English - Greek Translation Services, Greek Dictionaries, Machine Translation
Translatum - The  Greek Translation Vortal
Translatum.gr - Greek Translation
 Ask a terminology question in the forum!
Translatum Greek Translation Forum
Our page on facebookFollow us on twitterRSS feed


 Ψηφιακή μετάφραση (Σπύρος Δόικας)  
   (Άρθρο σχετικά με μεταφραστικούς πόρους και λεξικά)
Περιοδικό ROM, τ. 15, 1999

του Σπύρου Δόικα

Τα τελευταία δέκα χρόνια πραγματοποιήθηκαν τεράστια άλματα στο χώρο της επεξεργασίας φυσικής γλώσσας, δημιουργώντας μία ολόκληρη σειρά νέων προϊόντων και δυνατοτήτων, όπως συστήματα αυτόματης μετάφρασης για τον απλό χρήστη, ελεγκτές ορθογραφίας και συντακτικού, προηγμένους επεξεργαστές κειμένου, ηλεκτρονικά λεξικά, μεταφραστικές μνήμες, παράλληλα σώματα κειμένων, χρήση του Διαδικτύου ως εργαλείου αναφοράς και άλλα. Ο σημερινός μεταφραστής δεν μπορεί να εθελοτυφλεί στη δυνατότητα αυτοματοποίησης πολλών επιμέρους πτυχών της εργασίας του. Ωστόσο, χρειάζεται έναν οδηγό μέσα σε αυτό τον κυκεώνα των νέων τεχνολογιών και των διαθέσιμων προϊόντων που μπορούν να τον διευκολύνουν, και ακριβώς αυτό αποτελεί το αντικείμενο του συγκεκριμένου άρθρου.



Αυτόματη Μετάφραση

Hλεκτρονική Βαβέλ Ή θαυμαστός νέος κόσμος;Τι είναι αυτόματη (ή μηχανική) μετάφραση; Ποια είναι η ιστορία της και ποιές οι δυσκολίες της; Με ποιους τρόπους έχουμε προσπαθήσει να τις υπερβούμε μέχρι σήμερα και σε ποιο επίπεδο έχουμε φτάσει;Θα έχουμε ποτέ ένα σύστημα πλήρως αυτοματοποιημένης μετάφρασης υψηλής ποιότητας (Fully Automatic, High Quality Translation Ή FAHQMT);

Αυτόματη Μετάφραση (ΑΜ) ονομάζουμε τη διαδικασία μετάφρασης ενός κειμένου από μία γλώσσα-πηγή σε μία γλώσσα-στόχο, μέσω ενός προγράμματος που έχει κατασκευαστεί ειδικά για αυτόν το σκοπό. Ίσως η πιο ενδεικτική ημερομηνία για τη γένεση της ΑΜ στη σύγχρονη μορφή της να είναι το 1951, η χρονιά δηλαδή που διορίστηκε ο Yehoshua Bar Hillel στο φημισμένο ΜΙΤ, ως ο πρώτος ερευνητής πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης. Κατά περίεργο τρόπο, ο ψυχρός πόλεμος υπήρξε εκείνη την εποχή ο κινητήριος μοχλός ανάπτυξης της ΑΜ, καθώς οι Αμερικανοί ήθελαν κατ' αρχάς να δημιουργήσουν ένα πρόγραμμα που να μεταφράζει κείμενα από τα ρωσικά στα αγγλικά. Μερικοί από τους πρώτους ερευνητές μάλιστα υπήρξαν επαγγελματίες αποκρυπτογράφοι των αμερικανικών Μυστικών Υπηρεσιών. Αυτή η νοοτροπία αντικατοπτρίζεται στα λόγια του Warren Weaver σε ένα υπόμνημα που υπέβαλε το 1949 στο Ίδρυμα Ρόκφελερ:

"Έχω ένα κείμενο ενώπιόν μου το οποίο είναι γραμμένο στα ρωσικά, αλλά θα υποθέσω ότι στην πραγματικότητα είναι γραμμένο στα αγγλικά και ότι έχει κωδικοποιηθεί σε μία σειρά από παράξενα σύμβολα. Το μόνο που χρειάζεται να κάνω είναι να αποκρυπτογραφήσω τον κωδικό, ανακτώντας έτσι τις πληροφορίες που εμπεριέχονται στο κείμενο".

Βέβαια, αυτή η λογική για ένα γνώστη των πολυποίκιλων δυσκολιών της ΑΜ είναι κάπως απλοϊκή, για να μην πω αφελής.

Πολλά είναι τα ανέκδοτα που έχουν κυκλοφορήσει σχετικά με τις επιδόσεις των συστημάτων που διέπονταν από αυτή τη λογική. Ένα από αυτά είναι η μετάφραση του "το μεν πνεύμα πρόθυμο, η δε σαρξ ασθενής" ("the spirit is willing, but the flesh is weak") από τα αγγλικά στα ρωσικά ως "η βότκα είναι καλή, αλλά η μπριζόλα χάλια" ("the vodka is good, but the steak is lousy"). Βέβαια, το παραπάνω παράδειγμα είναι κατασκευασμένο, πράγμα βέβαια που δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξαν ανάλογα "μαργαριτάρια" στην πραγματικότητα. Ένα από αυτά είναι η μετάφραση της γαλλικής φράσης "Les soldats sont dans le cafe" (οι στρατιώτες είναι μέσα στην καφετέρια) ως "οι στρατιώτες είναι μέσα στον καφέ".

Γιατί όμως τα συστήματα ΑΜ υποπίπτουν σε τέτοια παιδαριώδη λάθη; Ένας βασικός λόγος είναι ο τρόπος που λειτουργούν. Τα πρώτα συστήματα απλά αντικαθιστούσαν τις λέξεις της γλώσσας-πηγής με αυτές της γλώσσας-στόχου, σύμφωνα με ένα πρωτόγονο λεξικό, το οποίο ούτε κατά διάνοια δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στην πολυπλοκότητα της όλης διαδικασίας. Αυτά τα συστήματα κατόπιν "εκλεπτύνθηκαν" με το να ενσωματώσουν κάποιους γλωσσικούς κανόνες, που παρείχαν κάποιες βασικές πληροφορίες μετατροπής από το συντακτικό της γλώσσας-πηγής στο συντακτικό της γλώσσας-στόχου. Καθώς βασίζονταν σε γλωσσικούς κανόνες ονομάστηκαν rule-based machine translation (RBMT). Άπειρα όμως ήταν τα προβλήματα που προέκυπταν ακόμα και στα συστήματα που χρησιμοποιούσαν ιδιαίτερα αναλυτικές γραμματικές. Ένα από αυτά ήταν το χάος που δημιουργούνταν, όταν άτομα περισσότερα του ενός συνέτασσαν τους γραμματικούς κανόνες, όπως αναπόφευκτα συμβαίνει με τα πιο προηγμένα συστήματα.

Αυτό το πρόβλημα ονομάστηκε ripple effect, ότι δηλαδή, αν κανείς αλλάξει έναν κανόνα για να διορθώσει μία εσφαλμένη μετάφραση, ίσως αυτή η αλλαγή να συγκρουστεί με τη λειτουργία κάποιου άλλου κανόνα, με αποτέλεσμα να γίνονται λάθη σε περιπτώσεις που δεν γίνονταν πριν.

Ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα που έχει η RBMT είναι η ανικανότητά της όσον αφορά στην επίλυση αναφοράς1 (anaphora resolution), στην πολυσημία2 (ambiguity) και στην έλλειψη γνώσεων σχετικά με την πραγματικότητα (world knowledge), ικανότητα απαραίτητη για τη σωστή μετάφραση.

Ένα πολύ απλό παράδειγμα είναι η φράση "ο άνδρας είδε το άλογο με τα κιάλια". Για έναν υπολογιστή, η ανάλυση αυτής της φράσης μπορεί να γίνει με δύο τρόπους: ο προσδιορισμός "με τα κιάλια" είτε θα αναφέρεται στο υποκείμενο ("ο άνδρας με τα κιάλια") είτε στο αντικείμενο ("το άλογο με τα κιάλια")3. Καθώς όμως ο υπολογιστής δεν μπορεί να ξέρει ότι τα άλογα δεν έχουν την ικανότητα να χρησιμοποιούν κιάλια, δεν θα είναι σε θέση να αποφασίσει ποια είναι η βάσιμη συντακτική εκδοχή.

Για να αντιμετωπίσουν αυτό το πρόβλημα, οι ερευνητές αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, δημιουργώντας βάσεις δεδομένων, οι οποίες προσπαθούσαν να κωδικοποιήσουν τις γνώσεις σχετικά με την πραγματικότητα. Τα περισσότερα όμως από αυτά τα συστήματα (τα οποία ονομάστηκαν knowledge-based machine translation ­ KBMT) δεν κατάφεραν να φτάσουν στο επίπεδο της εμπορικά χρήσιμης εφαρμογής. Όπως είπε και ο Bar-Hillel, ήταν μάλλον αδύνατον να επιτευχθεί κάτι τέτοιο καθώς:

"Ο αριθμός των δεδομένων που γνωρίζουν τα ανθρώπινα όντα, είναι, με ένα ιδιαίτερα γόνιμο τρόπο, απεριόριστος. Για παράδειγμα, δεν ξέρουμε απλά ότι σε μια συγκεκριμένη στιγμή υπάρχουν οκτώ καρέκλες σε ένα συγκεκριμένο δωμάτιο, αλλά επίσης ξέρουμε ότι υπάρχουν παραπάνω από πέντε και λιγότερες από εννιά, δέκα, έντεκα, δώδεκα, κ.ο.κ. επ' άπειρον... Γνωρίζουμε όλα αυτά τα επιπρόσθετα δεδομένα μέσω μιας ικανότητας να εξάγουμε συμπεράσματα, λειτουργία η οποία δεν έχει καμία σχέση με τη μνήμη"4.

Με άλλα λόγια περιέγραφε την υποσυνείδητη διεργασία που λαμβάνει χώρα στον εγκέφαλο του ανθρώπινου μεταφραστή, την πολυπλοκότητα της οποίας είναι αδύνατον να μιμηθεί ο υπολογιστής.

Βέβαια, όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι η καθαρόαιμη ΑΜ είναι άχρηστη. Πάμπολλα συστήματα λειτουργούν στον κόσμο (κυρίως σε μεγάλους οργανισμούς), όπως το SYSTRAN (το οποίο μεταφράζει και στα ελληνικά), μεταφράζοντας χιλιάδες σελίδες την ημέρα. Μπορεί η απόδοσή τους να μην είναι τέλεια, αλλά εξυπηρετεί πολλές ανάγκες. Για παράδειγμα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την ΑΜ, όταν θέλουμε να πάρουμε μια ιδέα για ένα κείμενο και αργότερα, αν δούμε ότι μας ενδιαφέρει, να το δώσουμε σε κάποιο μεταφραστή. Επίσης, ιδιαίτερα επιτυχημένα είναι τα συστήματα ΑΜ, όταν έχουν να κάνουν με υπογλώσσες (sublanguages). Ένα από τα πιο γνωστά είναι το καναδικό Mιtιo, το οποίο μεταφράζει δελτία καιρού από τα γαλλικά στα αγγλικά και αντιστρόφως, από το 1977.

Έτσι, ανάλογα με το αν ο άνθρωπος, ή η μηχανή, έχει την πρωτοβουλία στη μεταφραστική διαδικασία, μιλάμε για MAHT5 (machine-aided human translation ­ μετάφραση υποβοηθούμενη από τη μηχανή) ή HAMT (human-aided machine translation­ αυτόματη μετάφραση υποβοηθούμενη από τον άνθρωπο). Επίσης, καθώς η πιθανότητα της "πλήρως αυτοματοποιημένης, υψηλής ποιότητας μετάφρασης" χωρίς περιορισμούς κειμένου αρχίζει να διαγράφεται ως ουτοπία, οι εφαρμογές HAMT (όπως είναι οι εφαρμογές μεταφραστικής μνήμης) απογειώνονται σε υψηλά επίπεδα χρηστικότητας.

Συνεχίζοντας την πτητική μεταφορά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι το πρόβλημα της αυτόματης μετάφρασης θυμίζει τις πρώτες απόπειρες του ανθρώπου να πετάξει, μιμούμενος την τεχνική των πουλιών.

