English - Greek Translation Services, Greek Dictionaries, Machine Translation
Translatum - The  Greek Translation Vortal
Translatum.gr - Greek Translation
Greek Translation Services
 Ask a terminology question in the forum!
Sitemap | News | Tell a friend | RSS
Translatum Greek Translation Forum
Our page on facebookFollow us on twitterRSS feed


 Ιωάννης Δόικας  
 Παξινά Ιστορικά Μελετήματα - 20

Σημειώσεις - Ενθυμήματα - Ξόρκια. (Από παλαιά συμβόλαια και ληξιαρχικά βιβλία Παξών)

Πολλές φορές συναντάμε σε παλαιά βιβλία, διάφορες σημειώσεις, που αναφέρονται σε ιστορικά γεγονότα, γιατρικές συνταγές, καιρικά φαινόμενα ή ακόμα και σε κοινωνικά γεγονότα. Είναι δε καμιά φορά τόσο ενδιαφέρουσες και ακριβείς οι πληροφορίες που ανατρέπουν γεγονότα που πιστεύαμε μέχρι σήμερα.

Μια δυο βδομάδες πρώτα, οι νοικοκυρές ετοιμάζουν το σπιτικό τους όσο μπορούν καλύτερα για να δεχθούν τις μέρες αυτές.


Και πρώτα από το ληξιαρχικό βιβλίο του Αγίου Παντελεήμωνος, στα Μαστοράτικα Παξών, έτους 1761 - 1811, αριθ. 7, καταγράφουμε τα παρακάτω ενθυμήματα:

1) 1782 Ιουλίου 8, εγίνηκε παπάς ο Σπύρος Μάστορας.

2) Ηατροσοφικόν το οπίον έχη ερμηνίαις ιατρικές κε θεραπίες του ιποκράτους κε δόξαν θεού αμήν. Περί φιδιού κε σκορπιού. Ω φράξος ίγουν ο μελίας, όταν φάγι τον άνθροπον το φίδι ή σκορπίος αν τον ποτίση φαρμάκη τζάκησε τα φίλα του φράξου κε εύγαλε το ζουμί του κε πότιζε αυτόν κε γιένι. Ότι δεν θέλης να δοκιμάσης έπαρε τον φράξον κε άναψε φοτίαν ις μίαν μεριάν κε βάλε τον φράξον ις ένα μέρος κε στιν μέσην βάλε το φήδι κε κάλιον πάγι στιν φοτίαν παρά ις τον φρανξον.

3) Περί διατί γίνοντε πεδία αρσενικά κι άλα θηλικά. Όταν η γινέκα δεχτί τον σπώρον του ανδρώς ης το δεξιόν μέρος γίνετε αρσενικόν κε όταν ήνε ης το ζερβόν μέρος γίνετε θηλικόν. Διατί η μήτρα η αρσενική ήνε ης το δεξιόν μέρος.
4) Περί γινεκός οπού δεν κάνι πεδία. Η ετία οπού δεν κάνι πεδία ήνε αυτή. Ότι η μήτρες οπού δέχονται τόν σπώρον του ανδρός δια να εγκαστροθή ήνε σφαλησμένη κε διά τούτο όταν σμήξη μετά του ανδρός δεν σε βένη μέσα η ρεύσης ης την φήσην της γινέκας. Έστοντας κε να ήνε σφαλησμένη η μήτρες δεν καντρόναιτε.

5) Περί πος ομιάζουν τα πεδιά, άλα του πατρός κε άλα της μητρός. Ήξευρε οτη όταν σμήξη άνδρας μετά της γινεκός η γινέκα χήνη έμα κε ο άνδρας ρήχνη σπώρον κε όταν ρίξη ο άνδρας περισότερον ομοιάζουν τα πεδιά του πατρός κε ης το γένος του. Η δε γινέκα περισότερον έμα χήση ομηάζουν της μητρός κε ης το γένος της

