002)
• Μέσα από το φέγγος των λέξεων - Οι δρόμοι του ουρανού (2006)

Περισσότερα ποιήματα του Τάκη Βαρβιτσιώτη θα βρείτε στην ενότητα Πες το μ' ένα ποίημα (των ποιητών της Θεσσαλονίκης) και στο ιστολόγιο Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη.


[ Επιστροφή στο ευρετήριο της ανθολογίας «Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα» ]

[banned]

O καλός μου φίλος, ο ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης, τώρα 91 ετών, είναι πάντοτε ένα ευγενικό, ευαίσθητο και τρυφερό, μεγάλο παιδί. Με έναν καλό λόγο για όλους και με μια παρθενική ματιά στον κόσμο. Δεν έχει σταματήσει ούτε στιγμή να γράφει ποιήματα και να εκδίδει ποιητικές συλλογές. Το 2003 κυκλοφόρησε σε ένα εξαιρετικά καλαίσθητο τόμο η συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του, Ποιήματα 1941-2002.

Ο Τάκης παραχώρησε ένα διαμέρισμα στο πατρικό του σπίτι, γωνία Εγνατία και Πρασακάκη, για να δημιουργηθεί η Ποιητική Εστία, στην οποία οργανώνονται ποιητικές εκδηλώσεις την πρώτη Τρίτη κάθε μηνός. Η Ποιητική Εστία είναι θαυμάσια επιπλωμένη και διακοσμημένη με διάφορα σχέδια, πίνακες ζωγραφικής, χειρόγραφα, επιστολές, βραβεία,  μικροαντικείμενα, ένας αληθινά ποιητικός χώρος. Και με το πιάνο της βέβαια. Πολλοί από τους ποιητές της ανθολογίας έχουν ήδη παρουσιαστεί εκεί.

Στην ομιλία του στην Ακαδημία Αθηνών, ο Τάκης Βαρβιτσιώτης λέει με τρόπο εμπνευσμένο και γλαφυρό όλα όσα μπορούν να λεχθούν για την ποίηση (εκτός βέβαια από εκείνα που μόνο τα ποιήματα μπορούν να πουν). Αξίζει κάπου να δημοσιευτεί για να τη διαβάσουν όλα τα μέλη και οι επισκέπτες του Τρανσλάτουμ. Ίσως τότε τους λυθούν μερικές από τις απορίες τους.

Θέλω ακόμη να τονίσω πόσο σημαντικό είναι το ό,τι ένας άνθρωπος σαν τον Τάκη, εκεί που άλλοι σιωπούν, αισθάνθηκε την ανάγκη, είχε την αξιοπρέπεια και το σθένος, να υιψώσει τη φωνή του, με τα Δέκα ποιήματα της οργής και του χρέους μαζί με το Δοξαστικό της Ελευθερίας, υπέρ εκείνων που υπήρξαν ιδεολογικά αντίθετοι. Υπέρ του ανθρώπου χωρίς απολύτως καμία διάκριση.

[wings]

Για του λόγου το αληθές, ο Τάκης Βαρβιτσιώτης από το 1999 είναι αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της ποίησης, όπως αναφέρεται στη σελίδα: http://www.academyofathens.gr/...sp?id=198&nt=18&lang=1

[wings]

Τάκης Βαρβιτσιώτης - Δέκα ποιήματα της οργής και του χρέους, 1972-1973 (10)                                                                

                                                           Στον Γιάννη Ρίτσο

10

Μάθαμε τον έρωτα και το θάνατο
Ταξιδεύοντας από τη μιαν όχθη στην άλλη
Πάνω στην πλώρη ενός καραβιού
Μοιράζοντας κόκκινα γαρύφαλλα
Στους ναυαγισμένους
Ανακαλύπτοντας περίσσια θύματα
Που δεν χάνονται
Ακόμα κι όταν κλείσαμε τα μάτια
Μάθαμε τον έρωτα και το θάνατο
Ακολουθώντας ένα ποτάμι όπου σμίγουν
Αίμα και φως
Παίζοντας μια σάλπιγγα
Που συναδέλφωνε όλους τους ανθρώπους
Που έκανε να σωριαστούν οι τοίχοι
Και να γίνουν κίτρινη σκόνη
Μάθαμε τον έρωτα και το θάνατο
Ολομόναχοι σ' ένα κελλί
Κρυμμένοι άλλοτε σ' ένα σεντούκι
Κι άλλοτε πάλι στριμωγμένοι
Σε μια λουρίδα ήλιου
Που θα μπορούσε να τη σβήσει
Ακόμα και το χέρι
Ενός αδιάφορου επισκέπτη
Μάθαμε τον έρωτα και το θάνατο
Εκεί όπου σήμερα ηγεμονεύει η σιωπή
Τραγουδώντας εύθυμα τραγούδια
Μαζεύοντας μ' ένα φτυάρι τα χιόνια
Μικραίνοντας με τη χαρά μας την απόσταση
Που χωρίζει τη γη από τον ουρανό

