English - Greek Translation Services, Greek Dictionaries, Machine Translation
Translatum - The  Greek Translation Vortal
Translatum.gr - Greek Translation
Greek Translation Services
 Ask a terminology question in the forum!
Sitemap | News | Tell a friend | RSS
Translatum Greek Translation Forum
Our page on facebookFollow us on twitterRSS feed


Greek translation Greek dictionariesΝίκος Καζαντζάκης:
   Το λήμμα "Βουδδισμός" από την Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη, 1960

Βουδδισμός (ο). Η θρησκευτική και φιλοσοφική διδασκαλία του Βούδδα.

Εγκυκλ.
Ο Βούδδας ουδέν το νέον προσεκόμισεν εις τας Ινδίας· απλώς ήγαγεν εις τα ακρότατα συμπεράσματα την άνω βραχμανική διδασκαλίαν και ύψωσε τα συμπεράσματα ταύτα, προβάλλων ως ανώτατο υπόδειγμα την ιδίαν του ζωήν, εις θρησκείαν. Εις δύο κυρίως δύναται να διαιρεθή η έκθεσις του βουδδισμού: Εις την Διδασκαλίαν και εις την Εκκλησίαν.

Α΄ Διδασκαλία. Η ρίζα του κακού είνε η άγνοια· μόνον η γνώσις σώζει. Δεν αρκεί να εκτελής το αγαθόν, να έχης αγνήν καρδίαν· ο νους πρέπει σαφώς να κατανοήση τας «τέσσαρας αγίας αληθείας», εφ’ ων στηρίζεται όλη η δογματική του Β. Ποίαι είνε αι τέσσαρες αυταί αλήθειαι; 1) Η οδύνη· 2) η αιτία της οδύνης· 3) η εξαφάνισις της οδύνης· 4) η οδός η άγουσα εις την εξαφάνισιν της οδύνης. Η έννοια της οδύνης δεσπόζει ολοκλήρου της διδασκαλίας του Βουδδισμού. 1) Την πρώτην αλήθεια ο Βούδδας εις τον περίφημον πρώτον λόγον του εις Βεναρές: «Η γέννησις είνε οδύνη, το γήρας, η ασθένεια, ο θάνατος είνε οδύνη, η ένωσις με ό,τι δεν αγαπώμεν, ο χωρισμός από ό,τι δεν αγαπώμεν, ο χωρισμός από ό,τι αγαπώμεν είνε οδύνη· η μη εκπλήρωσις της επιθυμίας είνε οδύνη». Ουδεμία θρησκεία υπήρξε τόσον απαισιόδοξος, όσον η βουδδική· αλλά δεν πρέπει να θεωρηθή ως απολύτως απαισιόδοξος, εφόσον παραδέχεται το δυνατόν της σωτηρίας. 2) και 3) Η αιτία της οδύνης είνε η επιθυμία, η δίψα προς την ζωήν, τα ανθρώπινα πάθη, η χαρά, η ηδονή, το μίσος, η θέλησίς του να ζώμεν. Τα πάντα επί της γης συνέχονται και κυριαρχούνται υπό του νόμου της αιτιότητος. Τα πάντα αλλοιούνται, σώμα και ψυχή ρέουσιν· έκαστον φαινόμενον συμπλέκεται μετ’ άλλου εις ατέρμονα κυματισμόν. Διάνοια, συναισθήματα, παραστάσεις κ.λπ. ανάγονται εις την μηχανικήν εξέλιξιν των φαινομένων. Ο άνθρωπος, εν μέσω του μαινομένου τούτου ωκεανού, αδυνατεί να συγκρατήση ή να κατευθύνη τα κύματα. Πώς δύναται να αισθανθή χαράν και γαλήνην εν μέσω τοσαύτης ασταθείας και ροής; Αλλ’ ενώ ο Βραχμανισμός εν τη ροή ταύτη αναζητεί το αιώνιον ασάλευτον ον, ο Βουδδισμός έκαστον παρουσιαζόμενον ως ον αναζητεί και ευρίσκει την ροήν. Όλη η προσοχή του Βουδδισμού στρέφεται εις τον κόσμον των φαινομένων. Αλλ’ η ροή αυτή έχει τους νόμους της και όστις κατορθώση να τους διαγνώση εξέρχεται της ροής και ίσταται εις το σταθερόν έδαφος της όχθης. Δεν δύναται ο άνθρωπος να κυριαρχήση των φαινομένων, δύναται όμως ν’ απομακρυνθή από αυτά.

