Translatum Greek Translation Forum

[wings]

ΑΛΕΞΗΣ ΤΡΑΪΑΝΟΣ (1944 - 1980)



Φιλολογικό ψευδώνυμο του Αλέξανδρου Ζαβατάρη. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1944. Σπούδασε οικονομικές και πολιτικές επιστήμες. Εργάστηκε στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας. Αυτοκτόνησε το 1980 στο Καπανδρίτι Αττικής.

Ποιητικές συλλογές:
«Οι μικρές μέρες», εκδ. Τραμ, Θεσσαλονίκη, 1973
«Η κλεψύδρα με τις στάχτες», εκδ. Εγνατία, Θεσσαλονίκη 1975
«Το δεύτερο μάτι του Κύκλωπα / Cancerpoems», εκδ. Τραμ, Θεσσαλονίκη, 1977
«Το σύνδρομο του Ελπήνορα», εκδ. Ύψιλον, Αθήνα, 1984
«Φύλακας Ερειπίων – Τα ποιήματα» (συγκεντρωτική έκδοση με επιμέλεια του Στέφανου Μπεκατώρου και του Αλέξη Ζήρα), εκδ. Πλέθρον, Αθήνα, 1991

Δοκίμια:
«Το απόν και το παρόν πάθος», περιοδ. Kαινούργια Eποχή, 1976

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:

• Βαθύ τραγούδι - Μικρές μέρες (1973)
• Δεν έχω ήλιο να σε κρατήσω - Μικρές μέρες (1973)
• Η αφαίρεση - Μικρές μέρες (1973)
• Θα σε περιμένω - Μικρές μέρες (1973)
• Μια ζωή γέμισα - Μικρές μέρες (1973)
• Οι μικρές μέρες - Μικρές μέρες (1973)
• Θεσσαλονίκη Μνήμη 1949 - Η κλεψύδρα με τις στάχτες (1975)
• Μια βραδιά με τη Σύλβια Πλαθ - Η κλεψύδρα με τις στάχτες (1975)
• Όνειρο του ποιητή Κώστα Καρυωτάκη (1) - Η κλεψύδρα με τις στάχτες (1975)
• Όνειρο του ποιητή Κώστα Καρυωτάκη (3) - Η κλεψύδρα με τις στάχτες (1975)
• Κατοικίδιος σκορπιός - Το δεύτερο μάτι του Κύκλωπα / Cancerpoems (1977)
• Μουσική από αλκοόλ - Το δεύτερο μάτι του Κύκλωπα / Cancerpoems (1977)
• Φύλακας ερειπίων - Το σύνδρομο του Ελπήνορα (1984)
• Ο χώρος όπου και να κοιτάξεις... - Φύλακας ερειπίων (1991)
• Διάσταση - Φύλακας ερειπίων (1991)
• Τυμβωρύχοι - Φύλακας ερειπίων (1991)

Περισσότερα ποιήματα του Αλέξη Τραϊανού θα βρείτε στην ενότητα Πες το μ' ένα ποίημα (των ποιητών της Θεσσαλονίκης) και στο ιστολόγιο Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη.


[ Επιστροφή στο ευρετήριο της ανθολογίας «Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα» ]

[banned]

Αλέξης Τραϊανός είναι το φιλολογικό ψευδώνυμο του Αλέξανδρου Ζαβατάρη που αυτοκτόνησε το 1980 στο Καπανδρίτι Αττικής.

Δεν πρόλαβα να τον γνωρίσω από κοντά. Ο Γιώργος Στογιαννίδης όμως, που ήταν φίλος του, μας διηγήθηκε τις συνθήκες του θανάτου του. Λίγο αργότερα, οργανώθηκε μια συγκινητική εκδήλωση στη μνήμη του στη Λέσχη Γραμμάτων και Τεχνών Β.Ε.

[wings]

Θαρρώ πως θα γινόταν, ή μάλλον ήταν ήδη, ένας εξαιρετικός ποιητής, Τόλη. Κρίμα που πέθανε τόσο νέος - μόλις 36 ετών.