Μετά από αναρίθμητες αποτυχίες συνειδητοποίησε ότι ματαιοπονούσε και έστρεψε τη δημιουργικότητά του σε νέους πιθανούς τρόπους επίτευξης του σκοπού του. Αποτέλεσμα αυτής της νέας σκέψης ήταν η εφεύρεση του έλικα, της τουρμπίνας και μιας πτητικής μηχανής, η οποία πετούσε χωρίς να μιμείται τα πουλιά. Θα βρεθεί άραγε ποτέ κάτι το αντίστοιχο για την αυτόματη μετάφραση; Μια μηχανή δηλαδή που θα μεταφράζει χωρίς να μιμείται τις διαδικασίες του ανθρώπου; Ή μήπως έχει ήδη βρεθεί στη χρήση ηλεκτρονικών σωμάτων κειμένου και το μόνο που μένει είναι η περαιτέρω ανάπτυξή τους και η ενσωμάτωσή τους στα παραδοσιακά συστήματα επεξεργασίας φυσικής γλώσσας;

Αναμφισβήτητα, μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια μάς περιμένουν συναρπαστικές εξελίξεις, όπως η ενσωμάτωση των συστημάτων αναγνώρισης φωνής στα λειτουργικά συστήματα και η συνεπακόλουθη μετατόπιση βάρους στην ΑΜ από το γραπτό στον προφορικό λόγο. Ίσως, και αυτό να είναι το πρώτο βήμα, αν όχι στην κατεδάφιση, τουλάχιστον στον ηλεκτρονικό επαναπροσδιορισμό του πύργου της Βαβέλ.

* Μία εκτενής εισαγωγή στην ΑΜ αποτελεί το βιβλίο του Doug Arnold, Machine Translation, An Introductory Guide, το οποίο θα βρείτε σε ηλεκτρονική μορφή (ως έντυπο έχει εξαντληθεί) στο ( http://clwww.essex.ac.uk/~doug/book ).

1 "Αναφορά" στη γλωσσολογία ονομάζουμε τη σύνδεση ενός γλωσσικού στοιχείου (σε πρόταση ή κείμενο) με προηγούμενο γλωσσικό στοιχείο, συνήθως με τη βοήθεια αντωνυμίας ή επιρρήματος.

2 Η ύπαρξη πολλών σημασιών σε μια λέξη ή φράση.

3 Παράδειγμα από: Hutchins & Somers, An Introduction to Machine Translation, Academic Press, London, 1992

4 Bar Hillel, Y. "A demonstration of the Nonfeasibility of Fully Automatic High Quality Machine Translation", Language and Information: Selected essays on their Theory and Application, Addison-Wesley Publishing Company, Inc, 1964, pp. 174-179

5 Ένα συνώνυμο της MAHT είναι και η CAT (Computer Aided Translation).


ΤΑ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ ΛΕΞΙΚΑ

Ποια ηλεκτρονικά λεξικά υπάρχουν στην αγορά και ποιες γλώσσες καλύπτουν; Κατά πόσο είναι αξιόπιστα; Ποια από αυτά αποτελούν ηλεκτρονικές εκδοχές γνωστών έντυπων λεξικών; Τι είναι τα corpora; Πώς μπορούν να βοηθήσουν το μεταφραστή; Πέρα από την εγγενή λεξικογραφική ποιότητα ενός λεξικού υπάρχουν κάποιοι άλλες παράμετροι που διαφοροποιούν το τελικό ηλεκτρονικό προϊόν, όπως η ευκολία χρήσης, η δυνατότητα αποθήκευσης στο σκληρό δίσκο για συνδυασμένη μετέπειτα χρήση με άλλα λεξικά, και η δυνατότητα προσθήκης νέων λημμάτων ή τροποποίησης των παλαιοτέρων, για να ονομάσω μερικά. Τα λεξικά που χρησιμεύουν, κατά πρώτο λόγο, στον Έλληνα μεταφραστή είναι αυτά που περιλαμβάνουν την ελληνική γλώσσα, κατά δεύτερο λόγο έρχονται τα μονόγλωσσα λεξικά, τα οποία, ενώ δεν μπορούν να δώσουν το ελληνικό ισοδύναμο, μπορούν να τον βοηθήσουν να το συναγάγει μόνος του σύμφωνα με τον ορισμό που δίνεται στο λήμμα ή να του δώσουν μια ιδέα για το πού θα έπρεπε να αναζητήσει την ερμηνεία.

ΔIΓΛΩΣΣA ΛEΞIKA ΓIA TA EΛΛHNIKA

ΓENIKA AΓΓΛOEΛΛHNIKA ΛEΞIKA

Πέντε είναι τα αγγλοελληνικά-ελληνοαγγλικά λεξικά της αγοράς:

Το Hyperlexicon των εκδόσεων Σταφυλίδη,
Το λεξικό Magenta,
Το G-Word της Singular,
Το Odyssey και
Το λεξικό των εκδόσεων Πελεκάνος.

ΛΕΞΙΚΟ HYPERLEXICON

Ας τα εξετάσουμε χωριστά. Το Hyperlexicon κυκλοφορεί σε τρεις διαφορετικές μορφές σε έντυπη μορφή. Είναι το μεγάλο αγγλοελληνικό/ελληνοαγγλικό μονότομο των 1.358 σελίδων, και το μονότομο αγγλοελληνικό λεξικό με ελάχιστες περικοπές, το οποίο πωλείται μαζί με το CD-ROM. Επίσης έχουμε και το αγγλοελληνικό/ελληνοαγγλικό CD-ROM, το οποίο διατίθεται από την εταιρεία MLS http://www.mls.gr και συμπεριλαμβάνει και τη γραμματική της αγγλικής γλώσσας που έχει το έντυπο. Άλλη μια διαφορά μεταξύ των δύο CD είναι ότι το αγγλοελληνικό μπορεί να αποθηκευτεί στο σκληρό δίσκο, ενώ το αγγλοελληνικό/ελληνοαγγλικό είναι εκτελέσιμο μόνο μέσα από το CD, με άλλα λόγια "κλειδώνει". Πέρα από όλα αυτά το αγγλοελληνικό έχει την ιδιαιτερότητα να μη δίνει επιλογή εγγραφής στο σκληρό ή επιλογή εκτέλεσης από το CD. Ωστόσο, για να ελευθερώσει κανείς χώρο, μπορεί να το περάσει στο σκληρό και μετά να σβήσει κάποια αρχεία, για να είναι δυνατή η εκτέλεσή του από το CD. Μια άλλη ιδιαιτερότητα είναι ότι σε ορισμένους παρουσιάζει προβλήματα στο φόρτωμα και πρέπει κανείς να αποταθεί στον εκδότη για να του δώσει δύο "μαλακές" δισκέτες (sic) που θα λύσουν το πρόβλημα(!) ­για να γίνει το ορολογικό παράδοξο κατανοητό ίσως θα έπρεπε να παραπέμψω τον αναγνώστη στον ορισμό του floppy disk ως μαλακής δισκέτας, φλόπι από το εν λόγω λεξικό (σελ. 321), ώστε να δώσω μια ιδέα της αστάθμητης αξιοπιστίας στην κάλυψη ορολογίας των γενικών λεξικών. Εδώ ο ευφυής αναγνώστης και ταυτόχρονα γνώστης της αγγλικής υπολογιστικής ορολογίας θα καταλάβει ότι το "μαλακή" στα ελληνικά περιττεύει, καθώς το floppy disc μεταφράζεται απλώς ως δισκέτα, ενώ το hard disk ως σκληρός ή σκληρός δίσκος, άρα η αμφισημία που υπάρχει στα αγγλικά με τη λέξη disk και μας αναγκάζει να χρησιμοποιούμε το επίθετο hard ή floppy, δεν υφίσταται στα ελληνικά.

Το Hyperlexicon είναι πιθανότατα το πληρέστερο, γενικό, αγγλοελληνικό λεξικό. Ωστόσο, παρουσιάζει την εξής ανακολουθία: ενώ το πρώτο μέρος, το αγγλοελληνικό, έχει λεπτομερή ανάλυση των λημμάτων με παραδειγματικές φράσεις στα αγγλικά (οι οποίες δεν είναι μεταφρασμένες), το δεύτερο είναι πολύ λακωνικότερο και δεν θα μπορούσε να σταθεί άξια δίπλα στο μεταφραστή που δουλεύει από τα ελληνικά προς τα αγγλικά. Αυτή η ανακολουθία αντικατοπτρίζεται καλύτερα με μαθηματικό τρόπο: στις 1.358 σελίδες του λεξικού, οι 950 είναι αφιερωμένες στο αγγλοελληνικό μέρος, ενώ οι υπόλοιπες 408 στο ελληνοαγγλικό. Τα βασικά πλεονεκτήματά του είναι η πολύ καλή κάλυψη πολυσημικών λημμάτων, αργκό και συντομογραφιών.

ΛΕΞΙΚΟ MAGENTA


Το λεξικό της Magenta έχει πολύ καλύτερη κάλυψη στο ελληνοαγγλικό του μέρος και καλύπτει αρκετά κενά του Hyperlexicon σε ιδιωματικές εκφράσεις και ορολογία. Για παράδειγμα, στην ιδιαίτερα συνηθισμένη έκφραση white elephant το Hyperlexicon αποτυγχάνει να καλύψει την ιδιωματική της σημασία. Τη μεταφράζει απλώς ως (ζωολ.) λευκός ελέφαντας, έννοια με την οποία σπανίως χρησιμοποιείται στην αγγλική γλώσσα. Το Magenta, το G-Word και το Πελεκάνος, αντίστοιχα, δίνουν μόνο τη μεταφορική έννοια (και καλά κάνουν, καθώς η ζωολογική είναι αυτονόητη και δεν παρουσιάζει μεταφραστικές δυσκολίες), αποδίδοντάς την ως πράγμα μεγάλο ή αξίας το πρώτο, ως πράγμα μεγάλο ή αξίας χωρίς χρησιμότητα το δεύτερο και ως δαπανηρό αλλά άχρηστο απόκτημα το τρίτο. Ένα από τα μεγάλα προτερήματα του Magenta σε σχέση με τα υπόλοιπα είναι ότι δίνει έμφαση στη μεταφραστική χρηστικότητα των αποδοθέντων όρων. Με άλλα λόγια, διευκολύνει τη δουλειά του μεταφραστή δίνοντάς του μια έτοιμη μετάφραση αντί να τον κάνει να παιδεύει το μυαλό του προς ανεύρεση ενός πιο ταιριαστού συνωνύμου. Για παράδειγμα, τη λέξη ubiquitous τη μεταφράζει ως ευρέως διαδεδομένος και πανταχού παρών, ενώ τα υπόλοιπα τη μεταφράζουν μόνο ως πανταχού παρών. Είναι σαφές σε όσους έχουν μια επαρκή γνώση των αγγλικών ότι συχνότατα το ubiquitous χρησιμοποιείται για κάτι που είναι ευρέως διαδεδομένο και όχι "πανταχού παρών" με τις αναπόφευκτες θεολογικές υποδηλώσεις! Ένα μειονέκτημα των λεξικών της Magenta είναι ότι στις αποδόσεις του κάθε λήμματος δεν υπάρχει ταξινόμηση ανά μέρος του λόγου, ούτε ιεραρχική ταξινόμηση με τις πιο συνήθεις αποδόσεις. Για το λήμμα snap, π.χ., οι πρώτες τέσσερις αποδόσεις είναι οι εξής: αιφνιδιαστικός, ανοιγοκλείνω αστραπιαία, ανταπαντώ απότομα, αντιμίλημα κοφτό ή προσβλητικό, εκ των οποίων το πρώτο είναι επίρρημα, το δεύτερο και το τρίτο ρήματα και το τέταρτο ουσιαστικό.


ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΛΗΜΜΑΤΩΝ


Το Magenta και το G-Word έχουν επίσης τη δυνατότητα προσθήκης όρων από το χρήστη, λειτουργία που μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα χρήσιμη, σε περίπτωση, π.χ., που περισσότερα από ένα άτομα έχουν ανάγκη πρόσβασης ειδικευμένης ορολογίας στο τοπικό δίκτυο μιας εταιρείας. Η διαδικασία πρόσθεσης λημμάτων είναι απλή. Για το μεν Magenta κάνουμε κλικ στην πάνω αριστερή γωνία του προγράμματος, και στο μενού που εμφανίζεται επιλέγουμε "ενημέρωση λεξικού". Στην οθόνη που εμφανίζεται δεν έχουμε παρά να πληκτρολογήσουμε το λήμμα και την προτεινόμενη μετάφραση, και μετά να πατήσουμε "πρόσθεση". Για το G-Word, απλά κάνουμε διπλό κλικ σε ένα λήμμα για να εμφανιστεί το παράθυρο πρόσθεσης/τροποποίησης λήμματος. Ένα μικρό μειονέκτημα, το οποίο θα μπορούσαν σχετικά εύκολα να λύσουν οι προγραμματιστές αυτών των πακέτων, είναι ότι τα λήμματα χρήστη δεν προστίθενται αμφίδρομα. Αν δηλαδή προσθέσω το λήμμα daughter board ως "θυγατρική κάρτα", ναι μεν θα έχω καταχώριση στο αγγλοελληνικό μέρος του λεξικού, αλλά δεν θα έχω στο ελληνοαγγλικό. Επίσης, θα μπορούσαν να παρέχουν την επιλογή το λεξικό χρήστη να αποτελεί ξεχωριστή οντότητα από το υπόλοιπο λεξικό, δίνοντας έτσι στο χρήστη τη δυνατότητα να συντηρήσει και να τροποποιήσει με ευκολία επιμέρους ορολογικά λεξικά.

