Συχνά λάθη στη χρήση της Ελληνικής

spiros · 38 · 73683

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 823159
    • Gender:Male
  • point d’amour

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72497
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Νίκο, είναι εξαιρετική η ανάπτυξή του θέματος και άψογα τεκμηριωμένη. Μπράβο!

Ναι, έχεις δίκιο μεγάλο... συχνά φτάνουμε να θεωρηθούμε αμόρφωτοι γράφοντας το σωστό, γιατί κάποιοι "πιο μορφωμένοι" αφορίζουν.
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)



σα(ρε)μαλι

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 1293
    • Gender:Male
  • Σταβανγκεριανό μου έαρ
Ο Αναγνώστου πάντως δεν ήταν σπουδαίος φιλόλογος - δεν ξέρω αν έγινε στην πορεία, γιατί πάνε και κάποια χρονάκια από τότε - κι επιτρέψτε μου να έχω άποψη μιας και τον είχα καθηγητή στο 1ο.
I can live everywhere in the world, but it must be near an airport -and a pharmacy, I would add.

Δεν είναι ο ύπνος της λογικής που γεννάει τέρατα, αλλά ο άγρυπνος ορθολογισμός που πάσχει από αϋπνίες.


banned8

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 132
    • Gender:Male
Πήρα την αφορμή να το επεκτείνω λίγο το θέμα, εδώ: http://www.sarantakos.com/language/kaidhkai.html
ν.

Μόλις προ ολίγου κατάφερα να πάω να διαβάσω το κομμάτι του Ν.Σ. και με την ευκαιρία διάβασα και άλλα δύο πρόσφατα που δεν τα είχα πάρει χαμπάρι.

Φίλοι καλοί του translatum, κάντε στον εαυτό σας τη χάρη και, αφού διαβάσετε το κομμάτι για τους "καικαιδησμούς", πατήστε την "Επιστροφή στις γλωσσικές ακρότητες" και διαβάστε (όλα να τα διαβάσετε σιγά-σιγά αν δεν τα έχετε διαβάσει, αλλά από τα "Νέα") πρώτα τα παραμύθια του Μύθου και ύστερα την "ουρίτσα του γαϊδάρου". Αφήστε το τελευταίο για το τέλος και θα κάνετε καινούργιο συκώτι.

Χαρά στο κουράγιο σου, Νίκο, που κάθεσαι και ασχολείσαι μ' αυτές τις αστειότητες. Εμένα, ομολογώ, μου βγαίνει μια οργή όταν τα διαβάζω. Κυρίως γιατί έχουν φτιάξει έτσι την παιδεία μας που τα περισσότερα παιδιά να πρέπει να αποτινάξουν πρώτα τα δεσμά του σχολείου για να αποκτήσουν την ερωτική σχέση που θα έπρεπε να έχουν με τις γνώσεις που τους ενδιαφέρουν. Και όχι μόνο τα τυραννούν τα παιδιά, αλλά τα τυραννούν και χωρίς λόγο: γιατί στο τέλος ούτε τους αρχαίους έχουν καταλάβει, ούτε τα αρχαία έχουν μάθει, ούτε τα σημερινά, ούτε τη αναμεταξύ τους σχέση, ούτε… ούτε… ούτε… Οι βαρείες τούς μάραναν.

Παρακολουθώ αρκετά τακτικά τα τηλεπαιχνίδια σαν κι αυτό τώρα του Παπαδόπουλου στη ΝΕΤ, το οποίο έχει αρκετές γλωσσικές ερωτήσεις, και βλέπω τη μηδενική άνεση των νέων στα γλωσσικά θέματα. Σήμερα, για παράδειγμα, υπήρχε η ερώτηση:

Ζούμε σε χαλεπούς καιρούς, δηλαδή σε: (α) βίαιους, (β) δύσκολους, (γ) ωραίους, (δ) ζεστούς.
Σχόλιο ενός παίκτη: Μήπως προέρχεται από το "χαλέπι" (sic); Επειδή είναι ζεστό...

