Translatum Greek Translation Forum

[wings]

Θα προσθέσω ότι στην τελευταία αυτή συλλογή του Ανέστη Ευαγγέλου με τον τίτλο «Ερήμωση» υπάρχουν ορισμένα εξαιρετικά αλλά πολύ σκληρά ποιήματα, όπου είναι εμφανώς επηρεασμένος από την αρρώστια και το τέλος που βλέπει να τον πλησιάζει. Είναι «χρέος τιμής» προς τον ποιητή να δημοσιεύσω ορισμένα απ' αυτά τα ποιήματα και θα το κάνω τους επόμενους μήνες.

[wings]

Ανέστης Ευαγγέλου, Αν θρηνώ
 
Αν θρηνώ
δεν είναι τόσο γιατί έχασα το σπίτι μου
και δεν έχω πια πού την κεφαλήν κλίναι
(σ' αυτό ίσως κι εγώ να φταίω εν μέρει)
δεν είναι τόσο για το σύννεφο που μου τυλίγει το πρόσωπο
που μου νυχτώνει την όψη∙
είναι που είμαι γεμάτος από λέξεις,
βάρος αβάσταχτο από λέξεις, λόγια, φράσεις
έτοιμες από καιρό, νοήματα
που δεν μπορούν να βγουν
                 αφού εσύ
δεν μπορείς πια ν' ακούς ανθρώπινες ομιλίες.
 
Από τη συλλογή Περιγραφή εξώσεως (1960)

[wings]

[Από την ενότητα Στο καμίνι]

Ανέστης Ευαγγέλου, Έλα να καούμε
 
Έλα να καούμε
να γίνουμε παρανάλωμα
να σε καταστρέψω και να με καταστρέψεις
 
είκοσι χρόνια περίμενα τη στιγμή αυτή
είκοσι χρόνια χωρίς να το ξέρω ετοιμαζόμουν
χρόνια της πέτρας όμως στα ενδότερα
καιόμενος με σιγανή φωτιά,
κι εσύ να περιμένεις από τα γεννοφάσκια σου,
πιο πίσω ακόμα, από τη μήτρα της μάνας σου,
σε κρύα δωμάτια, άξενα, λησμονημένη,
και να 'χεις γίνει έλασμα ως τον παροξυσμό
 
έλα να καούμε λοιπόν,
ακόμα πιο ψηλά, ακόμα λίγο,
να μπούμε μέσα στην καρδιά του ήλιου
να γίνουμε παρανάλωμα
να σε καταστρέψω και να με καταστρέψεις -
αλλιώς δεν είναι δυνατόν να γίνει
 
Από τη συλλογή Το διάλειμμα (1976)

Είμαστε στο 1976, λίγο μετά τη μεταπολίτευση, και ο Ανέστης Ευαγγέλου, σχεδόν στη μέση της ποιητικής του πορείας, κάνει ένα πραγματικά ξεχωριστό Διάλειμμα και μας δίνει μια σειρά από γλυκύτατα ερωτικά ποιήματα. Η συλλογή αυτή είναι από τις αγαπημένες μου και γι' αυτό έχω δημοσιεύσει αρκετά ποιήματά της.

Μου αρέσει αυτή η στροφή του Ευαγγέλου από τα γραπτά με «κοινωνικό» περιεχόμενο στον έρωτα και τα «άκρα» ή τις «ακρότητές» του - γίνεται απίστευτα τρυφερός, ερωτικός, άλλος άνθρωπος. Είναι ένα διαφορετικό πρόσωπο του σημαντικού αυτού ποιητή της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς που πρόλαβε να μας χαρίσει οκτώ (8) ποιητικές συλλογές και μια σημαντική ανθολογία των ποιητών της γενιάς του προτού φύγει, δυστυχώς για όλους μας, τόσο νωρίς.

[user1]

Nα που βρισκόμαστε λοιπόν και πάλι στους χλοερούς λειμώνες της ανθολογίας σου, καλό μου ξωτικό. Έκανα μια γρήγορη ανασκόπηση των όσων είχαμε πει για τον Ανέστη και το έργο του και πρέπει να προσθέσω τώρα ότι, όπως έμαθα από τη Ντίνα Παπαδοπούλου, τη γυναίκα του, ετοιμάζεται μία συμπληρωμένη και επαυξημένη επανέκδοση της ανθολογίας του για τη δεύτερη μεταπολεμική ποιητική γενιά.