Από τη συλλογή Δέκα ποιήματα της οργής και του χρέους (1986)

[wings]

Τάκης Βαρβιτσιώτης, Όταν χιονίσει

                                             Στον Τάσο Γιανναρά

Όταν χιονίσει είπε το πουλί
Κάθε φτερό μου θα υψωθεί
Ανάλαφρο στα ουράνια

Όταν χιονίσει είπε η αδελφή
Θ' ανοίξουμε τη θύρα
Στη χλωμή εποχή

Όταν χιονίσει είπε ο άνεμος
Θα φέρω κλωνάρι άστρα
Για τη θλιμμένη μου μνηστή

Όταν χιονίσει είπε η βροχή
Κάθε μου θύμηση θα γίνει
Κι ένας καθρέφτης για την πρώτη πρώτη αυγή

Όταν χιονίσει είπε το λουλούδι
Θα κλείσουμε τα μάτια μας για ν' ανοιχτούν
Καινούργια μάτια πιο βαθιά μέσα στη γη

Όταν χιονίσει αποκρίθηκε η σιωπή
Θα ψάλουμε στο ερημοκλήσι
Μια λειτουργία μυστική

Όταν χιονίσει αποκριθήκαν οι σταυροί
Από τα δάκρυά μας θ' ανθίσει
Μι' αγριοτριανταφυλλιά λευκή

Από τη συλλογή Αλφαβητάριο (1955)

[wings]

Τάκης Βαρβιτσιώτης, Τραγούδι του Δεκέμβρη

Δεκέμβρης
Κι επιστρέφει ο ουρανός
Με την κορνίζα μόνο
Ενός καθρέφτη
Απογυμνωμένος

Δεκέμβρης
Κι επιστρέφει ο ουρανός
Μ' ένα φέρετρο να επιπλέει
Στην απεραντοσύνη του
Καταρρακωμένος

Δεκέμβρης
Κι επιστρέφει ο ουρανός
Με μιαν εφτάχορδη λύρα
Και μ' όλο το ασήμι του
Αλλαγμένος

Δεκέμβρης
Κι επιστρέφει ο ουρανός
Με μια φάτνη
Και μ' ένα δέντρο χριστουγεννιάτικο
Στολισμένος

Από τη συλλογή Τα δώρα των μάγων (1999)

[wings]

Τάκης Βαρβιτσιώτης, Χριστούγεννα

Χριστούγεννα άφωνα και παγωμένα

Έθαψαν το μαντήλι της μητέρας
Που σκούπιζε τα μάτια τους κάθε πρωί
Το μαντήλι το λεκιασμένο απ' το αίμα

Το σπίτι έρημο αγρυπνεί
Τ' αδέρφια παίζουνε κρυφτούλι

Η νύχτα φθάνει επίβουλη κρυφή

Οι ίσκιοι κατεβαίνουνε πάνω στους τοίχους
Όλο και κατεβαίνουν
Και τ' αδέρφια τους μετρούνε
Τους μετρούν και κλαίνε

Από τη συλλογή Το ξύλινο άλογο (1955)

[wings]

Τάκης Βαρβιτσιώτης, Αυτός ο μικρός θεός που μιλά

Ο ποιητής
Αυτός ο αθώος
Αυτός ο μάγος
Ο θαυματοποιός
Ο μυστηριώδης δαμαστής των λέξεων
Που λατρεύει την ομορφιά
Αυτός ο μικρός θεός που μιλά
Και με το λόγο του γίνεται φως

Από τη συλλογή Όμως το χιόνι πάντα μένει (2002)

[wings]

Τάκης Βαρβιτσιώτης, Αξιοθαύμαστη απλότητα

Σταγόνα-σταγόνα
Λέξη προς λέξη
Φύλλο το φύλλο
Μπουμπουκιάζει
Η αγριοτριανταφυλλιά
Μπουμπουκιάζει
Ο χρόνος
Με τα γαλάζια του χρώματα
Τα κόκκινα
Τα χρυσαφιά

Κι η μέρα
Ένα στέμμα με πορτοκαλάνθια
Φορεί

Αξιοθαύμαστη απλότητα!
Χαρά ιερή!

Σας περιμένω
Με τα χέρια μου ανοιχτά

Από τη συλλογή Όχι πια δάκρυα (1998)

[banned]

Θυμάμαι ένα κοριτσάκι που αγαπούσε το κόκκινο φουστάνι του με τις χρυσαφιές ανταύγειες. Αξιοθαύμαστη απλότητα που έχει η ομορφιά και η αθωότητα !

[wings]

Ναι, μόνο που το φουστάνι δεν υπάρχει πια και τα κοριτσάκια μεγαλώνουν. Κι όσο μεγαλώνουν τόσο πιο δυσεύρετη γίνεται αυτή η αξιοθαύμαστη απλότητα, μέσα σ' έναν κόσμο που ζει για την επίφαση και την έξωθεν καλή μαρτυρία.

