Έλληνας ή έλληνας; → Έλληνας

lycos · 26 · 27639

lycos

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 218
    • Gender:Male
Γεια σας απο την Αγγλία,

ήθελα να ξέρω γιατί αυτή η τάση το Έλληνας που έμαθα στο σχολείο να γράφεται πλέον έλληνας (όπως βέβαια και ο πολίτης κάθε άλλης χώρας, δεν αφήνω κάποιο εθνικιστικό υπαινιγμό). Την ίδια στιγμή δε βλέπω πουθενά να γράφεται πχ αθηναίος αλλά παντού Αθηναίος.

Συγχαρητήρια για το υπέροχο forum!

Βλέπε και:
Ελληνικός ή ελληνικός;
Το εθνικό ουσιαστικό που επέχει θέση επιθέτου με κεφαλαίο ή με μικρό; (άγγλος τουρίστας ή Άγγλος τουρίστας;)
« Last Edit: 22 Aug, 2020, 15:01:58 by wings »


anna_2511

  • Newbie
  • *
    • Posts: 23

Επειδή κι εγώ συχνά δεν ξέρω τι είναι σωστό, αντιγράφω το σχετικό χωρίο από τον Οδηγό της Νεοελληνικής Γλώσσας (επιστημονική επιμέλεια: Άννα Ιορδανίδου, εκδόσεις Πατάκη, σελ. 106).

Κύρια ονόματα
Γράφονται με αρχικό κεφαλαίο τα κύρια ονόματα:
(...)
α. Τα εθνικά (και πατριδωνυμικά)
Άγγλος, Γερμανός, Βαυαρός, Πελοποννήσιος, Θεσσαλονικιός
τα οποία γράφονται με κεφαλαίο ακόμα και όταν έχουν θέση επιθέτου:
ο Γάλλος πρόεδρος

Η «Μεγάλη» Γραμματική του Τριανταφυλλίδη (§ 268) αναφέρει ελληνόπουλο, ελληνοπούλα, θεωρώντας τα παράγοντας του «Έλληνας».
ΠΡΟΣΟΧΗ:
Τα παράγωγα επίθετά τους γράφονται με αρχικό πεζό:
αγγλική μπίρα, βραζιλιάνικος καφές, κουβανέζικα πούρα



lycos

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 218
    • Gender:Male
Άρα τα πράγματα εξακολουθούν να έχουν όπως ξέραμε, απλά έχουμε να κάνουμε με κάποιους που συστηματικά παρασύρονται από τον κανόνα για τα παράγωγα και τον εφαρμόζουν και στα κύρια. Με εκπλήσσει η τόσο συχνή λανθασμένη χρήση του σε γραπτό και ηλεκτρονικό τύπο.

Ευχαριστώ!


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72542
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Και μια συνοπτική παρουσίαση του θέματος αυτού στην παράγραφο «Λέξεις με κεφαλαίο ή μικρό το πρώτο γράμμα» στη σελίδα http://www.teiher.gr/users/kutrulis/Glosika/Orthografia.htm αλλά και στο αρχείο http://www.agrino.org/taxi/Kanones.pdf και στη σελίδα http://users.att.sch.gr/ikomninou/Capital%20letter%20en.htm.
« Last Edit: 16 Dec, 2006, 23:02:08 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)



lycos

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 218
    • Gender:Male
Πολύ χρήσιμες οι διευθύνσεις!

Το παρακάτω ισχύει;

http://publications.europa.eu/code/el/el-4100300el.htm

Σύμφωνα με τους κανόνες αυτούς γράφονται με κεφαλαίο:

(...)

4)  τα εθνικά ονόματα: οι Έλληνες είναι φιλόξενοι (αλλά: ο έλληνας πολίτης, διότι εδώ η λέξη «έλληνας» έχει θέση επιθέτου)·


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72542
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Ασφαλώς ισχύει.
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


banned8

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 132
    • Gender:Male
Υπάρχει μια μικρή σύγχυση, η οποία αναδεικνύεται και σ' αυτό το νήμα. Το πρόβλημα δεν αφορά τα εθνικά/πατριδωνυμικά όταν είναι σε θέση ουσιαστικού (εκεί όλοι συμφωνούν: κεφαλαίο αρχικό), αλλά όταν είναι σε θέση επιθέτου.