Τι λένε οι ειδικοί για το θέμα αυτό; Εμένα μου αρέσουν όσα ποιήματά του έχω διαβάσει, παρά τη μελαγχολία που αποπνέουν. Υποθέτω ότι όσα τον έσπρωξαν στην αυτοκτονία απεικονίζονται και μέσα στα ποιήματα που πρόλαβε να γράψει.

Εμφανίστηκε στα γράμματα πολύ μικρός; Νομίζω ότι το έργο του δεν είναι αμελητέο ούτε σε όγκο ούτε σε ποιότητα, αν αναλογιστούμε την ηλικία στην οποία πέθανε.

[banned]

Παρά τον τόσο πρόωρο χαμό του, ο Αλέξης Τραϊανός είναι αναγνωρισμένος ως ένας σημαντικός ποιητής της γενιάς του. Ο ομότεχνός του Βασίλης Στεριάδης έγραψε στην Καθημερινή το 1978 : «... Η φιλοσοφική-υπαρξιακή θέση του Α. Τ. είναι ακραία. Η ατμόσφαιρα των ποιημάτων του είναι σε οριακό σημείο φορτισμένη από τον κίνδυνο της ακροβασίας του μυαλού και σαν τοξινωμένη, σε μια λειτουργία όπου κάθε στιγμή το παιχνίδι με τα νεύρα μπορεί να χαθεί...»

Το πού θα μπορούσε να φτάσει ο Τραϊανός, αν είχε ζήσει άλλα τόσα χρόνια, και τι τον έσπρωξε στην αυτοκτονία είναι ερωτήματα χωρίς απάντηση. Το μόνο που γνωρίζουμε είναι τα συμπτώματα που απεικονίζονται στα ποιήματά του. Η πρώτη του ποιητική συλλογή ήταν Οι μικρές μέρες (1973). Εκδόθηκαν συνολικά τέσσερις συλλογές του (η τελευταία το 1984, μετά τον θάνατό του), ενώ ασχολήθηκε και με μεταφράσεις. Το 1991 κυκλοφόρησαν συγκεντρωμένα τα ποιήματά του Φύλακας Ερειπίων - Τα ποιήματα. Πιστεύω ότι σταδιακά θα παρουσιάσουμε ένα αντιπροσωπευτικό μέρος του έργου του.

Εγώ, προσωπικά, μπορώ να καταλάβω, σε ένα βαθμό, την ψυχική κατάστασή του γιατί λίγο έλειψε να φύγω απ' το παράθυρο σε μικρότερη από κείνον ηλικία. Όπως είχαμε αναφέρει σε μια προηγούμενη συζήτηση στο φόρουμ, οι κάθε είδους δημιουργοί είναι πλάσματα με μεγάλη ευαισθησία, με πολύ λεπτές κεραίες που κινδυνεύουν κάθε στιγμή να συντριβούν από τις συνθήκες ενός απάνθρωπου κόσμου. Αυτή είναι η δωρεά και ταυτόχρονα η καταδίκη τους.

[wings]

Ναι, είναι ολοφάνερο ότι είναι ένας σημαντικός ποιητής της γενιάς του. Ανεξάρτητα από το περιεχόμενό τους κατά περίσταση, τα ποιήματά του έχουν γοργό ρυθμό και «κύλισμα» και πολλή μουσικότητα. Και, βέβαια, πάντα έχει κάτι να πει - δεν γράφει έτσι για να γράψει.

Θα συνεχίσω να λέω ότι ήταν κρίμα που έφυγε τόσο πρόωρα. Ακόμα κι αν δεν βελτιωνόταν η γραφή του θεαματικά στα 25 χρόνια που μεσολάβησαν από το θάνατό του ως τώρα, ακόμα κι αν έγραφε όπως τότε, θα παρέμενε ένας εξαιρετικά σημαντικός ποιητής και σκεπτόμενος άνθρωπος.

Και, ναι, έχουμε μακρύ δρόμο ακόμα μπροστά με τα ποιήματα του Αλέξη Τραϊανού. Σίγουρα θα μπορέσουμε στο εγγύς μέλλον να δώσουμε μέσα από το νήμα αυτό ακριβέστερη και σαφέστερη εικόνα της ποιητικής του αξίας.

