English - Greek Translation Services, Greek Dictionaries, Machine Translation
Translatum - The  Greek Translation Vortal
Translatum.gr - Greek Translation
Greek Translation Services
 Ask a terminology question in the forum!
Sitemap | News | Tell a friend | RSS
Translatum Greek Translation Forum
Our page on facebookFollow us on twitterRSS feed


Greek translation Greek dictionariesΣπύρος Μπογδάνος (Παξινός Συγγραφέας CV)
   Παροιμίες Παξών (αποσπάσματα)

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΠΟΥ ΛΕΓΟΝΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΠΑΞΟΥΣ

Παξοί - το Μαγικό Νησί του Ιονίου


H παρούσα εργασία αποτελεί δουλειά χρόνων. Το πρώτο ξεκίνημα έγινε πριν τριάντα χρόνια. Χωρίς καμία βιάση, αλλά με καθημερινή εγρήγορση στις συνομιλίες μου με τους ντόπιους και ιδιαίτερα τους γεροντότερους, σημείωνα κάθε τι καινούργιο που άκουγα και έτσι συγκεντρώθηκε ο παρακάτω αριθμός παροιμιών. Οι παροιμίες που κατέγραψα είναι τριών κατηγοριών. Αυτές που γεννήθηκαν από τη θυμοσοφία του Παξινού λαού, αυτές που προσαρμόστηκαν στο Παξινό γλωσσικό ιδίωμα και αυτές που λέγονται στους Παξούς αλλά και στην ευρύτερη περιοχή των Επτανήσων κι όχι μόνο.

Αξίζει να αναφερθεί η βοήθεια της Κας Ξανθούλας Μητσιάλη (Μάρκου Παπανικόλα), η οποία μου έδωσε αρκετές, από τις οποίες όσες μου ήταν άγνωστες τις πρόσθεσα στην εργασία μου με τις παροιμίες του νησιού και αναφέρω τα αρχικά του ονόματός της Ξ. Μ στο τέλος κάθε μιας από αυτές. Με το Γιάννη Δόικα ενημερώναμε ο ένας τον άλλο για κάθε καινούργια που μαθαίναμε, έτσι ώστε να υπάρχει διπλή καταγραφή για λόγους ασφαλείας. Φυσικά ευχαριστώ τον κάθε Παξινό που τις διέσωσε και τις χρησιμοποιεί για να φτάσουν στις μέρες μας και να καταγραφούν. Οπωσδήποτε θα υπάρχουν κι άλλες ακατάγραφες, που θα ελπίζω να συμπληρωθούν στο μέλλον από μένα ή κάποιον άλλο ερευνητή.