Βίκη, δεν είναι δυνατό να έχει δίκιο ο Οδηγός («τα οποία γράφονται με κεφαλαίο ακόμα και όταν έχουν θέση επιθέτου»), να 'χει και το εγχειρίδιο της ΕΕ («αλλά: ο έλληνας πολίτης, διότι εδώ η λέξη “έλληνας” έχει θέση επιθέτου»). Τώρα μπορείς, σαν Νασραδίν Χότζας, να μου πεις: «Κι εσύ δίκιο έχεις».

Λοιπόν, στη Νεοελληνική Γραμματική του Τριανταφυλλίδη δεν ξέρω πού (και αν) αποσαφηνίζεται το θέμα, πάντως στην πρώτη γραμμή στα Προλεγόμενα του βιβλίου γράφει: «Πρώτος συντάχτης Νεοελληνικής Γραμματικής ήταν ο Κερκυραίος παπάς στη Βενετία Νικόλαος Σοφιανός...». (Άρα ο ίδιος έβαζε κεφαλαίο.)

Στα Σωστά Ελληνικά (Β΄ εκδ., 1987) ο Θόδωρος Καρζής γράφει: Μετά την αποκρυστάλλωση των γραμματικών κανόνων της νεοελληνικής γλώσσας, η γραφή των εθνικών ονομάτων με μικρό αρχικό («γάλλος», «έλληνας» κ.λπ.) που δοκίμασαν να καθιερώσουν μερικοι δημοτικιστές, αποτελεί λάθος (βλ. και σχολική γραμματική, σελ. 75).

Ωστόσο, ούτε αυτός ούτε η σχολική γραμματική αποσαφηνίζουν τι γίνεται με τα επίθετα Γάλλος/γάλλος και Έλληνας/έλληνας.

Ερχόμαστε και στο Εγκόλπιο της ορθής γραφής και διαβάζουμε:

Γράφονται με αρχικό κεφαλαίο τα εθνικά ή πατριδωνυμικά: Έλληνες, Γάλλοι, Καλαματιανοί.

Γράφονται με αρχικό μικρό τα εθνικά ή πατριδωνυμικά, όταν από ουσιαστικά γίνονται επίθετα:

οι Έλληνες - αλλά: ο έλληνας πρωθυπουργός· είμαι Ρουμελιώτης - αλλά: ο ρουμελιώτης οπλαρχηγός- οι αδίστακτοι Φαναριώτες - αλλά: ο φαναριώτης λόγιος.


Πρέπει να ομολογήσω ότι, όσο δεν υπάρχει επίσημη γραμμή, περνάω κι εγώ τη σύγχυση κι έχω κατά καιρούς παίξει με όλους τους συνδυασμούς. Το βέβαιο είναι ότι προτιμώ μικρό αρχικό όταν μετά από το πατριδωνυμικό επίθετο έρχεται κύριο όνομα, π.χ. ο γερμανός Μίκαελ Σουμάχερ (ίσως επειδή υπάρχει και ο Παλαιών Πατρών Γερμανός αλλά κι ο άλλος με τις μπαταρίες:-)

Συμπέρασμα: Κάντε ό,τι θέλετε, αλλά κάντε το με συνέπεια. Όχι τη μια «ο Έλληνας πρωθυπουργός» και την άλλη «ο έλληνας υπουργός». Οι σιγουρατζήδες ή το γράφουν με κεφαλαίο ή ρωτάνε τον εκδότη για τη γραμμή του εκδοτικού οίκου (να λέμε κι ένα αστείο να περνά η ώρα).