(Έδωσαν τη σωστή απάντηση τελικά.)

Ένα από πολλά παρόμοια "κουλά" που ακούω κάθε φορά. Με λίγα λόγια: όσο δεν καταφέρνουν να βγαίνουν τα παιδιά από το σχολείο και να ξέρουν και τους "χαλεπούς καιρούς" και το "σαλέπι" και επιμένουν κάποιοι π.χ. να επιστρέψουμε στο πολυτονικό, εμένα η διάθεσή μου δεν είναι να τους σχολιάσω σε επιστημονική βάση, αλλά να πάρω βρεγμένη σανίδα.

Δεν μου φταίει ειδικά ο Ράμφος, αλλά τα πολλαπλά μικροσυμφέροντα που χρόνια τώρα έχουν εναγκαλιστεί ασφυκτικά την παιδεία μας και δεν την αφήνουν να πάρει ανάσα. Τώρα σε λίγο τελειώνει το λύκειο και το δεύτερο παιδί μου και ξέρω τη ζημιά που γίνεται. Και το μόνο που βγαίνει από μέσα μου είναι ένα μεγάλο ΟΥΣΤ.
« Last Edit: 09 Mar, 2006, 04:09:19 by nickel »



wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72497
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Μόλις το τσίμπησα στο διαδίκτυο:

Σχεδόν 10.000 εν ισχύει έναντι του σωστού εν ισχύι με περίπου τις διπλές αναφορές (18.600). Θα γκρινιάξω και πάλι: αφού τους ζαλίζουν τα αρχαία ελληνικά, τι τα θέλουν; Γιατί δεν λένε σε ισχύ που και σωστό είναι και ασφαλές (με μισό εκατομμύριο αναφορές) και «οπτικοακουστικά» θαυμάσιο;
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


GTherion

  • Semi-Newbie
  • *
    • Posts: 1
Για το υποτιθέμενο λάθος no.100

Από http://www.babiniotis.gr/wmt/webpages/index.php?lid=1&pid=20&apprec=52

ο προβλήτας ή η προβλήτα ; αρσενικό ή θηλυκό;

Στην αρχαία Ελληνική, απ’ όπου ξεκίνησε, η λέξη προβλής, προβλῆτος σήμαινε «προεξέχων, προβάλλων» και χρησιμοποιήθηκε ως επίθετο με δύο γένη, αρσενικό (ὁ προβλής) και θηλυκό (ἡ προβλής): ως θηλυκό σε χρήσεις όπως προβλῆτες ἀκταί, προβλῆτες στῆλαι, προβλής ἔπαλξις και ώς αρσενικό σε χρήσεις όπως προβλῆτες ὀδόντες, προβλῆτες πύργοι, προβλῆτες λίθοι. Παλαιότερη και συχνότερη φαίνεται ότι ήταν η χρήση τού θηλυκού γένους (απαντά ήδη στον Όμηρο). Κυρίως από τη συνεκφορά με τη λέξη ακτή (προβλής ἀκτή) επικράτησε τελικά το θηλυκό γένος τής λέξης στη νεότερη χρήση της ως ουσιαστικού. Έτσι, σήμερα λέμε η προβλήτα.
« Last Edit: 28 Jun, 2013, 10:30:14 by spiros »


sophistes

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 183
1.-3.
Η παρατήρηση δεν εμπίπτει στην γραμματική αλλά στην σημασιολογία. Εάν το "απλώς" σημαίνει "με απλό τρόπο" τότε και το ΝΕ "απλά" σημαίνει το ίδιο ακριβώς. Θέλουμε να έχει και άλλη σημασία; Ας του την δώσουμε. Κακώς η γραμματική εμπλέκεται με την πολυσημία. Είναι μόνο θέμα λεκτικού ύφους. Στην ΝΕ τα επιρρήματα αυτά πάντα θα συμπίπτουν με την ονομαστ. πληθ. ουδετέρου. Γιατί το "απλά" περνά ακουστικώς ως επίρρημα ενώ το "επόμενα" με τίποτα; Άρα +1 στα επιρρ. σε -ως

4.
15η (ημέρα) Σεπτεμβρίου / 15th Sept. / 15. September ...