6) Ώπιον πιένι το μάτη (Αβασκανία). Όθε κήνισε η αβασκοσήνη κε η αχαμνοσήνη να πάντισε όρος σε βουνό κε σε χαμολαγκάδια οπού εκή πετινός δεν λαλί κότα δεν κακαριέτε πρόβατον δεν βηλιάζυ βόϊδι δε μουγκρίζυ σκήλος δεν βαβίζυ γρούνι δεν γρούζυ εκή πεδίου κουλούρι δεν γίνετε. Φεύγα αβασκοσίνη κι αχαμνοσήνη από την καρδίαν κε από το κεφάλη κε από όλα τα μέλη του δούλου του θεού (τάδε) ότι ήνε βαπτισμένος κε μιρομένος κε τρετριχαμετριμένος του θεού παραδομένος δεν μπορί να τα πομήνη μηδέ μέρα μηδέ όρα μηδέ κάρτο από την όρα, ση χριστέ βασηλέβιης ης τους εώνας αμήν.

Εδώ τελειώνουν τα ενθυμήματα του βιβλίου αυτού. Για να δούμε όμως την εξέλιξη της αβασκανίας, γράφω μια σύγχρονη, που την άκουσα από την κ. Ελένη Οδ. Βελλιανήτη 90 χρονών και μια που λέγεται σήμερα στο χωριό Κ. Γαρούνα της Κέρκυρας:

α) Η κυρά η Παναγία κάθισε στο θρόνο της και έκραξε τους Αγίους Αναργύρους, θαυματουργούς και ελεήμονες, πρώτοι γιατροί του κόσμου. Για πάρτε το αβάσκαμα του (τάδε), το πάσα κακό από τον άνθρωπο, από την καρδιά, από τα σωθικά του, από τις 82 φλέβες του κορμιού του. Μαύρη αγελαδίτσα γέννησε στον κάμπο την κατέβασε να την περιβοσκήση, εκεί εβρέθει ο Ιησούς Χριστός και πήρε το αβάσκαμα και τόριξε στα βουνά. Εκεί κόκορας δε λαλεί, κότα δεν κακαριέται, εκεί να μείνει, εκεί να χαθεί και το κακό από τον άνθρωπο να διασκορπιστεί. Δυό το φέραν τρείς το πήραν, Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα.

β) Εν αρχή ην ο λόγος και ο λόγος ην προς τον Θεόν. Πρώτο χέρι καλοχέρι του Παντοκρατόρου χέρι. Άγιοι Ανάργυροι πρώτοι γιατροί του κόσμου γιατρέψτε τον δούλο του Θεού (τάδε) ή από έργο ή από μάτι ή από κακή ώρα. Βγάλτο Θεέ μου το κακό από την καρδιά του, από τα σωθικά του, από τις σαράντα δύο φλέβες του κορμιού του, και ρίξτο στ' άγρια βουνά και στ' άγρια λαγκάδια. Εκεί να φάει, εκεί να πιει, εκεί να ρίξει το θυμό του. Δύο αβασκένουν και τρείς ξεβασκένουν, Πατήρ Υιός και Άγιο Πνεύμα. Την τελευταία πρόταση την λένε τρεις φορές κάνοντας το σημείο του σταυρού, στο πρόσωπο του αβασκαμένου φυσώντας τον τρεις φορές. Μετά βάζουν στα κάρβουνα το αβασκανόχορτο ή το βάγιο, το λένε και στηλοχόρτι, το βουτάνε σε ένα ποτήρι νερό και αφού βρέξουν τα δάχτυλά τους στο νερό, κάνουν στον άρρωστο το σημείο του σταυρού, στο πρόσωπο, στα χέρια και στα πόδια του αρρώστου. Τέλος δίνουν να πιει λίγο νερό. Το κουταλάκι που ανακατέψανε το περιεχόμενο το ρίχνουν πίσω από το κεφάλι του αρρώστου. Εάν πέσει ανάποδα ο άρρωστος είναι αβασκαμένος από άντρα, εάν πέσει από το κοίλο μέρος είναι αβασκαμένος από γυναίκα.

