English - Greek Translation Services, Greek Dictionaries, Machine Translation
Translatum - The  Greek Translation Vortal
Translatum.gr - Greek Translation
Greek Translation Services
 Ask a terminology question in the forum!
Sitemap | News | Tell a friend | RSS
Translatum Greek Translation Forum
Our page on facebookFollow us on twitterRSS feed


 Ιωάννης Δόικας  
 Παξινά Ιστορικά Μελετήματα - 15

Χριστουγεννιάτικα ήθη και έθιμα (Ηχώ των Παξών αρ. 202/1990)

Στη ζωή των ανθρώπων του μικρού νησιού των Παξών, τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά και τα Φώτα, είναι οι πιο σημαντικές γιορτές του χρόνου.

Μια δυο βδομάδες πρώτα, οι νοικοκυρές ετοιμάζουν το σπιτικό τους όσο μπορούν καλύτερα για να δεχθούν τις μέρες αυτές.


Το ασβέστωμα των εξωτερικών χώρων και το στόλισμα του χριστουγεννιάτικου δένδρου είναι σχεδόν γενικό. Ακόμη την παραμονή ετοιμάζεται η γαλοπούλα ή κότα για να στολίσει το χριστουγεννιάτικο γεύμα.

Οι άνδρες παλαιότερα μετά τη λειτουργία έκαναν επισκέψεις σε συγγενικές ή γειτονικές οικογένειες για να πουν τα χρόνια πολλά και να τραταριστούν ντόπιο ρακί ή μαστίχα συνοδευμένο με ξερά σύκα και κουραμπιέ σπιτίσιο, φτιαγμένο με λάδι ελιάς και ψημένο στο φούρνο του σπιτιού. Το βράδυ οι νοικοκυρές έφτιαχναν ξεροτήγανα και τηγανίτες.

Τα Χριστούγεννα, ήταν και παραμένει, ίσως για λίγο ακόμη, οικογενειακή γιορτή. Η παξινή οικογένεια, παλαιότερα είχε μεγάλη συνοχή, με επικεφαλή τον πάτερ φαμίλια. Που και που στα παλαιά συμβόλαια συναντάμε πράξη του πατέρα για απελευθέρωση του γιου από την πατρική κηδεμονία.

Προπολεμικά που να βρεθούν παιγνίδια για τα παιδιά, καμιά αυτοσχέδια κουστούνα (κούκλα) και ήταν ευτυχισμένα αν είχαν κάτι καινούριο να φορέσουν χριστουγενιάτικα. Αν όμως δεν είχαν παιχνίδια, ήταν το σακκούλι του ’η Βασίλη γεμάτο από ελπίδες.

Την Πρωτοχρονιά ξυπνούσαν αμπονόρα (πρωί), φορούσαν τα καλύτερά τους ρούχα και ανέβαιναν στη ράχη του πιο κοντινού λόφου να προϋπαντήσουν τον ήλιο που θα 'βγαινε από τα απέναντι χιονισμένα ηπειρωτικά βουνά, ρίχνοντας τις πρώτες αχτίνες του στην αγαπημένη τους θάλασσα. Αυτή ήταν η ώρα του μυστηρίου, ο μεγάλος, φωτεινός, λαμπρός ήλιος φώτιζε την πρώτη μέρα του καινούριου χρόνου. Και τότε εύχονταν να είναι στο νέο χρόνο και στη ζωή τους, γεροί σαν τα βουνά και πλούσιοι σαν τη θάλασσα. Έτσι ευτυχισμένα ροβολούσαν στο σπίτι γεμάτα ελπίδα για το μέλλον. Σε λίγο θα κάνουν επισκέψεις στα συγγενικά σπίτια για να εισπράξουν την πρωτοχρονιάτικη στρίνα (μπουναμά). Όποιο παιδί πρωτοπατούσε στο σπίτι, έφερνε γούρι κι έπαιρνε μεγαλύτερη στρίνα.

Τις μέρες αυτές δεν έλειπαν και τα τυχερά παιγνίδια, από μικρούς και μεγάλους. Τα παιδιά είχαν μερικές δραχμές λέγοντας τα Χριστούγεννα, τον ’η Βασίλη και τα Φώτα, και ρίχνονταν στο παιχνίδι να κερδίσουν καμιά δραχμή. Δύσκολα χρόνια τότε. Σήμερα τα ανοίγματα στα παιχνίδια είναι μεγάλα και πολλές φορές παίζονται σημαντικά ποσά.

Αρχημηνιά και αρχηχρονιά και αρχή καλός μας χρόνος. Πόσο καλός άραγε θα είναι ο καινούριος χρόνος για τους Παξινούς και για όλο τον κόσμο;

Και πλησιάζει η γιορτή των Φώτων, η γιορτή του αγιασμού των υδάτων. Τα παιδιά όπως και στις προηγούμενες γιορτές, ξεχύνονται από την παραμονή το πρωί στους στενούς γραφικούς δρομίσκους των Παξών και λένε τα Φώτα: Ήλθανε τα Φώτα και ο φωτισμός η γιορτή η μεγάλη και ο αγιασμός.

Η εκκλησία λαμπροστολισμένη, τα κυπαρίσσια φθάνουν την ουρανία μεγαλόπρεπα, στολίζουν τη δεξαμενή που γεμάτη νερό θ' αγιάσει σε λίγο ο παπάς. Η στιγμή είναι συγκινητική. Το νερό, απαραίτητο στοιχείο της ζωής και του πολιτισμού αγιάζεται. (Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε...) και οι πιστοί τρέχουν να γεμίσουν τα μικρά δοχεία τους αγίασμα, να πιουν, να το ρίξουν στο σπίτι για την υγεία του σπιτιού, στα ζώα τους, να είναι γερά και να καλογεννήσουν, στα ελαιοκτήματά τους, να γεμίσουν οι ελιές καρπό, στις στέρνες, να είναι το νερό καθαρό, παντού.

Εμείς οι πιο μεγάλοι, πραγματικά συγκινημένοι θα θέλαμε να κάνουμε μια ευχή για τη νέα γενιά που 'ρχεται: Να κρατήσουν τις απλές αυτές χαρές και συγκινήσεις, που δίνουν τα μικρά πράγματα στη ζωή των ανθρώπων. Την καλομαγειρεμένη γαλοπούλα, το κόψιμο της βασιλόπιτας με το ασημένιο φλουρί, τα κάλαντα και το αληθινά μεγάλο μυστήριο, τον αγιασμό των υδάτων. Όλα αυτά όταν τα ζεις στο μικρό πανέμορφο θαλασσοδαρμένο νησί των Παξών, αποκτούν μια ξεχωριστή χάρη και ομορφιά.

Σας ευχόμεθα να είστε γεροί σαν τα βουνά και πλούσιοι σαν τη θάλασσα. Χριστούγεννα 1989.

top
© Translatum.gr 2001-2016. All rights Reserved
Facebook