Translatum Greek Translation Forum

[wings]

Γιάννης Καρατζόγλου



Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1946. Σπούδασε οικονομικά και διοίκηση επιχειρήσεων στη Βιομηχανική Σχολή Θεσσαλονίκης και έκανε μεταπτυχιακά μαθήματα στη διοίκηση επιχειρήσεων στη Μεγάλη Βρετανία. Από το 1975 εργάζεται ως διοικητικό στέλεχος επιχειρήσεων στη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα. Έχει επίσης ασχοληθεί με την ιστορία της λογοτεχνίας της Θεσσαλονίκης και τη λογοτεχνική κριτική.

Ποιητικές συλλογές:
«Ένα καλοκαίρι», ιδιωτική έκδοση, Θεσσαλονίκη, 1970
«Δ Ξ Θ», ιδιωτική έκδοση, Θεσσαλονίκη, 1975
«Πρατήριο καυσίμων», εκδ. Μπαρμπουνάκη, Θεσσαλονίκη, 1982
«Αποσβέσεις. Ποιήματα 1965-1986» (συγκεντρωτική έκδοση), εκδ. Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1987
«Αποτελέσματα χρήσεως», εκδ. Ίκαρος, Αθήνα, 2006
«Πηγαίος κώδικας» (ποιητική διαδρομή 1964-2009), εκδ. Ίκαρος, Αθήνα, 2009

Μελέτες:
«Η λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης» (σχέδιο μελέτης), 1978

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:

• Έλλη / Ένα καλοκαίρι (1970)
• Συμβόλαιο / Ένα καλοκαίρι (1970)
• Δ Ξ Θ / Δ Ξ Θ (1975)
• Ημερήσια διαταγή / Δ Ξ Θ (1975)
• Πιστοποιητικό / Δ Ξ Θ (1975)
• Παλιές εικόνες / Πρατήριο καυσίμων (1982)
• Το αντίσκηνο / Πρατήριο καυσίμων (1982)
• Η θάλασσα / συγκεντρωτική έκδοση «Αποσβέσεις» (1987)
• Οι νεκροί μας / συγκεντρωτική έκδοση «Αποσβέσεις» (1987)
• Χριστούγεννα / συγκεντρωτική έκδοση «Αποσβέσεις» (1987)
• Βιογραφικό επαγγελματικής χρήσεως / Αποτελέσματα χρήσεως (2006)
• Ο αιφνιδιασμός της άνοιξης / Αποτελέσματα χρήσεως (2006)
• Ο ποιητής κι ο διευθυντής / Αποτελέσματα χρήσεως (2006)
• Σκαλομαρία στη μνήμη / Αποτελέσματα χρήσεως (2006)
• Τέλος Αυγούστου / Αποτελέσματα χρήσεως (2006)
• Το βίντεο / Αποτελέσματα χρήσεως (2006)
• Τώρα, μαζεύει λέξεις / Αποτελέσματα χρήσεως (2006)
• Φθινόπωρο / Αποτελέσματα χρήσεως (2006)
• Οι μέρες του ποιητή / Πηγαίος κώδικας (2009)

Ο ιστότοπος του ποιητή στη διεύθυνση: http://www.karatzoglou-poems.gr/

Περισσότερα ποιήματα του Γιάννη Καρατζόγλου θα βρείτε στην ενότητα Πες το μ' ένα ποίημα (των ποιητών της Θεσσαλονίκης) και στο ιστολόγιο Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη.

Στο Translatum έχουν δημοσιευτεί και πεζογραφήματα του Γιάννη Καρατζόγλου.


[ Επιστροφή στο ευρετήριο της ανθολογίας «Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα» ]

[wings]

[Από την ενότητα Διαβατήριος έρωτας]

Γιάννης Καρατζόγλου, Τέλος Αυγούστου

Τέλος Αυγούστου και το φεγγάρι του απολογητικό,
που λέει, όσοι πρόλαβαν ενθύμια σπείραν,
και τώρα μνήμη.

