Author Topic: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;  (Read 14526 times)

F_idάνι

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 3080
  • Gender: Female
Προσωπικά με ενοχλεί στο αυτί όταν ακούω ''αφορά στη λύση του προβλήματος''. Έχω την αίσθηση ότι θα έπρεπε να ακούω ''αναφέρεται στη λύση του προβλήματος''. Ή, αν μη τι άλλο, δεν θα έπρεπε να υπάρχει πρόθεση μετά από το '' αφορώ''. Αλλά και πάλι, το έχω ακούσει τόσες πολλές φορές, που φαντάζομαι ότι μάλλον εγώ κάνω λάθος. Ή μήπως όχι?


frem

  • Newbie
  • *
  • Posts: 71
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #1 on: 24 May, 2006, 06:40:08 »
Εδώ ένα σχετικό άρθρο του Γιάννη Χάρη:

http://ta-nea.dolnet.gr/print_article.php?entypo=A&f=17178&m=R07&aa=1

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 57322
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • 116102296922009513407
    • papaprodromou
    • ThePoetsILoved
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #2 on: 24 May, 2006, 12:21:29 »
Νομίζω ότι ο Γιάννης Χάρης καλύπτει το θέμα πλήρως.


Mushroom

  • Newbie
  • *
  • Posts: 80
  • Gender: Male
    • Μανιτάρια και άλλοι μύκητες της Θράκης
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #3 on: 24 May, 2006, 13:00:55 »
Δεν θα ασχοληθώ με τις αρχαίες ή λόγιες αρχές των συντάξεων του 'αφορά/αφορούν' (δεν εμφανίζεται [σχεδόν] ποτέ σε α' ή β' πρόσωπο) με ή χωρίς την πρόθεση 'σε'. Αντίθετα, θα προσπαθήσω να εκφράσω την αίσθησή μου - που πιστεύω ότι είναι σωστή - όσον αφορά στη νοηματική ουσία της μιας ή της άλλης σύνταξης στη σημερινή καθημερινή χρήση, τουλάχιστον από ανθρώπους που πιστεύω ότι έχουν ακριβή αντίληψη των 'ακανθωδών' εκφράσεων της σύγχρονης ελληνικής. Οι παρωχημένες και εξαρτημένες από νεότερους ή παλαιότερους 'κ.γ.κ.' (=κώδικες γλωσσικής κυκλοφορίας) επιταγές δεν με αφορούν.

Νομίζω λοιπόν ότι το εν λόγω θέμα δεν είναι και από τα πιο δύσκολα. Πολύ απλά, βλέπω να ισχύουν τα εξής:

-Αφορά κάποιον (μόνο πρόσωπα, όχι αντικείμενα ή καταστάσεις) σημαίνει ότι κάτι έχει ενδιαφέρον για ή σχέση με κάποιον, π.χ. "Το τι κάνω στην προσωπική μου ζωή δεν αφορά κανέναν παρά μόνο εμένα."

-Αφορά σε κάτι (μόνο σε αντικείμενα ή καταστάσεις) σημαίνει ότι κάποιο θέμα ή κάποια ενέργεια έχει ως στόχο ή αντικείμενό της το αναφερόμενο αντικείμενο ή κατάσταση, π.χ. "Η πρότασή μου αφορά στη λύση του προβλήματος.", δηλαδή στοχεύει στη λύση του προβλήματος.

*Θέλω πάντως να αναφερθώ και στην περίπτωση που στόχος ή αντικείμενο δεν είναι μια κατάσταση αλλά ένα πρόσωπο. Εδώ βλέπω να προτιμάται η χωρίς πρόθεση χρήση, παρόλο που πρόκειται για τη δεύτερη από τις παραπάνω περιπτώσεις: "Το σχόλιό μου δεν αφορούσε τον φίλο σου", δηλαδή δεν είχε στόχο τον φίλο σου ή, αλλιώς, δεν αφορούσε στην περίπτωση του φίλου σου.