7) Από το τρίτο βιβλίο του συμ/φου Παξών Νικολού Αντιόχου 1675, στο μέσο φύλλο του εξωφύλλου, γιατροσόφι. Δια τι στένοσι και βήχα να πάρις γαρούφαλο και μοσχοκάριδο και λινοκόκι και αγριοκάστανο και κανέλα και σπιρί στάρι και μέλι, να τα βράσις. Τα έχουν η αρβανίταις εις τους κορφούς.

8) Από το τέταρτο βιβλίο του Συμ/φου Παξών Γεωργάκη Κοντάρη, εξώφυλλο, 1741, περί πονόδοντου, Με μολόχη άσπρη την ρήζαν έψισον και ενώσας μετά όξους βάλε εις το στόμα αυτού κι οφελίτε. Βάτου φίλα μαζί μαζομένα ομήος κι κύπερην μαζομένιν οφελί. Βοϊδόγλοσον φιλιά βράσον μετά ύδατος βάλε εις το στόμα κι οφελί, φλεσκουνίτι ξιρόν κοπάνισον κι ολίγον άλας, βάλε εις το στόμα κι οφελί δε τους οδόντας κι τρίβε κι τα γούλια ολίγο μετά τις γλοτός σου κι οφελί.

9) Από το τέταρτο βιβλίο του συμ/φου Παξών Μάρκου Γραμματικού, εξώφυλλο. 1760 μηνός Δεκεμβρίου 10 δεν έβρεξε να πηάσουνε τα πηγάδια νερό μόνο εστήψανε και πέρνουνε γλύφα από το Λογγό και πεθάνανε και πολλή άνθρωποι και

10) Από το βιβλίο του Παντοκράτορα. 1840 Δεκεμβρίου 5 υποφέρομε η εγκάτοικοι Παξών μεγάλην στενοχωρίαν μην έχοντας ουδέν μέσον να γυρέψη χρήματα, ουδείς δίδει, ο άγιος Νικόλαος να κάμη ίλεος, να μεσητεύση εις τον ύψιστον Θεόν και 1841 Σεπτεμβρίου 20, δυστυχίαν μεγάλην της εσοδείας, χωρίς φρούτον η εληές, Νοζιά και Γάϊ, πείναν μεγάλην, ο Θεός να κάμη ίλεος.

Για τα ξόρκια θα παρατηρήσω ότι είναι πολλά, γιατί για κάθε αιτία ή αρρώστια λέγεται και διαφορετικό ξόρκι. Άλλο για το κριθαράκι, άλλο για το ρήμα, για τη χρυσή, ακόμη και για τον κεραυνό και την καταιγίδα υπάρχει ξόρκι.

Ο λαός μας τα πιστεύει και τα δέχεται. Είναι άραγε η δύναμη της ψυχοβολίας ή η αυθυποβολή, που προέρχεται μέσα από κάθε άνθρωπο; Ή μήπως είναι πράγματι μια δύναμη που προικίστηκε ο προϊστορικός άνθρωπος και ο πολιτισμός μας την αχρήστευσε;

Θα προσθέσω εδώ ακόμα δύο αβασκανίες κάπως διαφορετικές. Την πρώτη την άκουσα από την Αγγελίνα Τράνακα από το χωριό Γιαννάδες Κερκύρας και τη δεύτερη την καθαρόγραψα από ένα κείμενο του 1828 που το πρωτότυπο βρίσκεται στα χέρια του Γιάννη Αργυρού.


