Το εθνικό ουσιαστικό που επέχει θέση επιθέτου με κεφαλαίο ή με μικρό; (άγγλος τουρίστας ή Άγγλος τουρίστας;)

mavrodon · 88 · 24358

valeon

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 13956
    • Gender:Male
  • Κώστας Βαλεοντής <Φυσική, Tηλ/νίες, ΙΤ, Ορολογία>
Συμφωνώ με τις διευκρινίσεις του Valeon. Διερωτώμαι αν το ακόλουθο είναι σωστό: Πολλοί λέγουν ότι ο Χατζηπαναγής είναι ο έλληνας Πελέ.

Εδώ, Θωμά, πρόκειται για το σχήμα λόγου "μεταφορά". Σ' αυτή τη χρήση (την μεταφορική) μπορεί να υπάρχουν πολλοί Πελέ (μπορεί να υπάρχει και "τούρκος Πελέ" ή όποιας άλλης εθνικότητας Πελέ και ο Χατζηπαναγής είναι ο Πελέ που είναι Έλληνας ). Είναι σαφής η διαφορά του διλέκτου:  (ο) Έλληνας Παπανικολάου - που ανέφερα στα παραδείγματα πιο πάνω - από το δίλεκτο: (ο) έλληνας Πελέ. Το προσδιοριζόμενο συνθετικό εδώ είναι ο "Πελέ" και το προσδιοριστικό είναι "έλληνας" (και επέχει θέσιν επιθέτου).

:) ο Πελέ της Ελλάδας :) Κοίτα εδώ και θα γελάσεις.

Πολύ σωστά, Frederique, έδωσες μια ισοδύναμη απόδοση: ο Πελέ της Ελλάδας, αντικαθιστώντας το ομοιόπτωτο προσδιοριστικό "έλληνας" με το ετερόπτωτο προσδιοριστικό "της Ελλάδας".

Αν ο πραγματικός Πελέ ήταν Έλληνας. Τότε η φράση "ο Έλληνας Πελέ" θα κυριολεκτούσε και η ανάλυσή της θα ήταν ακριβώς η ίδια με τη φράση "ο Έλληνας Παπανικολάου".

Τελικά, διαπιστώνω ότι το νήμα αυτό αποτελεί παράδειγμα της πρακτικής χρησιμότητας που μπορεί να έχει η ορολογική ανάλυση στον γραπτό λόγο.


mavrodon

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 6585
    • Gender:Male
Ταλέντο ο ανηψιός. Κρίμα που δεν είναι διαθέσιμο ολόκληρο το άρθρο! Ο έτερος, που παρίστανε για πέντε χρόνια τον πρωθυπουργό δεν τα πήγαινε καλά με το άθλημα.



valeon

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 13956
    • Gender:Male
  • Κώστας Βαλεοντής <Φυσική, Tηλ/νίες, ΙΤ, Ορολογία>



wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72435
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou

mavrodon

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 6585
    • Gender:Male
Λες και διάβασες τη σκέψη μου. Κλασικό τραγούδι. Ίσως ο υπερβατικός διαλογισμός να μας χρειάζεται για να ξεπεράσουμε το σοκ της χρεωκοπίας, αποτέλεσμα της δημοκοπίας των πολιτικών και του εκμαυλισμού του λαού.


Asdings

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 4118
    • Gender:Male
  • unte þeina ist þiudangardi jah mahts
Συνοψίζοντας: Στα δίλεκτα που εξετάζουμε, τα «εθνικά» ουσιαστικά έχουν επιθετική χρήση (επέχουν θέσιν επιθέτου) μόνο όταν παίζουν τον ρόλο του προσδιοριστικού συνθετικού, γεγονός που μπορούμε να «ανιχνεύσουμε» αν διατυπώσουμε το δίλεκτο περιφραστικά με τη χρήση του προσδιοριστικού «που».