Την επιμέλεια θα έχει ο μελετητής της γενιάς μας και κριτικός Γιώργος Αράγης, που είχε γράψει την εισαγωγή στην αρχική έκδοση. Όπως είναι φυσικό, εμείς οι άλλοι που είχαμε την τύχη να επιζήσουμε, έχουμε εκδώσει αυτά τα 14 χρόνια από τον θάνατο του Ανέστη (1994) αρκετές ποιητικές συλλογές, οι οποίες θα ανθολογηθούν στο παράρτημά της.

Το διάλειμμα ή το ξαφνικό ερωτικό παραλήρημα ας μην ξαφνιάζει κανένα. Ιδίως όταν γίνεται με ωραία ποιήματα. Έτσι είναι αυτές οι βασανισμένες ψυχές. Προβληματίζονται, αγανακτούν, οργίζονται με τα πράγματα συτού του κόσμου και κάποτε αισθάνονται τη βαθύτατη ανάγκη να ανατρέξουν στις πηγές της ύπαρξης και στο μεθυστικό άρωμα της ζωής. Που είναι ο έρωτας. 'Οταν λοιπόν ερωτεύονται και καίγονται, νομίζω ότι δροσίζουν όλους εμάς τους άλλους με την αύρα μιας έστω και προσωρινής αληθινής ζωής.

[wings]

Welcome back to civilization, Τόλη! Ελέω Ανέστη Ευαγγέλου μάλλον φλεγόμενος είναι ο λειμώνας μας απόψε. Ή, σε πιο απλά Ελληνικά, όπως ακούω αυτή τη στιγμή να τραγουδά ο Κώστας Μακεδόνας στη ΝΕΤ, «έπεσε έρωτας». :-)

Και δεν ξέρω αν είναι αύρα ο άνεμος που πνέει από αυτά τα ερωτικά ποιήματα του Ευαγγέλου, γιατί εμένα μου θυμίζει περισσότερο κάτι «σαν το λίβα που καίει τα σπαρτά». Και το δικαιούται. Είκοσι χρόνια περίμενε ο ήρωας του ποιήματός του - όσο για το κορίτσι, από τα γεννοφάσκια του κι απ' τη μήτρα της μάνας του περίμενε υπομονετικά στα κρύα δωμάτια ώσπου να φτάσει στον παροξυσμό. Και μετά, μοιραία ήρθε η φωτιά.

Ναι, δεν έχεις άδικο, όλοι όσοι διαθέτουν αν μη τι άλλο κοινή λογική και μάχονται για τις βασικές αρχές μιας καλύτερης κοινωνίας ξαναγυρνάν στον έρωτα, στο νάμα της ζωής, να πάρουν δυνάμεις και να συνεχίσουν, όπως και όσο μπορούν. Κι ο Ανέστης Ευαγγέλου, όντως, μας δίνει ωραία ποιήματα σ' αυτό το ερωτικό παραλήρημα στα μισά της σύντομης ζωής του. Γι' αυτό την αγαπώ πολύ αυτή τη συλλογή. Η αύρα που λες είναι ο άνεμος της ζωής (του έρωτα) που διαπνέει όλα της τα ποιήματα. Τούτο εδώ δεν είναι το καλύτερο ποίημα της συλλογής, όπου ξεχωρίζει το αγαπημένο μας (δικό σου και δικό μου, όπως δηλώσαμε στο παρελθόν) «Τις νύχτες», αλλά είναι αντιπροσωπευτικό της φωτιάς του ποιητή.

Τέλος, χαίρομαι πολύ με τα νέα που μας έφερες. Καλοδεχούμενη η αναθεωρημένη και ενημερωμένη ανθολογία του Ανέστη Ευαγγέλου. Η επιμέλεια του Γιώργου Αράγη θαρρώ πως αποτελεί εγγύηση για τα αποτέλεσμα της προσπάθειας.



 

[user1]

Ε, ναι, επέστρεψα από τη μονοτονία της ερήμου στην πανδαισία χρωμάτων της ανθολογίας. Πώς να γνωρίζει όμως ένας κοινός θνητός σαν κι εμένα τι άνεμοι φυσάνε στα υψίπεδα των ξωτικών; Υποθέτω σιμούν, χαμσίνι και άλλες πυριφλεγείς παραλλαγές. Κατά παράδοξο όμως τρόπο, από τη μια σε καίνε αυτοί οι άνεμοι κι από την άλλη σε δροσίζουν. Καθώς διατηρούν ακέραια μέσα τους τη μνήμη της θάλασσας και το άγγιγμα τ' ουρανού.