Τέλος Αυγούστου η καρδιά μαύρο λιθάρι
τα τσίπουρα θα βγουν στον νέο τρύγο
από σταφύλια μαύρα.

Τέλος Αυγούστου τα τραγούδια έχουν πια σωθεί
οι αναμονές δεν έχουν τίποτα να δουν
πλην του χειμώνα.

Τέλος Αυγούστου μας φορτώσαν σαν σακιά
με μια μπουκιά κατάστρωμα κι άλλοι αμπάρι
στη μαύρη Ελλάδα.

Τέλος Αυγούστου πάντα κλαίγανε οι μάνες γοερά
για τα τσιφλίκια και τα σύκα της πατρίδας
για τους χαμένους.

Τέλος Αυγούστου μ' άφησες και μπήκα φυλακή
χρόνους οκτώ σε κάτεργα εκδίκησης
χωρίς αγάπη.
 
Από τη συλλογή Αποτελέσματα χρήσεως (2006)

Ας αποχαιρετήσουμε, λοιπόν, το καλοκαίρι μ' αυτό το λυπημένο ποίημα του Γιάννη Καρατζόγλου, ελπίζοντας ότι το φετινό φθινόπωρο θα 'ναι καλύτερο από τον Αύγουστο που «σβήνει» απόψε ενώ τα δάση καίγονται ακόμα.

[banned]

Να επισημάνουμε εδώ κάτι πολύ ενδιαφέρον. Στο συνέδριο για την Ποίηση της Θεσσαλονίκης που οργανώθηκε στη Δημοτική Βιβλιοθήκη το 2001, η ομιλία του Γιάννη Καρατζόγλου είχε ως θέμα την «Ιστορική μνήμη στην ποίηση της Θεσσαλονίκης κατά τον 20ό αιώνα». Ως ιστορικός, λοιπόν, ο Καρατζόγλου έχει την τάση και την ευχέρεια να συνδυάζει σε αρκετά ποιήματά του τα ιστορικά γεγονότα με τον προσωπικό του πόνο.

Εκτός από τη Μικρασιατική καταστροφή στην οποία προφανώς αναφέρεται, τον Αύγουστο είχαμε και άλλες τραγωδίες του ελληνισμού. Τη Μεταξική δικτατορία την 4η Αυγούστου του 1936 και τον δεύτερο Αττίλα στην Κύπρο την 13η Αυγούστου του 1974.

[wings]

Τόλη, θαρρώ πως πάντα τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα δημιουργούν, επιτείνουν ή επηρεάζουν ποικιλοτρόπως τον προσωπικό πόνο των ανθρώπων.

Ναι, στο ποίημα τούτο ο Γιάννης Καρατζόγλου κάνει ευθεία αναφορά στη Μικρασιατική καταστροφή που αποτέλεσε ορόσημο για τη ζωή εκατομμυρίων Ελλήνων, προσφύγων και μη. Εξάλλου εδώ έχουμε να κάνουμε με έναν ποιητή από τη Θεσσαλονίκη, την πρωτεύουσα των προσφύγων, όπως τη χαρακτηρίζει ο αγαπημένος μου Γιώργος Ιωάννου, και μάλιστα (αντιγράφω από το βιογραφικό τού Καρατζόγλου στη σελίδα: http://www.karatzoglou-poems.gr/) έναν άνθρωπο που γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1946 από πατέρα μακεδόνα και μητέρα πρόσφυγα (Μικρασιάτισσα).

[wings]

[Από την ενότητα Κομματική επαφή (1972-1978)]

Γιάννης Καρατζόγλου, Η θάλασσα

Σ' όλη μου τη ζωή ήθελα ένα σπίτι
που να βλέπει στη θάλασσα, έλεγε∙
να βλέπω θάλασσα, να κοιτώ να φεύγω.

Και σκύβει απ' το μπαλκόνι, ανάμεσα σε κάτι
φυλλωσιές και δυο πελώρια μέγαρα, φαίνεται ένα κομμάτι θάλασσα,
δύο επί τρία στην όρασή του,
αγορασμένο με το εφάπαξ και χιλιάδες συντάξιμα ημερομίσθια.