Ας έρθουμε τώρα, στο «συμβατικό» μέρος της ονοματοδοσίας: κεφαλαίο ή πεζό;

Τίθεται το ερώτημα: Θέλουμε να διακρίνουμε την επιθετική χρήση και να γράφουμε διαφορετικά το ίδιο δίλεκτο, όταν σημαίνει διαφορετική έννοια; Αυτό θα ήταν το ορολογικά ιδανικό. Τότε, όμως, τον ρόλο τον αναλαμβάνει το συγκείμενο και τότε δεν υπάρχει μία απάντηση στην ερώτηση: κεφαλαίο ή πεζό; Δηλαδή:

Άγγλος τουρίστας = Άγγλος που είναι τουρίστας (σε ένα συγκείμενο που αφορά Άγγλους)
άγγλος τουρίστας = τουρίστας που είναι Άγγλος (σε ένα συγκείμενο που αφορά τουρίστες)

Ο κανόνας θα μπορούσε να διατυπωθεί:

Στα δίλεκτα του τύπου «εθνικό ουσιαστικό – κοινό ουσιαστικό» το εθνικό γράφεται με κεφαλαίο αρχικό, εκτός εάν – στην συγκεκριμένη περίπτωση – μπορεί να υποκατασταθεί με αναφορική πρόταση που εισάγεται με «που» προσδιοριστικό (όχι επεξηγηματικό) οπότε γράφεται με πεζό αρχικό.

(Αν βέβαια, όλα αυτά θεωρηθούν ψιλά γράμματα, τότε γράφουμε αδιακρίτως κεφαλαίο χωρίς να σκοτιζόμαστε :-))

Κώστα, συμφωνώ απολύτως με το "συμμάζεμα" που έκανες στο υλικό του νήματος, και με τις απόψεις που διατυπώνεις σε αυτό. Τάσσομαι δε απερίφραστα υπέρ της διάκρισης μεταξύ επιθετικής και μη επιθετικής χρήσης, στο γραπτό λόγο.
In dubio pro reo





Asdings

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 4118
    • Gender:Male
  • unte þeina ist þiudangardi jah mahts

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 821621
    • Gender:Male
  • point d’amour
Εδώ ένα δείγμα της σχιζοφρένειας που μπορεί να προκληθεί στον αναγνώστη βλέποντας το εθνικό ουσιαστικό πότε με κεφαλαίο και πότε με μικρό (στην πρώτη περίπτωση κεφαλαίων «από αυτήν των Γερμανών» έχουμε μια αμφισημία, το «Γερμανών» έχει να κάνει με τους Χριστιανοδημοκράτες, ή με τους Γερμανούς εν γένει;):

Ο πρόεδρος του Eurogroup με τις δηλώσεις του επαναφέρει, αλλά με διαφορετικό τρόπο και περιεχόμενο, το θέμα του επιτρόπου που είχε προτείνει ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας των γερμανών Χριστιανοδημοκρατών της Ανγκελα Μέρκελ, ο Φόλκερ Κάουντερ. Γι' αυτό και ο ίδιος ο Γιούνκερ θέλησε να αποσυνδέσει την πρότασή του από αυτήν των Γερμανών, σύμφωνα με την «Die Welt». Οι Γερμανοί είχαν ζητήσει επίτροπο με διευρυμένες αρμοδιότητες, και συγκεκριμένα με δυνατότητα βέτο στην εκτέλεση του προϋπολογισμού και της δημοσιονομικής πολιτικής.
Το θέμα του επιτρόπου, το οποίο είχαν θέσει οι Γερμανοί, είχε προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις όχι μόνο στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και στους κόλπους της ίδιας της γερμανικής κυβέρνησης αφού πολλοί έκαναν λόγο για απώλεια εθνικής κυριαρχίας.

Ο ΣΟΪΜΠΛΕ. Λίγες ώρες πριν από την παρέμβαση Γιούνκερ ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε μιλώντας από το Βερολίνο είχε αναφερθεί πάλι σε έξοδο χώρας από την ευρωζώνη - χωρίς ωστόσο να την κατονομάζει.

http://www.tanea.gr/ellada/article/?aid=4698273
« Last Edit: 01 Mar, 2012, 20:58:42 by spiros »


Asdings

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 4118
    • Gender:Male
  • unte þeina ist þiudangardi jah mahts
Σπύρο, εδώ η αμφισημία δεν οφείλεται στο κεφαλαίο ή πεζό αρχικό, αλλά στη διατύπωση του κειμένου. Το αν το "Γερμανών" γραφόταν με μικρό ή κεφαλαίο στο χωρίο που επισημαίνεις δεν θα μετέβαλλε κάτι στη σημασία.
In dubio pro reo


 

Search Tools