Φυσικά, η γλώσσα είναι κάτι που εξελίσσεται αδιάκοπα και αυτό που είναι σήμερα αποδεκτό ως σωστό μπορεί μετά από κάποιο διάστημα να πρέπει να εκφράζεται διαφορετικά. Και είναι ενδιαφέρον, όσο και ειρωνικό, το πώς οι σημερινές λανθασμένες αντιλήψεις μπορούν να καθιερώσουν την αυριανή σωστή αντίληψη! Ασφαλώς η τάση σήμερα ως προς το 'αφορά' είναι να καταργηθεί τελείως η πρόθεση 'σε'. Το αν και πότε το ακουστικό αισθητήριο θα θεωρεί απαράδεκτη τη χρήση της πρόθεσης σε τέτοιο βαθμό ώστε να την καταστήσει και 'επίσημα' λανθασμένη εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το γενικό επίπεδο γλωσσικής μόρφωσης, η επίδραση των μέσων μαζικής ενημέρωσης, η ισχύς της επιρροής του 'λόγιου' κατεστημένου κ.ά.

Α, και σχετικά με την (ή, αν θέλετε, όσον αφορά στην) ανάλυση του Γιάννη Χάρη, το βρίσκω μάλλον γραφικό - και ούτε και ο ίδιος το προτείνει, απ' ό,τι κατάλαβα - να μιλάμε για περίπτωση χρήσης εκφράσεων όπως "δεν μου αφορά". Και εδώ φαίνεται η αδυναμία χρήσης απαρχαιωμένων εργαλείων για εξυπηρέτηση σύγχρονων αναγκών...

Έτσι τα βλέπω εγώ και, αν κάπου αστοχώ, διορθώστε με.
« Last Edit: 24 May, 2006, 13:14:31 by Mushroom »
Άγγελος Παπαδημητρίου

banned8

  • Jr. Member
  • **
  • Posts: 134
  • Gender: Male
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #4 on: 24 May, 2006, 13:58:38 »
Η μοναδική σου "αστοχία", Άγγελε, είναι στην "ανάγνωση" του Χάρη. Το "δεν μου αφορά" όχι μόνο δεν το προτείνει, αλλά είναι το βασικό του επιχείρημα για να κάνει καταγέλαστη την όλη προσπάθεια διατήρησης του λόγιου "σε", στο πλαίσιο μιας διαμάχης που έχει με τους μπαμπινιωτικούς λογιοτατισμούς.

Τι θυμάμαι εγώ: Μια χαρά χρησιμοποιούσαμε τα άμεσα αντικείμενα (δηλ. χωρίς "σε") στα χρόνια της καθαρεύουσας. Λέγαμε "αφορά προσπάθειες" (και ίσως μερικοί έλεγαν "αφορά προσπαθείας"). Στα μεταπολιτευτικά χρόνια, ανασύρεται κάποια στιγμή αυτό το "σε" από το κίνημα εκείνων που θέλουν να διορθώσουν αυτά που λέμε σήμερα σύμφωνα με αυτά που έλεγαν οι αρχαίοι (βλέπε ορθογραφίες Μπαμπινιώτη). Το προβάλλει η Κανέλλη, τότε που μας δίδασκε σωστά ελληνικά, και μερικοί το κάνουν μόδα να κοτσάρουν "σε" σε κάθε χρήση του "αφορώ". Το μόνο που δεν κατάφεραν να βάλουν στο στόμα τους ή στη γραφίδα τους ήταν το "δεν σου αφορά" γιατί και η γελοιότητα έχει όρια.

Η αντίδραση των δημοτικιστών ή νεοελληνιστών έχει φέρει τα πράγματα σε κάποιον λογαριασμό. Έχεις δίκιο ωστόσο όταν παρατηρείς ότι φαίνεται να διατηρείται μια χρήση του "αφορώ σε" με την παλιά σημασία του "αποσκοπώ σε".

Να το ξεκαθαρίσουμε πάντως, γιατί ο Μπαμπ. επιμένει ακόμα και στο λεξικό του για το σχολείο: Δεν πρέπει να λέμε "(καθ)όσον αφορά στο θέμα του πληθυσμού", αλλά "(καθ)όσον αφορά το θέμα του πληθυσμού". Η κύρια δηλαδή χρήση του "αφορώ", αυτή που μεταφράζεται concern, refer to, have to do with, δεν ακολουθείται από "σε".