Α

Αβούλευτο είναι να γενεί χοίρου μαλλί μετάξι, των απανθρώπων τα παιδιά νάχουν τιμή και τάξη. (Ξανθούλα Μητσιάλη)
Άβρακος βρακί δεν είχε, τόβαλε και χέστηκε.
Αγάλι αγάλι γίνεται η αγουρίδα μέλι.
Αγάλι αγάλι φύτευε ο γεωργός αμπέλι κι αγάλι αγάλι γίνηκε η αγουρίδα μέλι.
Αγάπαγε το φίλο σου με το ελάττωμά του.
Άγιας Άννης να λογιέσαι και να μη δοξολογιέσαι.
Αγιούτο στην αδυναμιά.
Αγοράζει μα δεν πουλεί.
Άγουρος προξενητής για λόγου του κοιτάει.
Άδειο σακί ορθό δεν κάθεται.
Αδέρφια ενωμένα, σπίτια ευτυχισμένα. Ξ.Μ
Άδης στον άδη και βρωμάει και τυρίλιας.
Άδουλος δουλειά δεν είχε το σκοινί λύνει και δένει.
Άιρα και κάιρα και κόκκινη μηλιά.
Ακόμα δεν τον είδανε και Γιάννη τονε κράξανε.
Ακούμπησε αλλά δεν έπιασε.
Αλέθει ο μύλος ό,τι κι αν του ρίξεις.
Αλήθεια χωρίς ψέματα φαΐ χωρίς αλάτι.
Άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα αλλιώς.
Αλί από κείνονε που δεν έχει νύχια να ξυστεί.
Αλί από κείνονε που δεν έχει ποιος να του φυσήξει το μάτι.
Αλί από κείνονε που λείπει από το γάμο του.
Αλί από κείνονε που τονε κλείνει η γης.
Αλιά που να μην τόχει η κούτρα του να κατεβάζει ψείρες.
Αλίμονο του που δεν έχει και θεό δεν έχει.
Άλλα τα μάτια του λαγού κι άλλα τση κουκουβάγιας.
Άλλη δεν έκαμε παιδί, μόνο η Μαριώ το Γιάννη.
Άλλοι έχουνε τ΄ όνομα κι άλλοι έχουνε τη χάρη.
Άλλοι να σε παινεύουνε κι εσύ να καμαρώνεις.
Άλλοι Πάσχα κι άλλοι χάσκα.
Άλλοι περνώντας κι άλλοι καρτερώντας.
Άλλοι τάφαγαν τα σύκα κι άλλοι τα πληρώνουνε.
Άλλο λάγιο κι άλλο τράγιο.
Άλλο ο χήρος γείτονας κι άλλο ο γείτονας γουρούνι.
Άλλος γαμεί κι άλλος πλερώνει.
Άλλος έχασκε κι άλλος μετελάβαινε.
Άλλος σ΄ έχεσε κι εγώ θα σε σφογγίσω;
Άλλος σκάφτει και κλαδεύει κι άλλος πίνει και μεθάει.
Αλλού με ξύνεις δέσποτα κι αλλού έχω τον πόνο.
Αλλού παπάς κι αλλού τα ράσα του.
Αλλού τα κακαρίσματα κι αλλού γεννάν οι κότες.
Αλλού τ΄ όνειρο κι αλλού το θάμα.
Αλλού φωτίζει ο Θεός κι αλλού σκοτίζει.
Αλλού χτυπάει το νερό κι αλλού ο μύλος τρέχει.
Άλφα Κάπα αντιδαύλι.
Άμα βλέπεις τη μάνα κλαις το παιδί.
Άμα δεν κλάψει το παιδί δεν το βυζαίνει η μάνα.
Ανάμεσα στο νύχι και στο κρέας τίποτα δε χωράει.
Αναπέτα πεταλούμ, αλά πέρδικα καλούμ.
Ανάποδα αν τα βρίσκεις φασκέλωσέ τα κι άστα.
Ανάρια-ανάρια το φιλί νάχει και νοστιμάδα.
Αν βρέξει ο Απρίλης δυο νερά κι ο Μάης άλλο ένα, χαρά σε κείνο το γεωργό πόχει στη γη σπαρμένα.
Αν δε βρεις τ΄αυγό μου, φάε το σκατό μου. (αχινός)
Αν δε μοιάζανε δε θα συμπεθεριάζανε.
Αν δεν ήταν οι βρωμιές δεν θα πουλούσαν το σαπούνι.
Αν δεν ιδρώσει το μέτωπό σου δεν κερδίζεις τη ζωή.
Αν δεν κουνήσει η σκύλα την ουρά δεν την σιμώνει ο σκύλος.
Αν είμαι κλέφτης ρώτα τον αδελφό μου τον ψεύτη.
Αν είσαι και παπάς με την αράδα σου θα πας.
Ανεμομαζώματα διαολοσκορπίσματα.
Αν έχεις τύχη διάβαινε και ριζικό περπάτει.
Αν ήταν η δουλειά καλό θα δούλευε κι ο δεσπότης.
Αν ήτανε η ζήλια ψώρα θα γιόμιζε όλη η χώρα.
Άνθρωπος αγράμματος ξύλο απελέκητο.
Ανοικοκύρευτος γαμπρός πάει στους πέντε ανέμους.
Αν σε δω και παπά το χέρι θα σου φιλήσω.
Αν στα 20 δε μάθεις, στα 30 δεν κάμεις, στα 40 δε λάβεις, ούτε είχες, ούτε έχεις, ούτε θάχεις.
Αν τα χάσει ο μήνας δεν τα χάνει ο χρόνος.
Αν τινάξει ο μυλωνάς τα ρούχα του κάνει πίτα και κουλούρια.
Ανύπαντρος προξενητής για λόγου του γυρεύει.
Ανύπαντρος σαν παντρευτεί δεν πρέπει να χορεύει, μόνο σακί στον ώμο του κριθάρι να μαζεύει.
Απλώναμε στον ίδιο ήλιο.
Από βροντή, απ΄ αστραπή κι από μεγάλο χιόνι
κι από το Μουρικάτικο Θεός να σε γλιτώνει.
Από γρουνίσιο ασκί δε βγάζεις τίποτα.
Από Δήμαρχος κλητήρας.
Από κακού σου θέλει κι από κακή μεριά σε μελετάει.
Απόκριες στο σπίτι σου και Λαμπριά όπου λάχει.
Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνα.
Από Μαρτιού ποκάμισο κι απ΄ Αύγουστο σεγκούνι.
Από μικρό και μεθυστή μαθαίνεις την αλήθεια.
Από μυλωνάς μας έγινε δεσπότης.
Από ξένο κλείσμα μπορεί και του παπά.
Από όξω μπέλλα-μπέλλα κι από μέσα κατσιβέλα.
Από όσα βλέπεις τα μισά και απ΄ όσα ακούς τίποτα.
Από πάνω μου τρώει.
Από πίτα που δεν τρως τι σε μέλλει κι αν καεί.
Από πού ναι το πανάκι: απ΄ το ίδιο μαγαζάκι.
Από πρωί εις τη δουλειά κι από νωρίς στο σπίτι.
Απορία ψάλτου βηξ.
Από σιγανό ποτάμι να φυλάγεσαι.
Από τα μετρημένα τρώει ο λύκος.
Από την αγάπη που σού χω λησμόνησα και τ΄ όνομά σου.
Από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα.
Από τη Σκύλα στη Χάρυβδη.
Από τη στια στα κάρβουνα και σάλτα μες στ΄ αθράκι.
Από τη στια στα κάρβουνα στη μαύρη λαμπατίνα
Από φτωχό μη δανειστείς, τι κάθεται και κλαίει.
Απρίλης-γκρίλης.
Απ΄ τ΄ αγκάθι βγαίνει ρόδο κι απ΄ το ρόδο βγαίνει αγκάθι.
Απ΄ το κεφάλι βρωμάει το ψάρι.
Απ΄ το σπίτι κι η τιμή, απ΄ το σπίτι κι η πομπή.
Απ΄ τον Άννα στον Καϊάφα.
Αργομοίρα καλομοίρα, πες κακό λέει για γριά.
Αρνί που δε βιλιάζει γάλα δεν του δίνουν.
Άρτσι μπούρτζι και λουλάς.
Άρτσι πέλαο μ΄ έριξε.
Ας μπαίνει ο κόσμος κι ας λέει ο κόσμος.
Άσπρος γεννιέται ο κόρακας και μαύρος κατανταίνει.
Άσχημέ μου στρώσε τάβλα, όμορφέ μου τι θα φάμε.
Αυτός κοιμάται κι η τύχη του δουλεύει.
Αυτός με την τρελάρα του γιομώζει την κοιλάρα του.
Αυτού που είσαι ήμουνα κι εδώ που είμαι θάρθεις.
Αφήνω γεια τση φτώχειας.
Αφού έκαμες την εκκλησιά κάμε και τ΄ άγιο βήμα.

