Translation - Μετάφραση

Translation Assistance => Greek monolingual forum => Γλωσσικά Σημειώματα => Topic started by: spiros on 28 Sep, 2008, 17:20:42

Title: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: spiros on 28 Sep, 2008, 17:20:42
Ένα από τα πράγματα που με ενοχλούν ιδιαίτερα είναι η χρήση του ενωτικού για κάθε λογής συνδυασμούς λέξεων με το «μη». Π.χ.:

Quote
Δήλωση μη-υποστήριξης
Για τις πληροφορίες αυτού του ηλεκτρονικού κόμβου ισχύει δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, παραίτηση από ευθύνη, δήλωση μη-υποστήριξης και προστασία...
www.go-online.gr/non_endorsement.html?PHPSESSID=a0ff3a388e308d15

Είναι προφανές, ότι προέρχεται από τα Αγγλικά, όπου ο κανόνας είναι να μπαίνει ενωτικό σε φράσεις με το «non-», π.χ. «non-support (http://www.google.gr/search?q=%22non-support&ie=utf-8&oe=utf-8&aq=t&rls=org.mozilla:en-US:official&client=firefox-a)», πράγμα που δεν ισχύει για τα ελληνικά:

μη
5. (μόνο ως μη, με ονοματικούς τύπους) αντιστρέφει την έννοια τής λέξεως με την οποία συνεκφέρεται, δηλώνοντας την άρνηση της: μη ανανέωση τής εγγραφής συνεπάγεται διαγραφή από τα μητρώα || μη ευσυνείδητος || μη έμπειρος || μη κατέχων τα πράγματα || τα σταθμευμένα ή μη αυτοκίνητα || Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις
Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γεωργίου Μπαμπινιώτη

Το παρακάτω σημείωμα, εξετάζει την εσφαλμένη χρήση του σε σύνθετες λέξεις.

Το χωριστικό ενωτικό
Γιάννης Η. Χάρης

Έχω ξαναγράψει (http://yannisharis.blogspot.com/2007/04/blog-post_9430.html) για το ενωτικό που παρά πάσα γραμματική, αλλά και λογική, χωρίζει κάθε είδους σύνθετη λέξη: «αντι-εβραϊκή ταινία», «αλληλο-σεβασμός», «παν-ανθρώπινος», «πολυ-ενδιαφέρει», «κακο-συνηθίζω», «μπαινο-βγαίνει», έως και «ετσι-θελισμός».

Πρόκειται για ατυχή συνάντηση, πιστεύω, της αγγλικής χρήσης και ενός ευρύτερα καθαριστικού πνεύματος, αυτού που τακτοποιεί το καθετί στο συρταράκι του, τα ξένα με τα ξένα (και έτσι έχουμε λ.χ. λατινόγραπτα ακόμα και παλαιά δάνεια: stress, mini, prim, album), τα αρχαία με τα αρχαία (του Πάριδος, της Αλκήστιδος, ή ο μουσικότατος κιόλας Αιγεύς!), και τα σύνθετα χωρισμένα στα εξ ων συνετέθησαν, ή συχνά στα εξ ων νομίζουμε εμείς πως συνετέθησαν («άλλως τε», «διά μιας», «κι όλας», «δι ο»)· ε, ό,τι περίσσευε, το ανέλαβε το ενωτικό.

Επειδή δεν έχουμε συχνά την ευκαιρία να βρισκόμαστε μπροστά σε καινούρια τάση στη γλωσσική χρήση (εν προκειμένω στο ορθογραφικό, που όμως αποτελεί τον προνομιακό χώρο στον οποίο έχει επικεντρωθεί ο γλωσσικός αγώνας, έστω –ή μακάρι– τα ξεθυμάσματά του), και να την παρακολουθήσουμε αυτή την τάση σε όλες τις φάσεις της, από τα πρώτα της –γιγάντια!– βήματα, σκέφτηκα να μεταφέρω εδώ μια διόλου συστηματική αποδελτίωση: όλο και κάποιος μπορεί να αξιοποιήσει αυτό το υλικό.