[wings]

Ας δούμε τι λέει ο Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου για τον Αλέξη Τραϊανό:

Αλέξης Τραϊανός

Συμπληρώθηκαν οχτώ χρόνια από τον αδόκητο θάνατο του Αλέξη Τραϊανού. Η αυτοκτονία του έβαλε τέρμα όχι μόνο σε μια ζωή, αλλά και σ' ένα ποιητικό έργο. Ήταν ένας εντελώς άδικος θάνατος, όπως όλοι οι θάνατοι των νέων ανθρώπων. Ήταν ο θάνατος ενός ποιητή.

Δεν έχει σημασία αν η γνωριμία μας άρχισε όψιμα, με την αποστολή του πρώτου ποιητικού βιβλίου του. Οι Μικρές μέρες ανήκουν στο κλίμα των ποιητών της Θεσσαλονίκης. Ένα λυρικό, ελεγειακό, απαισιόδοξο βιβλίο. Η ατμόσφαιρα των παιδικών και εφηβικών του χρόνων. Ένα αυτοτελές, τέλειο βιβλίο. Όμως οι αισθητικές του αναζητήσεις άρχιζαν αμέσως μετά καθώς πολύ λαχτάρισε την ξένη ποίηση. Η ενασχόλησή του με την ποίηση των Νέγρων και των Μπητ ποιητών τον είχε καταπονήσει συστηματικά. Τα μετέπειτα βιβλία του υπογράμμιζαν τη βούληση μιας νέας φωνής στο χώρο αυτόν και, φυσικά, στη γενιά του, τη γενιά του '70.

Οι προτιμήσεις του δεν συνέπιπταν πάντα με τις δικές μου. Αλλά για τους παλιούς ποιητές της Θεσσαλονίκης είχαμε μια ταυτότητα αντιλήψεων, τις περισσότερες φορές. Όσον αφορά τους Μπητ, δηλαδή τους ποιητές που εμφανίστηκαν μετά το 1955 στις Ηνωμένες Πολιτείες κυρίως, οι απόψεις μας διέφεραν. Γιατί, πιστεύω πως η άνθηση της αμερικανικής ποίησης συμπίπτει με την περίοδο του '20 με '60, μ' εκείνο το χρονικό διάστημα που προηγήθηκε και ετοίμασε το κίνημα των Μπητ. Και οι ποιητές αυτοί, οι σημαντικοί, είναι τουλάχιστον είκοσι και ανθίζουν σ' όλον τον αμερικανικό μεσοπόλεμο, που είναι η χρυσή σελίδα όλων των φιλολογιών, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας.

Αν οι Μπητ άρεσαν στον Τραϊανό, είναι γιατί τον έθελγε ένα κίνημα που όχι μόνο απλωνόταν σ' όλες τις τέχνες, αλλά ήταν ακόμα, και κυρίως, βιοθεωρία, τρόπος ζωής και σκέψης, ένα φρέσκο αντίκρισμα ζωής, συνθετικό μέσα στις διαλυτικές του τάσεις και συνεκτικό, πράγμα που του διασφάλισε χρονική διάρκεια και δικαίωσε τις προσδοκίες για μιαν άνοιξη που παραμένει ακόμα ένα ζητούμενο. Ο παραλληλισμός του με το υπερρεαλιστικό κίνημα, που άρχισε τριάντα χρόνια πριν, δεν είναι τυχαίος. Η έκδοση μιας ανθολογίας των ποιητών αυτών της σχολής των Μπητ, η σχολιασμένη μετάφρασή τους από τον Αλέξη Τραϊανό, στάθηκε μια σπουδαία αρχή. Δεν είχε συνέχεια.

Η αυτοκτονία του Αλέξη Τραϊανού ρίχνει ακόμη βαριά τη σκιά του πάνω σ' όλους εμάς που τον γνωρίσαμε από κοντά. Χτυπώντας την πόρτα του μια νύχτα, δεν μπόρεσα να τον βρω. Τρεις μέρες αργότερα, έμαθα για το θάνατό του.
Ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει.

