κάθισα ή κάθησα;

progvamp · 20 · 86100

Offline progvamp

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 1572
    • Gender:Female
    • Hellenic Myasthenia Gravis Association
Λοιπόν τώρα που το ξαναείδα το θεματάκι, νομίζω ότι ξεκίνησα λάθος την ερώτηση εξαρχής.

Βασικά, δεν είχα απορία για κανέναν Αόριστο, δεν θυμάμαι πώς μου βγήκε έτσι, μάλλον με μπέρδεψε το σημείωμα στο λεξικό του Μπαμπινιώτη. Το πρόβλημά μου ήταν (και μάλλον παραμένει) η Προστακτική. Προστακτική δεν είναι όταν λέμε: "Καλώς τον Γιώργο. Πέρασε, κάθ-η/ι-σε." Αυτό.

Η Ελληνομάθεια με μπερδεύει. Γιατί στην Προστακτική Ενεστώτα, στον Ενικό δεν έχει τίποτα, ενώ στον Πληθυντικό λέει "κάθεστε". Εμείς γιατί όταν βλέπουμε κάποιον του λέμε "κάθισε" ή "καθίστε" και αναφερόμαστε στο τώρα; Μπέρδεμα... Συγγνώμη, αν είναι κάτι απλό και δεν μπορώ να το καταλάβω. :s


Offline banned8

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 132
    • Gender:Male
Και γιατί να μην τά ξεχωρίσουμε;
   καθίζω - κάθισα
   κάθομαι - έκατσα

Προσπαθώ να φανταστώ διάλογο παρανοϊκό:

– Καθίστε, παρακαλώ.
– Του «κάθομαι» ή του «καθίζω»;
– Παρντόν;
– Θέλετε να καθίσω κάποιον ή να κάτσω εγώ;
– Θέλω να καθίσετε εσείς.
– Εγώ, ναι, αλλά ποιον;
– (Από μέσα του) Τον κώλο σας. (Μεγαλόφωνα) Θέλω να καθίσετε εσείς σ' εκείνη την καρέκλα.
– Να κάτσω, δηλαδή.
– (Ιταλικές βρισιές περνάνε από το μυαλό του.) Σας παρακαλώ πολύ, πραγματικά. Να κάτσετε. Ευχαριστώ. Κάθεστε καλά;
– Τώρα που έκατσα, ναι. Εσείς δεν θα κάτσετε;
– Θα καθίσω κι εγώ...
– Όχι, δεν θα καθίσετε...
– Γιατί να μην καθίσω;
– Θα κάτσετε.
– Αυτό ακριβώς λέω.
– Όχι, δεν λέτε ότι θα κάτσετε. Λέτε ότι θα καθίσετε. Και όταν λέτε ότι θα καθίσετε, εγώ νομίζω ότι θα βάλλετε κάποιον άλλο να κάτσει.
– Κάτσε καλάαααα, άνθρωπέ μου... Μη σου πω τίποτε για το «βάλλετε» με δύο λάμδα που είπες!



Και μετά απ' αυτό το ευχάριστο διάλειμμα...
Κατερίνα:
διάβαζε (κάθε μέρα, συνήθεια)
«Διαβάζετε καθημερινά, παιδιά μου». — Σπάνια πια η προστακτική ενεστώτα στον πληθυντικό. Προτιμούμε την υποτακτική: Να διαβάζετε.
Ομοίως: χόρευε, τρέχα γύρευε, δίνε, παίζε, κ.λπ.
Για μέλλοντα, προστακτική αορίστου:
διάβασε, χόρεψε, τρέξε, γύρεψε, δώσε, παίξε, κ.λπ.
Δεν σημαίνει ότι δίνεις τώρα εντολή να κάνει κάποιος κάτι στο παρελθόν (πόσο παράλογο να γίνει αυτό το μήνυμα;). Οι παραδοσιακοί όροι προστακτική ενεστώτα και προστακτική αορίστου δεν έχουν σχέση με το παρόν και το παρελθόν, αλλά με το γεγονός ότι σχηματίζονται από το θέμα του ενεστώτα και το θέμα του αορίστου (από το δεύτερο και ο στιγμιαίος μέλλων: διάβασα, θα διαβάσω, έδωσα, θα δώσω).

Για το «κάθομαι» τώρα:
Προστακτική ενεστώτα: Κάθου (σπάνιο), π.χ. Κάθου εσύ κι άσε τους άλλους να δουλεύουν. (Το «κάθεστε» υπάρχει σαν τύπος. Ποιος το χρησιμοποιεί; Υποτακτική χρησιμοποιούμε. Να κάθεστε μακριά από τα ρεύματα.)
Προστακτική αορίστου: Κάθισε και κάτσε. Καθίστε.