Τι γίνεται όμως σε περίπτωση όπου αλλάζουμε υπολογιστή και θέλουμε να μεταφέρουμε τις καταχωρίσεις που έχουμε κάνει στο λεξικό χρήστη; Tο Magenta, μόλις προσθέσουμε το πρώτο λήμμα στο λεξικό χρήστη, δημιουργεί ένα αρχείο usr (μια λειτουργία παρόμοια με τον τρόπο που αποθηκεύει το Word τα λήμματα της αυτόματης διόρθωσης σε αρχείο acl). Αρκεί να το μεταφέρουμε στο φάκελο της Magenta, στο νέο υπολογιστή, για να το έχουμε στη διάθεσή μας.

ΛΕΞΙΚΟ G-WORD

Το G-Word είναι ένα από τα παλαιότερα (έχει σταδιοδρομήσει και στο DOS). Όσοι είναι εξοικειωμένοι με το αγγλοελληνικό Penguin-Hellenews, θα βρουν εδώ ένα ανάλογό του σε ηλεκτρονική μορφή με τη διαφορά του ότι είναι αμφίδρομο (αγγλοελληνικό και ελληνοαγγλικό) και εκδημοτικοποιημένο. Όπως και τα λεξικά της Magenta, δίνει τη δυνατότητα στο χρήστη να εμπλουτίσει το λεξικό με το πρόσθετο πλεονέκτημα του ότι οι λέξεις που έχει εισαγάγει ο χρήστης εμφανίζονται με διαφορετικό χρώμα.

Επίσης, όπως σε όλα τα καλά έντυπα λεξικά, γίνεται αρίθμηση των λημμάτων που έχουν την ίδια γραφή και προφορά, αλλά είναι διαφορετικά μέρη του λόγου, με διαφορετική σημασία. Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα μοναδικό χαρακτηριστικό του G-Word είναι η χρήση φίλτρων για την ανεύρεση λέξεων που μοιράζονται κάποια κοινά μορφολογικά χαρακτηριστικά. Τα φίλτρα είναι προσβάσιμα από το Προβολή * Φίλτρα ή <Ctrl> <F>. Ο αστερίσκος χρησιμοποιείται ως μπαλαντέρ για τα άγνωστα γράμματα (ταίριαξε από μηδέν έως πολλούς χαρακτήρες) και το αγγλικό ερωτηματικό σημαίνει "ταίριαξε ένα χαρακτήρα". Έτσι, αν γράψουμε *ly, θα έχουμε όλες τις λέξεις που τελειώνουν σε -ly, αν γράψουμε c???d θα έχουμε κάθε λέξη που αρχίζει από c, ακολουθείται από τρεις οποιουσδήποτε χαρακτήρες και τελειώνει σε d (όπως το could). Έρευνα με χρήση φίλτρου ισχύει και για τα ελληνικά, αν και η αξιοπιστία της είναι αμφιλεγόμενη, ­για παράδειγμα, δεν ξεχωρίζει μεταξύ άτονων και τονισμένων χαρακτήρων. Το G-Word πωλείται σε τρεις δισκέτες και καταλαμβάνει 4Μegabyte χώρου στο σκληρό.

ΜEIZON ΑΓΓΛOEΛΛHNIKO-ΕΛΛHNOAΓΓΛIKO ΛEΞIKO

Το αγγλοελληνικό ηλεκτρονικό λεξικό των εκδόσεων Πελεκάνος πωλείται μαζί με το βιβλίο. Πρόσφατα βγήκε και μία αναβαθμισμένη έκδοση (βιβλίο και CD-ROM), το Μείζον Αγγλοελληνικό-Ελληνοαγγλικό Λεξικό, το οποίο αριθμεί 1.931 σελίδες στην έντυπη μορφή του, με ισομερή κάλυψη και των δύο κατευθύνσεων . Είναι το πιο πρόσφατο και καλύπτει επαρκώς τις τελευταίες εξελίξεις της τεχνολογίας. Από ορολογική άποψη, έχει την καλύτερη κάλυψη (με ιδιαίτερα καλή κάλυψη ιατρικής ορολογίας) σε σχέση με τα υπόλοιπα γενικά λεξικά. Για παράδειγμα, ενώ το G-Word, το Hyperlexicon και το Magenta παραθέτουν 32, 62 και 80 λήμματα αντίστοιχα, με πρώτο συνθετικό το hydro, το λεξικό Πελεκάνος παραθέτει 145. Τα αρνητικά του είναι ότι δεν καλύπτει συντομογραφίες (π.χ., θα βρείτε τι σημαίνει το Anno Domini αλλά όχι το A.D., πράγμα παράλογο, καθώς η συντομογραφία χρησιμοποιείται περισσότερο) και δεν έχει επαρκή ανάλυση στα πολυσημικά λήμματα. Για το λήμμα snap, π.χ., ως ουσιαστικό μάς δίνει έξι ερμηνείες, ενώ το G-Word, το Hyperlexicon και το Magenta μάς δίνουν 13, 20 και 24 αντίστοιχα.

Το Μείζον Αγγλοελληνικό-Ελληνοαγγλικό Λεξικό των εκδόσεων Πελεκάνος διατίθεται μέσω telemarketing (πιθανώς μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου) και συμπεριλαμβάνει το μονότομο αγγλοελληνικό-ελληνοαγγλικό λεξικό, το CD-ROM αυτού και ένα λεξικό τσέπης ενώ αναμένεται να βγει σε παρόμοια προσφορά από "ΤΑ ΝΕΑ" το Δεκέμβριο. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι, αν επιλέξουμε τις προσφορές, αποτελεί την καλύτερη επιλογή όσον αφορά στη σχέση κόστους/απόδοσης παρέχοντάς μας ένα πλήρες ελληνοαγγλικό-αγγλοελληνικό λεξικό, το CD-ROM και ένα λεξικό τσέπης σε ασυναγώνιστη τιμή. Καταλαμβάνει 16ΜΒ στο σκληρό και αριθμεί 600.000 λήμματα.

ΛΕΞΙΚΟ ODYSSEY

Το αγγλοελληνικό-ελληνοαγγλικό ηλεκτρονικό λεξικό Odyssey, περιέχει πάνω από ένα εκατομμύριο λέξεις (προσοχή: άλλο λέξεις άλλο λήμματα!) και καταλαμβάνει 330KB στο σκληρό, όταν εκτελείται από το CD και 407ΜΒ, αν μεταφερθεί ολόκληρο (διαθέτει εγγραφές ήχου). Το Odyssey, παρ' όλο που έχει πλήθος τεχνικών όρων, κάλυψη συντομογραφιών και αρκετά εύχρηστο interface, συχνά απογοητεύει, καθώς η απόδοσή τους είναι ανακριβής και καλό θα ήταν να διασταυρώνει κανείς τα ευρήματά του με ένα άλλο. Για παράδειγμα, τον όρο board room που σημαίνει αίθουσα συμβουλίων/συσκέψεων τον μεταφράζει ως αίθουσα χρηματιστηρίου.

ΕYΧΡΗΣΤΙΑ

Ένα ακόμα επίπεδο που χρήζει αξιολόγησης είναι το κατά πόσο ο σχεδιασμός του πακέτου διευκολύνει την εύρεση της ζητούμενης ερμηνείας, την πιθανή αντιγραφή της και την επαναφορά στον επεξεργαστή κειμένου. Την υψηλότερη χρηστικότητα σε αυτό το επίπεδο έχουν τα λεξικά της Magenta. Κατ' αρχάς, η γραμματοσειρά είναι αρκετά μεγάλη. Μόλις γράφουμε μια λέξη στην περιοχή αναζήτησης και πατάμε το <Enter>, αυτή μαυρίζει (ή μάλλον "μπλεδίζει") σαν να την είχαμε επιλέξει (πράγμα που σημαίνει ότι, αν κάνουμε μια άλλη αναζήτηση, θα σβήσει αμέσως και στη θέση της θα μπουν τα γράμματα της νέας λέξης). Δεξιά θα δούμε την ερμηνεία ή τις ερμηνείες. Αν η πρώτη ερμηνεία δεν μας κάνει, τότε πρέπει να κάνουμε ένα κλικ σε μία από τις άλλες, στη συνέχεια να κάνουμε αντιγραφή με το γνωστό τρόπο (<Ctrl> <C>) και τέλος επαναφορά στον επεξεργαστή κειμένου (<Alt> <Tab>) και επικόλληση (<Ctrl> <V>). Στη χρηστικότητα των λεξικών Magenta βοηθάει και η μεθοδολογία λημματογράφησης, όπου ιδιωματικές εκφράσεις παραθέτονται ως χωριστά λήμματα, με αποτέλεσμα να μην ξοδεύει κανείς χρόνο ψάχνοντας σε ένα τεράστιο λήμμα.

Αυτό βέβαια δεν ισχύει για το G-Word. Στην πραγματικότητα ισχύει ακριβώς το αντίθετο και αναγκάζεται κανείς να ψάχνει εκφράσεις και περιφραστικά λήμματα σε ένα τεράστιο γενικό λήμμα, με σχετικά μικρά γράμματα και δίχως χρωματικούς διαχωρισμούς. Αν κάνουμε διπλό κλικ σε οποιαδήποτε από τις λέξεις που δίνονται στην ερμηνεία ενός λήμματος, θα οδηγηθούμε αυτόματα στη δική της ερμηνεία. Οι λέξεις που βρίσκονται στο παράθυρο της ερμηνείας μαυρίζουν, καθώς περνά από πάνω τους ο κέρσορας. Έτσι, μπορούμε να κάνουμε αντιγραφή και επικόλληση με το γνωστό τρόπο. Το μόνο πρόβλημα είναι ότι δεν μπορεί κανείς να επιλέξει παραπάνω από μία λέξη, και έτσι λήμματα που ερμηνεύονται περιφραστικά είναι δύσκολο να περαστούν στον επεξεργαστή κειμένου.

Το Odyssey έχει τα λήμματα και την επεξήγησή τους με κεφαλαία γράμματα, πράγμα που τα κάνει μεν ευανάγνωστα, αλλά, όταν κάνουμε αντιγραφή (μόνο διαμέσου του εικονιδίου "μεταφορά λέξης στο clipboard" και μετά επικόλληση), εμφανίζονται ως κεφαλαία στο κείμενό μας. Η αλλαγή γλώσσας γίνεται πάλι μόνο με το αντίστοιχο εικονίδιο. Επίσης, και σε αυτό το πρόγραμμα, σε όποια λέξη κάνουμε διπλό κλικ θα έχουμε την ερμηνεία της.

Το λεξικό Πελεκάνος λειτουργεί με αρκετά διαφορετικό τρόπο από τα υπόλοιπα. Καθώς γράφουμε μια λέξη στο πεδίο αναζήτησης, εμφανίζονται αυτόματα οι λέξεις που αρχίζουν από το συνδυασμό γραμμάτων που έχουμε πληκτρολογήσει. Το ίδιο πράγμα, με αντίστροφη φορά, γίνεται όταν προσπαθούμε να σβήσουμε τη λέξη με το Backspace. Μια λύση σε αυτό το πρόβλημα είναι να επιλέξουμε τη λέξη που ήδη πληκτρολογήσαμε (Ctrl+Shift+αριστερό βελάκι) και να κάνουμε delete. Για να αντιγράψουμε ολόκληρη την ερμηνεία ενός λήμματος, πατάμε το <Ctrl> <E>, ενώ, αν θέλουμε να αντιγράψουμε κάποιες συγκεκριμένες αποδόσεις, τότε τις επιλέγουμε και κάνουμε αντιγραφή-επικόλληση με το γνωστό τρόπο. Και στο λεξικό Πελεκάνος, σε όποια λέξη κάνουμε διπλό κλικ, θα έχουμε την ερμηνεία της.