Οι αριθμοί είναι αφηρημένες έννοιες. Μόνο στην αριθμητική χρησιμοποιούνται ως καθαροί (ποσοτικοί) αριθμοί. Στην καθημερινότητά μας είναι επίθετα. Δέκα (10) ευρώ ναι, αλλά 15 τί Σεπτεμβρίου; 15 ημέρες Σεπτ., π.χ. Σήμερα είναι η 28η Ιουνίου και όχι έχουμε 28 ...

50.
Δεν είναι τόσο απλός ο σχηματισμός επιθέτων από ουσιαστικά. Λαμβάνεται η υπ' όψιν η κλίση (θέμα γενικής πτώσης) και η συναίρεση. Θεωρούμε ότι η κατάληξη είναι πάντα -ιος, εκτός και εάν υπάρχει ε ψιλόν στο θέμα της γενικής, το οποίο συναντά το ιώτα και δημιουργεί την κατάληξη -ειος. Μερικά παραδείγματα:

1. Δευτερόκλιτα σε -ος, τα οποία σχεδόν πάντα σχηματίζουν την κατάληξη σε -ιος: λόγος-→ λόγιος, παλαιολόγιος, ανθολόγιον | φόριος-→ Θεσμοφόρια | τοπωνύμια: Ρόδιος, Νάξιος, Μήλιος, ολύμπιος, Δήλιος, Αιγύπτιος, ευξείνιος, -πούλιος | αλεξάνδριος, ηγησάνδριος, λυσάνδριος, δημοκρίτιος (δημοκρίτειος;) | ψιττάκιος, ίππιος, φιλίππιος, φίλιος, ξένιος, ρύθμιος, (ωρο)μίσθιος ...
Διαφοροποιούνται κάπως τα: Νειλῷος (<Νειλώιος), Κώος (<Κῷος<Κώιος), Ομήρειος, λύκειος, Γύθειον, Ηροδότειος ...

2α. Πρωτόκλιτα με χαρακτήρα -α- σχηματίζουν επίθετα σε -ιος ή -αίος: χώρα-→[εγ]χώριος | ημέρα-→[εφ]ημέριος, ημεραίος | ώρα-→ωραίος | θαλάσσιος/θαλασσαίος, μελίσσιος/μελισσαίος, υπογλώσσιος, μοιραίος, αγοραίος, μναίος, αρουραίος. Στην περίπτωση των προσηγορικών πιστεύω ότι ταιριάζει η παραγωγή επιθ. σε -αίος: π.χ. μοσχοναίος, αλευραίος, σαμαραίος, τσατσακλαίος,

2β. Από τα πρωτόκλιτα με χαρακτήρα -η- ενδιαφέροντα προσηγορικά είναι αυτά που λήγουν σε -ίδης, τα οποία σχηματίζουν επίθετα σε -είος επειδή η παραπάνω κατάληξη μάλλον προέρχεται από συναίρεση (ε+α). Το άλφα είναι αυτό που εκπίπτει και, έτσι, στο θέμα της γενικής το ε ψιλόν συναντά το ιώτα της κατάληξης -ιος δημιουργώντας επίθετα σε -ειος: -ίδης (<-ίδεας)-→ ευγενίδειος, ατρείδειος, ευκλείδειος, λεωνίδειος, σημίτειος | ερμείος | γη (<γέ-α)-→μεσόγειος, υπέργειος, υπόγειος..

