Translatum Greek Translation Forum

[wings]

ΓΙΑΝΝΗΣ ΥΦΑΝΤΗΣ



Γεννήθηκε το 1949 στη Ραΐνα της Αιτωλίας. Αφού έζησε για 32 χρόνια στη Θεσσαλονίκη, επέστρεψε στον τόπο καταγωγής του, κι εντέλει επέλεξε ως τόπο μόνιμης διαμονής το Πελασγικόν Τσουκαλάδων, στη Λευκάδα. Έχει σπουδάσει Νομικά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, όπου επίσης, παρακολούθησε μαθήματα Φιλοσοφίας, Αρχαιολογίας και Αστρονομίας. Έχει συνεργαστεί με ελληνικές και ξένες εφημερίδες, καθώς και με πολλά ελληνικά λογοτεχνικά περιοδικά και αρκετά ξένα. Εργάστηκε για δυο χρόνια στο Κρατικό Ραδιόφωνο Θεσσαλονίκης, κάνοντας τις εκπομπές «Ελληνική και παγκόσμια ποίηση» και «Κατά βάθος το θέμα είναι ένα».

Ποιητικές συλλογές:
«Μανθρασπέντα», εκδ. Τραμ, Θεσσαλονίκη, 1977
«Ο καθρέφτης του Πρωτέα», εκδ. Ιανός, Θεσσαλονίκη, 1986
«Ποιήματα Κεντήματα στο Δέρμα του Διαβόλου», εκδ. Ρόπτρο, Αθήνα, 1988
«Ναός του Κόσμου», εκδ. Δελφίνι, 1996
«Αρχέτυπα» (συνθέσεις από φωτογραφίες, ζωγραφιές και χειρόγραφη ποίηση), εκδ. Ζήτη, Θεσσαλονίκη, 2001
«Έρως ανίκατε μάχαν», εκδ. Μελάνι, Αθήνα, 2004
«Οι μεταμορφώσεις του μηδενός» (συγκεντρωτική έκδοση που περιλαμβάνει και ανέκδοτα ποιήματα), εκδ. Άγκυρα, Αθήνα, 2006

Πεζογραφία:
«Αθανάτου Μνήμης Σημεία», εκδ. Ροές, Αθήνα, 1987
«Το ιδεόγραμμα του φιδιού», εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2003

Μεταφράσεις:
«Μυστικοί της Ανατολής», εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1982
«Αρχαία Έδδα» (μετάφραση που περιλαμβάνεται πια στο βιβλίο «Ο Κήπος της Ποίησης»), εκδ. Θυμέλη, Αθήνα, 1983
«Ο Κήπος της Ποίησης» (4.500 χρόνια ξένης ποίησης), εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2000

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:

• Ζωγραφιές στην Άνω Πόλη - Μανθρασπέντα (1977)
• Σόμπα - Μανθρασπέντα (1977)
• Χαρούμενο τραγούδι - Μανθρασπέντα (1977)
• Χωρόχρονος - Μανθρασπέντα (1977)
• Είναι που με φαρμάκωσε η γνώση - Ο καθρέφτης του Πρωτέα (1986)
• Η γλώσσα του Θεού - Ο καθρέφτης του Πρωτέα (1986)
• Θέλω - Ο καθρέφτης του Πρωτέα (1986)
• Του έρωτα - Ο καθρέφτης του Πρωτέα (1986)
• Μας λέει ο Τρισμέγιστος Ερμής - Αθανάτου μνήμης σημεία (1988)
• Λόγια ενός μεθυσμένου χωριάτη - Ποιήματα Κεντήματα στο Δέρμα του Διαβόλου (1988)
• Οι ποιητές χρειάζεται να οπλοφορούν - Ποιήματα Κεντήματα στο Δέρμα του Διαβόλου (1988)
• Όπου και να βρίσκεστε πάντα - Ποιήματα Κεντήματα στο Δέρμα του Διαβόλου (1988)
• Η μοίρα του Οδυσσέα - Ναός του κόσμου (1996)
• Τα αίτια του τρωικού πολέμου - Έρως ανίκατε μάχαν (2004)
• Το που μου κλέψαν το μπουφάν - Οι μεταμορφώσεις του μηδενός (2006)

Ο ιστότοπος του ποιητή στη διεύθυνση: http://www.yfantis.gr/

Περισσότερα ποιήματα του Γιάννη Υφαντή θα βρείτε στην ενότητα Πες το μ' ένα ποίημα (των ποιητών της Θεσσαλονίκης) και στο ιστολόγιο Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη.