Ανεκτό είναι το "σε" όταν "μεταφράζουμε" aim at. Αλλά και τότε είναι καλύτερα να λέμε "αποσκοπώ" για να είμαστε σαφείς και να μην κατηγορηθούμε για λογιοτατισμό.

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 210373
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • 102094522373850556729
    • doikas
    • greektranslator
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #5 on: 24 May, 2006, 14:05:19 »
Πάντως, απ' ό,τι θυμάμαι ο Μπαμπινιώτης για "λογιότερη και πιο προσεγμένη" απόδοση προτείνει "αφορά σε".


banned8

  • Jr. Member
  • **
  • Posts: 134
  • Gender: Male
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #6 on: 24 May, 2006, 14:13:07 »
Πάντως, απ' ό,τι θυμάμαι ο Μπαμπινιώτης για "λογιότερη και πιο προσεγμένη" απόδοση προτείνει "αφορά σε".

Ανήκει στις προτάσεις του Μπαμπινιώτη που δεν θέλουμε να υιοθετήσουμε!

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 57322
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • 116102296922009513407
    • papaprodromou
    • ThePoetsILoved
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #7 on: 24 May, 2006, 14:17:13 »
Ανήκει στις προτάσεις του Μπαμπινιώτη που δεν θέλουμε να υιοθετήσουμε!

:-)))))))))))))))))))))))

Mushroom

  • Newbie
  • *
  • Posts: 80
  • Gender: Male
    • Μανιτάρια και άλλοι μύκητες της Θράκης
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #8 on: 24 May, 2006, 15:01:41 »
Νίκο, κι εγώ την ίδια αίσθηση έχω σχετικά με το 'δεν σου αφορά', ότι δηλαδή ο Γιάννης Χάρης το βλέπει έτσι όπως το εξήγησες. Προτίμησα ωστόσο να το πω ...πιο μαλακά, κάτι που πιστεύω οφείλεται σε χαρακτηρολογικούς δισταγμούς (κακό πράμα, το ξέρω...)

Χαίρομαι για την άμεση απόκριση στο μήνυμά μου, κυρίως γιατί με βοήθησε να συνειδητοποιήσω ότι όντως παλιότερα δεν λέγαμε ποτέ το 'αφορά σε', κάτι που φαίνεται ότι Μπαμπινιώτης και Κανέλλη μας έκαναν (ή, τουλάχιστον, έκαναν εμένα) να ξεχάσουμε/να ξεχάσω! Θυμάμαι τώρα πόση προσπάθεια έκανα να προσαρμοστώ στον 'κανόνα' για τη χρήση του 'αφορά σε' και απορούσα που δεν είχε υποπέσει στην αντίληψή μου μέχρι τότε. Απλά φαίνεται ότι αυτός δεν υπήρχε και εφευρέθηκε όταν κάποιοι αποφάσισαν να συντάξουν τον κ.γ.κ. που ανέφερα. Νομίζω λοιπόν ότι καλά έκανα και μίλησα για την "ισχύ του 'λόγιου' κατεστημένου" (το οποίο, παρεμπιπτόντως, δεν ήταν, αλλά κατέστη εκ του μη όντος!).

Χαίρομαι επίσης που μου δίνεται η ευκαιρία να επιστρέψω σε παλιές καλές, πιο άνετες και πιο ελεύθερες (αλλά όχι, πιστεύω, ασύδοτες) γλωσσικές συνήθειες. Η υποστήριξη, τόσο η δική σου όσο και των άλλων φίλων, στην αποδοχή της απάλειψης του 'σε' από τη θέση του 'μπάστακα' του 'αφορά' μου δίνει την ευκαιρία και τη δικαιολογία να επιστρέψω σε πιο οικεία γλωσσικά μονοπάτια.

(Κι έλεγα, τι φταίει, τι φταίει που είχα μείνει πίσω στην εξέλιξη της γλώσσας! Ο Μπαμπινιώτης και η Κανέλλη φταίγανε λοιπόν...) :-)
« Last Edit: 24 May, 2006, 15:05:40 by Mushroom »

progvamp

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 1572
  • Gender: Female
    • Hellenic Myasthenia Gravis Association
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #9 on: 24 May, 2006, 15:11:17 »
Εγώ απ'τα σχολικά μου χρόνια θυμάμαι συμμαθητές και συμμαθήτριές μου που του είχαν αλλάξει τα φώτα... και δεν βγάζω την ουρά μου απ'έξω. Λέγαμε λοιπόν, ως αναφορά το, όσο αναφορά, κ.λπ. χαζομάρες!!