Εις έκαστον φαινόμενον σώματος ή ψυχής, εις έκαστον γεγονός να λέγη: «Δεν είμαι αυτό· δεν είνε ιδικόν μου». Ν’ απομακρυνθή το αληθινόν εγώ του από οιανδήποτε επαφήν προς τα φαινόμενα· ούτω μόνον δύναται ν’ αποκτήση την ελευθερίαν του και την λύτρωσιν. Η σωτηρία εξαρτάται αποκλειστικώς από αυτόν τον άνθρωπον. Και ο Βραχμανισμός παραδέχεται ότι ο Θεός δεν βοηθεί την ψυχήν του ανθρώπου· αλλ’ ο Βουδδισμός προχωρεί περαιτέρω: Δεν υπάρχει ψυχή αθάνατος, αναλλοίωτος, αντίθετος προς την ουσίαν της ύλης· η σωτηρία έγκειται όχι εις την ένωσιν της ψυχής μετά του Θεού, αλλ’ εις την εξαφάνισιν της επιθυμίας και την είσοδον εις την Νιρβάνα. «Εις το ζωντανόν τουτο σώμα, λέγει ο Βούδδας, το οποίον δεν είνε παρά μία οργυιά, κατοικεί ο κόσμος και η αιτία του κόσμου και η οδός η άγουσα εις την εξαφάνισιν του κόσμου». Εις το κέντρον της ροής υψούται η γνώσις· ο γνωρίζων κατακτά την απόλυτον ευδαιμονίαν, την Νιρβάνα, και ζών έτι είνε δυνατόν η ύπαρξις του να είνε ακόμη περιπλεγμένη εις τον κόσμον των φαινομένων· αλλά το αληθινόν του εγώ δεν θίγεται: ό,τι ώφειλε να σβύση- η φλόξ της επιθυμίας, του μίσους, της πλάνης- έσβυσε· φόβος και ελπίς εξηφανίσθησαν, η θέλησις ενικήθη. Δεν λέγει πλέον: «Θέλω ν’αποθάνω· δεν θέλω ν’αποθάνω. Δεν λέγει τίποτε». Ζων εισέρχεται ούτως εις την Νιρβάνα και μετά θάνατον δεν υπόκειται πλέον εις μετεμψύχωσιν: ο τροχός των γεννήσεων εσταμάτησε». Τί είνε η Νιρβάνα; Η απόλυτος εκμηδένισις; Η απόλυτος μακαριότης; Ουδέποτε εδόθη απάντησις σαφής. Ο Βούδδας πάντοτε απέφευγε να διατυπώνη ως περιττήν δια την λύτρωσιν, την κατάστασιν του λυτρωθέντος, μετά τον θάνατον. Ο βόρειος Βουδδισμός (Θιβέτ) θεωρεί την Νιρβάναν ως παράδεισον πλήρη ευδαιμονίας, ο νότιος (Κεϋλάνη) ως πλήρη εκμηδένισιν. 4) Η δευτέρα και τρίτη αλήθεια αποτελεί ούτω την μεταφυσικήν διδασκαλίαν του Βουδδισμού· η τετάρτη αποτελεί την ηθικήν αυτού διδασκαλίαν. Η οδός η άγουσα εις την εξαφάνισιν της οδύνης υποδιαιρείται εις οκτώ ατραπούς: ορθή πίστις, ορθή θέλησις, ορθός λόγος, ορθή πράξις, ορθή διαγωγή, ορθή προσπάθεια, ορθή μνήμη, ορθή μελέτη. Ο αληθής άγιος βίος είνε ο του μοναχού· η ζωή του λαϊκού είνε πάντοτε ατελής, δυνάμενη μόνον να θεωρηθή ως πρώτος σταθμός της σωτηρίας. Τριών ειδών είνε αι αμαρτίαι: Του σώματος: 1) φόνος, 2) κλοπή, 3) μοιχεία· του λόγου: 4) ψεύδος, 5) συκοφαντία, 6) ύβρις· της σκέψεως: 7) μίσος, 8) επιθυμία, 9) δογματική πλάνη. Πέντε είνε αι θεμελιώδεις εντολαί του Βουδδισμού: 1) ου φονεύσεις, 2) ου κλέψεις, 3) ου μοιχεύσεις, 4) ου ψευσθής, 5) ου μεθυσθής. Και αι πέντε αύται αρνητικαί εντολαί μετατρέπονται εις θετικάς, ευρύνονται, αποκτώσιν απείρους λεπτομερείας, προ πάντων δια τους μοναχούς. Ο μοναχός π.χ., όπως ο ίδιος ο Βούδδας ορίζει, «δεν πρέπει να φονεύση οιονδήποτε έμψυχον ον. Αφήνει την ράβδον του, αποθέτει τα όπλα, ελεεί και ευσπλαχνίζεται. Με αγάπην επιζητεί να κάμη καλόν εις όλα τα έμψυχα». Η δευτέρα εντολή μετατρέπεται: να δίδης ό,τι έχεις, τα πάντα, και τα πλέον προσφιλή. Οι μοναχοί όχι μόνον δεν επιτρέπεται να υποπίπτωσιν εις το αμάρτημα της μοιχείας, αλλά και τοις απαγορεύεται αυστηρώς η επαφή με γυναίκα. Προς τούτοις επιβάλλονται εις τους μοναχούς έτεραι πέντε εντολαί: 6) Να μη τρώγωσιν εις τον μη κεκανονισμένον χρόνον. 7) Να μη λαμβάνωσι μέρος εις του χορούς, άσματα, μουσικήν, παιγνίδια. 8) Να μη μεταχειρίζωνται άνθη, αρώματα και κοσμήματα. 9) Να μη κοιμώνται εις υψηλάς ή πλατείας κλίνας. 10) Να μη έχωσι χρυσόν ή άργυρον. Εξ είνε αι μέγισται βουδδικαί αρεταί: 1) η ελεημοσύνη, 2) η αγιότης, 3) η υπομονή, 4) η δραστηριότης, 5) η καλωσύνη, 6) η αγάπη του πλησίον. Η αγάπη ιδίως κατέχει ύψίστην θέσιν εις την βουδδικήν ηθικήν· αγάπη απευθυνόμενη όχι μόνον εις του ανθρώπους, αλλά καθώς ορίζουσιν αι Γραφαί, «εις όλα τα άποδα, δίποδα, τετράποδα, πολύποδα». Πρέπει όμως καλώς να νοηθή ότι, δια τον Βουδδισμόν, το υπέρτατον χρέος του ανθρώπου αναφέρεται όχι εις τας σχέσεις του με τα άλλα όντα, αλλ’ εις την ιδίαν εαυτού τελειοποίησιν, εις την ακατάπαυστον, άγρυπνον προσπάθειαν εκάστης ψυχής να υποτάσση τα πάθη της.