Από το βιβλίο του Νίκου-Αλέξη Ασλάνογλου Ταξιδεύοντας στη δροσερή νύχτα (1991)

[banned]

Kάτι σημαντικό που ξέχασα να επισημάνω ως τώρα είναι ότι ο Αλέξης Τραϊανός συνέχισε τον μακρύ δρόμο του για τον θάνατο από το ίδιο του το χέρι σε μια περίοδο έξαρσης, ανάτασης, ελπίδας. Και, βέβαια, αγωνιστικότητας. Δηλαδή, στη μεταπολίτευση. Όταν όλοι σχεδόν οι ποιητές της Θεσσαλονίκης έγραφαν ποιήματα επαναστατικά, ανατρεπτικά, αισιόδοξα (έστω κι αν δεν ήταν πάντοτε τα καλύτερα), εκείνος ήταν βυθισμένος σε μια ποίηση πεισιθάνατη. Παράδοξο, λυπηρό κι όμως αληθινό.  

[wings]

Τόλη, εννοείς ότι πήγε κόντρα στον καιρό και την εποχή εκείνη; Γιατί όσο διαβάζω τα ποιήματά του, πιστεύω ότι είχε από παιδί έναν πολύ δικό του, εσωτερικό ρυθμό κι ότι ήταν η δικιά του ψυχοσύνθεση που τον οδήγησε στον τραγικό (πάντα κατά τη δική μας γνώμη), αλλά λυτρωτικό για κείνον τον ίδιο θάνατο. Μοιάζει να 'ταν μια δικιά του παρόρμηση και ένα πολυετές φλερτ με τον θάνατο. Με λίγα λόγια, δεν μπορώ να υποθέσω ή να φανταστώ πόσο μπορεί να τον επηρέαζε σε βάθος η κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα σε διάφορες εποχές της ζωής του. Θαρρώ πως τον επηρέαζαν περισσότερο οι σκέψεις κι οι εικόνες των συγγραφέων που κατά καιρούς διάβαζε - Ελλήνων και ξένων.

[banned]

Αυτό εννοώ κι εγώ. Ότι είχε αυτοεξοριστεί σε μια δική του πραγματικότητα, πέρα από τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες της εποχής. Σε μια εποχή, επιπλέον, πλήρους ερωτικής ελευθερίας, εκείνος ήταν ερωτευμένος με τον θάνατο.

Στην προπολεμική Πρέβεζα, για παράδειγμα, δεν χρειαζόταν να είσαι Καρυωτάκης για να αυτοκτονήσεις, στη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα της δεκαετίας του 1980 χρειαζόταν να είσαι Τραϊανός.

[wings]

[Από την ενότητα Album]

Αλέξης Τραϊανός, Θεσσαλονίκη Μνήμη 1949

Είχε κλειστεί στο πρόσωπό του
Στους ώμους της βροχής σα ριγμένο παλτό περπάτησε
Εκεί που τέλειωναν τα τραμ στην Αποθήκη της καρδιάς
Και βγαίνανε πιάνα ατέλειωτα μαύρα πιάνα
Ανάμεσα από χριστουγεννιάτικες νιφάδες
Ανάμεσα από γάλα σκόνη
Ανάμεσα από βυθισμένες ναφθαλίνες
Στις ράγες του ανέκκλητου κυλώντας

Από τη συλλογή Η κλεψύδρα με τις στάχτες (1975)

Σημείωση
στ. 3 Εκεί που τέλειωναν τα τραμ στην Αποθήκη της καρδιάς: Το εβραίικο σπίτι των παιδικών του χρόνων βρισκόταν όχι μακριά από το Ντεπό (=αποθήκη), όπου ήταν το αμαξοστάσιο των τραμ.
στ. 6 Ανάμεσα από γάλα σκόνη: Είναι γνωστό ότι στα χρόνια του εμφυλίου εμοίραζαν γάλα σκόνη σε κάποια ιδρύματα όπως και στα σχολεία – πράγμα που διήρκεσε αρκετά χρόνια και μετά το τέλος του εμφυλίου. Φαίνεται ότι ο ποιητής είχε ιδεί τα μέρα εκείνα όπου εμοίραζαν το γάλα. Αργότερα, ως μαθητής, θα είχε πιει από το γάλα αυτό όπως πολλο συνομήλικοι από τη γενιά μας.