Άρα νομίζω ότι καλύτερα είναι να μπερδεύουμε το σε, παρά να το λέμε τελείως λάθος!

banned8

  • Jr. Member
  • **
  • Posts: 134
  • Gender: Male
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #10 on: 24 May, 2006, 15:19:05 »
Το κομμάτι "όσο(ν) αφορά" ή "καθόσον αφορά" ή "σε ό,τι αφορά" είναι ανεξάρτητο (άλλου παπά ευαγγέλιο και ανήκει σε δίπολο "σωστό-λάθος") από το κατά πόσο θα βάλουμε "σε" μετά το "αφορώ" (θέμα άποψης). Αστείες είναι κάποιες λιγοστές χρήσεις "όσο αφορά σε": το λόγιο με το δημώδες "όσο".

progvamp

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 1572
  • Gender: Female
    • Hellenic Myasthenia Gravis Association
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #11 on: 24 May, 2006, 15:41:01 »
Η αλήθεια είναι ότι προσπαθώ να αποφύγω τέτοια γραφή και αν χρειάζεται προτιμώ το "σε ό,τι αφορά το". :s

Αλλά αφού πρόκειται για άλλο θέμα, να μην σας μπερδεύω κι άλλο!

sophia81

  • Newbie
  • *
  • Posts: 16
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #12 on: 28 Jun, 2010, 00:02:52 »
Γιάννης Χάρης, ΤΑ ΝΕΑ 9-5-2007 & http://yannisharis.blogspot.com/2007/05/69.html

Αυτό δεν σου αφορά!

Έπειτα από την «τριχοτόμηση του ως», όπως με πείραξε φίλος –ας μου επιτρέψει– καθηγητής για την έκταση που έδωσα στην κατάχρηση του ως και τις επιπτώσεις της στη σύνταξη, άλλο ένα, καθαρά συντακτικό θέμα, ήσσονος όμως σημασίας: το αφορά σε… Εδώ δεν έχουμε αναταραχή στη σύνταξη, έχουμε απλώς αυτήν τη γνωστή μας νοσταλγική έως λιγωτική ματιά στη λογιότερη μορφή της γλώσσας. Με μία μόνο παράγραφο από τη Νεοελληνική Γραμματική του Αγαπητού Τσοπανάκη (β΄ έκδ. 1994, σ. 596), μια γραμματική που πάντως έχει χαρακτηριστεί συντηρητική, θα μπορούσε να εξαντληθεί το θέμα:

«Η σύνταξη του αφορά σε κάτι, σε κάποιον εμφανίζεται στα αρχαία ελληνικά ύστερα από την σύνταξη με αιτιατική [...] και αυτή είναι η σύνταξη [=η σύνταξη χωρίς την πρόθεση] που διέσωσε η προφορική παράδοση της γλώσσας μας, όπως φαίνεται από την πρόταξη του αντικειμένου: αυτό το πρόβλημα δεν με, σε, τον αφορά· αυτόν αφορά, και όχι εμένα· την κυβέρνηση αφορά και όχι τους κατοίκους (κανένας δεν είπε ούτε έγραψε ποτέ, σε μένα κτλ. αφορά, που το πιπιλίζουν τα τηλεοπτικά μέσα)».