Ο εφαρμόζων τους αυστηροτάτους κανόνας της βουδδικής ηθικής δύναται να φθάση εις τους τρεις υψίστους βαθμούς της αγιότητος: 1) Ατομικός Βούδδας (Pratyekabouddha)· 2) Βοδισάτβα. 3) Τέλειος, παγκόσμιος Βούδδας (Dyanebouddha)· Ο πρώτος ευρίσκει την λύτρωσιν, αλλά, μη θέλων να υποβληθή εις κόπους, την κρατεί δι’ εαυτόν και εισέρχεται μόνος εις την Νιρβάναν. Ο δεύτερος είνε ο μέλλων Βούδδας· τοιούτος ήτο ο Βούδδας μέχρι της ηλικίας των 36 ετών. Ο τρίτος ευρίσκει την λύτρωσιν και κηρύσσει ταύτην εις τον κόσμον. «Είνε ο εντελώς εξυπνημένος, ο τέλειος, ο εξαίσιος, ο βοσκός εις τας αγέλας των ανθρώπων και των θεών». Είνε ο εντελώς εξυπνημένος, ο τέλειος, ο εξαίσιος, ο βοσκός εις τας αγέλας των ανθρώπων και των θεών»· Εκατομμύρια ατομικοί Βούδδαι δεν ισοφαρίζουσι προς ένα καθολικόν Βούδδαν. Ο Βούδδας δεν είνε θείον ον, ούτε αντιπρόσωπος μυστικής αοράτου δυνάμεως. Είνε άνθρωπος απλούς, όστις όμως κατώρθωσε, με τον ατομικόν του αγώνα, να εύρη την λύτρωσιν. Αυτός δεν λυτρώνει τους ανθρώπους, αλλά απλώς δεικνύει εις αυτούς τον δρόμον, τον οποίον ο ίδιος εύρε και ελυτρώθη· όσοι δύνανται, με τον ίδιον αγώνα, σώζονται. Καθολικός Βούδδας εμφανίζεται κατά τας μεγάλας περιόδους της Γης· δύνανται όμως να υπάρξωσι «κεναί της Γης περίοδοι», άνευ δηλ. Βούδδα. Η ημετέρα περίοδος είνε «ηυλογημένη», ως περιλαμβάνουσα πέντε Βούδδας· Ο Γαουτάμας Βούδδας είνε ο τέταρτος· ο πέμπτος, ο Μαιτρέγια, ο Βούδδας της αγάπης, δεν ενεφανίσθη ακόμη. Οι Βουδδισταί τον αναμένουσι, όπως οι Ιουδαίοι τον Μεσσίαν, να εμφανισθή μετά 3000 έτη, οπότε θ’ αρχίση νέα περίοδος της Γης· τώρα ο Μαιτρέγια ζη, ζώον ή άνθρωπος, ως Βοδισάτβα.