Διερωτάται κανείς εύλογα τι να έχει γίνει το κορίτσι αυτό και μέσα σε ποια θλίψη να επιβιώνει. Όταν έχεις γνωρίσει τη φωτιά, δεν είναι εύκολο να τη βγάλεις με τον χυλό της καθημερινής ζωής. Με τα χρόνια που περνάνε, με το κορμί που βαραίνει, με την ερωτική σύνταξη που ήδη έχει αρχίσει να καταχωρείται στα μυστικά κιτάπια της ψυχής. Ας της ευχηθούμε καλή τύχη.

Κι εγώ περιμένω με μεγάλο ενδιαφέρον την επανέκδοση της ανθολογίας του Ανέστη. Μια ανθολογία είναι εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα και απαιτεί άκρα ευσυνειδησία, βαθιά γνώση, σκληρή δουλειά και αμεροληψία. Και μερικές ιδιότητες ακόμη. Οι δεκάδες ανθολογίες που έχω δει εγώ, έχουν σοβαρότατες ελλείψεις, παραγκωνισμούς, εύνοιες, και διάφορα άλλα δύσοσμα άνθη. Του Ανέστη πιστεύω ότι υπήρξε μία από τις καλύτερες. Ο Γιώργος Αράγης είναι ένας από τους σοβαρότερους μελετητές και κριτικούς, γνωρίζει άριστα τη γενιά μας και, είμαι βέβαιος, ότι θα μας δώσει μια ακόμη καλύτερη παρουσίαση του έργου των ποιητών της. Ποιητών που συναποτελούν την σημαντικότερη ίσως γενιά στην ιστορία της ελληνικής ποίησης.

[wings]

Το κορίτσι; Ήταν καλότυχο αφού κάποιος του φώναξε «Έλα να καούμε...». Να 'ναι θλιμμένο, λες; Θαρρώ πως θα 'ναι γλυκιά η θλίψη του αφού ευτύχησε να γίνει «έλασμα ως τον παροξυσμό» και να ξεφύγει από τα «άξενα» κρύα δωμάτια παύοντας να 'ναι «λησμονημένη». Ναι, ας της ευχηθούμε καλή τύχη στη σημερινή της ζωή με την ελπίδα ότι μπορεί να δει κάποτε αυτά που γράφουμε εδώ και να μας αποζημιώσει μ' ένα της γλυκό ή σκανταλιάρικο χαμόγελο, ε;

Όσα για τα υψίπεδα... ποιητή μου, μάλλον δεν έλαβες υπόψη ότι είναι καλοκαίρι και τα ξωτικά πλανιούνται στις παραλίες. Μελτέμια φυσάνε γύρω τους, αύρες θαλασσινές και πού και πού κάνας λίβας. Τα ξωτικά μπορεί να 'ναι φλογισμένα, αλλά ποτέ πυριφλεγή. Τέτοια εποχή ελλοχεύει ο κίνδυνος της πυρκαγιάς και δεν ρισκάρουν. Αγαπάνε τη φύση όσο και τους ανθρώπους. :-)

[user1]

Τότε γιατί έχουν κάψει κόσμο και κοσμάκη; Σε κάθε τόπο και εποχή; Παρόντες και απόντες και ετεροδημότες; Ποιητές, πεζογράφους, μελετητές και κριτικούς;

Εσύ είσαι καλοπροαίρετη, όμως εγώ δεν έχω καμία εμπιστοσύνη στα ξωτικά. Όσο σαγηνευτικά είναι, άλλο τόσο είναι άστατα από τη φύση τους. Θα σου πω κι ένα μυστικό, εδώ που δεν μας ακούει κανένας άλλος. Χρώμα τους είναι το κόκκινο της φωτιάς. Πώς λοιπόν να μην είναι επιρρεπή σε πάσης φύσεως εμπρησμούς;

Όσο για το κοριτσάκι της προηγούμενης θλιμμένης ιστορίας, νομίζω ότι ξέρει εκείνο πολύ περισσότερα απ' όσα φαντάζεσαι. Κι αυτά που γράφουμε εμείς εδώ και πολλά άλλα. Κι αν από τη θλίψη έχει περάσει στη σκανταλιά, τόσο το καλύτερο για κείνην.