Πηγή: Αλέξης Τραϊανός - Φύλακας ερειπίων, Τα ποιήματα, Εκδόσεις ΠΛΕΘΡΟΝ (1991)

[mavrodon]

Σημείωση
...
στ. 6 Ανάμεσα από γάλα σκόνη: Είναι γνωστό ότι στα χρόνια του εμφυλίου εμοίραζαν γάλα σκόνη σε κάποια ιδρύματα όπως και στα σχολεία – πράγμα που διήρκεσε αρκετά χρόνια και μετά το τέλος του εμφυλίου. Φαίνεται ότι ο ποιητής είχε ιδεί τα μέρα εκείνα όπου εμοίραζαν το γάλα. Αργότερα, ως μαθητής, θα είχε πιει από το γάλα αυτό όπως πολλο συνομήλικοι από τη γενιά μας.

Πηγή: Αλέξης Τραϊανός - Φύλακας ερειπίων, Τα ποιήματα, Εκδόσεις ΠΛΕΘΡΟΝ (1991)

Το γάλα μάς μοιραζόταν στο Δημοτικό και ήταν με κακάο. Μας έδιναν, επίσης, μουρουνέλαιο, που για να φύγει η αηδιαστική του γεύση, τρώγαμε μετά μια φετούλα πορτοκάλι που φέρναμε από το σπίτι. Μακάρι να είχα την ποιητική σφραγίδα να αποτύπωνα τόσο εναργώς, όπως ο Αλέξης Τραϊανός, την ατμόσφαιρα αυτών των χρόνων, των γεμάτων στερήσεις.

[wings]

[Από την ενότητα Cancerpoems]

Αλέξης Τραϊανός, Κατοικίδιος σκορπιός

Έγινε βράδυ πάλι

Ποίημα του δωματίου
Κατοικίδιος σκορπιός κατεβαίνει απ' το ταβάνι
Και πρέπει να μείνουν λίγες ώρες μαζί
Σ' αυτό το τοπίο μόνο κι επιληπτικό
Απ' τη λυπημένη σπατάλη μιας σκέψης

                Μια Σαχάρα από καθρέφτες
                Όπου εγώ και ο θάνατος
                Συναντιόμαστε κάθε μέρα σχεδόν
                Με τις ίδιες συνηθισμένες κινήσεις
                Τις ίδιες νύχτες
                Βλέποντας κι απόψε
                Αυτό το ζαχαρί ζευγάρι
                Με μια σκόρπια διάθεση
                Απ' το καπνισμένο μάτι
                Λέξεων μόνον καθώς επιπλέουνε στο ποίημα
                Ή με τη σίγουρη σημασία ενός σκορπιού
                Να πλέει σ' αυτό το κουβαριασμένο
                Στο πάτωμα ζευγάρι κάλτσες

Για τι πράγμα    Τι τέλος
Γιατί μιλώ όχι από μένα
Δε διατείνομαι τίποτα ούτε και διαθέτω
Ελάχιστα πράγματα βλέπω

Κάθε λίγο και κάτι χαλάει
Οι σωλήνες οι φλέβες ο ύπνος οι λάμπες

                Γιατί έχω ένα μάτι γεμάτο καπνούς    Άδειο

                Αυτό να φωτογραφίσεις
                Μα δεν μπόρεσες ούτε καν να στραφείς
                Προς τα 'κει που αυτό καταστρέφεται

Γιατί δεν μπόρεσα να καταλάβω
Ούτε τον χρόνο ούτε τον τόπο
Πεταμένος σε τούτο το γήινο τοπίο του '77
Θυμάμαι πότε πότε διάφορα πράγματα
Απορώ με διάφορα πράγματα

                Τι κάνουν τα ρούχα της πεθαμένης
                Μετά που φεύγει
                Τι κάνουν τις λέξεις του ποιητή
                Μετά που μένει

Γιατί τελείωσα σήμερα το προηγούμενο ποίημα
Με μιαν αμνησία γύρω από τις λέξεις
Πού γράψαν τις λέξεις μου

Γιατί τέλειωσα

Αυτή 'ναι η Σαχάρα
Με τους σκορπιούς της επάνω μου
Πάνω στην πλάτη μου
Στην πλάτη της πλάνης
Σ' όλα τα πλάτη

                Η γεωγραφία μ' άρεζε κάποτε
                Όμως τώρα τόσο χαμένες
                Οι πρωτεύουσες της οδύνης μου
                Σε μια δίνη.