Β

Βαθιά βροντή, κοντή βροχή.
Βάλανε το λύκο να φυλάει τα πρόβατα.
Βάλανε τον τρελό να βγάλει το φίδι από την τρύπα.
Βάλε ελιά για τα παιδιά σου και μηλιά για την κοιλιά σου. Ξ Μ.
Βάρα γροθιά του μαχαιριού να δεις ποιος θα πονέσει.
Βαρβαρίτσι, Νικολίτσι, Σάββα τι ήθελες στη μέση.
Βαριά ειν΄ η καλογερική αντάμα με την ψαλτική.
Βασιλικός κι αν μαραθεί τη μυρωδιά την έχει.
Βαστάτε Τούρκοι το λαγό να κατουρήσει ο σκύλος.
Βγάλε με από τον άχτο να σε βγάλω από τον πάχτο.
Βγάνει και το πουκάμισο τ΄ Αγίου.
Βγάνει κι από τη μύγα ξύγκι.
Βγήκε η πομπή τσι στράτες , κοροϊδεύει τσου διαβάτες.
Βλέπε μάνα πάρε κόρη.
Βλέπεις το δένδρο, χάνεις το δάσος.
Βόηθα με να σε βοηθώ ν΄ ανεβούμε στο βουνό.
Βόηθα με φτωχέ μη γίνω σαν και σένα.
Βοηθείστε οι στραβοί τον ανοιχτομάτη.
Βουνό με βουνό δε σμίγει.
Βράζουνε όλοι στο ίδιο καζάνι.
Βρέξει χιονίσει η πινιάτα θα γιομίσει.
Βρέξει κώλο φάει μπαρμπούνι.
Βρήκε ο γύφτος τη γενιά του κι αναστέναξε η καρδιά του.
Βρήκες αλλού κι αγάπησες κι εμάς μας απαράτησες.
Βάνει την πορδή του δύναμη.