Το Hyperlexicon λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο όσον αφορά στην πληκτρολόγηση λημμάτων προς αναζήτηση. Την αντιγραφή ολόκληρης της ερμηνείας την κάνει και αυτό με το <Ctrl> <E>. Το βασικό μειονέκτημα στο σχεδιασμό είναι ότι η γραμματοσειρά είναι πολύ μικρή.

Το συμπέρασμα μετά τη συγκριτική εξέταση όλων αυτών των λεξικών είναι ότι δύσκολα μπορεί κανείς να πει ότι ένα αρκεί. Όλα τους σχεδόν υπερτερούν σε κάποια σημεία και υστερούν σε κάποια άλλα. Το ποιο (ή ποια) λεξικά θα αγοράσει κανείς θα κριθεί από τις ανάγκες του. Αν είναι μαθητής, ένα θα του είναι αρκετό. Αν είναι μεταφραστής, θα χρειαστεί τουλάχιστον δύο. Τώρα ποια δύο θα επιλέξει, θα εξαρτηθεί με το αν μεταφράζει κείμενα γενικής φύσεως, λογοτεχνικά ή τεχνικά κείμενα με εξειδικευμένη ορολογία. Αν μεταφράζει από τα ελληνικά στα αγγλικά, τότε σίγουρα θα χρειαστεί και το έντυπο ελληνοαγγλικό λεξικό του Σταυρόπουλου (Πολιτεία, 7.700 δρχ.).

Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί ότι η Magenta ετοιμάζει ένα νέο αγγλοελληνικό-ελληνοαγγλικό λεξικό (πιθανότατα με την ονομασία "Χρυσή Έκδοση"), το οποίο για πρώτη φορά θα έχει και μεταφρασμένες παραδειγματικές φράσεις με περαιτέρω βελτιώσεις και τροποποιήσεις. Αυτό το λεξικό θα στηρίζεται στη λεξικογραφική δουλειά του Παναγιώτη Τσαμπουνάρα6, και συγκεκριμένα στο Περιεκτικό Αγγλοελληνικό Λεξικό που εξέδωσε ο ίδιος. Επομένως, αν είναι κανείς απαιτητικός, αξίζει να περιμένει μέχρι τον Οκτώβριο του 1999 που θα κυκλοφορήσει. Από την προέκδοση που είδα είναι φανερό ότι πρόκειται για το piece de resistance της αγγλοελληνικής ηλεκτρονικής λεξικογραφίας με πάνω από 1.200.000 λέξεις, 365.000 λήμματα και 30ΜΒ υλικό. Στηρίζεται σε ένα νέο λογισμικό με την επονομασία "Εξερευνητής Λεξικών", το οποίο είναι πολύ πιο προηγμένο από το προηγούμενο. Για παράδειγμα, έχουμε αναφορά του είδους των λημμάτων, επεξήγησή τους ανά κατηγορία (επιστήμη, κλάδο), χρωματικό διαχωρισμό επεξηγήσεων, παραδειγμάτων και κατηγοριών για εύκολη ανάγνωση, γραπτή φωνητική απόδοση των λημμάτων, δημιουργία ομάδων λέξεων που μπορούν να εκτυπωθούν σε μορφή λεξικού και δυνατότητα εύκολης ανταλλαγής νέων λημμάτων με άλλους χρήστες. Αν και το λογισμικό είναι αδιαμφισβήτητα το καλύτερο, αυτό που προκαλεί το δέος είναι η άρτια λεξικογραφική δουλειά του Παναγιώτη Τσαμπουνάρα με τα πάμπολλα παραδείγματα, την ευαισθησία στα ιδιωματικά αγγλικά και την καθομιλουμένη ­επιτέλους ένα λεξικό που μεταφράζει το (say) cheese ως χαμογελάστε!­ και την ενημέρωσή του για τις νέες λέξεις που εισήλθαν στο αγγλικό λεξιλόγιο τα τελευταία χρόνια.

Το γενικό συμπέρασμα, όσον αφορά στα διαθέσιμα ηλεκτρονικά λεξικά που συμπεριλαμβάνουν τα ελληνικά, είναι ότι έχουν τεράστια περιθώρια βελτίωσης, καθώς οι ελλείψεις τους είναι ιδιαίτερα σοβαρές. Θα μπορούσαν, κατ' αρχάς, να ενσωματώσουν πολυάριθμες μεταφρασμένες παραδειγματικές φράσεις. Από όσα εξετάσαμε ­εξαιρουμένου του νέου λεξικού της Magenta, το οποίο δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα­ μόνο το λεξικό Πελεκάνος και το Hyperlexicon διαθέτουν κάποιες παραδειγματικές φράσεις και αυτές, όσον αφορά στο δεύτερο, μη μεταφρασμένες.

Επίσης, αν ένα από αυτά πρόκειται να ξεχωρίσει από τα υπόλοιπα, θα πρέπει να ανανεώνεται συνεχώς με νέες λέξεις, καινούριες χρήσεις παλαιών λέξεων, καλύτερη και πιο αξιόπιστη κάλυψη τεχνικής ορολογίας και αργκό. Ευνόητο είναι επίσης ότι ένα σύγχρονο λεξικό θα πρέπει να δίνει τη δυνατότητα στο χρήστη του να το ανανεώνει μέσω του Διαδικτύου. Έξυπνο επίσης θα ήταν, αν ο κατασκευαστής του διευκόλυνε με κάποιον τρόπο την ανατροφοδότηση της εταιρείας με νέα λήμματα που θα πρότεινε ο χρήστης.

Όλα αυτά βέβαια απαιτούν επενδύσεις σε ειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, όπως λεξικογράφοι, γλωσσολόγοι, λογομηχανικοί και ειδικευμένοι επιστήμονες και δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν με μία άπαξ και διά παντός σύνταξη ενός λεξικού. Το λεξικό του 21ου αιώνα είναι ανοιχτό και συνεχώς ανανεώσιμο, εκμεταλλευόμενο στο έπακρο τις δυνατότητες τις τεχνολογίας αντί να καταντάει μια ηλεκτρονική μίμηση της έντυπης εκδοχής του. Όσοι πιστοί πορευθούν σε αυτό τον ομολογουμένως δύσβατο δρόμο θα λάβουν και το μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς.

ΆΛΛA ΔIΓΛΩΣΣA HΛEKTPONIKA ΛEΞIKA ΠOY ΠEPIΛAMBANOYN TA EΛΛHNIKA

Η Magenta ( http://www.magenta.gr/ ) είναι η εταιρεία που καλύπτει τις περισσότερες γλώσσες. Πέρα από το αγγλοελληνικό-ελληνοαγγλικό που ήδη αναφέραμε, έχουμε επίσης λεξικά που καλύπτουν αμφίδρομα (bi-directionally) τα γαλλικά (πάνω από 300.000 λήμματα), τα ιταλικά (πάνω από 350.000 λήμματα) και τα γερμανικά (πάνω από 100.000 λήμματα). Η επόμενη γλώσσα που θα καλύψει η Magenta θα είναι πιθανότατα τα ισπανικά. Όλα τους συνοδεύονται με το στάνταρτ ελληνικό θησαυρό (90.000 λέξεις) της Magenta, που δεν φαίνεται να απειλεί διόλου το περίφημο αντιλεξικό του Βοσταντζόγλου. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι αυτοί που έχουν πάνω από ένα λεξικό της Magenta θα πρέπει να το εγκαταστήσουν στο ίδιο directory (πράγμα που γίνεται αυτόματα, αν στην εγκατάσταση απαντήσουμε καταφατικά στο directory που προτείνει ο οδηγός εγκατάστασης). Για να μεταβούν από το ένα λεξικό στο άλλο, δεν χρειάζεται παρά να επιλέξουν το συνδυασμό γλώσσας, αφού έχουν ανοίξει το πρόγραμμα. Τα λεξικά της Magenta πιάνουν το μέγιστο 15MB το καθένα, αν τα εγκαταστήσουμε στο σκληρό.

Από τις άλλες εταιρείας η Odyssey έχει βγάλει ένα λεξικό για τα γαλλικά και οι εκδόσεις Καπάτου (σε συνεργασία με την MLS) έχουν βγάλει ένα ιταλικό. Το ιταλικό λεξικό έχει 35.000 λήμματα με λεπτομερή ανάλυση, 60.000 εκφράσεις, κάλυψη επιστημονικής ορολογίας και δυνατότητα τροποποίησης-πρόσθεσης λημμάτων (αποθηκεύονται σε μία βάση δεδομένων του Microsoft Acsess με όνομα PriGr.mdb και το βρίσκετε στο C:\Program Files\primus\PriGr.mdb). Πιάνει γύρω στα 20ΜΒ χώρου στο σκληρό. Σε σύγκριση με το ιταλικό λεξικό Magenta είναι περίπου ισάξιο. Η σημαντικότερη διαφορά του έγκειται στη μεθοδολογία λημματογράφησης, η οποία έχει ως βασικό λήμμα το ουσιαστικό. Για παράδειγμα, αν κανείς έψαχνε την έκφραση essere in gamba στο λεξικό Magenta, θα την έβρισκε ως καταχωρισμένη στο ξεχωριστό λήμμα essere in gamba, ενώ στο λεξικό Καπάτου θα την έβρισκε ως συμπληρωματικό λήμμα στην καταχώριση gamba.

ΕΞEIΔIKEYMENA ΔIΓΛΩΣΣA/ΠOΛYΓΛΩΣΣA ΛEΞIKA ΠOY ΠEPIΛAMBANOYN TA EΛΛHNIKA

Μπαίνοντας στο χώρο των εξειδικευμένων λεξικών, και ίσως εδώ θα έπρεπε να αναφέρουμε ότι όλα τα γενικά λεξικά καλύπτουν τεχνική ορολογία σε διάφορους βαθμούς και ποικίλους τομείς με αστάθμητη αξιοπιστία, θα αναφερθώ στο λεξικό της Magenta (αμφίδρομο λεξικό βιολογικών και ιατρικών όρων) και το Πολύγλωσσο Λεξικό Τηλεπικοινωνιών για Εφαρμογές Πολυμέσων.

Όσον αφορά στο λεξικό της Magenta, τονίζω ότι είναι αμφίδρομο, γιατί υπάρχει το αγγλοελληνικό σε έντυπη μορφή (336 σελ.). Πιο συγκεκριμένα, καλύπτει τους εξής τομείς: Ιατρική, Γενετική, Μικροβιολογία, Ανοσολογία, Βιοχημεία, Κυτταροβιολογία, Μοριακή Βιολογία, Ζωολογία, Βοτανική, Βιοτεχνολογία και Οικολογία. Παρ' ότι είναι ένα σύγχρονο και ενημερωμένο λεξικό (αριθμεί 30.000 όρους), γραμμένο από καθηγητές πανεπιστημίου, ο ειδικευόμενος σε ιατρικές μεταφράσεις θα συνεχίσει να θεωρεί το Αγγλοελληνικό Λεξικό Ιατρικών Όρων του Γιώργου Μιχαηλίδη ως εκ των ων ουκ άνευ.

Το Πολύγλωσσο Λεξικό Τηλεπικοινωνιών (Multilingual Dictionary of Telecommunications) καλύπτει την ορολογία του κλάδου σε αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά και ελληνικά. Έχει 130.000 λήμματα καθώς και εγγραφές ήχου με χωρητικότητα γύρω στα 17ΜΒ στο σκληρό (χωρίς τις εγγραφές ήχου, τις οποίες μπορεί να εκτελεί κανείς από το CD). Είναι με διαφορά το καλύτερο τεχνικό λεξικό σε CD-ROM της αγοράς έχοντας την πληρέστερη κάλυψη στον τομέα του.

ΜONOΓΛΩΣΣA EΛΛHNIKA ΛEΞIKA

Ένα λεξικό που βγήκε πολύ πρόσφατα είναι το Μεγάλο Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας 2002 από τη Librocom με πολυμέσα, το οποίο περιλαμβάνει 100.000 λήμματα, ετυμολογία όρων, καθώς επίσης και κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο σε μεταφραστές, κλιτικούς πίνακες όλων των ρημάτων, των ουσιαστικών και των επιθέτων. Το μεγάλο ατού της βέβαια είναι η χρήση πολυμέσων, πράγμα το οποίο δεν είναι απαραίτητο για ένα μεταφραστή. Εκτός αυτού είναι, από όσα ξέρω, το μοναδικό εργαλείο αναφοράς το οποίο προσφέρει ανανεώσεις μέσω του Διαδικτύου στους πελάτες του ( http://www.librocom.gr/ ).