[ο κατάλογος θα εμπλουτίζεται, ο Θεός να δώσει με αργό ρυθμό, με όλο και λιγότερες εγγραφές εννοώ]

καλή όρεξη λοιπόν:

αγγλο-αμερικανική δύναμη κατοχής
α-γεωγράφητοι
αερο-τρομοκράτες
ακρο-δεξιό ταμείο
αλαφρο-ίσκιωτη
αλληλο-κατανόηση
αλληλο-σεβασμός
αντι-αγγλικό
αντι-αμερικανισμός
αντι-δεξιό παραλήρημα
αντι-εβραϊκή ταινία
αντι-κοινωνικός χαρακτήρας
αντι-λαϊκός
αντι-τρομοκράτης
αντι-τρομοκρατική εκστρατεία
αντι-τρομοκρατικός νόμος
αντι-φρονούντες
αρχι-δολοφόνος
ατμο-σκούπα
αυτο-αποκλεισμός
αυτό-διαφήμιση [εδώ, όπως και σε πολλές ανάλογες περιπτώσεις, ο ορθογράφος του υπολογιστή τόνισε αυτόματα και το α΄ συνθετικό!]
αυτό-επίδειξη
αυτό-οργάνωση
αυτο-σαρκασμός
αυτο-συστήνονταν
βρομο-ξενοδοχείο
γαλλο-μεσογειακό μενού
γιγαντο-μαχίες
γιγαντο-οθόνη
γιγαντο-πωλήσεις
εβραιο-χριστιανικός
εθνικο-απελευθερωτική οργάνωση
ελληνο-κυπριακή πλευρά
ελληνο-τουρκικά (τα)
ελληνο-τουρκική συμφωνία
ελληνο-χριστιανικό προφίλ
ενδο-επαναστατικό φαινόμενο
ενδο-κομματικός
ενδο-οικογενειακή
εξω-πανεπιστημιακές
εξω-πελοποννησιακά στρατιωτικά σώματα
εξω-πολιτικές συνθήκες
επανα-προσέγγιση
ετσι-θελισμός
ευρω-γίγαντας
ευρω-δεξιά
ευρω-έλεγχος
ευρω-τελεσίγραφο στην Τουρκία
ευρω-φιέστα Καραμανλή
ευρω-ψηφοδέλτιο
ηλεκτρο-σόκ
ημι-επίσημη
θρησκευτικο-πολιτική έξαρση
ινδο-αγγλική μουσική σκηνή
ιστορικο-κοινωνική αναφορά
κακο-συνηθίσει, μας έχουν
καλο-ακονισμένα μαχαίρια
κεντρο-αριστερή παράταξη
κεντρο-αριστερός χώρος
κιτρινο-πράσινη μιζέρια
κλωνο-δημιουργία
κοινωνικο-πολιτιστικές συνήθειες
κουτσο-βολεύεις
κουτσο-πουλάς
κωλο-δαχτυλίδι
κωλο-ελλαδισμός
μανατζερ-ομανία
μεγαλο-αστική τάξη
μεγαλο-παράγων
μεγαλο-Πασόκοι, και μεγαλο-ΠΑΣΟΚοι!
μεγαλο-σπεκουλαδόροι
μεγαλο-στέλεχος
μετα-θεωρητικός διευρυνσίας
μετα-μοντέρνα οπτική
μετα-μοντέρνες προσεγγίσεις
μετρό-πληκτες γειτονιές
μικρο-ατύχημα
μικρο-μεγαλισμός
μικρο-παράνοια
μικρο-προστριβές
μικρο-τακτικισμοί των υποψηφίων
μισο-λύνεις
μοδό-πληκτη ανθρωποθάλασσα
μπαινο-βγαίνει
ναρκω-πολιτικές
ναρκω-τσεκ [σε τίτλο· ενώ στο κείμενο: το narcocheck, δις!]
νεο-Δεξιά αλαζονεία
νεο-Δεξιά, η
νεο-καπιταλιστικές δομές
νεό-πτωχοι
νέο-Σημιτικοί
νέο-υορκέζικα ρούχα
νέο-φιλελεύθερη
νομο-κανονικές
νοτιο-δυτική Γαλλία
ξανα-ανοίγουν
ξανα-συμβεί
ομο-φοβία
ομο-φοβικός
οπτικο-ακουστική
παλαιο-εθνικόφρονες
παλιο-σκύλα
παν-ανθρώπινη εκεχειρία
παπαρατσι-σμός [=από τον παπαράτσι!]
παρα-έγιναν επιθετικά
παρα-είναι Αλβανοί
παρα-κρατική μηχανή
παρα-τράγουδα
πλαγιο-μετωπική
πολιτικο-θρησκευτικές πιέσεις
πολύ-βγαίνει εκτός πρωθυπουργικού γραφείου· και: να μην πολυ-βγεί στο γυαλί
πολυ-εκδήλωση
πολυ-ενδιαφέρει, δεν τον –
πολυ-ενημερώνει
πολυ-μέσα, τα
πολυ-ξέρει: το ευρύ κοινό δεν πολυ-ξέρει τον Χ
πολυ-παραγοντισμός
ρακο-κάζανο
ριαλιτό-κοσμος
ρωσο-τουρκική συνθήκη
σκανδαλο-παραγωγή
σκατο-σχολή
σοσιαλ-δημοκρατία
στρογγυλο-καθισμένος
συγ-κάτοχοι της Κύπρου
τηλε-κριτές
τηλε-μαϊντανός
τηλε-παράθυρα
τηλε-σχολιαστές
τηλε-ψηφοφορίες
τραγικο-θεατρικά μυθεύματα
τρομο-εφιάλτης
τρομο-υστερία [πρωτοσέλιδος τίτλος· μέσα, κανονικά: τρομοϋστερία, αλλά και τρομοτρέλα]
υπερ-εθνικός
υπερ-μεγέθης τελετή
υπερ-μοντέρνο
υπερ-παραγωγή
υπερ-προβάλλονται
υπερ-συντηρητική παράσταση
υπερ-φώτιση των συλλήψεων
υπο-ομάδες
φιλο-Κύπριοι
φιλο-φασιστικό κόμμα
φορο-μπηχτική πολιτική
φρεσκο-αγορασμένο
φωτο-ρεπορτάζ [και με δασεία στο ρο, παρακαλώ, από την Καλλίστη του Πρώτου θέματος]
χαζο-αστεία
χαζό-υπονοούμενα
χθεσινο-βραδινή
χριστιανο-αγιατολάδες
ψευδο-γεγονός
ψευδο-διασημότητες
ψιλο-αποπαίρνω: ο Χ ψιλο-αποπήρε στην πλάκα τον Ψ [εδώ είναι και λάθος: ψιλοπήρε στην πλάκα [άλλο, ως γνωστόν, το «αποπήρε»=μάλωσε]
ψιλο-αρπάχτηκαν
ψιλο-παρεμβαίνεις
ψιλο-σπάω: τα έχει ψιλο-σπάσει
Ψωμειάδη-α τακτική
ψωρο-δολάρια