Από τη συλλογή Το δεύτερο μάτι του Κύκλωπα / Cancerpoems (1977)

[wings]

[Από την ενότητα Το δεύτερο μάτι του Κύκλωπα]

Αλέξης Τραϊανός, Μουσική από αλκοόλ

Αμαρτία της ποίησης
Νευρική ακτινογραφία ψυχή

Βλέμμα λείψανο μέσα σ' ένα βόρειο σέλας
Και το παλιό λιμάνι όπου λιμνάζω

Τίποτα να με κοιτάζει τώρα που γράφω
Ζω φανταστικά
Γυρνώντας το κουμπί στα μακρά
Για λίγη Πλαθ
Μουσική από αλκοόλ
Άσπρη σάρκα της σιωπής
Μέρες

Που με γυρίζουνε στο ψέμα
Και σ' άλλες μέρες
Που δεν έχω τίποτα να κοιτάξω

Ταξιδεύουμε στο σωλήνα αυτό
Κλινική ησυχία
Χιονίζει συνέχεια αίμα

Το πρόσωπό μου σκεπασμένο
Κομμένα χέρια

Από τη συλλογή Το δεύτερο μάτι του Κύκλωπα / Cancerpoems (1977)

[wings]

[Από την ενότητα Μικρές μέρες]

Αλέξης Τραϊανός, Οι μικρές μέρες

Καλοκαίρι στεγνό κίτρινο
Φωλιασμένο στις ρυτίδες των πεύκων
Φωλιασμένο πάλι και πάλι φορώντας το χρόνο
Απουσία και νύχτα
Προσωπείο χλωμό σαν κερί μες στη σκυμμένη αγάπη
Προσωπείο κλεισμένο σε μελανές κάμαρες
Βλέποντας τα δέντρα του λωτού να ψηλώνουν
Σε μελανές κάμαρες τους λωτούς να πληθαίνουν
Ανάστημα από σιωπή
Δάπεδο φυτεμένο την απομόνωση

Έπειτα τόσες φορές πέρασε
Εκείνος ο δυνατός άνεμος
Γκρέμισε αρκετά δέντρα άλλα μαράθηκαν
Ήρθε η μνήμη γυναίκα γυμνή
Ξεσκεπάζοντας ένα χώρο από καθρέφτες
Αρχίζοντας το παιχνίδι
Που προσπαθούμε να συγκολλήσουμε
Μικρά μικρά κομματάκια τις χαμένες μας μέρες
Όλο σκόνη και στάχτη

Παίζουμε πάντα το ίδιο παιχνίδι
Χρώματα φωτεινά χρώματα θαμπωμένα
Κερδίζοντας ολοένα την ήττα μας
Κερδίζοντας ακίνητοι ανέκφραστοι
Το βαρύ νόημα να υπάρχουμε
Μέρες ματωμένες από ράμφη πουλιών
Ριγώνοντας τη ζωή μας

Οι μικρές μέρες χωράν μεγάλες λύπες

Από τη συλλογή Μικρές μέρες (1973)

[wings]

[Από την ενότητα Album]

Αλέξης Τραϊανός, Μια βραδιά με τη Σύλβια Πλαθ

Ανεβοκατεβαίνει αυτό το ήρεμο γκρίζο
Τσιγάρα και συνήθειες του χειμώνα
Προφέροντας το όνομά σου κοιτάζοντας τη φωτογραφία σου
Με το γέλιο σου να κουνιέται πίσω απ' το οινόπνευμα της λάμπας
Μερικά χρόνια προτού πεθάνεις απ' το ίδιο σου χέρι
            
Απ' τα φύλλα μου λείπει το χαρτί που μου κλέψανε
Πρέπει να σε κουβαλήσω από 'κει που ήσουν
Μ' ένα γυμνό λαμπτήρα μέσα στο κάθε μάτι
Το άσχημο φως της κατοχής σου