 

[wings]

[Από την ενότητα Το κακό παιχνίδι]

Ανέστης Ευαγγέλου, Παράξενο πουλί μου
 
Παράξενο πουλί μου, μαθημένο
στα σκοτεινά
 
σου στήσανε παγίδες, σε κυνήγησαν
σου 'κοψαν με γυαλιστερά στιλέτα τα φτερά
νόμισαν πως σε σκότωσαν.
 
Έσκυψα ταπεινά, με δάχτυλα που τρέμαν,
το στήθος μου άνοιξα κι ευλαβικά
σε πήρα κι σε απίθωσα βαθιά.
 
                                          Η φωνή σου
θαυματουργά ραντίζει τώρα τις πληγές μου
γίνεται φίλτρο μαγικό
 
παράξενο πουλί, μαθημένο
στα σκοτεινά.
 
Από τη συλλογή Αφαίμαξη '66-'70 (1971)

[wings]

[Από την ενότητα Το πανδοχείο]

Ανέστης Ευαγγέλου, Από τις σχάρες

                                                               Στον Τόλη Καζαντζή

Άρρωστα χρόνια
λύκοι φυλάν τα πρόβατα
κι όσο θυμάμαι
μέσα στη λάσπη πάντα κολυμπούσες
και πού να βγάλεις φωνή, δε βγαίνει
με το στόμα γεμάτο από σκατά
                                       κι αν βγει

κανείς δε θα σ' ακούσει.

Αχ, πού μας οδηγούν
ποιοι και προς τα πού τα νήματα κινούνε,
βρώμικο, χοντρό παιχνίδι, στο καταγώγιο του αιώνα,

τα μάτια μου προσπαθώ να καθαρίσω, να δω -
τίποτα:
     Στη Νέα Υόρκη, στη Μόσχα, στο Πεκίνο,
λύκοι φυλάν τα πρόβατα παντού.

Από τις σχάρες γαντζωμένος του υπόνομου
εδώ είμαι, αδέρφια μου, κι απόκριση ζητώ.
 
Από τη συλλογή Απογύμνωση (1979)

[wings]

[Από την ενότητα Ανάβαση]

Ανέστης Ευαγγέλου, Παντού το κλέβουν το ψωμί
 
Παντού το κλέβουν το ψωμί.

Τ' αρπάζουν χέρια τοκογλύφων,
το παίρνουν Γραμματείς Εντεταλμένοι,
το χώνουμε σε υπόγεια, το στοιβάζουν.
Εκεί τ' αναλαμβάνουν ηλεκτρονικοί εγκέφαλοι
και στα σοφά των δάκτυλα Ειδικοί,
χείλη ποιητών, αβρά, το κάνουν ύμνο
να τον μαθαίνουν τα παιδιά,
του πλέκουν φωτοστέφανο να λάμπει.

Εκεί αρχίζει η λεπτή διαδικασία,
οι απαραίτητες διεργασίες συντελούνται,
επέρχονται οι εκπληκτικές διαμορφώσεις

για να 'βγει θάνατος μια μέρα
για να 'βγει αίμα.

Παντού το κλέβουν το ψωμί
Θεέ μου, παντού.

Από τη συλλογή Αφαίμαξη, '66-'70 (1971)

[wings]

[Από την ενότητα Μετά την καύση]

Ανέστης Ευαγγέλου - Στην καταφρόνια και στη φτώχεια
 
Στην καταφρόνια και στη φτώχεια πέρασες τα χρόνια σου-
μην το ξεχνάς.
                         Κι αν τώρα
τόσο αναπάντεχα εγύρισε ο τροχός
και βρήκες ρούχα κι έντυσες τη γύμνια σου
και σπίτι και φωτιά να ζεσταθείς
και δυο γλυκές κουβέντες-
μη λησμονείς ποτέ την προσφυγιά
και μιαν αγάπη για τους στερημένους.
 
Από τη συλλογή Το διάλειμμα (1976)

[wings]

[Από την ενότητα Το πανδοχείο]

Ανέστης Ευαγγέλου, Ωραία που λάμπει

Ωραία που λάμπει σήμερα ο ήλιος.
Σημαίες κυματίζουν στα μπαλκόνια,
ακούγονται εμβατήρια, κι ο κόσμος
ξεχύθηκε έξω πάλι, εαρινός.
                                      Το βράδυ
μετά από την παρέλαση, τους λόγους,
στη φωταγωγημένη πόλη μας θα μας δεχτούν
(τι εκλεκτά φαγιά, τι μουσικές, τι λάμψη!)
χαμογελώντας, μ' όλα τους τα επιτελεία, οι Αρχηγοί,
κι ως το πρωί στους δρόμους θα κρατεί ο χορός.

