ορθός λόγος → right reason, orthos logos, right sound, right sense, rationalism

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 836806
    • Gender:Male
  • point d’amour
ορθός λόγος → rationalism, right reason, orthos logos, right sound, right sense

ARISTOTLE'S CONCEPTION OF "ORTHOS LOGOS" on JSTOR
Ethics With Aristotle - Sarah Broadie Professor of Philosophy Princeton University - Βιβλία Google

Το δεύτερο που έχω να πω είναι ότι ο ορθολογισμός δεν σκότωσε ποτέ ούτε μύγα. Ο ορθολογισμός είναι ένας τρόπος σκέψης, μία μέθοδος, ένα σύστημα – αλλά δεν είναι ιδεολογία. Ίσα-ίσα, η κριτική ορθολογική σκέψη είναι ο μέγας αντίπαλος των ιδεολογιών, των κοσμοθεωριών ακόμα και των θρησκειών – επειδή είναι ο αντίπαλος κάθε δογματισμού, κάθε φανατισμού, κάθε ιδεοληψίας. Αυτό που σκότωσε π. χ. τα θύματα του Φασισμού ή και του Κομμουνισμού ήταν η τυφλή πίστη σε τελείως παράλογα δόγματα (π.χ. η ανωτερότητα της Άρειας Φυλής, ή ο Μεσσιανικός Διαλεκτικός Υλισμός) δόγματα που έπαιζαν τον ρόλο της θρησκείας: είχαν τα ιερά τους βιβλία, το ιερατείο, την επαγγελία του παραδείσου (το Τέταρτο Ράιχ ή η αταξική κοινωνία). Η εξόντωση έξη εκατομμυρίων Εβραίων δεν είναι ορθολογική  απόφαση. Μόνο ο τυφλός φανατισμός μπορεί να οδηγήσει σε αυτή.

Από την ορθολογική σκέψη το μόνο που μπορεί να προκύψει είναι μία θέση όπως η κατηγορική προσταγή του Καντ: «Πράττε έτσι ώστε η θέλησή σου να μπορεί να γίνει νόμος για όλη την ανθρωπότητα». Να μία καθαρά λογική σκέψη. Το να θέλω οι αποφάσεις μου να ισχύουν μόνο για μένα είναι παράλογο. Άλλωστε η κατηγορική προσταγή δεν είναι άλλο από την μεταφορά του Χρυσού Κανόνα σε πιο φιλοσοφική διάλεκτο.
 
Ο Χρυσούς Κανών απαντά σε πολλές εκδοχές σε διάφορα μέρη του κόσμου. «Ο συ μισείς, ετέρω μη ποιήσεις», «καθώς θέλετε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι, και υμείς ποιείτε αυτοίς ομοίως» (Λουκάς στ΄ 31, βλ. και Ματθαίος ζ΄12). Εκτός από τους Αρχαίους και τον Ιησού, ανάλογες παραινέσεις έχουν διατυπώσει ο Βούδας, ο Κομφούκιος, ο Μωάμεθ, ο Λαο-Τσε,  και άλλοι σοφοί. Περισσότερα στο Δίκτυο Department of Philosophy | John Carroll University.

Με αυτή την καθαρά λογική αλλά απόλυτα ανθρώπινη παραδοχή, ο ορθός λόγος οδηγεί, νομοτελειακά, στην αποδοχή των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Γιατί τι άλλο είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα παρά η εφαρμογή, λεπτομερειακά, του κανόνα: «να φέρεσαι όπως θέλεις να σου φέρονται». Να μπαίνεις δηλαδή στην θέση του άλλου. Τις ελευθερίες που διεκδικείς για τον εαυτό σου, θα ήταν παράλογο να τις αρνηθείς στον άλλο. Εκτός αν δεν τον θεωρείς ίσο με σένα – πράγμα που πάλι είναι παράλογο. Γιατί πώς, λογικά, θα θεμελιώσεις την διάκριση;
http://www.ndimou.gr/el/keimena/dimosieymata/discover/%CE%B7-%CE%B4%CE%AE%CE%B8%CE%B5%CE%BD-%CF%87%CF%81%CE%B5%CE%BF%CE%BA%CE%BF%CF%80%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CF%81%CE%B8%CE%BF%CF%8D-%CE%BB%CF%8C%CE%B3%CE%BF%CF%85/

Μαγική σκέψη ή ορθός λόγος
Ο αστικός εκσυγχρονισμός της ελληνικής κοινωνίας θα επιτευχθεί εφόσον, εκτός των άλλων, η ορθολογική προσέγγιση και ερμηνεία του φυσικού και κοινωνικού κόσμου εξοβελίσει την παραδοσιακή μαγική (και εμμέσως τη θρησκευτική). Για την υλοποίηση αυτού του δεύτερου στόχου του προγράμματος (τη «διάλυση των προλήψεων»[38]), ο Παπαντωνίου επινοεί μία από τις κεντρικές πτυχές του αφηγήματος, τη λαϊκή δοξασία του «Αράπη» που ζει βαθιά στα βουνά, στον «αραπόβραχο», παραμονεύει τους γάμους, πετρώνει τα πεθερικά, αρπάζει τις νύφες και λιώνει τα δαχτυλίδια και τα σκουλαρίκια τους σε μεγάλες φωτιές. Από τη δεύτερη κιόλας σελίδα, η δοξασία εισάγεται έντεχνα και ελλειπτικά, κι έρχεται κατόπιν και επανέρχεται, περιοδικά, εξάπτοντας τη φαντασία του παιδιού: «Και δεν κάνει, βλέπεις, να μείνη κείνο το καντήλι δίχως λάδι. Γιατί αυτό το ρημοκλήσι είναι παλιό, από πάππου και προσπάππου. Κι όσο το καντήλι του είναι αναμμένο, φοβάται να βγεί ο ξορκισμένος». –«Και ποιος είναι αυτός ο ξορκισμένος;» –«Η ώρα η κακή του, το ξόρκι να τον πιάση! Αράπης είναι, μακριά από δω στον Αραπόβραχο κάθεται. Ναίσκε.» (σ. 68) (εικ.23)
http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:Q1hQ4J0LYGwJ:e-library.iep.edu.gr/iep/articles/presentation/page_022.html+&cd=35&hl=en&ct=clnk&gl=gr

Μία από τις πλέον σημαντικές αρετές του ορθού λόγου είναι η δυνατότητα αμφισβήτησής του, δηλαδή η ελευθερία αναθεώρησής του. Τίποτα δεν πήγε καλά αν δεν έφερε στο κύτταρό του και την αντίθετη δύναμη.
Τι είναι ορθός λόγος; | in.gr
« Last Edit: 20 Nov, 2021, 09:23:39 by spiros »


 

Search Tools