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Αποσβέσεις (1987)


"La Maison du pêcheur, Varengeville", Claude MONET,. 1882
Museum Boymans-Van Beuningen, Rotterdam, NL
Πηγή: www.intermonet.com

[banned]

.... και χιλιάδες σελίδες μεταφράσεις.

[wings]

Ναι, πες το ψέματα...

Τώρα θα αναρωτηθούν πολλοί γιατί έβαλα αυτό το ποίημα μέσα στο αφιέρωμα για τη Θεσσαλονίκη. Μόνο η πόλη μας έχει θάλασσα; Εμ, έλα που οι στίχοι «Και σκύβει απ' το μπαλκόνι, ανάμεσα σε κάτι φυλλωσιές και δυο πελώρια μέγαρα, φαίνεται ένα κομμάτι θάλασσα δύο επί τρία στην όραση του» εμένα μου λένε ότι για τη Θεσσαλονίκη μιλάμε.

[wings]

Διαγώνιος (αριστερά) και Τραμ Singer (δεξιά) Και οι δύο πίνακες είναι από το ιστολόγιο του Θεσσαλονικιού ζωγράφου Γιάννη Σταύρου. (http://metaxotypies-yannisstavrou.blogspot.com/)

[Από την ενότητα Αποτελέσματα χρήσεως]

Γιάννης Καρατζόγλου, Σκαλομαρία στη μνήμη

Μία η ώρα Κυριακή είχε κοκκινίσει στο φούρνο το ψητό.
Δυο φράγκα ψηστικά ένα η «Μακεδονία» ρέστα από τάλιρο δικά του
κατέβηκε δυο δυο τις σκάλες για να προκάνει το ταψί
να πει στο μεταξύ ένα γεια στον Γιάγια, στον Καλαμπαλίκη.
Τρέχοντας στο λιθόστρωτο γιατί θα άρχιζε του Μαμάκη η εκπομπή
σήμερα θα 'χε Πεγκ, καρδούλα μου με τη Λαμπέτη.

Όλη η χωμάτινη πλατεία λουζόταν φως και ακινησία
η Κόκκινη Εκκλησία σχόλασε νωρίς χωρίς βαφτίσια.
Κόκκινος Σεπτέμβρης της πόλης μας γλυκός, Κυριακή κοντή γιορτή,
το βράδυ θα παγαίναμε όλοι Έκθεση είχε πει ο πατέρας.

Πενήντα χρόνια αργότερα ποιητής μεσήλικας ανασύρει γεύσεις
οσμές ανάσες και τοπία άλλης εποχής που έρχονται και φεύγουν
σαν τραμ ορμητικά της Εγνατίας σε μια σκαλομαρία στη μνήμη.

Από τη συλλογή Αποτελέσματα χρήσεως (2006)

Ο υπέροχος μεσήλικας ποιητής... σ' ευχαριστούμε, Γιάννη Καρατζόγλου! Για τη μυρωδιά του κυριακάτικου ψητού που μας έσπασε τη μύτη, για την αγαπημένη φωνή της Έλλης Λαμπέτη τ' απομεσήμερο στο ραδιόφωνο, για τον γλυκό κόκκινο Σεπτέμβρη της πόλης μας. Για τα χρώματα και τ' αρώματα που μας χάρισες.

Μου κρυφογνέφει αυτό το ποίημα, από τότε που το πρωτοδιάβασα, να το συνοδέψω με μια ζωγραφιά της αγαπημένης μου, της κουκλίστικης Κόκκινης Εκκλησιάς, ή έστω της Δ.Ε.Θ. πριν από 50 χρόνια, αλλά δεν του έκανα το χατίρι.