1) Κόπιασε (έλα) Χριστέ, κόπιασε Παναγία, κοπιάστε Άγιοι Ανάργυροι θαυματουργοί πρώτοι γιατροί και λεήμονοι του κόσμου. Όπως εγιατρέψατε πολλούς, γιατρέψτε και τον τάδε, από το αβάσκαμα, από μάτι πονηρό, από μάτι ζηλερό, από μάτι της αγάπης κι από κακό συναπάντημα. Κάτω στο σιδερένιο αλώνι, μαύρη γελάδα γέννησε, μαύρο μοσχάρι έκαμε. Στις 25 Δεκεμβρίου ο Χριστός εγεννήθηκε, ο Χριστός αναστήθηκε. Άγια Επίσκεψη διασκόρπισε το αβάσκαμά του... και δώστου την υγεία του. Τρίτο χέρι, καλό χέρι, εγώ το ξόρκι μου και η Παναγία το έλεός της. Από εμένα ξορκισμένος, από το Χριστό και από την Παναγία γιατρεμένος. Τρεις τον αβασκένουνε, τρεις τον εξαβασκένουνε. Ο πατέρας, ο υιός και το Άγιο Πνεύμα (τρεις). Αέρας το 'φερε και ο αφέντης ο Χριστός να το διασκορπίσει (τρεις).

2) Εν τω ονόματι του Ιησού Χριστού του Ναζοραίου, οπού είπεν δια στόματος Δαβίδ κύριος των φοβουμένων αυτόν ποιεί και της δεήσεως αυτών εισακούει. Παρακαλώ τον Άγιον Θεόν και τους Αγίους Αναργύρους, τους οσίους και δικαίους και πάντων των Αγίων και πασών των επουρανίων δυνάμεων, Αγγέλων και Αρχαγγέλων και την Δέσποινα Μαρίαν την Θεοτόκον και τους τέσσερις εβαγγελιστάς και των προφήτων και μαρτύρων και των οσίων και ιεραρχών και πάντων των Αγίων, όπως ιατρευθεί ο δούλος του Θεού δείνα από την φουσκαλίδαν και σπλήναν και κάθε άλλην αρρώστια, οπού εις τα εντοτικά (σωτικά) του δούλου σου δείνα, είναι να καεί και να μαρανθεί ως τα άνθη των δέντρων, ως τα βοτάνια της γης να σαπίσει και να μαρανθεί ως τα κρίνα του αγρού. Ως εκίνησαν οι 150 Άγιοι και τους ερώτησαν που πηγαίνετε, και είπαν πάμε με την Χάριν του Αγίου Θεού να κόψομεν και να μαράνουμεν την φουσκαλίδαν και σπλήναν από τον δούλον του Θεού δείνα. Όπως δια το όνομα του Αγίου Θεού και της Δέσποινας Μαρίας Θεοτόκου και πασών των επουρανίων δυνάμεων και ασωμάτων, ήθελε χαθεί και συντριφτεί από τον δούλον του Θεού δείνα, ως εκίνησαν και οι Άγιοι Ανάργυροι και τον ερώτησαν που ηπάγετε; και είπαν, με την χάριν του Αγίου Θεού, να μαράνουμε την φουσκαλίδαν και σπλήναν από τον δούλον του Θεού δείνα και την πάσαν αρρώστια του σώματός του δούλου του Θεού δείνας. Ως εκίνησαν οι 4 Ευαγγελιστές, δια να ειπάν να κηρύξουν το Άγιον Ευαγγέλιον και εν αρχήν είπαν, εν αρχή ην ο λόγος και ο λόγος εισίν προς τον Θεόν και Θεός ην ο λόγος. Ούτος ην εν αρχήν προς τον Θεόν ούτος γαρ εγένετο και χορίς αυτόν εγένετο ουδέν. Ο γέγονεν εν αυτό ζωήν και η ζωή το φως των ανθρώπων και το φως εν τη σκοτία φένει και η σκοτία αυτό ου κατέλισε αυτό. Πανάγαθε Βασιλεύ, γιάτρευσον τον δούλον σου δείνα από κάθε κακόν του εν τω βίου αυτού και μάρανεν την φουσκαλίδαν οπού εις τα εντότικα του δούλου σου δείνα είναι ως καθώς μαρανθώσι τα φύλλα της συκής και ως τα άνθη των ανθών, δέομε, παρακαλούμεν ικτήρμονα Θεόν και την Δέσποιναν Μαρίαν, όπως γένοιτο με υγείαν.

top
© Translatum.gr 2001-2016. All rights Reserved
Facebook