ΥΓ. Απ’ την άλλη όμως, ίσως φτάσουμε να εκλιπαρούμε για ένα τόσο δα ενωτικό, μια παυλίτσα που να μαρτυρεί ότι εδώ έχουμε σύνθετη λέξη: αλλιώς τι στο καλό δείχνει η γραφή: «του υπέρ επείγοντος», «την προ παραμονή» και «να προ εγκρίνει»;
Γιάννης Η. Χάρης: στις επάλξεις [12], το χωριστικό ενωτικό (http://yannisharis.blogspot.com/2008/09/blog-post_14.html)
Title: Re: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + ενωτικό / παύλα)
Post by: spiros on 20 Sep, 2012, 11:07:11
Ένα ακόμη παράδειγμα λάθους χρήσης μη + ενωτικού από Βικιπαίδεια:

θεωρήματα μη-πληρότητας του Γκέντελ
Title: Re: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + ενωτικό / παύλα)
Post by: spiros on 15 Jun, 2014, 17:48:59
Ο Μπαμπινιώτης αλλιώς τα γράφει στο λεξικό (βλέπε λήμμα «μη» παραπάνω) και αλλιώς στην εφημερίδα (εκτός αν υπάρχει κάτι που μου έχει ξεφύγει):

Οι μη-βεβαιότητες (απορίες, αμφιβολίες, ευχές, επιθυμίες, παραχωρήσεις, υποχωρήσεις, επιφυλάξεις, πιθανότητες, δυνατότητες κ,λπ.) δηλώνονται με τους τροπικούς τύπους, π.χ. θα/να/ ας πληρώνει, θα/να/ας πλήρωνε, θα/να/ας πληρώσει, θα/να/ας πλήρωσε, θα/να/ας έχει πληρώσει, θα/να/ας είχε πληρώσει - θα/να/ ας πληρώνεται, θα/να/ας πληρωνόταν κ.λπ.
Στην αρχαία μας γλώσσα ο κόσμος των μη-βεβαιοτήτων δηλωνόταν από τις λεγάμενες εγκλίσεις (χαρακτηρίστηκαν έτσι ως οιονεί αποκλίσεις από την Οριστική).
Στον τροπικό των θα..., να..., ας... - γνώμες - Το Βήμα Online (http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=605901)