Το κλασικότερο ελληνικό λεξικό σε CD-ROM είναι το Μείζον Ελληνικό Λεξικό των εκδόσεων Τεγόπουλου-Φυτράκη, το οποίο πωλείται μαζί με το βιβλίο και αποτελεί το ιδανικότερο ηλεκτρονικό εργαλείο αναφοράς για την ελληνική γλώσσα. Εκτός αυτού, υπάρχει επίσης το λεξικό των εκδόσεων Πελεκάνος (και αυτό πωλείται μαζί με το βιβλίο), η ηλεκτρονική έκδοση του λεξικού των εκδόσεων Σταφυλίδη και το ερμηνευτικό και εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Magenta με πάνω από 20.000 λήμματα. Όλα τα λεξικά που προανέφερα ­εκτός αυτού της Magenta και του 2002­ είναι γνωστά από την έντυπη μορφή τους. Το Magenta μαζί με το 2002 είναι κυρίως εγκυκλοπαιδικής φύσης και αν κανείς ενδιαφέρεται κυρίως για ερμηνευτικά λήμματα, καλύτερα να αγοράσει κάποιο από τα άλλα.

Το λεξικό όμως που λάμπει διά της απουσίας του είναι αναμφισβήτητα το λεξικό Μπαμπινιώτη. Έχει ήδη περάσει πάνω από ένας χρόνος από τότε που πρωτοεκδόθηκε (Απρίλιος 1998) και ακόμα δεν το έχουμε δει σε ηλεκτρονική μορφή (και ούτε πρόκειται, σύμφωνα με τον εκδότη του). Σημειωτέον ότι τα μεγάλα μονόγλωσσα λεξικά του εξωτερικού (μεγάλα τόσο σε κύρος όσο και σε... όγκο) κυκλοφορούν ανεξαιρέτως σε CD-ROM. Όντως, αν το λεξικό Μπαμπινιώτη έβγαινε σε CD-ROM, θα διευκόλυνε ιδιαίτερα τόσο τους καρπιαίους τένοντες όσο και την οσφυϊκή χώρα των ανθρώπων του σιναφιού (μεταφραστές, συγγραφείς, διορθωτές κ.λπ.). Ποιος ξέρει όμως; Ίσως ο εκδοτικός οίκος να έχει κάνει σύμπραξη με ομάδα ορθοπεδικών. Να μη ζήσουν και αυτοί;

Τέλος, όσον αφορά στα αρχαία ελληνικά, σύντομα θα έχουμε για πρώτη φορά ένα ηλεκτρονικό λεξικό. Μέσα στο Σεπτέμβρη 1999 θα βγει στην αγορά το λεξικό της Magenta, το οποίο θα χρησιμοποιεί το νέο λογισμικό "Εξερευνητής Λεξικό" (το ίδιο που θα χρησιμοποιηθεί για το νέο αγγλικό λεξικό της). Το λεξικό θα αριθμεί πάνω από 300.000 λήμματα, καλύπτοντας αμφίδρομα τις δύο γλώσσες (Αρχαία και Νέα Ελληνικά) και εκτός από την ερμηνεία των λημμάτων θα παραθέτει και ξενόγλωσσες λέξεις με ελληνικές ρίζες.

ΜONOΓΛΩΣΣA AΓΓΛIKA ΛEΞIKA/EPΓAΛEIA ANAΦOPAΣ

Ένα πολύ καλό και οικονομικό πακέτο είναι το Penguin Hutchinson Reference Library, το οποίο συμπεριλαμβάνει τα εξής: Longman's Dictionary, Hutchinson Encyclopaedia, Roget's Thesaurus, New Penguin Dictionary of Quotations.

Από τα καλύτερα λεξικά είναι το Collins, το οποίο απαντάται στην ηλεκτρονική του έκδοση μαζί με το thesaurus. Ένα άλλο καλό μονόγλωσσο λεξικό είναι το Merriam Webster's.

Πολύ καλό επίσης είναι και το Microsoft Bookshelf, που περιλαμβάνει τα εξής ενδιαφέροντα για μεταφραστές: The American Dictionary, Roget's Thesaurus, The Concise Columbia Encyclopedia, The Columbia Dictionary of Quotations, World Atlas, The People's Chronology και 6.500 παραπομπές στο Διαδίκτυο (έκδοση 1998). Για όσους ψάχνουν κάτι παραπάνω, η Microsoft Encarta Reference Suite 99 (σε DVD) εκτός της αναβαθμισμένης εκδοχής του Microsoft Bookshelf, συμπεριλαμβάνει και την εγκυκλοπαίδεια Encarta, αγγλογαλλικό λεξικό, αγγλογερμανικό λεξικό και γύρω στις 19.500 παραπομπές στο Διαδίκτυο. Για όσους δεν διαθέτουν DVD υπάρχει η οικονομικότερη έκδοση της Encarta Encyclopaedia σε CD.

Για τους απαιτητικούς της λεξικογραφίας υπάρχει και η πλήρης έκδοση του OED (Oxford English Dictionary), την οποία βέβαια δεν θα συνιστούσα παρά μόνο σε "dictionary buffs" (...μανιακούς των λεξικών) ή λεξικογράφους.

ΜONOΓΛΩΣΣA ΛEΞIKA ΓIA AΛΛEΣ ΓΛΩΣΣEΣ

Για τα γερμανικά υπάρχει η ηλεκτρονική έκδοση του γνωστού DUDEN UNIVERSAL A-Z. Για τα γαλλικά υπάρχει το εγκυκλοπαιδικό λεξικό Hachette με 80.000 καταχωρίσεις και 120.000 συνώνυμα, το εγκυκλοπαιδικό λεξικό πολυμέσων Larousse και το Robert. Στο Διαδίκτυο υπάρχει το λεξικό της Γαλλικής Ακαδημίας (του 1835) στο ( http://humanities.uchicago.edu/ARTFL/projects/academie/1835.fr.searchform.html ) καθώς και το Larousse στο http://larousse.compuserve.com/larousse/ ). Το μόνο πρόβλημα με το Larousse είναι ότι παρέχεται η πλήρης πρόσβαση μόνο στους συνδρομητές της Compuserve. Για καταλόγους γαλλικών λεξικών πηγαίνετε στο ( http://people.a2000.nl/mderaaij/irt/french.html ) στο ( http:///fmc.utm.edu/~rpeckham/lote.html ) και στο ( http://www.gy.com/online/feol.htm ).

Όσον αφορά στα ιταλικά λεξικά, υπάρχει το Zingarelli 1999 ( http://www.ie-online.it/CD-ROM/lingue/zan007.htm ) και το Gabrielli ( http://www.ie-online.it/CD-ROM/lingue/elm006.htm ). Δυστυχώς δεν κατάφερα να βρω κανένα κατάστημα που να τα εισάγει στην Ελλάδα. Έτσι, μάλλον θα χρειαστεί να τα παραγγείλει κανείς με πιστωτική κάρτα. Για περισσότερα ιταλικά λεξικά βλέπε ( http://www.ie-online.it/CD-ROM/lingue/indice.htm ).

Για τα ισπανικά υπάρχει το λεξικό Pasarela ( http://web006.pavilion.net/users/alpha/cat_cd-r.htm ) σε δύο εκδόσεις. Για μια συλλογή με ισπανικά μονόγλωσσα, δίγλωσσα, ειδικευμένα και διαλεκτικά λεξικά στο Διαδίκτυο βλέπε ( http://www.el-castellano.com/diccio.html ).

Για τα πορτογαλέζικα έχουμε το Dicionario Professional ( http://www.priberam.pt/Dicionarios/default.htm ) και στο Διαδίκτυο το πολύ καλό Dicionario Universal ( http://www.priberam.pt/DLPO/ ).

Για τα ρωσικά υπάρχει το λεξικό του D.N.Ushanov με περισσότερες από 100.000 καταχωρίσεις (ένα demo version μπορείτε να κατεβάσετε από το http://www.ets.ru/mm05-e.htm ). Μια συλλογή από λεξικά σε CD-ROM (μονόγλωσσα και πολύγλωσσα) για διάφορες γλώσσες θα βρείτε στο ( http://www.ibdltd.com/cdmain.htm ).

CORPORA ΣE CD-ROM (ΣΩMATA KEIMENΩN)

"You shall know a word by the company it keeps" ("θα κατανοήσεις μια λέξη από τη συντροφιά της"), τάδε έφη εν έτει 1956 ο Άγγλος γλωσσολόγος Firth. Όντως, οι λέξεις αποκτούν οντότητα και σημασία διαμέσου των συμφραζομένων, του συνκειμένου (context)7, και αυτός είναι ένας από τους λόγους που τα συμβατικά λεξικά αδυνατούν να καλύψουν με πληρότητα όλες τις σημασίες μιας λέξης. Ένα σώμα κειμένου (corpus) δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια συλλογή κειμένων σε ηλεκτρονική μορφή που επιτρέπουν στο γλωσσολόγο ή το μεταφραστή να αναζητήσει τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται μια λέξη ή να μελετήσει ένα γλωσσικό φαινόμενο. Αν, π.χ., θέλουμε να αποδώσουμε στα αγγλικά την ελληνική έκφραση "εκφωνώ λόγο", δεν έχουμε παρά να κάνουμε μια έρευνα στη λέξη speech για να δούμε τις συνάψεις τις (collocations), δηλαδή τις λέξεις με τις οποίες "συντροφεύει". Έτσι, θα βρούμε ότι το αντίστοιχο του "εκφωνώ" σε αυτή την έκφραση είναι η λέξη deliver (deliver a speech).

Ακόμα ευκολότερα γίνονται τα πράγματα, όταν έχουμε στη διάθεσή μας ένα δίγλωσσο, ευθυγραμμισμένο σώμα κειμένου. Αυτό δεν είναι τίποτα άλλο παρά η μετάφραση μιας σειράς κειμένων σε μια άλλη γλώσσα, η οποία είναι προσβάσιμη ηλεκτρονικά και μπορεί να μας δείξει πώς έχει ήδη μεταφραστεί ο όρος ή η φράση που αναζητούμε. Έτσι, γράφουμε απλώς την έκφραση "εκφωνώ λόγο" και κατά πάσα πιθανότητα θα βρούμε την αγγλική της απόδοση deliver a speech, μαζί με τα συμφραζόμενα και στις δύο γλώσσες.

Το γεγονός ότι η δημιουργία και η διάθεση δίγλωσσων σωμάτων (bilingual corpora) για την ελληνική γλώσσα είναι ακόμα προβληματικές, δεν μας εμποδίζει να επωφεληθούμε από την έρευνα που έχει γίνει στην αγγλική γλώσσα και να χρησιμοποιήσουμε τα ανάλογα εργαλεία. Ένα πολύ καλό λεξικό που βασίζεται στο περίφημο μονόγλωσσο corpus "The Bank of English" (περιέχει πάνω από 323 εκατομμύρια λέξεις) στο οποίο στηρίζονται τα λεξικά Collins, είναι το Collins Cobuild English Collocations on CD-RΟΜ (Ζάμπος, Μαυροκορδάτου 5, τηλ. 3823.564). Έτσι, οποιαδήποτε απορία έχουμε σχετικά με τη χρήση μιας αγγλικής λέξης ή φράσης μπορεί να μας λυθεί, αν εξετάσουμε τα άπειρα παραδείγματα που μας προσφέρει αυτό το λεξικό συνάψεων.

6 Ο Παναγιώτης Τσαμπουνάρας έχει γράψει επίσης τα πολύ ενδιαφέροντα: Ελληνοαγγλικό και Αγγλοελληνικό Λεξικό Δυσκολιών (εκδόσεις Αλκυών, σελ. 524) και το Λεξικό Αγγλικών Νεολογισμών (σελ. 246, εκδόσεις Κακουλίδης, Φωλιά του Βιβλίου, Πανεπιστημίου 25-9, τηλ. 3231.703) που καλύπτουν σύνθετους τεχνικούς και επιστημονικούς όρους, ιδιωματισμούς, παροιμίες και αργκό.

7 Θα παρέπεμπα αυτούς που θα ήθελαν να διερευνήσουν σε βάθος τη θεωρία της μετάφρασης στα εξής βιβλία: Γιώργος Κεντρωτής, Θεωρία και Πράξη της Μετάφρασης, εκδόσεις Δίαυλος, 1996, και Περικλής Ντάλτας, Δοκίμια Διδακτικής της Μετάφρασης, εκδόσεις Επικαιρότητα.