Και πολύ περισσότερο, συμπληρώνω εγώ, δεν είπε ποτέ κανένας αυτό δεν σου αφορά! Αν όμως θέλει κανείς να είναι συνεπής στη λογιοσύνη του, η εμπρόθετη αντωνυμία σε μένα, σε σένα κτλ. έχει φυσικά αδύνατο τύπο μου, σου, του, και όχι με, σε, τον: οπότε, «μου αφορά, σου αφορά, του αφορά». Όμορφα;

Τι έγινε λοιπόν εδώ;

Βεβαίως αφορώ εις ήταν πιο παλιά, αλλά και σκέτο αφορώ, όπως μας λέει ο γραματικός, με παραδείγματα από τον Ηρόδοτο 8, 37: απώρων (=αφεώρων) το ιερόν, και από τον Λυκούργο, Κατά Λεωκράτους 17: το ιερόν του Διός αφορών (ο τάδε). Δίνω κι εγώ δυο παραδείγματα: ει αναπνεί έτι και τον ήλιον αφορά ο μιαιφόνος [=ο διά φόνου μιασμένος] και αλιτήριος, από τους λόγους του Θεμίστιου (Βασανιστής ή φιλόσοφος), και: αφορά γουν Πρίαμος πάντα τα προειρημένα, από τον Απολλώνιο τον Δύσκολο (Περί συντάξεως 2, 2, 32). Και στον Δημητράκο θα βρούμε πάλι το παράδειγμα από τον Ηρόδοτο, αλλά και Δημοσθένη, Τιμοκλή και Αριστοφάνη.* Σ’ αυτήν όμως την περίπτωση, θα αντιτάξουν ίσως οι εμπρόθετοι και θα παραπέμψουν και αυτοί στον Δημητράκο, η σημασία είναι «βλέπω τι από μακράν, και δη αφ’ υψηλού, διακρίνω καλώς, αγναντεύω». Ενώ όταν το αφορώ, πάντα στους αρχαίους χρόνους, έπαιρνε τη σημασία «παρατηρώ, στρέφω τους οφθαλμούς ή την προσοχήν είς τι, όθεν αποβλέπω, αποσκοπώ» (Δημητράκος) ή «βλέπω, κοιτάζω προσεχτικά» (λεξικό Μπαμπινιώτη), συντασσόταν πλέον με την πρόθεση σε.

Έτσι επικράτησε και γενικεύτηκε τότε η εμπρόθετη σύνταξη, πιθανότατα χάρη στο νόμο της αναλογίας. Δεν ξέρω αν η προφορική παράδοση διέσωσε τη σύνταξη χωρίς την πρόθεση, όπως διαβάσαμε παραπάνω στο απόσπασμα από τη Γραμματική Τσοπανάκη, ή αν έτσι εξελίχτηκε η σύνταξη του αφορώ, όταν ακριβώς εξέπεσε η σημασία τού «στρέφω τους οφθαλμούς προς» τον Θεό, λόγου χάρη, οπότε παραμερίστηκε εντελώς φυσικά η πρόθεση, και αυτή πια η σύνταξη αποτυπώθηκε –και επιβεβαιώνεται έκτοτε αδιαμφισβήτητα– στις φράσεις με αφορά, σε αφορά κτλ.

Διαφορετικά, και αν επιχειρήσουμε να ακολουθήσουμε σήμερα τη διάκριση που είδαμε στο λεξικό, σαν τι να σημαίνει τάχα η φράση: «αφορά τους χειρισμούς της κυβέρνησης» ή «αφορά τους χειρισμούς του κυπριακού»; Ότι «αγναντεύω» τους χειρισμούς –άρα καλώς έχει το αφορά σκέτο– ή ότι «στρέφω τους οφθαλμούς μου προς αυτούς» –οπότε πρέπει να βάλουμε και πρόθεση; Μα κοροϊδευόμαστε τώρα;

Αλίμονο, ναι. Δεν είναι δικά μου τα παραδείγματα αυτά και δεν τα διάλεξα τυχαία. Διαβάστε:

«Η χρήση αφορά σε είναι λογιότερη και πιο προσεγμένη: [...] αφορά στους χειρισμούς της κυβερνήσεως. Το αφορώ στην περίπτωση αυτή διατηρεί την αρχική του σύνταξη, όταν σήμαινε ό,τι και το αποβλέπω σε ή αποσκοπώ σε. Τώρα που έφτασε να σημαίνει αναφέρομαι σε, μπορεί να χρησιμοποιείται και χωρίς το σε (ιδίως με τις προσωπικές αντωνυμίες εμένα, εσένα κλπ.): δεν αφορά εσένα, αφορά εμένα – αφορά τους χειρισμούς του κυπριακού. Η β΄ χρήση (χωρίς το σε) εμφανίζεται κυρίως στη λιγότερο επίσημη και περισσότερο καθημερινή χρήση της γλώσσας».