Η ίδια ακριβώς λέξη αλλού, χωρίς παύλα φυσικά, όπως θα έπρεπε να είναι:

Άλλωστε είναι γνωστό ότι οι μη βεβαιότητες είναι η καλύτερη τροφή για τη μυθοπλαστική λογοτεχνία... Και βέβαια όλα αυτά όχι για να προστεθεί ένα μικρό ή μεγάλο σκάνδαλο στη βιογραφία του Καβάφη, αλλά για να διαβαστεί και με μια άλλη, ίσως πιο ενδιαφέρουσα, ματιά το έργο του μεγάλου μας ποιητή.
http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=23136&subid=2&pubid=63868833

Αντίστοιχα, το μη ευσυνείδητος πουθενά με παύλα, ενώ το μη κυβερνητικές οργανώσεις έχεις αρκετές ανευρέσεις και με παύλα.
Title: Re: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + ενωτικό / παύλα)
Post by: dimace on 15 Jun, 2014, 19:02:22
Ειλικρινά αδυνατώ να καταλάβω τη νέα «μόδα» της παύλας... Εδώ παραλείπουμε βασικά στοιχεία της γραφής, πού βρήκαμε την όρεξη για αχρείαστους καλλωπισμούς, δεν γνωρίζω.
Title: Re: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + ενωτικό / παύλα)
Post by: Dimi on 15 Jun, 2014, 21:06:26
Δεν είναι μόδα, αλλά απροσεξία και άγνοια των κανόνων της αγγλικής στίξης (πόσο μάλλον της ελληνικής), με αποτέλεσμα να μεταφέρεται στα ελληνικά. Χειρότερα παραδείγματα για όσους ασχολούνται με τα "τεχνικά";
9-ψήφιος
Μνήμη 25-ΜΒ
καλώδιο 5-μέτρων....

Πώς κάτι τόσο μικρό μπορεί να γίνει τόσο εκνευριστικό.
Title: Re: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + ενωτικό / παύλα)
Post by: spiros on 03 Oct, 2014, 13:12:40
Ένα ακόμη παράδειγμα...

https://www.translatum.gr/forum/index.php?topic=380398.0

(https://www.translatum.gr/forum/index.php?action=dlattach;topic=380398.0;attach=5016;image)
Title: Re: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + ενωτικό / παύλα)
Post by: crystal on 03 Oct, 2014, 15:13:55
Ειλικρινά ΕΞΩ-ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ! Με το φεγγάρι που παραπέμπει σε twilight δε, με πιάνουν ρίγη...
Title: Re: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: spiros on 18 Oct, 2014, 23:29:33
Και τόνος στο μετά, και ενωτικό, και κεφαλαίο στο Μνημονιακή! Τρία σε ένα!

«Το καθήκον μας είναι να επικοινωνήσουμε στις αγορές ότι έχει έρθει το φυσικό τέλος του μνημονίου και ότι προετοιμάζουμε τη μετάβαση στη μετά-Μνημονιακή εποχή όχι με βεβιασμένες, μονομερείς ενέργειες αλλά σε πλήρη συνεννόηση με τους θεσμικούς μας εταίρους» δήλωσε ο υφυπουργός Ανάπτυξης Νότης Μηταράκης στο Bloomberg συμβάλλονται στην κυβερνητική προσπάθεια να καθυσυχάσει τις αγορές.
Διχασμός στο Βατικανό, ναυάγησε το δειλό άνοιγμα σε διαζευγμένους και γκέι - Ειδήσεις - Κόσμος - in.gr (http://news.in.gr/world/article/?aid=1231356796)
Title: Re: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: crystal on 19 Oct, 2014, 10:41:29
Εμ shampoo, εμ conditioner!
Title: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: spiros on 21 May, 2019, 10:38:08
Δραγασάκης : Τώρα πρέπει να προχωρήσουμε στην από-ιδιωτικοποίηση | in.gr (https://www.in.gr/2019/05/20/economy/oikonomikes-eidiseis/dragasakis-tora-prepei-na-proxorisoume-stin-apo-idiotikopoiisi/)
Title: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: spiros on 18 Mar, 2020, 16:49:12
Ένα βήμα πιο πέρα, τι τη θες την παύλα, βάλε διάστημα:

Η παρούσα κρίση οδηγεί σε αναθεώρηση στρατηγικής έναντι του Κράτους. Οι θιασώτες του αντί κρατισμού υπέστησαν στρατηγική ήττα και το κατασυκοφαντημένο Κράτος επέστρεψε
Η μεγάλη επιστροφή του Κράτους | in.gr (https://www.in.gr/2020/03/18/apopsi/megali-epistrofi-tou-kratous/)
Title: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: wings on 18 Mar, 2020, 17:02:51
Ε ναι. Και τόνο στο πρώτο συνθετικό για να είσαι γραμματικά σωστός. :-)
Title: non-proteinogenic amino acid -> μη πρωτεϊνογόνο αμινοξύ
Post by: kupirijo on 16 Dec, 2020, 14:52:40
παρεμπιπτόντως, ποιος είναι ο «κανόνας» στα ελληνικά σχετικά με το αν γράφεται το «ενωτικό» μεταξύ του «μη» και του επιθέτου;
Title: non-proteinogenic amino acid -> μη πρωτεϊνογόνο αμινοξύ
Post by: spiros on 16 Dec, 2020, 14:58:01
Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα) (https://www.translatum.gr/forum/index.php?topic=27562.0)
Title: non-proteinogenic amino acid -> μη πρωτεϊνογόνο αμινοξύ
Post by: kupirijo on 16 Dec, 2020, 15:37:07
ενδιαφέρον. ευχαριστώ

στα αγγλικά μπαίνει όταν το «non-επίθετο» ακολουθεί ουσιαστικό, π.χ.

this amino acid is non proteogenic
this is a non-proteogenic amino acid
Title: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: spiros on 16 Dec, 2020, 15:43:08
Non- may be attached to nouns, verbs, adjectives or adverbs.
The prefix non- may be joined to a word by means of a hyphen, which is standard in British usage. In many cases, especially in American usage, non- is joined without a hyphen. (For example, nonbaseball is relatively common, but noncricket, referring to a primarily British sport, is rare.) Some non- words rarely or never use a hyphen (such as nonentity). By contrast, un- is almost always spelled without a hyphen.
non- - Wiktionary (https://en.wiktionary.org/wiki/non-)
http://www.thewriter.com/what-we-think/style-guide/to-hyphenate-or-not-to-hyphenate/
Hyphen - Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/Hyphen#Separating)
hyphenation - Is the use of a hyphen between "non" and an adjective strictly necessary? - English Language & Usage Stack Exchange (https://english.stackexchange.com/questions/26837/is-the-use-of-a-hyphen-between-non-and-an-adjective-strictly-necessary)
hyphenation - nonexistent, non-existent or non existent? - English Language & Usage Stack Exchange (https://english.stackexchange.com/questions/237113/nonexistent-non-existent-or-non-existent)
compounds - Dash after the prefix "non" - English Language & Usage Stack Exchange (https://english.stackexchange.com/questions/462275/dash-after-the-prefix-non)
Title: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: spiros on 29 Dec, 2020, 14:30:17
υπέρ-ανοσία
Κοροναϊός : Μπορεί να υπάρξει υπέρ-ανοσία έναντι του ιού; | in.gr (https://www.in.gr/2020/12/29/b-science/sars-cov2/koronaios-mporei-na-yparksei-yper-anosia-enanti-tou-iou/)
Title: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: wings on 29 Dec, 2020, 15:22:47
Κουράστηκα πια με τα τόσα ενωτικά.
Title: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: spiros on 29 Dec, 2020, 16:06:18
Έχεις πάθει υπέρ-κόπωση;
Title: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: wings on 29 Dec, 2020, 16:27:52
 Μη σου πω και υπέρ-σκοτοδίνη μ' αυτά που βλέπω. :-)
Title: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: spiros on 29 Dec, 2020, 16:45:31
Κάθε πράγμα έχει τα υπέρ-και-τα-κατά του.
Title: Γιάννης Η. Χάρης, Το χωριστικό ενωτικό (επίσης: μη + παύλα)
Post by: wings on 29 Dec, 2020, 17:26:17
Φτάνει. Υπέρ-κορέστηκα πια. :-)