ΤΟ ΠΟΛΥΓΛΩΣΣΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Οι μεταφραστές ήταν από τους πρώτους που σάρωσαν το Διαδίκτυο αναζητώντας έναν άγνωστο όρο. Ποια μεθοδολογία αναζήτησης πρέπει να υιοθετήσει ένας μεταφραστής για τις συγκεκριμένες του ανάγκες; Ποια είναι τα λεξικά και οι κόμβοι που θα αποτελέσουν τα μόνιμα εργαλεία αναφοράς του;

ΤA ΛEΞIKA TOY ΔIAΔIKTYOY

Υπάρχουν άπειρα λεξικά στο Διαδίκτυο, πολλά από αυτά αμφίβολης χρησιμότητας ή σε εμβρυακό επίπεδο ανάπτυξης. Είναι σημαντικό λοιπόν να ξέρει κανείς ποια είναι αυτά που θα του χρησιμεύσουν περισσότερο. Αξίζει να σημειωθεί ότι σε ένα διαδικτυακό λεξικό πρέπει να ανατρέχει κανείς, όταν βρίσκεται αντιμέτωπος με μία λέξη που δεν μπορεί να βρει ούτε στα έντυπα λεξικά ούτε στα λεξικά σε CD-ROM (αν έχει). Αυτός ο κανόνας βέβαια παύει να είναι τόσο αυστηρός για αυτούς που δουλεύουν σε χώρους που τους παρέχουν συνεχή σύνδεση με το Διαδίκτυο.

Το βασικό πλεονέκτημα των ηλεκτρονικών λεξικών του Διαδικτύου είναι το ότι είναι "ανοιχτά", δηλαδή έχουν τη δυνατότητα να υπόκεινται σε απεριόριστο εμπλουτισμό και τροποποίηση της ύλης τους. Με άλλα λόγια, είναι σαν να έχει κανείς ένα λεξικό σπίτι του και κάθε πρωί που ξυπνάει να ανακαλύπτει ότι έχουν προστεθεί σελίδες, με νέα λήμματα και βελτιώσεις στα ήδη υπάρχοντα. Ή ακόμα (και αυτό ισχύει και για τις περισσότερες από τις νέες εγκυκλοπαίδειες σε CD-ROM) να βρίσκει στα ράφια του νέα βιβλία που εμφανίστηκαν ως διά μαγείας. Φυσικά, αυτά τα νέα βιβλία δεν είναι παρά το υπερκείμενο (hypertext), που από ένα λήμμα διακοσίων λέξεων πάνω σε ένα συγκεκριμένο θέμα, μπορεί να μας παραπέμψει σε ένα άλλο των εξήντα χιλιάδων.

Ένα από τα βασικά μειονεκτήματα όμως αυτών των λεξικών είναι η διαθεσιμότητά τους. Έτσι, θα μπορούσαμε να τα κατατάξουμε σε πέντε γενικές κατηγορίες, ανάλογα με το επίπεδο διαθεσιμότητας. Στην πρώτη κατηγορία έχουμε τα συνδρομητικά, αυτά δηλαδή για τα οποία πρέπει να πληρώνουμε συνδρομή (μέσω πιστωτικής κάρτας) για να έχουμε πρόσβαση. Ευτυχώς, τέτοια λεξικά είναι ελάχιστα και δυστυχώς συγκαταλέγονται σε αυτά τα λεξικά της Οξφόρδης και κάποιες πολύ καλές εγκυκλοπαίδειες on-line όπως η Encarta ( http://www.iac-oh-encarta.com/ ). Όσον αφορά στην Encarta, μπορεί κανείς να κάνει μια δωρεάν δοκιμή διάρκειας 15 μερών, που του δίνει τη δυνατότητα να κατεβάσει μέχρι 25 άρθρα. (Για περισσότερα σχετικά με εγκυκλοπαίδειες βλέπε τεύχος Ιουνίου-Ιουλίου 1999 του Rom - http://www.rom.gr/ ). Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν αυτά που παρέχουν πρόσβαση ανά όρο. Σε αυτή την περίπτωση οδηγούμαστε σε πολλαπλά κλικ για την ανεύρεση κάποιων όρων, έστω και αν αρχίζουν από το ίδιο γράμμα. Μια περαιτέρω διαφοροποίηση σε αυτά τα λεξικά είναι ότι ορισμένα προσφέρουν τη μετάφραση ή την επεξήγηση του όρου, ενώ κάποια άλλα απαιτούν ένα ακόμα κλικ. Στην τρίτη κατηγορία ανήκουν αυτά που παρέχουν πρόσβαση ανά γράμμα. Και εδώ διαιρούνται σε αυτά που έχουν ανάλυση ή επεξήγηση των όρων και εκείνα που απαιτούν ένα ακόμα κλικ. Στην τέταρτη κατηγορία έχουμε αυτά που μας δίνουν τη δυνατότητα να αναζητήσουμε κάποιον όρο χωρίς να επιτρέπουν πρόσβαση στο ίδιο το λεξικό. Στην πέμπτη κατηγορία ανήκουν τα λεξικά, τα οποία μας παρέχουν τη δυνατότητα πλήρους πρόσβασης και αντιγραφής τους με ένα save στο σκληρό μας. Αυτά είναι και τα λεξικά που προτιμώ! Αξίζει να σημειωθεί ότι εκτός από αυτές τις κατηγορίες έχουμε και τις υβριδικές, αυτές δηλαδή που συνδυάζουν χαρακτηριστικά από δύο διαφορετικές κατηγορίες.

ΜONOΓΛΩΣΣA ΛEΞIKA

ONELOOK

http://www.onelook.com/ 

Ίσως το καλύτερο λεξικό του κόσμου να μην είναι καν λεξικό, αλλά μεταλεξικό ­και εδώ πάλι οι μεταφραστές της αγγλικής είναι οι ευνοημένοι. Τι εννοώ με αυτό; Θα σας εξηγήσω αμέσως. Η πρόθεση μετά σε υπολογιστικά συμφραζόμενα έχει συνήθως να κάνει τη μετάβαση σε ένα ευρύτερο επίπεδο λειτουργικότητας. Το Onelook  ( http://www.onelook.com/ ) είναι ένα είδος λεξικού το οποίο αντί να έχει δικά του λήμματα εκτελεί χρέη μηχανής αναζήτησης και ανασυνδυασμού των επιμέρους λεξικών με τα οποία διασυνδέεται. Την εποχή που γραφόταν αυτό το άρθρο το Onelook αναζητούσε σε 542 (επί το πλείστον ειδικευμένα) λεξικά που αριθμούσαν πάνω από 2.470.000 λέξεις!

Πέρα από τη δυνατότητα εύρεσης της λέξης που μας ενδιαφέρει μπορούμε να μεταβούμε, κάνοντας κλικ στο browse dictionaries που βρίσκεται στις επιλογές στο κάτω μέρος της σελίδας, στους συνδέσμους των επιμέρους λεξικών. Αυτοί οι σύνδεσμοι μπορούν να μας οδηγήσουν σε συγκεκριμένα λεξικά που τυγχάνει να μας ενδιαφέρουν άμεσα ­πολλά από τα οποία μπορούμε να σώσουμε στο σκληρό μας σε μορφή κειμένου ή αρχείου html. Θα συμβούλευα σε πολλές περιπτώσεις την αποθήκευση ως html για τον απλούστατο λόγο ότι άνευ μορφοποιήσεως τα λεξικά μπορεί να γίνουν δυσανάγνωστα ή να απαιτούν περαιτέρω μορφοποίηση για μεγέθυνση γραμματοσειρών και αφαίρεση πινάκων, πλαισίων, εικόνων κ.ο.κ.

ΛEΞIKA ΠOY ΠEPIΛAMBANOYN THN EΛΛHNIKH ΓΛΩΣΣA

EURODICAUTOM

http://eurodic.echo.lu/cgi-bin/edicbin/EuroDicWWW.pl 

EUTERPE MULTITERM

http://muwi.trados.com:4712/MTW_LOGON 

Αν θέλει κανείς μόνο δύο (ορολογικά) λεξικά, τότε αυτά πρέπει να είναι τo λεξικό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το λεγόμενο Eurodicautom ( http://eurodic.echo.lu/cgi-bin/edicbin/EuroDicWWW.pl ) και το λεξικό Euterpe MultiTerm της Trados ( http://muwi.trados.com:4712/MTW_LOGON ). Το Eurodicautom έχει ένα κάπως πολύπλοκο μενού. Αυτό που έχει σημασία είναι να επιλέξουμε τη γλώσσα-πηγή (source language ­η γλώσσα στην οποία είναι ο άγνωστος όρος) και τη γλώσσα-στόχο (target language­ η γλώσσα στην οποία θέλουμε να αποδοθεί ο όρος).

Ένα άλλο πολύγλωσσο λεξικό (γενικό) που περιλαμβάνει την ελληνική γλώσσα (χωρίς όμως την εμβάθυνση των προηγουμένων), είναι το Logos ( http://www.logos.it/ ).

ΕΞEIΔIKEYMENA EΛΛHNIKA ΛEΞIKA

Υπάρχουν τέσσερα λεξικά που άπτονται της Πληροφορικής, ένα με όρους του Internet και άλλο ένα με όρους δικτύων. Αυτά είναι το Informatics Terminology Dictionary των ΤΕΙ του Πειραιά ( http://www.teipir.gr/infolex/ ), το Πρακτικό Λεξικό Πληροφορικής, που φιλοξενεί ο ΟΤΕnet σε συνεργασία με τις εκδόσεις Γκιούρδας ( http://www.otenet.gr/greek/services/lexiko.index.htm ), το λεξικό Mercury ( http://www.mercury.gr/dictionary/dicten.html ) και το Λεξικό Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Αθηνών ( http://www.di.uoa.gr/~infodict/English/dict_search.html  ). Ένας σχετικά απλός αλλά αποτελεσματικός τρόπος για να αξιολογήσει συγκριτικά κανείς κάποια λεξικά, είναι να υποβάλει σε αυτά κάποιους προσεκτικά διαλεγμένους όρους και να εξετάσει τα αποτελέσματα. Στην Πληροφορική, για παράδειγμα, θα μπορούσε κανείς να υποβάλει έναν ευρέως χρησιμοποιούμενο όρο, όπως το bus (για να δει πόσο βαθιά αναλύει τον όρο και κατά πόσον παραπέμπει σε παράγωγα), ένα λιγότερο, όπως το daughter board, και άλλον έναν σχετικά πρόσφατο, που θα μπορούσε να είναι το artilect ("νοήμον τέχνημα") ­ όρος που μάλλον δύσκολα θα τον αναγνωρίσει. Έτσι, υποβάλλοντας τον όρο bus στο λεξικό του ΤΕΙ Πειραιά (με τσεκαρισμένο το soft seek) πήραμε την απόδοσή του ως αρτηρία, μια ερμηνεία της σημασίας του, καθώς και την παράθεση άλλων 19 συναφών όρων. Το βάθος και το εύρος του λεξικού του ΤΕΙ Πειραιά απέτυχαν να συναγωνιστούν τα υπόλοιπα. Το λεξικό του ΟΤΕnet, εκτός από την ερμηνεία, έδωσε ως ορισμό τη λέξη αρτηρία και με παρέπεμψε σε άλλους τρεις συναφείς όρους: αρτηρία δεδομένων, αρτηρία διευθύνσεων και αρτηρία ελέγχου. Το Λεξικό του Πανεπιστημίου Αθηνών απέδωσε τον όρο μόνο ως αρτηρία. Το Mercury ως κανάλι. Η απόδοση των λεξικών στους υπόλοιπους όρους ήταν συνεπής με αυτές τις πρώτες ενδείξεις, επαληθεύοντας έτσι τις προβλέψεις μου.

Το λεξικό όρων του Internet θα το βρείτε στη διεύθυνση ( http://www.wwli.com/translation/netglos/glossary/greek.html ) σε ελληνική εκδοχή. Το ίδιο λεξικό σε πολλές άλλες γλώσσες θα βρείτε στο ( http://www.wwli.com/translation/netglos/netglos.html ). Το μειονέκτημά του είναι ότι, παρ' όλο που επεξηγεί με σαφήνεια τους όρους, δεν είναι ερμηνευτικό.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα γλωσσάρια της Microsoft που καλύπτουν τους όρους των Windows, του Word, του Excel και άλλων δημοφιλών προγραμμάτων της σε μεγάλο αριθμό γλωσσών, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών. Μπορεί κανείς να τα κατεβάσει σε .zip (ορισμένα από αυτά ξεπερνούν το 1ΜΒ) από το ( http://www.geocities.com/Athens/7110/msgloss.htm ).