@lycos, μια και ρώτησες ειδικά για το «αθηναίος». Ιδού μια σελίδα που γράφει σύμφωνα με το Εγκόλπιο:
Οι Αθηναίοι άλλωστε διδάσκονταν τραγούδι και χορό από πολύ νεαρή ηλικία.
Οι αθηναίοι πολίτες συμμετείχαν στα όργανα της νομοθετικής, δικαστικής και εκτελεστικής εξουσίας...
« Last Edit: 17 Dec, 2006, 02:37:35 by nickel »


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72542
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Βίκη, δεν είναι δυνατό να έχει δίκιο ο Οδηγός («τα οποία γράφονται με κεφαλαίο ακόμα και όταν έχουν θέση επιθέτου»), να 'χει και το εγχειρίδιο της ΕΕ («αλλά: ο έλληνας πολίτης, διότι εδώ η λέξη “έλληνας” έχει θέση επιθέτου»). Τώρα μπορείς, σαν Νασραδίν Χότζας, να μου πεις: «Κι εσύ δίκιο έχεις».

Μα εγώ δεν είπα τίποτε για όσα λέει ο Οδηγός. Η anna_2511 παρέθεσε το απόσπασμα αυτό. Μάλιστα, για να είμαι απολύτως ειλικρινής, δεν πρόσεξα καθόλου το σημείο αυτό που αναφέρεται στο τι γίνεται όταν βρίσκονται σε θέση επιθέτου.

Για το εγχειρίδιο της Ε.Ε. είπα ότι ισχύουν όσα λέει, γιατί έτσι είχα συνηθίσει να τα βλέπω και επειδή συμβαίνει ακριβώς αυτά να ακολουθώ στα δικά μου γραπτά. Οι σύνδεσμοι που έδωσα νωρίτερα συμφωνούν με το εγχειρίδιο της Ε.Ε.
« Last Edit: 17 Dec, 2006, 03:01:52 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


anna_2511

  • Newbie
  • *
    • Posts: 23
Απ' ό,τι κατάλαβα, το Εγκόλπιο της ορθής γραφής και το Διοργανικό εγχειρίδιο σύνταξης κειμένων της Ε.Ε. προτείνουν να γράφονται τα εθνικά και πατριδωνυμικά ουσιαστικά σε θέση επιθέτου με αρχικό μικρό γράμμα. Μου φαίνεται όμως ότι η γραφή τους με κεφαλαίο είναι πιο διαδεδομένη:

έλληνας πολίτης
http://www.google.gr/search?as_q=&hl=el&num=100&btnG=%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7+Google&as_epq=%CE%AD%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B1%CF%82+%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82&as_oq=&as_eq=&lr=&as_ft=i&as_filetype=&as_qdr=all&as_occt=any&as_dt=i&as_sitesearch=

γάλλος πρόεδρος
http://www.google.gr/search?as_q=&hl=el&num=100&btnG=%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7+Google&as_epq=%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CF%82+%CF%80%CF%81%CF%8C%CE%B5%CE%B4%CF%81%CE%BF%CF%82&as_oq=&as_eq=&lr=&as_ft=i&as_filetype=&as_qdr=all&as_occt=any&as_dt=i&as_sitesearch=

έλληνας πρωθυπουργός
http://www.google.gr/search?as_q=&hl=el&num=100&btnG=%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7+Google&as_epq=%CE%AD%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B1%CF%82+%CF%80%CF%81%CF%89%CE%B8%CF%85%CF%80%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B3%CF%8C%CF%82&as_oq=&as_eq=&lr=&as_ft=i&as_filetype=&as_qdr=all&as_occt=any&as_dt=i&as_sitesearch=

ρουμελιώτης οπλαρχηγός
http://www.google.gr/search?num=100&hl=el&as_qdr=all&q=+%22%CF%81%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%B5%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%BF%CF%80%CE%BB%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B7%CE%B3%CF%8C%CF%82%22&btnG=%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7&meta=

φαναριώτης λόγιος
http://www.google.gr/search?as_q=&hl=el&num=100&btnG=%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7+Google&as_epq=%CF%86%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%BB%CF%8C%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%82&as_oq=&as_eq=&lr=&as_ft=i&as_filetype=&as_qdr=all&as_occt=any&as_dt=i&as_sitesearch=