(Ελπίζω να καθόσουν.)

« Last Edit: 08 Jan, 2007, 02:56:31 by nickel »



Offline fil

  • Full Member
  • ***
    • Posts: 543
    • Gender:Female
  • I Love Backgammon!!!
Χαχαχαχαχαχαχαχαχαχα, να' σαι καλά βρε Νίκελ, με κανες και γέλασα, και το είχα τόσο ανάγκη! Χαχαχαχαχα, προσκυνάω!


Offline Dr Moshe

  • Moderator
  • Jr. Member
  • *****
    • Posts: 294
    • Gender:Male
  • Shir HaShirim 8:6,7
    • Linguarium
Πολλά και αξιόλογα γράφτηκαν σε αυτό το νήμα από τους αγαπητούς φίλους και επισκέπτες, που μαρτυρούν γνώση και μελέτη.

Επιτρέψτε μου δυο λόγια σχετικά με την ετυμολογική πλευρά τού θέματος. Ίσως έχει ενδιαφέρον η προέλευση των τύπων.

Ο ιωτακισμός των ελληνιστικών χρόνων αρχίζει να επιφέρει σύγχυση μεταξύ των προστακτικών κάθισον και κάθησο. Βαθμηδόν ο δεύτερος τύπος εγκαταλείπεται, διότι η λεπτή διάκριση ποιού ενεργείας εκφραζόταν πλέον από τον αόριστο και δεν απαιτούσε προστακτική παρακειμένου.

Επιπλέον, στα προδρομικά ποιήματα συναντούμε (ίσως πρώτη φορά, όσο κατάφερα να ελέγξω) τον τύπο προστακτικής κάτσε < κάθ(ι)σε (με σίγηση του ενδοσυμφωνικού και ανομοίωση διάρκειας). Την ίδια χρονική περίοδο απαντά και ο ενεστώτας αορίστου ἐκάτσα, ἐκάτσε..., ἐκάτσαν (< ἐκάθισα κτλ.) με τον τόνο στην παραλήγουσα. Κατόπιν, κατ' αναλογίαν προς άλλους τρισύλλαβους αορίστους που έφεραν τον τόνο στο ἐ-, ο τόνος μετακινήθηκε στην προπαραλήγουσα: ἔκατσα, ἔκατσε,... ἔκατσαν.

Από το ρήμα καθίζω στη Νέα Ελληνική προέκυψε το συνοπτικό θέμα καθισ-: κάθισ-α, καθίσ-ω, καθισ-μένος. Ο τύπος κάθομαι απαντά από τον 10ο αιώνα (< αρχ. κάθημαι) και χρησιμοποιείται στον ενεστώτα και τον παρατατικό. Το ρήμα έχει διπλή, μεταβατική και αμετάβατη, λειτουργία: αυτό δεν παραξενεύει ούτε είναι κάτι που πρέπει να διορθώσουμε, διότι αποτελεί χαρακτηριστικό των εργαστικών (ergative) ρημάτων (πβ. κ. χάλασε τη βρύση / χάλασε η βρύση, βράζω νερό / το νερό βράζει κτλ.). Ήδη στα ελληνιστικά κείμενα ο συνοπτικός παρωχημένος ἐκάθισεν έχει μέση σημασία: εἴς τε τὴν πλησίον ἕδραν ἐκάθισεν (Δίων Κάσσ.).

Ελπίζω κάτι από αυτά να αποδειχθεί χρήσιμο ή ενδιαφέρον. Και συγχωρήστε με για τον σχολαστικό δασκαλισμό... Καλό απόγευμα.
A Reina, mi tesoro

אשׁת־חיל מי ימצא ורחק מפנינים מכרה :Mishle משׁלי  31:10
A woman of valour who can find? For her price is far above rubies (JPS)



Offline progvamp

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 1572
    • Gender:Female
    • Hellenic Myasthenia Gravis Association
Quote
Δεν σημαίνει ότι δίνεις τώρα εντολή να κάνει κάποιος κάτι στο παρελθόν (πόσο παράλογο να γίνει αυτό το μήνυμα;). Οι παραδοσιακοί όροι προστακτική ενεστώτα και προστακτική αορίστου δεν έχουν σχέση με το παρόν και το παρελθόν, αλλά με το γεγονός ότι σχηματίζονται από το θέμα του ενεστώτα και το θέμα του αορίστου (από το δεύτερο και ο στιγμιαίος μέλλων: διάβασα, θα διαβάσω, έδωσα, θα δώσω).

Ευχαριστώ πολύ, θείε Νίκο! Πράγματι κάπου εκεί τα μπερδεύω.

Συγγνώμη, δεν την αντέχω την Γραμματική... :progvampshy:


 

Search Tools