[wings]

Τάκης Βαρβιτσιώτης, Μονάχα με την ποίηση

                                                                     στον Στέλιο Αρτεμάκη

Μονάχα με την ποίηση
Δε θα χαθούν ποτέ
Τα μεγάλα ιστιοφόρα της αυγής
Ούτε τα φώτα ούτε η χαρά
Ούτε τα δέντρα ούτε η νύχτα

Μονάχα με την ποίηση
Θα 'μαστε ακόμα ικανοί
Να βλέπουμε και ν' αγαπούμε
Να ονομάζουμε τα πράγματα
Με τις πιο καθημερινές λέξεις
Να λέμε το ψωμί ψωμί τη σκάφη σκάφη
Και μ' ένα βλέμμα να οδηγούμαστε
Σε μιαν αλήθεια οριστική

Μονάχα με την ποίηση
Θα μεγαλώσουνε τα στάχυα
Και τα στήθη των κοριτσιών
Το ποτάμι θ' απομείνει ποτάμι
Η θάλασσα θάλασσα
Κι ο ουρανός ουρανός

Μονάχα με την ποίηση
Θ' ανακαλύψουμε ξανά τ' αστέρια
Μέσα στις καπνοδόχες
Κι όλη τη θλίψη που ενδημεί
Στο βάθος των ματιών
Και θα μπορέσουμε να ξαναβρούμε
Το γενέθλιο χωριό μας
Παραχωμένο μες στα χιόνια

Μονάχα με την ποίηση
Θ' ανακαλύψουμε ξανά τον έρωτα
Και πατώντας από κλωνί σε κλωνί
Κι από ελπίδα σ' ελπίδα
Θα εγκαθιδρύσουμε
Την αγνή βασιλεία των φτερών

Από τη συλλογή Καλειδοσκόπιο (1983)

Επιλέγω αυτό το ποίημα ενόψει της φετινής παγκόσμιας ημέρας της ποίησης ως το πιο αντιπροσωπευτικό της ψυχής του ποιητή Τάκη Βαρβιτσιώτη. Παράλληλα αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα του λυρισμού της ποίησής του.

[wings]

Τάκης Βαρβιτσιώτης, Χριστέ μου

Χριστέ μου
Βοήθησέ με να μάθω
Την ορθογραφία της λέξης «αγαπώ»
Την ορθογραφία των λέξεων
«Ταπεινοφροσύνη»
«Αθωότητα»
«Υπομονή»
Για να υπομείνω
Τα βάσανα της ζωής
Όπως υπόμεινες Εσύ
Το μαρτύριο του Σταυρού
Για να μπορώ να ψαλιδίζω
Το πλέγμα του σκότους
Την επηρμένη λάμψη των καθρεφτών
Για να μπορώ να ελπίζω
Σ' ένα φως αναστάσιμο

Από τη συλλογή Η θαυμαστή αλιεία (1992)

[wings]

Τάκης Βαρβιτσιώτης, Χειμερινό ηλιοστάσιο

9

Τα όνειρα κρατιούνται από μια κλωστή
Τα γυμνά τοπία από τους ατμούς των

Οι πιο ευαίσθητες γραμμές συντρίβονται

Φρουρούν τα σώματα εχθροί
Κλείνουν σταυροί τις πεδιάδες

Και μόνο συ ελπίδα
Έχεις τις πόρτες διάπλατες

Με μια ματιά σου γεννιούνται καβαλλάρηδες

Φορείς τη λάμψη μιας γιορτής

Και μες στη χλόη της φωνής σου
Κατοικούν πουλιά

Από τη συλλογή Χειμερινό ηλιοστάσιο (1955)

[wings]

Τάκης Βαρβιτσιώτης, Ομορφιά δίχως πρόσωπο

Σ' εσένα που ήρθες
Απ' έναν κόσμο που δεν γνωρίζω
(Μοναδικό άσυλο της λησμονιάς)

Που ο άνεμος σμιλεύει
Στοχαστικά την κατατομή σου

Κι ο χρόνος απομακρύνεται
Τρομαγμένος
Δίχως ν' αγγίζει την όψη σου

Σ' εσένα που είσαι
Ένα κομμάτι νύχτας
Μες στη μοναξιά του κόσμου
Σχεδιάζοντας μεθυσμένα αστέρια
Και πετάγματα πουλιών

Αδιαπέραστη ιδεατή
Λυπημένη
Σαν ένα σύννεφο που βουλιάζει στα έλη

Φάντασμα της ομίχλης
Που σιγοπερπατεί

Τρέχω χαρούμενος
Να σε προϋπαντήσω

Να σε ξαναγεννήσω
Κάτω απ' τον ήλιο
Πιο αληθινή.

Από τη συλλογή Το πέπλο και το χαμόγελο (1963)