γερμανός Μίκαελ Σουμάχερ
http://www.google.gr/search?as_q=&hl=el&num=100&btnG=%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7+Google&as_epq=%CE%B3%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82+%CE%9C%CE%AF%CE%BA%CE%B1%CE%B5%CE%BB+%CE%A3%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%AC%CF%87%CE%B5%CF%81&as_oq=&as_eq=&lr=&as_ft=i&as_filetype=&as_qdr=all&as_occt=any&as_dt=i&as_sitesearch=

και ακόμη, από τις ιστοσελίδες της Ε.Ε.:

έλληνας πολίτης
http://www.google.gr/search?q=+%22%CE%AD%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B1%CF%82+%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82%22+site:.europa.eu&hl=el&lr=&as_qdr=all&filter=0

έλληνες πολίτες
http://www.google.gr/search?as_q=&hl=el&num=100&btnG=%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7+Google&as_epq=%CE%AD%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B5%CF%82+%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CF%84%CE%B5%CF%82&as_oq=&as_eq=&lr=&as_ft=i&as_filetype=&as_qdr=all&as_occt=any&as_dt=i&as_sitesearch=.europa.eu

γάλλος πρόεδρος
http://www.google.gr/search?q=+%22%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CF%82+%CF%80%CF%81%CF%8C%CE%B5%CE%B4%CF%81%CE%BF%CF%82%22+site:.europa.eu&num=100&hl=el&lr=&as_qdr=all&filter=0

Τώρα έχω μπερδευτεί τελείως. Αλήθεια μπορούμε να γράφουμε ό,τι θέλουμε; Μήπως μπορείτε να μου πείτε (αν και) τι λέει η γραμματική του Τριανταφυλλίδη γι' αυτό το θέμα;


banned8

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 132
    • Gender:Male
Οι επίσημες γραμματικές δεν κάνουν ειδική αναφορά στα εθνικά και πατριδωνυμικά επίθετα, αλλά, όπως φαίνεται από τα παραδείγματα (π.χ. «Έλληνας υπήκοος« ή το τριανταφυλλιδικό «Κερκυραίος παπάς») όπως και από το γεγονός ότι δεν προβλέπουν εξαίρεση, η επίσημη γραμμή είναι να παραμένει κεφαλαίο το αρχικό.



KaterinaD

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 208
    • Gender:Female
Ο Σόλων, λοιπόν, ήταν αθηναίος και οι σάμιοι εξόριστοι ζήτησαν βοήθεια από τη Σπάρτη (τα δύο γεγονότα δεν σχετίζονται, είναι απλώς τυχαία παραδείγματα).

Έτσι διαβάζω σε βιβλίο: δεν ισχύει πλέον ο κανόνας για τα εθνικά;


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72542
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Καλημέρα, Κατερίνα.

Εμ, πώς δεν ισχύει; Αλλά, ο καθένας μπορεί να γράφει ό,τι θέλει. Ποιος θα τον σταματήσει εξάλλου; :-)
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


KaterinaD

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 208
    • Gender:Female
Ποιος θα τον σταματήσει εξάλλου; :-)

Σίγουρα όχι ο μεταφραστής. ;-)

Είχα αρχίσει πάντως να ανησυχώ λιγάκι. Μήπως δεν τα θυμάμαι καλά, μήπως συνέβη κάποια ριζική αλλαγή που δεν την έχω αντιληφθεί, κάτι τέλος πάντων.

Την καλημέρα μου (και φαίνεται πράγματι ωραία η μέρα, ο πρωινός φθινοπωρινός ήλιος) :-)


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72542
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Μωρέ, ΚΑΙ ο μεταφραστής μπορεί να τους σταματήσει, αν ξέρει να χειρίζεται καλά τη γλώσσα, αν έχει σώας τας φρένας και αν είναι και λίγο έως πολύ τσαμπουκάς. Ζητάω πολλά;

Όλα καλά στα δυτικά μου; :-))))
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


 

Search Tools