Β΄. Εκκλησία. Ο Βούδδας ίδρυσε το μοναχικόν τάγμα, όπερ απετέλεσε την πρώτην βουδδικήν κοινότητα, από μαθητάς, ους διέσπειρεν εις τας Ινδίας ίνα κηρύξωσι την λύτρωσιν. Οι μοναχοί ούτοι ωνομάζοντο Βικκού (επαίται), έφερον κίτρινον ράσον, το χρώμα της γής, εκράτουν δίσκον· επαιτείας και περιήρχοντο τας πόλεις και τα χωρία κηρύσσοντες. Ο Βούδδας μετά μεγάλας δυσκολίας εδέχθη γυναίκας εις την μοναχικήν τάξιν (Βικκουνί): «Η διδασκαλία μου, είπε, επρόκειτο να ζήση χίλια έτη τώρα όποτε δέχομαι γυναίκας, ως μοναχάς, θα ζήση μόνον πεντακόσια έτη». Μετά τον θάνατον του Διδασκάλου οι πιστοί διεσπάσθησαν εις ποικίλας αιρέσεις· κατέστη ανάγκη, ολίγους μήνας μετά τον θάνατον του Βούδδα, να συνέλθη οικουμενική βουδδική σύνοδος, ίνα καθορίση τα δόγματα της ορθοδοξίας. Εξελέγησαν πεντακόσιοι, οι αγιώτεροι οπαδοί του Βούδδα και συνεδρίαζον, επί επτά μήνας, εις την πόλιν Ραγιαγάχα. Βραδύτερον συνήλθεν η δευτέρα οικουμενική σύνοδος εις Βαισάλι. Ο Βούδδας δεν είχεν αφήσει γραπτόν τι και έπρεπε να συλλεχθώσι, μετά πάσης δυνατής ακριβείας, οι λόγοι του Διδασκάλου και να διαγραφώσι τα όρια της ορθοδόξου πίστεως· Εις τας συνόδους ταύτας καθορίζονται οι όροι της αποδοχής μοναχών και ο τρόπος της ζωής των: η τροφή των πρέπει να προέρχεται από επαιτείαν, τα ενδύματά των να είνε συρραφή ρακών, η δε κατοικία των η ρίζα των δένδρων. Απόλυτος αγνεία, πενία και ταπεινοφροσύνη· ούτε μύρμηκα επιτρέπεται να φονεύσωσι. Δις του μηνός, κατά την νέαν σελήνην και κατά την πανσέληνον, οι μοναχοί εκάστης περιφερείας, συναθροίζονται, νηστεύουσι και εξομολογούνται δημοσία τας αμαρτίας των. Προσευχή εις τον αρχέγονον Βουδδισμόν δεν υπήρχε. Προς ποίον να προσεύχωνται; Θεός δεν υπάρχει, ο Βούδδας ήτο άνθρωπος, όστις εισήλθεν ήδη εις την Νιρβάναν και ούτε ήκουεν, ούτε ηδύνατο να βοηθήση. Η καρδία εκάστου αποφασίζει περί της σωτηρίας ή απωλείας. Ουδεμία λειτουργική τελετή, ούτε θυσία, ουδέν μυστήριον, ουδείς ιερεύς.


Τοιούτος υπήρξεν αρχικώς ο Βουδδισμός. Χάρις εις τον μέγαν κατακτητήν, τον βασιλέα Ασόκα (β΄ αιών π.Χ), τον Μέγαν Κωνσταντίνον του Βουδδισμού, η θρησκεία του Βούδδα μετεδόθη ταχύτατα εις τας Ινδίας και έπειτα επεξετάθη και εις ξένας χώρας. Σήμερον ο Βουδδισμός εξέλιπεν εν Ινδίαις, αλλά κυριαρχεί εις Κίναν, Θιβέτ, Ινδοκίναν, Ιαπωνίαν και εις την Κεϋλάνην. Αλλ’ η αρχική απλότης εξηφανίσθη. Μεγαλοπρεπείς βουδδικοί ναοί ηγέρθησαν, άπειρα αγάλματα, μέγας πλούτος και προσφοραί διεδέχθησαν την αρχικήν απλότητα. Ο Βουδδισμός έλαβε δύο μεγάλας κατευθύνσεις: «Χιναγιάνα», εξετάζουσαν μόνον το γράμμα του βουδδικού νόμου· (κέντρον Κεϋλάνη). «Μαχαγιάνα», εξετάζουσαν το πνεύμα και προσπαθούσαν να ανεύρη συμβολικήν σημασίαν και εις τα πλέον ασήμαντα (κέντρον Θιβέτ). Εις τον βόρειον τούτον Βουδδισμόν υπεισήλθον άπειροι θεοί και προσευχαί και ο Βούδδας, ο αρνητής των θεών, εθεοποιήθη.

 
 
 

top
© Translatum.gr 2001-2016. All rights Reserved
Facebook