[ Επιστροφή στο ευρετήριο της ανθολογίας «Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα» ]

[wings]

Γιάννης Υφαντής, Λόγια ενός μεθυσμένου χωριάτη

Παιδάκια των αστών
τι εύκολα που αριστερίζετε
τι εύκολα που αναρχίζετε
τι εύκολα κρατάτε για την υστερνή
ένα φασίστα μέσα σας.
Παιδάκια των αστών εγώ κατάφερα
να ζω με τα προνόμια που σας δώσαν οι μπαμπάδες σας.
Τι τίμιο βίο εσείς παιδάκια των αστών,
μήτε παπάδες μήτε χωροφύλακες δε βγάζει η κάστα σας,
μόνο διανοούμενους και καλλιτέχνες κι επιστήμονες.
Τι προοδευτικά εσείς παιδάκια των αστών
Τι ανωτέρου επιπέδου ατιμίες. Όμως
Όμως εγώ σας ξέρω. Ελάτε
ελάτε προς με τα κακόμοιρα
να σας χαϊδέψω λίγο τα κεφάλια σας
κ' ύστερα να σας μπήξω μια κλωτσιά στα πισινά
καθάρματα!

Από τη συλλογή Ποιήματα Κεντήματα στο Δέρμα του Διαβόλου (1988)

[banned]

Θα αναφερθώ σε μερικά γεγονότα για να καταλάβουν οι νέοι αναγνώστες το κλίμα της εποχής, στην οποία γράφηκαν αυτοί οι στίχοι. Η οργή κατά της δικτατορίας, κατά της άκρας δεξιάς που κυβερνούσε και κατά της δεξιάς που την εξέθρεψε, δεν προερχόταν μόνο από τους αριστερούς. Μάλιστα, πολλοί παλιοί αριστεροί έλεγαν νηφάλια ότι τότε ήταν οι πιο ευνοϊκές συνθήκες για τη συνειδητοποίηση του κόσμου και για την άνθιση του λαϊκού κινήματος.

Οι πιο οργισμένοι ήταν τα «παιδάκια των αστών», στα οποία αναφέρεται ο Υφαντής. Μεταξύ αυτών κι εγώ, όπως και δεκάδες φίλοι και γνωστοί μου. Πολλοί έγιναν μέλη κομμουνιστικών κομμάτων και εξωκοινοβουλευτικών επαναστατικών οργανώσεων. Χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση δύο γιων υπουργού της μετέπειτα κυβέρνησης Καραμανλή που, όταν έβλεπαν να μπαίνει ο πατέρας τους στο σπίτι, έλεγαν μεταξύ τους : «Ήρθε ο φασίστας, πάμε να φύγουμε».

Ο Υφαντής ήταν ένα χωριατόπαιδο που κατέβηκε στη μεγάλη πόλη και, με την ευαισθησία, ίσως και την προφητική ικανότητα, του ποιητή, επισήμανε αυτό το φαινόμενο και τη φυσιολογική κατάληξή του. Δηλαδή, όταν η κατάσταση «ομαλοποιήθηκε», οι περισσότεροι από τους περιστασιακούς επαναστάτες επανήλθαν στη φυσική τους κοίτη. Στην τάξη τους και στα προνόμια τους. Συνέχισαν οι γνήσιοι και οι αληθινά φλογισμένοι. Και για να θυμηθούμε τον Ζαν Ζωρές: «Δεν θέλουμε τους νέους που μας έδωσε η μόδα, αυτούς η μόδα μάς τους έφερε, η μόδα θα μας τους πάρει».