Το τραμ που «κένταγε» όλη την πόλη και πέρναγε κι από την Εγνατία κι από τη Τσιμισκή κι από τη Διαγώνιο με προκαλεί για μια σκαλομαρία (σκαρφάλωμα στα πίσω σκαλιά του τραμ και διαδρομή τζάμπα) στη Θεσσαλονίκη του ονείρου και ο Γιάννης Σταύρου, λες και διάβαζε πριν από χρόνια τις τωρινές μου σκέψεις, έχει ήδη έτοιμες κάποιες πολύτιμες ζωγραφιές για τούτη τη νοσταλγική περιήγηση στην παλιά Θεσσαλονίκη. Κι είναι μια πρόκληση που δεν μπορώ να της αντισταθώ. :-)

[mavrodon]

Έξοχο ποίημα και φανταστικοί πίνακες! Μπράβο, Βίκυ.

Μας κάνεις και αναπολούμε μια Θεσσαλονίκη που έφυγε.

Όμως, όπως λες, «εις πείσμα των Ελλήνων» η πόλη μας είναι μια από τις ωραιότερες πόλεις της Μεσογείου. Ελπίζω να μην την καταστρέψουμε και άλλο!

[wings]

Θωμά, όποια βλακεία και κακογουστιά κι αν κάνουμε, η ίδια η πόλη αντιστέκεται. Εξάλλου αυτή ξέρει καλύτερα από εμάς. Εμείς ερχόμαστε και παρερχόμαστε ενώ εκείνη ζει πάνω από 23 αιώνες τώρα. Άρα, μάλλον είναι πιο μάγκας από εμάς όλους. :-)

Χαίρομαι που σου άρεσε ο συνδυασμός του ποιήματος με τους συγκεκριμένους πίνακες. Εδώ και ώρες έβλεπα μια τους στίχους και μια τους πίνακες και ένιωθα να ομορφαίνει η διάθεσή μου. :-)

[mavrodon]

Έκανα και εγώ σκαλομαρία, αλλά με μέτρο. Εκτός από την κεντρική αρτηρία που διέσχιζε την πόλη κατά μήκος της, υπήρχε και μια ακόμη γραμμή που ξεκινούσε από το Χαριλάου, στο ύψος της Παπαναστασίου, και περνούσε κατά μήκος της οδού 25ης Μαρτίου και της Θεμιστοκλή Σοφούλη μέχρι το Καραμπουρνάκι. Εκεί πηγαίναμε για τα μπάνια μας και στον Όμιλο (Τάμαριξ). Θυμάμαι, μια φορά που με τίναξε το ρεύμα και βρέθηκα κάτω στο πλακόστρωτο της 25ης Μαρτίου με τους κυβόλιθους.

Όσο για το άρωμα των ψητών που φέρναμε από το φούρνο της γειτονιάς, εγώ γνωρίζω πόσες στάσεις έκανα για να «τσιμπήσω» καμιά λαχταριστή ξεροψημένη πατάτα!

[banned]

Oι κεντρικές γραμμές του τραμ ήταν δύο, Θωμά. Η μία από Λεωφόρο Στρατού, Αγγελάκη, Εγνατία, με στροφή στο Βαρδάρι και η άλλη από Βασιλίσσης Όλγας, Παύλου Μελά και Τσιμισκή με στροφή στο Φλοκάκι. Το τραμ της συμπληρωματικής γραμμής (συνήθως με ένα βαγόνι) ήταν εκείνο που παίρναμε από την πάροδο της Παπαναστασίου όταν γυρίζαμε απ' το Ανατόλια, για να αλλάξουμε παρακάτω στην κεντρική γραμμή της Εγνατίας.

Υπάρχει η νοσταλγία για όσα έζησε κανείς και η νοσταλγία για όσα δεν έζησε. Τις έχω νιώσει και τις δύο και δεν ξέρω ποια είναι πιο οδυνηρή. Πάντως το ωραιότατο ποίημα του Γιάννη και ο εξαίσιος πίνακας του Σταύρου εμένα μου θυμίζουν τα εφηβικά μου χρόνια με ένα πόνο σχεδόν αφόρητο. Μπράβο, Βίκυ.

[wings]

[Από την ενότητα Κατάθεσις προθεσμίας]

Γιάννης Καρατζόγλου, Το βίντεο

Όλο το απόγευμα έβλεπα σε βίντεο τη ζωή μου.