Γ

Γάιδαρος κλάνει.
Γάμος εις τα γέρατα ή σταυρός ή κέρατα. Ξ.Μ
Γαμπρό και νύφη έχασα τα δυο παιδιά μου τάχω.
Γάτος γαμεί και γάτος σκούζει.
Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μη γυρεύεις.
Γεννάει κι ο κόκοράς του.
Γεννήθηκε μέρα Λαμπριά.
Γέρος γάτος τρυφερό ποντίκι.
Γιάννης πίνει, Γιάννης κερνάει.
Για το γαμπρό γεννάει κι ο κόκορας, για το γιο η κότα.
Για το καρφί χάνεται το πέταλο, για το πέταλο το άλογο. Ξ.Μ
Γίναν οι γλάστρες θυμιατά και τα σκατά λιβάνι.
Γινήκαμε μαλλιά κουβάρια.
Γίνηκε ανάστα ο Κύριος.
Γιο πουτάνας να πάρεις, κόρη πουτάνας να μην πάρεις.
Γλέντα τον όμορφο καιρό γιατί ο άσκημος δε λείπει. Ξ.Μ
Γλυκάθηκε η γριά στα σύκα.
Γλυκός ο ύπνος την αυγή, ζόρκος ο κώλος τη Λαμπρή.
Γλύφοντας και σέρνοντας και με τα κέρατά του πάει ο σαλίγκαρος ταψήλου.
Γλώσσα έχει και μιλιά δεν έχει.
Γράφτα και κλάφτα.
Γριά κι αν κοπελεύεσαι ο ανήφορος το δείχνει.
Γριάς το μεσοχείμωνο αγγούρι της θυμήθη.
Γυαλί που ράισε πάντα ραϊσμένο θάναι.
Γυναίκα και χειμωνικό η τύχη τα διαλέγει.
Γυναίκα, ντουφέκι, φακός, ομπρέλα δε δανείζονται.
Γυναίκα χωρίς άντρα, πλοίο χωρίς τιμόνι.
Γυναίκες μαλώνουν, αλήθειες αποκαλύπτονται. Ξ.Μ
Γύρω-γύρω νάρχεται και μέσα να μη μπαίνει.
Γυρεύει να πιάκει το λόγγο με το ράμμα.
Γύφτος παπάς δε γίνεται κι αν γίνει δε βλογάει.


Δ

Δανείζει αλλά δε χαρίζει.
Δάνειζε τ΄ άλογό σου και θα σου φέρουν το πετσί του. Ξ.Μ.
Δανεικά ξυόνται οι γαϊδάροι.
Δάσκαλε που δίδασκες και λόγο δεν εκράτης.
Δε γένετ΄ο γαμπρός υιός κι η νύφη θυγατέρα.
Δε γνωρίζει το σκυλί τον αφέντη του.
Δε δίνει τ΄ αγγέλου του νερό.
Δε ζει το ψάρι στη στεριά.
Δείξε μου τη συντροφιά σου να σου πω την αρχοντιά σου. Ξ.Μ
Δέκα μέτρα, μία κόβε.
Δε με νοιάζει που πεθαίνω, παρά που όσο ζω μαθαίνω.
Δε μιλούνε για σχοινί στο σπίτι του φουρκισμένου.
Δεν αγοράζουνε γρούνι στο σακί.
Δεν ακούει Θεού βροντή (ή ροπή).
Δεν είδα από τα μάτια θα δω από τα φρύδια;
Δεν είμαι φαγάς, είμαι παραπονιάρης.
Δεν είναι Γιάννης είναι Γιαννάκης.
Δεν έχουμε ψωμί να φάμε, ραπανάκια για την όρεξη (θέλουμε).
Δεν ήθελα τα νιάτα του για τα γεράματά μου.
Δεν κάνουνε όλοι οι μπουμπούλοι μέλι.
Δεν κόβει ούτε Οβραίου μύτη.
Δεν κρύβεται πίσω από το δάχτυλό του.
Δε χαλάει ο διάολος τη φωλιά του.
Δε χαρίζει κάστανα.
Δε χέζει να μην ξενηστικώσει.
Διαταγή βασιλική και τα σκυλιά δεμένα.
Διψάει η αυλή του για νερό κι αυτός αλλού ποτίζει.
Δόξα νάχεις τρυγητή μου πού ΄δα τρίχα στο μουνί μου.
Δουλειά δεν είχε ο διάολος κι αύτωνε τα παιδιά του.
Δουλειά δεν είχε το μουνί και μάθαινε τσαγκάρης.
Δουλειά τση δουλειάς.
Δούλεψε να φας και κλέψε νάχεις.
Δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένο αχυρώνα.
Δυο ποδάρια δε μπαίνουνε σ΄ ένα παπούτσι.
Δυο χειμωνικά σε μια αμασχάλη δε χωράνε.
Δύσκολο να γενεί του χοίρου η τρίχα μετάξι.
Δώδεκα Απόστολοι, ο καθένας τον πόνο του.
Δώρο άδωρο.
Δώρο αν είναι και μικρό μεγάλη χάρη έχει.

 
 
 

top
© Translatum.gr 2001-2016. All rights Reserved
Facebook