                                                                    Όμως εγώ
που ξόδεψα τα χρόνια μου, νύχτες ατέλειωτες,
ολόμονος να μελετώ πίσω από την επίσημη
των λόγων εκδοχή τι αναδεύεται κάθε φορά,
ν' αποκρυπτογραφώ χαμόγελα και στάσεις,
                                                            εγώ
που ήδη τους βλέπω να τρέχουνε στα ενδότερα
και τα χέρια, χαιρέκακα, να τρίβουν,
τα κέρδη λογαριάζοντας με τους σοφούς τους υπολογιστές
σε χάρτες σκυμμένοι, σε διαγράμματα και σε καμπύλες
αλάνθαστες, και να τσουγκρίζουν τα ποτήρια-

εγώ σας εξορκίζω, φίλοι μου, τη νύχτα
αυτή μη γελαστεί κανείς και ξεκινήσει
κανείς πια να μην πάει στη γιορτή παρά
να μαζευτούμε όλοι μαζί, σαν ένας άνθρωπος,
να δούμε τι μπορεί να γίνει με τους Αρχηγούς,
μ' όλους, χωρίς εξαίρεση, τους Αρχηγούς,
γιατί ακονίζουν κιόλας τα μαχαίρια, αδέλφια μου,
και νευρικά τα ρολόγια τους κοιτάζουν,
-λάμπουν παράξενα τα μάτια τους, σημαδιακά-
γιατί, άλλη μια φορά, μας ετοιμάζουν για σφαγείο.
 
Από τη συλλογή Απογύμνωση (1979)

[wings]

[Από την ενότητα Στο καμίνι]

Ανέστης Ευαγγέλου, Ο έφηβος άνεμος
 
Καθώς ο έφηβος άνεμος σηκώνεται τη νύχτα
και στη λεύκα μπαίνει βαθιά πλάι στο ποτάμι
κι εκείνη ανατριχιάζει σύγκορμη και σειούνται
όλα μεμιάς τα φύλλα της κι αναρριγούν
κι οι πιο κρυφές της ρίζες-
                                    όμοια
μπήκα και βγήκα μέσα σου νυχτερινός,
ακούραστος,
κι αναρριγήσανε τα πιο βαθιά σου φύλλα.
 
Από τη συλλογή Το διάλειμμα (1976)

[wings]

Ανέστης Ευαγγέλου, Άγαλμα ή η εξαγορά
 
Θα περάσουν χειμώνες, καλοκαίρια
ανοίξεις με τις ευωδιές, με τα πουλιά
και μαλακά φθινόπωρα-
                                  θα περάσουν τα χρόνια.

Εγώ θα στέκω ασάλευτος μες στο κλουβί μου.

Τις Κυριακές, στο επισκεπτήριο, θα 'ρχονται πάντα
μητέρες με μικρά παιδιά, με βίους αγίων
οι αδελφές του ελέους και κάθε βράδυ
μειδιώντας αινιγματικά οι γιατροί
για τις διατριβές τους.

Εγώ θα στέκω ασάλευτος μες στο κλουβί μου.

Ο ήλιος θα με πυρπολεί
η βροχή θα με ξεπλένει
ο αέρας θα με δροσίζει ή θα με παγώνει
το χιόνι θα με σκεπάζει αθόρυβα.

Εγώ θα στέκω ασάλευτος μες στο κλουβί μου.

Με τον καιρό θα πέσουν τα μαλλιά μου
θα θολώσουν τα μάτια μου
τα παιδάκια θα μεγαλώσουν, θα παντρευτούν
θα φέρνουν τα δικά τους παιδιά τώρα
τις Κυριακές-
                    θα περάσουν χρόνια.

Εγώ θα στέκω ασάλευτος μες στο κλουβί μου.

Ένα πρωί θα 'ρθούν και θα με πάρουν
θα 'χει συντελεστεί η εξαγορά
θα συσκευάσουν σε κιβώτιο το κορμί μου
στις αποθήκες τ' ουρανού θα μ' απιθώσουν.

Εγώ θα έχω γίνει πια για πάντ' αηδόνι.

Από τη συλλογή Η επίσκεψη και άλλα ποιήματα (1987)