Και ξαναρωτώ, διαφορετικά τώρα: πόσο «επίσημοι» είναι οι «χειρισμοί της κυβερνήσεως», ώστε να απαιτούν «λογιότερη και πιο προσεγμένη» σύνταξη, με πρόθεση, και πόσο «καθημερινοί» οι «χειρισμοί του κυπριακού», ώστε να τους επιτρέπεται να αποτινάξουν την πρόθεση σε;

Μπαμπινιώτη διαβάσαμε, πάντως: σχόλιο στο οικείο λήμμα, στο λεξικό του, το μόνο από τα νεότερα λεξικά (Μείζον Τεγόπουλου-Φυτράκη, Κριαρά, Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη) που επιμένει στη σύνταξη με την πρόθεση σε –με αυτήν την επιχειρηματολογία που είδαμε, και με την προσεχτική διατύπωση, που καμώνεται την ακριβοδίκαιη και την αντικειμενική. Και ενώ δέχεται, μάλλον απρόθυμα, ότι «σήμερα έφτασε να σημαίνει αναφέρεται σε», δεν του κάνει καρδιά να δεχτεί απερίφραστα την «καινούρια» έστω σύνταξη, χωρίς το σε: «μπορεί να χρησιμοποιείται και χωρίς το σε» γράφει, κατά παραχώρηση δηλαδή, έτσι, μη μας χαλάσει το χατίρι. Φρόντισε όμως γι’ αυτό να μας κλείσει απ’ την αρχή το μάτι, να δώσει τη μαγική λέξη-κλειδί: «λογιότερη», ότι «η χρήση αφορά σε είναι λογιότερη», όπερ σημαίνει: «Όσοι πιστοί…»

Ας μην περιπλανηθούμε άλλο. Κανένας δεν θα επιδοθεί στον μάταιο αγώνα να διακρίνει αν η επίθεση, λόγου χάρη, Καραμανλή «κοιτάζει από μακριά, από ψηλά ή από κοντά» τους κυβερνητικούς χειρισμούς, κι αν το ’κανε αυτό μέρα γιορτής ή όχι, για θέμα ασήμαντο ή σοβαρό, με αντίκτυπο στην πορεία του έθνους, κι ανάλογα να βάλει ή να μη βάλει την πρόθεση σε. Ποδόσφαιρο, κακά τα ψέματα, παίζεται κι εδώ, στο γλωσσικό εννοώ, και ο καθείς ψωνίζει πάντοτε απ’ την αγορά ανάλογα με τη δική του ομάδα.
« Last Edit: 28 Jun, 2010, 00:12:14 by wings »

valeon

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 13598
  • Gender: Male
  • Κώστας Βαλεοντής <Φυσική, Tηλ/νίες, ΙΤ, Ορολογία>
    • ΕΛΕΤΟ
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #13 on: 30 Jun, 2010, 19:19:13 »
Από το Ορόγραμμα αρ. 56 (Σεπτ.-Οκτ. 2002):

Μας αφορά  όλους η ορθή χρήση του ρήματος «αφορώ»· στην  κατάδειξη αυτού ακριβώς του γεγονότος αφορά  το σημερινό θέμα της στήλης!

Τα τελευταία χρόνια «μας προέκυψε» εσφαλμένη σύνταξη του ρήματος «αφορώ» (με τη σημερινή σημασία του: αναφέρομαι σε, σχετίζομαι με, έχω σχέση με, έχω δουλειά με, ενδιαφέρω) – ενός ρήματος που έχει ενσωματωθεί στην καθομιλουμένη και χρησιμοποιείται από μερικά εκατομμύρια Έλληνες (πεπαιδευμένους ή μη) με συγκεκριμένη νεοελληνική σύνταξη: δηλαδή με άμεσο αντικείμενο σε πτώση αιτιατική. Ακούγονται και γράφονται, λοιπόν, φράσεις όπως «αυτό το θέμα δεν αφορά σε μένα», «η απαγόρευση του καπνίσματος αφορά μόνο στους δημόσιους χώρους», που είναι λανθασμένες, αντί των ορθών: «αυτό το θέμα δεν με αφορά», «η απαγόρευση του καπνίσματος αφορά μόνο τους δημόσιους χώρους».
 