[wings]

Τόλη, αν δεν κάνω λάθος, πάνω κάτω κάτι παρόμοιο μας λέει με εξίσου αιχμηρό τρόπο ο Μανόλης Αναγνωστάκης, στο Αισθηματικό διήγημα που δημοσιεύσαμε χτες. Και μάλιστα εκείνος το έκανε μια δεκαετία νωρίτερα, ωστόσο και πάλι αναφερόταν στα παιδιά της πόλης.

[banned]

Δεν κάνεις καθόλου λάθος. Ο Μανόλης βέβαια αναφέρεται σε όλη την περίοδο από την τρομερή δεκαετία του '40 και μετά. Η ζωή κάνει κύκλους, τα κοινωνικά φαινόμενα επαναλαμβάνονται, η ιστορία επαναλαμβάνεται και ως φάρσα και ως τραγωδία.

[wings]

Συμφωνώ. Μόνο που φυσικά θυμόμαστε πιο εύκολα τα δυσάρεστα της ιστορίας κατόπιν εορτής και συνήθως δυσκολευόμαστε να τα προβλέψουμε ή και να τα αντιληφθούμε έγκαιρα.

Κι όταν τελικά τα αντιληφθούμε, μήπως φτάνουμε να υποτασσόμαστε άνευ όρων; Το λέει ο Γιάννης Υφαντής εδώ για το τι κρατάνε τα παιδάκια των αστών «στην υστερνή», μίλησες εσύ νωρίτερα για «επιστροφή στη φυσική κοίτη», το λέει κι ο Πάνος Θασίτης στο Ναι που επίσης δημοσιεύσαμε σήμερα.

[wings]

[Από την ενότητα Β]

Γιάννης Υφαντής, Η γλώσσα του Θεού

Τα πλάσματα που βρίσκονται εκείθεν
του κεραυνού έχουν πει πως ο Θεός
                        είναι αγάπη.
Γι' αυτό κ' οι στεναγμοί της ευφροσύνης μας,
το παραλήρημα, τα βογγητά μας, οι ανάσες μας,
είν' όλα αυτά η γλώσσα της αγάπης
είν' όλα αυτά η γλώσσα του Θεού.
                        Οι άνθρωποι
όταν ακούν τη γλώσσα του Θεού οι άνθρωποι
δεν την αναγνωρίζουν και γι' αυτό
λένε: «Θεός φυλάξοι... τ' είναι τούτο...
ήρθε ο Σατανάς μέσα στα σπίτια μας... δε ντρέπονται...
και νάχουμε παιδιά να τους ακούν...»
                        Όμως οι άγγελοι
όταν ακούν τη γλώσσα του Θεού οι άγγελοι
ξέρουν, κι ανακρατώντας τις φτερούγες τους
πάντα με σεβασμό παραμερίζουν.

Από τη συλλογή Ο καθρέφτης του Πρωτέα (1986)

[Anastasia]

... είν' όλα αυτά η γλώσσα της ψυχής...

[wings]

Ναι, αλλά, αν τελικά υπάρχει Θεός και αν μου το επιτρέπεις, θα συμφωνήσω με τον Γιάννη Υφαντή ότι είναι η γλώσσα του Θεού. :-)

[Anastasia]

Ελεύθερα! ;-)

[wings]

[Από την ενότητα Α]

Ζωγραφιές στην Άνω Πόλη

                           Ι

Γαλάζιο σπίτι εδώ κοιμούνται οι γοργόνες τ' ουρανού;
Έριξαν άγκυρα στο πλάι σου οι μπαξέδες.
Στην άκρη του καλντεριμιού
κάτω απ' το γαλάζιο σου παράθυρο
δυο τρία παλικάρια ηλιοτρόπια μ' έγνοιες μέλισσες
σκυμμένα συζητούν.
Ζηλεύουν τάχα οι μενεξέδες;



                           ΙΙ

Το φως του ασβέστη που τυφλώνει τα πουλιά.
Πίσω απ' τα καφασωτά
με κρεμασμένο κάτω απ' το κρεβάτι το 'να χέρι
χορταριασμένος και με μάτια χαμομήλια, με τον ύπνο του
ευωδισμένο από άγρια ρήγανη
ρουχνίζει ο Ιούνης μες στο θείο μεσημέρι.