Επίσης, ας μη λησμονούμε ότι το ήτα αντιστοιχούσε σε ήχο -εε- δηλαδή παρατεταμένο έ ψιλόν (σαν να λέμε ε μακρόν). Πιστεύω ότι με την κατάληξη -ιος, πολλά ΝΕ επώνυμα θα απέδιδαν - κανονικά - επίθετα πάντα σε -είος, όπως καραμάνλειος, μητσοτάκειος, αρσάκειος, λεντάκειος, σημίτειος...
Στην περίπτωση των θηλυκών, τουλάχιστον μέσα από την παρατήρηση, το η εκπίπτει και έτσι μένει η κατάληξη -ιος. Αλλά δεν είναι τόσο συχνή η παραγωγή επιθ. από πρωτόκλιτα ουσ. όσο από τα δευτερόκλιτα και τριτόκλιτα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η εναλλαγή του ήτα με το δωρικό άλφα, το οποίο φαίνεται να δημιουργεί μερικά από τα επίθετα σε -αίος (όπως προανέφερα), π.χ. λίμνη-λίμνα -→ λιμναίος (αλλά και λίμνιος), πομπή-πομπά -→ (αποδιο)πομπαίος

3. Στα τριτόκλιτα ουσιαστικά λαμβάνεται, επίσης, υπ' όψιν το θέμα της γενικής πτώσης, αλλά χρήζουν περισσότερης μελέτης, επειδή δεν ακολουθούν πάντα τον ίδιο κανόνα. Με μια πρώτη παρατήρηση μπορούμε να πούμε ότι τα συμφωνόληκτα (όλων των κατηγοριών) σχηματίζουν επίθετα άλλοτε σε -ίος και άλλοτε σε -είος, π.χ. Έλλην-(παν)ελλήνιος, άρρην-αρσένιος, αλλά γέρων-γερόντιος/γερόντειος, Ανακρεόντειος, Κιθαιρώνειος, δρακόντειος κλπ.

Τα φωνηεντόληκτα (από τα οποία πολλά προσηγορικά) έχουν κυρίως θέμα ε στην γενική (-ε-σος) και έτσι σχηματίζουν επίθετα σε -ειος: π.χ. αριστοτέλειος, θεμιστόκλειος, ιπποκράτειος, αναξιμένειος, διογένειος (αλλά ευγένιος ή και ευγένειος).

Επί του θέματος ασχολείται ο Ηρωδιανός (ε ποιος άλλος).
« Last Edit: 28 Jun, 2013, 11:41:37 by sophistes »


sophistes

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 183
74.
Διαφωνώ με την ιδέα της απλογράφησης, επειδή έτσι είμαστε αναγκασμένοι να μαθαίνουμε περισσότερες ορθογραφήσεις για την ίδια λέξη. Η εποχή μας διακρίνεται από μια πολυγλωσσία. Πολλοί ομιλητές μιλούν τουλάχιστον 2-3 έως 5-6 ξένες γλώσσες. Έτσι, οι διαγλωσσικές ομοιότητες μόνο βοήθεια στην απομνημόνευση μπορούν να προσφέρουν. Ας οριστούν κανονισμοί μεταγραφής των ξένων λέξεων, κυρίως των αγγλικών ονομάτων. Δεν είναι καθόλου κακό. Ο "Μισισιπής" δεν παραπέμπει με τίποτα στην αγγλ. ορθογραφία του Mississippi. Ως μαθητής δημοτικού έμαθα την λέξη ως Μισσισσιππής. Όμως ένας σύγχρονος μαθητής πρέπει να μάθει δύο ορθογραφήσεις. Είναι τόσο απαραίτητο; Η ελληνική δεν είναι ακουστική γλώσσα, όπως η ισπανική ή η τουρκική κ.ά. Έχει πολύπλοκη ορθογραφία, με ιστορία και με άποψη. Πολλοί Ευρωπαίοι διατηρούν την ξένη ορθογράφηση και πιστεύω ότι καλά κάνουν. Και πέρα από την αιτία ορθής προφοράς σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. s = ζ, ενώ ss = σ - αλλά όχι για όλους) είναι όντως χρήσιμη στην απομνημόνευση ξένων λέξεων. Α ναι, ξέχασα.. έχουμε και το Word να μας διορθώνει τώρα..


 

Search Tools