Σύμφωνα με το Λεξικό του Δ. Δημητράκου, πρωταρχικά, στα αρχαία ελληνικά, αφορώ (= από+ορώ) εσήμαινε «βλέπω κάτι από μακράν, και δη αφ’ υψηλού, διακρίνω καλώς, αγναντεύω» και η σύνταξή του ήταν με αιτιατική (αφορώ τι). Νεότερη σημασία του αφορώ ήταν «παρατηρώ, στρέφω τους οφθαλμούς, αποβλέπω, αποσκοπώ» και με αυτήν τη σημασία η σύνταξή του ήταν «αφορώ είς τι». Αύτή η σημασία έχει διατηρηθεί μέχρι σήμερα με την ανάλογη σύνταξη (αφορώ σε κάτι), αλλά σε πολύ περιορισμένη χρήση· αντ’ αυτής χρησιμοποιούνται τα ρήματα αποβλέπω, αποσκοπώ κ.ά.

Σήμερα, όμως, σε πολύ διαδεδομένη χρήση είναι το αφορώ με τη σημασία που είπαμε στην αρχή «αναφέρομαι σε, έχω σχέση με κτλ.» και σύνταξη με αιτιατική (αφορώ κάτι = αναφέρομαι σε κάτι  αφορώ κάποιον = αναφέρομαι σε κάποιον).

Και τα λεξικά της νεοελληνικής γλώσσας τι λένε; Το Λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη δεν αναφέρει καν τη χρήση του αφορώ ως «αποβλέπω, αποσκοπώ·» είναι όμως σαφέστατο και με πλήθος παραδειγμάτων για την ευρεία χρήση του αφορώ ως «αναφέρομαι σε».

Το Λεξικό του Γ. Μπαμπινιώτη αναφέρει σε ειδικό πλαίσιο και τις δύο σημασίες (νεότερη και σημερινή) και τη διαφορετική σύνταξη· αλλά δεν τις διαχωρίζει σαφώς.

Το Μείζον Λεξικό των Τεγόπουλου – Φυτράκη αναφέρει και τις δύο σημασίες, αλλά σύνταξη μόνο με αιτιατική.

Συνοψίζοντας, θεωρούμε ότι ο κανόνας μπορεί να διατυπωθεί ξεκάθαρα:
                                                                  
Χρήση: αφορώ = αναφέρομαι σε, έχω σχέση με, ενδιαφέρω -> Σύνταξη με: αιτιατική
Χρήση: αφορώ = αποσκοπώ, αποβλέπω  -> Σύνταξη με: σε + αιτιατική

Παραδείγματα:

Χωρίς το «αφορώ»: (Με το «αφορώ»:)

Το θέμα αυτό δεν είναι δική σου δουλειά. (Το θέμα αυτό δεν σε αφορά.)
Δεν μας ενδιαφέρουν οι πολιτικές του πεποιθήσεις. (Δεν μας αφορούν οι πολιτικές του πεποιθήσεις.)
Ο κανόνας αυτός δεν αναφέρεται σε όλες τις περιπτώσεις. (Ο κανόνας αυτός δεν αφορά όλες τις περιπτώσεις.)
Σχετικά με την υπόθεσή σου όλα προχωρούν κανονικά. (Όσον αφορά σε ό,τι αφορά) την υπόθεσή σου όλα προχωρούν κανονικά)
Η ενέργεια αυτή αποσκοπεί στον εκφοβισμό του μάρτυρα. (Η ενέργεια αυτή αφορά στον εκφοβισμό του μάρτυρα.)
Η αναβολή αυτή έχει σκοπό να κερδηθεί χρόνος. (Η αναβολή αυτή αφορά στο να κερδηθεί χρόνος.)

Κ.Β.

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 210373
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • 102094522373850556729
    • doikas
    • greektranslator
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Re: ''αφορά σε κάτι'', ή ''αφορά κάτι'' ;
« Reply #14 on: 01 Jul, 2010, 02:01:55 »
Μεταφέρθηκε στα «Γλωσσικά Σημειώματα».