                           ΙΙΙ

Τούρκικο σπίτι βυσσινί
είσαι μια γάτα καθισμένη πάνω στο
χορταριασμένο του καλντεριμιού χαλί.
Στη πλάτη σού φυτέψαν μια συκιά
για να κουρνιάζουνε ο ίσκιος κ' η δροσιά.
Τούρκικο σπίτι βυσσινί
καπέλο από κεραμίδια σού φορέσαν τα παιδιά
και με κοιτάς με δυο παράθυρα παλιά.



Από τη συλλογή Μανθρασπέντα (1977)

Πηγές για τις φωτογραφίες:
http://www.thessalonikicity.gr/eikones

[banned]

είσαι μια γάτα καθισμένη πάνω στο
χορταριασμένο του καλντεριμιού χαλί

Μου φαίνεται ότι για τη Μάγια γράφτηκε αυτό το ωραίο ποίημα. Πού είσαι, Αναστασία;

[wings]

Είναι πανέμορφες οι ζωγραφιές από την Άνω Πόλη σ' αυτό το ποίημα του Γιάννη Υφαντή, και απολύτως πραγματικές. Η περιοχή αυτή, εντός και εκτός των τειχών, είναι ένα πραγματικά υπέροχο «κράτος εν κράτει»... αχ και να 'ταν όλη η Θεσσαλονίκη έτσι!

Α, και η Άνω Πόλη έχει εκατοντάδες «καλντεριμτζούδες» γάτες παντού και, πριν από μερικούς μήνες, ο Αθηναίος φίλος μου ο Γιάννης (jordan) έψαχνε να τις πετύχει σε ποικίλες στάσεις και φάσεις για να τις φωτογραφίσει.

Να δύο παραδείγματα:

[banned]

Όταν ξαφνικά είδα κατάφατσα το φοβερό γατούδι, ξέσπασα σε κραυγές και γέλια. Μπράβο, Γιάννη. Γουστάρω τις «καλντεριμτζούδες» αλλά εγώ μεγάλωσα με άλλες αλανιάρες, τις κεραμιδόγατες στη γειτονιά της Αγνώστου Στρατιώτου και Μητσαίων. Είκοσι με τριάντα κάθε μεσημέρι στη στέγη μιας αποθήκης κάτω απ' το πίσω μας μπαλκόνι, νωχελικές, χαριτωμένες, ερωτικές, πειναλέες και αρπακτικές.

Τότε όλα τα σπίτια είχαν γάτα. Όχι μόνο για την αρμονία των κινήσεών της και τα παιχνίδια αλλά και για πολύ πρακτικούς λόγους. Μια από τις πιο αγαπημένες εικόνες της παιδικής μου ηλικίας είναι να μπουμπουνίζει η σόμπα με τα καυσόξυλα, δίπλα της η γιαγιά να πλέκει, και στα πόδια της κουλουριασμένη η γάτα μας να ρονρονίζει.

Να 'ταν ο κόσμος Άνω Πόλη και η ζωή μας Σαββατόβραδο!

[wings]

Γιάννης Υφαντής, Όπου και να βρίσκεστε πάντα

Όπου και να βρίσκεστε πάντα
κρυφό ένα όπλο να κρατάτε πάνω σας γιατί
η επανάσταση
(σαν τη δευτέρα παρουσία) δεν ξέρετε
πού θα σας βρει, γιατί
η επανάσταση
(σαν τη δευτέρα παρουσία) γίνεται
κάθε στιγμή.

Από τη συλλογή Ποιήματα Κεντήματα στο Δέρμα του Διαβόλου (1988)