Άλλο ένα καλό τεχνικό λεξικό είναι το Αγγλοελληνικό Λεξικό Ακτινοπροστασίας του Δημόκριτου. ( http://jupiter.int-rpnet.ariadne-t.gr/erl/info_ter.html ).

Το Αγγλοελληνικό και Ελληνοαγγλικό Τεχνικό Λεξικό της Glossa (http://www.glossa.com/trans/glossary.htm ) δεν είναι το καλύτερο (ορισμένα από τα λήμματα όμως δεν έχουν αποδοθεί στα ελληνικά), ούτε το πληρέστερο (έχει 1.000 όρους σε ελεύθερη πρόσβαση και 13.000 για τους συνεργάτες της εταιρείας). Ωστόσο, μπορεί κανείς να βρει κάποιους ενδιαφέροντες τεχνικούς όρους που ίσως δεν θα έβρισκε αλλού. Ο κόμβος της Glossa έχει και μια σελίδα με συνδέσμους για ελληνικά λεξικά 
( http://www.glossa.com/trans/glossary/glossaries.htm ), την οποία δεν προτείνω, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις είτε οι παραπομπές παραπέμπουν στο... πουθενά, είτε σε άχρηστα λεξικά, όπως το Greek words in English1, το οποίο έχει ελάχιστες ή ακόμα και μηδαμινές καταχωρίσεις ανά γράμμα. Τα υπόλοιπα λεξικά έχουν ήδη καλυφθεί από αυτό το άρθρο.

Φεύγοντας από την Πληροφορική έχουμε το ενδιαφέρον λεξικό δημοσιογραφικών όρων και εκφράσεων του Θ.Βαμβακού ( http://users.otenet.gr/~vamvakos/alphabet.htm ), που είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε μαθητές της αγγλικής ως ένας τρόπος εμπλουτισμού του λεξιλογίου τους.

ΛEΞIKO APXAIΩN EΛΛHNIKΩN

PERSEUS PROJECT

http://www.perseus.tufts.edu/ 













Εξέχουσα περίπτωση αποτελεί το λεγόμενο Perseus Project ( http://www.perseus.tufts.edu/ ) του Πανεπιστημίου του Harvard, που εμπεριέχει το περίφημο λεξικό των Liddell-Scott-Jones ( http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/enggreek ). To Perseus Project είναι μια συλλογή όλων των αρχαίων ελληνικών κειμένων. Μπορεί κανείς να τα διαβάσει είτε στα ελληνικά (με λατινικούς χαρακτήρες όμως, καθώς οι προτεινόμενοι σύνδεσμοι για κατέβασμα πολυτονικών γραμματοσειρών δεν βοηθούν ιδιαίτερα) είτε σε αγγλική μετάφραση. Μπορεί επίσης να αναζητήσει ένα χωρίο ή απλά να δει πώς χρησιμοποιείται μια λέξη ή μια έκφραση. Εκτός από το λεξικό των Liddell-Scott-Jones, ο κόμβος του Perseus Project περιέχει και κάποια άλλα εργαλεία, όπως λεξικό λατινικών, εργαλείο μορφολογικής ανάλυσης και εργαλείο μέτρησης της συχνότητας μιας λέξης. Όλα αυτά θα τα βρείτε στο ( http://www.perseus.tufts.edu/lexica.html ).

ΛEΞIKA APΓKO

Ίσως είναι ένα από τα σημεία των καιρών το γεγονός ότι έχουμε περάσει από την εποχή που το Διαδίκτυο μιμούνταν τον Γουτεμβέργιο (τα έντυπα) στην εποχή που ο Γουτεμβέργιος μιμείται το Διαδίκτυο. Τρανταχτό παράδειγμα αυτού είναι το γεγονός ότι ένα από τα πληρέστερα και πιο εκσυγχρονισμένα λεξικά αγγλικής αργκό που κυκλοφορούν (Jonathon Green, The Cassell Dictionary of Slang, Cassell, 1998, σελ. 1.316) παραθέτει στη βιβλιογραφία του δεκαοκτώ δικτυακούς τόπους!

Ένας ιδιαίτερα ενδιαφέρων δικτυακός τόπος με λεξικά αργκό σε πολλές γλώσσες είναι τα Alternative Dictionaries ( http://www.notam.uio.no/~hcholm/altlang/stat.html ). Θα βρείτε και ένα μικρό με ελληνική αργκό ( http://www.notam.uio.no/~hcholm/altlang/ht/Greek.html ), όπου θα μάθετε ότι "μάγκας" (τη γράφει μάλιστα ως "munga") στα αγγλικά είναι "dude".

Άλλα ενδιαφέροντα λεξικά αργκό για τα αγγλικά είναι το A Dictionary of Slang ( http://www.totalweb.co.uk/dweb/ted/slangint.htm ), το British Slang Dictionary ( http://www.page27.co.uk/ted/ ), το λεξικό των ναρκωτικών, Dictionary of Street Drug Slang Terms ( http://www.drugs.indiana.edu/slang/home.html ), το λεξικό αγγλικής αργκό ρίμας (Cockney rhyming slang) στο ( http://nrcbsa.bio.nrc.ca/~foote/cockney.html ) όπου μαθαίνουμε ότι trouble and strife ("μπελάς και βάσανο") σημαίνει wife ("σύζυγος").





ΛIΣTEΣ ME ΛEΞIKA

 Αν δεν μείνατε ακόμα ικανοποιημένοι, οι παρακάτω σύνδεσμοι θα σας οδηγήσουν σε τόσα λεξικά, ώστε να πάθετε αλλεργία! Αρχίζουμε με το A Web of on-line Dictionaries του κυρίου Beard ( http://www.facstaff.bucknell.edu/rbeard/diction.html ), που περιέχει 800 λεξικά σε 160 διαφορετικές γλώσσες. Συνεχίζουμε με τον κατάλογο των λεξικών του Onelook με πάνω από 500 λεξικά ( http://www.onelook.com/browse ), καθώς και ( http://www.onelook.com/more ). Μετά πάμε στον κατάλογο του Linguist ( http://www.emich.edu/~linguist/dictionaries.html ). Θέλετε και άλλα; Μπορείτε να πάτε στο Translator's Home Companion ( http://www.rahul.net/lai/companion.html ), όπου υπάρχει πλήθος συνδέσμων που ενδιαφέρουν μεταφραστές, καθώς και στο ( http://rivendel.com/~ric/resources/dictionary.html ), όπου θα βρείτε, εκτός των λεξικών, και συνδέσμους για δωρεάν αυτόματη μετάφραση στο Διαδίκτυο, ειδικό λογισμικό για μεταφραστές, κ.λπ. Για τους μεταφραστές λογοτεχνίας2 υπάρχει μια ειδική συλλογή πόρων που συμπεριλαμβάνει και σχετική βιβλιογραφία στο ( http://www.mcelhearn.com/lit.html ).

Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μεταφραστές παρουσιάζει ένα γλωσσάρι με όρους μετάφρασης ( http://www.mcn.net/~wleman/glossary.htm ) που βρίσκεται στο γενικότερο κατάλογο λεξικών και γλωσσικών πόρων του W.Leman ( http://www.mcn.net/~wleman/general.htm ).

ΑYTOMATH METAΦPAΣH (MACHINE TRANSLATION) ΣTO ΔIAΔIKTYO

Σήμερα υπάρχουν αρκετοί κόμβοι που παρέχουν δωρεάν, αυτόματη μετάφραση από το Διαδίκτυο, σε διάφορες γλώσσες (μέχρι και... γιαπωνέζικα!) με ποικίλη αξιοπιστία. Ένα είναι το σίγουρο: δεν απειλείται από αυτά η δουλειά κανενός μεταφραστή.

Τρεις από τους πιο γνωστούς κόμβους αυτόματης μετάφρασης είναι αυτός του Altavista 
( http://babelfish.altavista.digital.com/cgi-bin/translate ) που μεταφράζει από και προς τις ακόλουθες γλώσσες, αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, ισπανικά, πορτογαλικά) ο ( http://www.freetranslation.com/ ) και ο κόμβος του SYSTRAN ( http://translator.go.com/ ). Υπάρχει μάλιστα και ένας που μεταφράζει σε 625 ζεύγη γλωσσών, μεταξύ αυτών και ελληνικά! ( http://www.tranexp.com/InterTran.cgi ). Ο αρχικός ενθουσιασμός μου όμως μετριάστηκε, όταν μετά από μερικά τεστ κατάλαβα ότι οι δυνατότητές του ήταν αρκετά περιορισμένες. Την αγγλική φράση "You have to go now, it is closing time", για παράδειγμα, τη μετέφρασε ως "έχεις σε πηγαίνω τώρα, είναι κλείσιμο ώρα". Δοκιμάζοντας από τα ελληνικά προς τα αγγλικά, τα πράγματα ήταν ακόμα χειρότερα, καθώς δεν κατάφερνε καν να αναγνωρίσει απλές ελληνικές λέξεις.

CORPORA (ΣΩMATA ΚEIMENΩN ΣE ΗΛEKTPONIKH ΜOPΦH

Όπως προαναφέραμε, ένα corpus δεν είναι παρά μια συλλογή κειμένων σε ηλεκτρονική μορφή, προσβάσιμη από το χρήστη. Ένα από τα σημαντικότερα corpora που βρίσκονται σε δωρεάν πρόσβαση στο Διαδίκτυο, είναι το British National Corpus ( http://thetis.bl.uk/lookup.html ). Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με corpora θα βρείτε στη διεύθυνση ( http://info.ox.ac.uk/bnc/corpora.html ).








Πόσες φορές σάς έχει τύχει να αναζητείτε επί ματαίω ένα χωρίο της Αγίας Γραφής που έτυχε σε μια μετάφραση, προς ευρέσεως της επίσημης ελληνικής εκδοχής; Αυτό το πρόβλημα το λύνει ένας concordancer (εργαλείο ευρετηρίου) ο οποίος, εκτός από την Αγία Γραφή, συμπεριλαμβάνει και κάποια άλλα αγγλικά κείμενα ( http://www.concordance.com/ ). Αν θα θέλετε όμως κάτι που να περιλαμβάνει ακόμα περισσότερα κείμενα, δεν έχετε παρά να πάτε στη διεύθυνση ( http://clwww.essex.ac.uk/ ) και να επιλέξετε το On Line Services ύ Experimental WWW access to corpora * search engine * Limited Access * corpus * The Gutenberg Project. Κατόπιν θα έχετε τη δυνατότητα να επιλέξετε ένα ή περισσότερα κείμενα από τα εκατοντάδες ηλεκτρονικά βιβλία του Gutenberg Project και να κάνετε μια έρευνα για μια λέξη ή φράση-κλειδί. Το μόνο μειονέκτημα είναι ότι, καθώς δεν μας δίνονται βιβλιογραφικές πληροφορίες, τα ευρήματα μπορεί να προέρχονται από οποιοδήποτε από τα βιβλία που είχαμε επιλέξει. Για όσους θέλουν τα αυτούσια ηλεκτρονικά κείμενα και δεν ενδιαφέρονται για αναζήτηση, μπορούν απλά να πάνε στον κόμβο του Gutenberg Project και να τα κατεβάσουν ως αρχεία κειμένου ( http://www.gutenberg.net/_authors/_A_index.html ).