Χριστουγεννιάτικες γιορτές, αηβασίληδες φέρνουν δώρα,
παιδάκια κρέμονται απ' τα χείλη μου στο πάλκο
εργάτες και υπάλληλοι αναμένουν ένα νεύμα,
ακόμα κι οι εχθροί λουφάζουν μ' ένα στυφό χαμόγελο...

Πρωτομαγιές μοιράζοντας βραβεία στην άνοιξη
όλοι πίνουν στην υγειά μου, γλεντούν ευτυχισμένοι,
εύφορο το γρασίδι, θρεμμένα λουλούδια, φίλοι χορεύουν,
ο κήπος μια αγκαλιά μακεδονίτικα τραγούδια...

Ποιος τότε θα μου το 'λεγε πως, όλες οι χαρές, τα πανηγύρια,
τ' αγέρια κι οι πρωτομαγιές, οι φίλοι, τα φιλιά κι οι ρεβεράντζες,
σκόνη θα γίνονταν στα τέσσερα σημεία των οριζόντων
καπνός τσιγάρου οι εξουσίες και τα νεύματα κι οι προσταγές

αποκαΐδια και στάχτη πως θα γινόταν η ζωή, κοντά τα λόγια,
λιγοστές οι καλημέρες, ασέληνες όλες οι γιορτές, αιματηρά Χριστούγεννα,
προσφυγιά η ψυχή κι εγώ κάθε χαράματα να κάνω καταμέτρηση
κάτι μετζίτια που έσωσα κρυμμένα κολλητά πάνω στις σάρκες.  

Από τη συλλογή Αποτελέσματα χρήσεως (2005)

[wings]

<a href="http://www.youtube.com/v/fWuzaapQB4s" target="_blank">http://www.youtube.com/v/fWuzaapQB4s</a>

Παραλήρημα του δικτάτορα Γεωργίου Παπαδόπουλου

Γιάννης Καρατζόγλου, Ημερήσια διαταγή

Με χαράν σας καλωσορίζομεν
δραττόμεθα της ευκαιρίας να
σας υποσχόμεθα δε βεβαίως
η γαλανόλευκος η τετιμημένη τα καθή-
κοντά σας ως γνήσιοι εξ αίματος
προειδοποιούμεν όλους όσους
θα πατάξωμεν συντρίψωμεν εκμηδενίσωμεν
δια την ειρήνην
την ευτυχίαν
και ίνα αποφευχθούν άλλα
ούτω πάσαν ψυχικήν αρετήν
αρμόζει χριστιανικών ελληνικών
ζήτω ζήτω ζήτω.

Από τη συλλογή Δ Ξ Θ (1975)

[wings]

[Από την ενότητα Κατάθεσις προθεσμίας]

Γιάννης Καρατζόγλου, Φθινόπωρο

Φθινόπωρο. Τα φύλλα πέφτουν.

Δηλαδή, πάντα τα φύλλα πέφτανε τούτη την εποχή,
οι μέρες μικρές, το φως λιγοστεύει, πρωί σκοτάδι ακόμη,
αρνιέσαι να φορέσεις μάλλινα, ελπίζεις σε μέρες γλυκές,
αλλά, φθινόπωρο. Τα φύλλα πάντα πέφτουν.

Αδήριτα φθινόπωρο. Κι αν δεν το λέγανε οι όψεις και τα χρώματα
το λέει το βάσανο της καθημερινής επιστροφής στα περασμένα
τους μίτους που πας να διασώσεις κι αυτοί ξεφτίζουν βαθμιαία
πέφτοντας με τις γκρι βροχές σε λασπωμένες μνήμες.

Φθινόπωρο. Τα φύλλα πέφτουν. Σαπίζουνε τα φύλλα
στις μακρινές αλέες των βόρειων πόλεων που συνήθισες
κι ένας κρύος αέρας τα παρασέρνει στα χαντάκια.

Φθινοπωριάζει. Η λέξη αγάπη σε έκπτωση.
Το μόνο μέλλον σου, χειμώνας.
 
Από τη συλλογή Αποτελέσματα χρήσεως (2006)