Τώρα ξέρω αυτό το φως πίσω από κάθε άγαλμα
Μα ποιος του κόλλησε αυτά τ' άσπρα μαλλιά
Άφησε με να επισκευάσω τις λέξεις μου εσένα το βλέμμα μου
Είδα ήτανε μια προσωπίδα τρομερή μέσα στη ζωή
Καθένας μας μ' ένα κουτί και το κεφάλι του μέσα

Όχι δεν θα έρθει κανείς
Μη γελάς κι ας ήμαστε εδώ σ' αυτό τον κλειστό σταθμό
Δίπλα στη θάλασσα κάτι θέλοντας να πω
Όπως θα ήθελα να το πω και δεν είναι
Και παρασέρνει σα σκοινί το πρόσωπό μου
Μπροστά στο λάκκο με το αλάτι και το ξύδι

Άφησέ με να μη σου μιλώ λοιπόν
Ήμαστε το ζευγάρι που δεν έχει πού να πάει πια
Το τρένο έφυγε όπως στο σινεμά
Μπορείς να κρυφτείς στην τουαλέτα όλο το βράδυ
Για να το δεις να φεύγει πάλι
Έγινε ο κόσμος για να βλεπόμαστε μισοί μες στο χαμό
Σαν ένα μισοφώτιστο πορνό
Μυαλό π' αχνίζει ποίηση κι αλκοόλ
Τα μάτια μου τα εμποδίζουνε οι προβολείς
Μιας χώρας που λιώνει στο στριπ τιζ
Ανεβοκατεβαίνω αυτό το ήρεμο γκρίζο
Συχωρέθηκα σε μια λέξη
Προφέροντας τ' όνομά σου κοιτάζοντας τη φωτογραφία σου
Μερικά χρόνια προτού πεθάνεις απ' το ίδιο σου χέρι

Τα γκάζι μιλά καλύτερα απ' τη σιωπή ή τους ανθρώπους
Μυρίζει όταν κανένας δεν έρχεται να μυρίσεις
Τ' ανοίγεις εσύ ή οι άλλοι για σένα ή για τους άλλους
Ένα ουδέτερο ρύγχος ίσως απ' το ταβάνι

Ρύγχη λουλουδιών γκάζι λουλουδιών
Πολιορκούσαν το αίμα σου άφαντο
Μελανιασμένο σ' ένα χαρτί της νύχτας
Ή στις 4 το πρωί ανάθεμα της ποίησης
Της σφιγμένης γροθιάς πάνω στο άπλετο μαύρο
Εκεί που σκόνταφταν τα μάτια σου προορισμός υακίνθων
Κάνοντάς το πάλι
Νόημα των λέξεων νόημα ματιών απονενοημένων
Χείλια τού ποτέ πια
Στις 4 το πρωί με τις άσπρες κλεψύδρες του γαλατά
Η αιώνια ώρα στο φιλντισένιο κορμί σου
Στο υγιεινό δωμάτιο με το κλάμα και τους καπνούς
Τους ήχους της σήψης ναυαγισμένους γύρω απ' το αμπαζούρ
Και το ποίημα ανάποδο
Να πηγαινοέρχεται απ' την κρεβατοκάμαρα στην κουζίνα
Ανασταινόσουν και πέθαινες Λαίδη Λαζάρου

                                                                                             28.2.74

Από τη συλλογή Η κλεψύδρα με τις στάχτες (1975)

Σημείωση
Η ποιήτρια Σύλβια Πλαθ (1932-1963) αυτοκτόνησε με γκάζι. Εδώ γίνεται αναφορά στο ποίημά της «Λαίδη Λάζαρος», που το έχει μεταφράσει ο ίδιος στην Μεταπολεμική Αμερικανική Ποίηση. (Βλ. την επιστολή του με αρ. 12 προς τη Νανά Ησαΐα, που έχει μεταφράσει και αυτή το ποίημα – και άλλα ποιήματα – της Πλαθ.)

Πηγή: Αλέξης Τραϊανός - Φύλακας ερειπίων, Τα ποιήματα, Εκδόσεις ΠΛΕΘΡΟΝ (1991)