Το καλύτερο δίγλωσσο corpus (αγγλικά και γαλλικά), το οποίο είναι προσβάσιμο δωρεάν από το Διαδίκτυο, είναι το Hansard Corpus και περιέχει τα πρακτικά της Βουλής του Καναδά ( http://www-rali.iro.umontreal.ca/TransSearch/TS-simple-uen.cgi ). Αν γράψετε μια έκφραση στα γαλλικά ή τα αγγλικά, το πρόγραμμα θα εντοπίσει τα συμφραζόμενα και στις δύο γλώσσες και θα σας τα παρουσιάσει. Έτσι, ακόμα και άτομα που μεταφράζουν από τα γαλλικά ή τα αγγλικά μπορούν να ωφεληθούν, αρκεί να γνωρίζουν και τις δύο γλώσσες. Αν, για παράδειγμα, συναντήσουν μια αγγλική λέξη ή φράση που δεν βρίσκεται στα λεξικά και περιέχεται μεταφρασμένη στο corpus, τότε, λόγω της "απλοποίησης" που γίνεται σε κάποιες ιδιωματικές εκφράσεις στη γαλλική απόδοση, θα μπορέσουν να συνάγουν σχετικά εύκολα το ελληνικό ισοδύναμό της. Αν πάρουμε, για παράδειγμα, την αγγλική έκφραση pie in the sky και κάνουμε μια έρευνα στο Hansard, θα διαπιστώσουμε ότι στα γαλλικά έχει μεταφραστεί με τους ακόλουθους τρόπους: "belles promesses", "irrιalisable", "voeux pieux", "chimιriques", "promesses en l'air". Έτσι, ακόμα και αν κανείς ξέρει ελάχιστα έως καθόλου γαλλικά θα μπορέσει να συνάγει από τις λέξεις που έχουν κοινές ρίζες με τα αγγλικά (στη συγκεκριμένη περίπτωση ακόμα και με τα ελληνικά, καθώς έχουμε τη λέξη "chimιriques") το νόημα της ζητούμενης έκφρασης.

 

ΤO ΙΕΛ (ΙNΣTITOYTO ΕΠEΞEPΓAΣIAΣ THΣ ΓΛΩΣΣAΣ

Το ΙΕΛ ( http://ilsp.gr/ ), το οποίο υπάγεται στο υπουργείο Ανάπτυξης και Τεχνολογίας, μαζί με το τμήμα Πληροφορικής του Πανεπιστημίου της Πάτρας ( http://www.cti.gr/ ), αποτελούν τους σημαντικότερους οργανισμούς που ασχολούνται με τη γλωσσική τεχνολογία στη χώρα μας. Οι δραστηριότητες του ΙΕΛ συμπεριλαμβάνουν την έρευνα πάνω στην αυτόματη μετάφραση, την τεχνολογία φωνής, την ηλεκτρονική λεξικογραφία, την εκπαιδευτική τεχνολογία και τις γλωσσικές εφαρμογές γραφείου που μας ενδιαφέρουν περισσότερο. Καθώς όμως είναι κρατικός οργανισμός, κανέναν δεν εκπλήσσει το ότι έχει ήδη καθυστερήσει αρκετά στην εμπορική διάθεση των ιδιαίτερα αξιόλογων εφαρμογών του. Αντίθετα, το Πανεπιστήμιο της Πάτρας, συνεργάζεται από δεκαετίας με τη Microsoft, έχοντας υπό την επιμέλειά του τη σχεδίαση του ελληνικού ελεγκτή ορθογραφίας και θησαυρού.

Μέσα στο 1999 το ΙΕΛ θα διαθέσει στο Διαδίκτυο σώμα ελληνικών κειμένων γενικής γλώσσας, συνολικού μεγέθους 20 εκατομμυρίων λέξεων. Κάθε κείμενο θα συνοδεύεται από βιβλιογραφικού τύπου πληροφορίες και θα είναι κατηγοριοποιημένο ως προς το μέσο δημοσίευσής του, το είδος του και το θέμα του.

Επιπλέον, κάθε κείμενο θα είναι εμπλουτισμένο με κωδικοποιημένες πληροφορίες σε δύο επίπεδα σχολιασμού: δομικό σχολιασμό (structural annotation), ο οποίος κωδικοποιεί την εσωτερική δομή και μορφοποίηση του κειμένου, και γλωσσολογικό σχολιασμό (linguistic annotation), ο οποίος χαρακτηρίζει μορφοσυντακτικά τις λέξεις του κειμένου.

Εκτός από αυτό το γενικό σώμα, θα υπάρχει και άλλο ένα (ΟΡΟΣΗΜΟ), μεγέθους 2,5 εκατομμυρίων λέξεων, που θα συμπεριλαμβάνει επιστημονικά συγγράμματα, άρθρα και βιβλία από τους εξής τομείς: Aεροναυπηγική, Ανθρωπολογία, Ανοσοχημεία, Αστρονομία, Βιολογία, Βοτανική-Φυσιολογία Φυτών, Γενετική, Γεωλογία, Γεωπονική, Γλωσσολογία, Δίκαιο, Η/Υ και Οικονομία, Ιατρική, Ιστορία, ΜΜΕ, Οικονομική Επιστήμη, Περιβαλλοντική Αρχαιολογία, Πληροφορική, Ραδιοοικολογία.

Το ΟΡΟΣΗΜΟ περιλαμβάνει επίσης και τους επιστημονικούς/τεχνικούς όρους που συναντώνται σε αυτά τα κείμενα, οι οποίοι ανέρχονται συνολικά στους 23.843. Κάθε όρος συνοδεύεται από το αγγλικό μεταφραστικό του αντίστοιχο.

Στα δύο αυτά σώματα θα χρεώνεται συνδρομή για όσους θέλουν να σώζουν τα αποτελέσματα των αναζητήσεών τους. Ωστόσο, θα μπορεί κανείς να πάρει μια ιδέα για το τι μπορούν να κάνουν δωρεάν.

Ίσως το σημαντικότερο προϊόν γλωσσικών εφαρμογών γραφείου του ΙΕΛ να είναι το Tr·AID, ( http://ilsp/traid.html ), μια εφαρμογή μεταφραστικής μνήμης. Η μεταφραστική μνήμη ενισχύει το έργο του μεταφραστή, χρησιμοποιώντας ήδη μεταφρασμένο υλικό. To Tr·AID συγκρίνει τις νέες προς μετάφραση προτάσεις με άλλες ήδη μεταφρασμένες, με στόχο να εντοπίσει παρόμοιες ή όμοιές τους και να τις προτείνει στο μεταφραστή. Καθώς πολλές μεταφραστικές εργασίες παρουσιάζουν μεγάλο ποσοστό επαναληψιμότητας, η μεταφραστική μνήμη επιταχύνει την εργασία μας και εξασφαλίζει ορολογική ομοιομορφία. Αυτή η εφαρμογή διατίθεται, προς το παρόν, μόνο από το ΙΕΛ. Προφανώς είναι ένα προϊόν που απευθύνεται σε μεταφραστικά γραφεία που ασχολούνται με ειδικευμένα κείμενα και έχουν μεγάλο κύκλο εργασιών. Η τιμή του ωστόσο, σε σχέση με ανάλογα προϊόντα του εξωτερικού, όπως το Trados Translator's Workbench ( http:// www.trados.com/workbench/index.html ), το Eurolang Optimizer 
( http://www.languagepartners.com/slp_pr2.htm ) και το IBM Translation Manager ( http://www.software.ibm.com/ad/translat/tm/ ), είναι ανταγωνιστική, με το επιπλέον πλεονέκτημα της παροχής στήριξης.

ΕΛEΓKTEΣ ΜETAΦPAΣHΣ KAI AΛΛA EPΓAΛEIA

Εκτός από τη μεταφραστική μνήμη, υπάρχουν και άλλα εργαλεία που μπορούν να διευκολύνουν τη δουλειά του μεταφραστή. Μια λίστα από αυτά θα βρείτε στο ( http://www-rali.iro.umontreal.ca/ProjetTransX.en.html ). Από τα σημαντικότερα είναι οι ελεγκτές μετάφρασης ( http://www-rali.iro.umontreal.ca/ProjetTransCheck.en.html ), οι οποίοι έχουν την ικανότητα να εντοπίζουν μεταφραστικά λάθη, όπως ψευδόφιλες λέξεις, παραλείψεις και λάθη στη μεταφορά αριθμών, ημερομηνιών, καθώς και να ελέγχουν την ορολογική συνέπεια του κειμένου.

Επίσης υπάρχουν διάφορα συστήματα διευκόλυνσης πληκτρολόγησης (όπως το "ευφυές σύστημα πληκτρολόγησης" του ΙΕΛ) που προτείνουν στο μεταφραστή την πιθανότερη λέξη κατά τη διάρκεια της πληκτρολόγησης 
( http://www-rali.iro.umontreal.ca/ProjetTransType.en.html ). Από τις εφαρμογές που θα εξελιχθούν ιδιαίτερα στο μέλλον είναι και οι εφαρμογές αναγνώρισης φωνής που είναι ειδικά σχεδιασμένες για τις ανάγκες των μεταφραστών ( http://www-rali.iro.umontreal.ca/TransTalk/transtalk.en.html ).

Για μια εκτεταμένη εισαγωγή στα εργαλεία για μεταφραστές, πηγαίνετε στο 
( http://www.languagepartners.com/reference-center/whitepapers/catintro.htm )

ΟMAΔEΣ ΝEΩN (NEWS GROUPS) ΓIA TH METAΦPAΣH

Υπάρχουν δύο ομάδες νέων που αφορούν στη μετάφραση και τους μεταφραστές. Η μία είναι η sci.lang.translation και έχει να κάνει με μεταφραστικά προβλήματα και γενικά πράγματα που αφορούν στους μεταφραστές. Η άλλη είναι η sci.lang.translation.marketplace που είναι ιδανική για όσους αναζητούν (ή προσφέρουν) μεταφραστική εργασία μέσω του Διαδικτύου. Για να φτάσετε σε αυτές, πηγαίνετε στο ( http://www.excite.com/reference/search_newsgroups/ ) και κάνετε search στη λέξη translation, (μία άλλη μηχανή αναζήτησης για ομάδες νέων είναι η Deja News ­ http://www.dejanews.com/. Άλλους δύο καταλόγους με ομάδες νέων, ευκαιρίες για εργασία και γενικότερο ενδιαφέρον για μεταφραστές και σπουδαστές ξένων γλωσσών θα βρείτε στο ( http://www.rivendel.com/~ric/resources/usent.html ) και στο ( http://people.a2000.nl/mderaaij/irt/general.html ).

Τέλος, άλλος ένας τρόπος για να διαφημιστεί ένας μεταφραστής μέσω του Διαδικτύου, είναι το αρχείο μεταφραστών
που συντηρεί το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου ( http://book.culture.gr/ ) και στο οποίο μπορούν να εγγραφούν επαγγελματίες μεταφραστές βιβλίου. Είναι δυνατό να καταχωρίσει κανείς τα στοιχεία του στη βάση δεδομένων του ΕΚΕΒΙ ακόμα και μέσω του Διαδικτύου      ( http://book.culture.gr/7/7f/index_gr.html ).

Στην ίδια διεύθυνση βρίσκεται και ο "οδηγός για μεταφραστές", που περιέχει πλούσιες πληροφορίες, όπως σχολές,
μετάφρασεις, οργανισμούς μεταφραστών, επιδοτήσεις και δάνεια, βιβλιογραφία μεταφρασεολογίας, εργαλεία, ειδικό λογισμικό για την ελληνική, διαδικτυακούς πόρους, κ.λπ. Εκτός του οδηγού για μεταφραστές, το ΕΚΕΒΙ διαθέτει και πολλά πρωτοποριακά αρχεία, όπως αρχείο βιβλιοπωλών, βιβλιοθηκών, εκδοτών, τυπογράφων, ελληνικών έργων μεταφρασμένων σε ξένες γλώσσες, κ.λπ. ( http://book.culture.gr/2nbc.htm#arch ).

1 Για όσους ενδιαφέρει το θέμα, υπάρχει το βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών λεξικό του Α.Κωνσταντινίδη: Οι Ελληνικές Λέξεις στην Αγγλική Γλώσσα, Πολιτεία.

2 Το Βρετανικό Συμβούλιο κάθε χρόνο διοργανώνει μια πεντάμηνη σειρά μαθημάτων για τη λογοτεχνική μετάφραση που περιλαμβάνει εισαγωγή στις τεχνικές διόρθωσης με υπολογιστή, τα εργαλεία αναφοράς σε CD-ROM, καθώς και τεχνικές χρήσης του Διαδικτύου για μεταφραστές. Τηλ: 33.36.211-15 ( http://www.britcoun.gr/ ).

Τα λεξικά διατίθενται από:

Βιβλιοπωλείο Παπασωτηρίου, τηλ. 3809.821
MLS, Στουρνάρη 32, τηλ. 5224.152
Magenta Ltd, Αντιμάχου 17 Ιλίσια, τηλ. 7246.947
U.S. Electronics, Φορμίωνος 101, τηλ. 7640.342
Κλειδάριθμος, Στουρνάρη 37, τηλ. 3829.106
Multirama, Στουρνάρη 33, τηλ. 3829.106
Κάουφμαν, Σταδίου 28, τηλ. 3222.160
Ζάμπος, Μαυροκορδάτου 5, τηλ. 3823.564

{ main}
top
Facebook