Translation - Μετάφραση

Translation Assistance => Greek monolingual forum => Topic started by: spiros on 27 Oct, 2009, 21:09:23

Title: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος; → διδιάστατος
Post by: spiros on 27 Oct, 2009, 21:09:23
δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος;

Να αναφέρουμε ότι τόσο το ΛΚΝ όσο και ο Μπαμπινιώτης λημματογραφούν μόνο το δισδιάστατος.

δισδιάστατος -η -ο [δizδiástatos] E5 : που έχει δύο διαστάσεις δηλ. μήκος και πλάτος: Δισδιάστατη προβολή ενός τρισδιάστατου αντικειμένου. [λόγ. δις (επίρρ.) + διάστα(σις) -τος μτφρδ. γαλλ. à deux dimensions ή γερμ. zweidimensional
Λεξικό της κοινής νεοελληνικής του ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη

-διάστατος, -η. -ο λεξικό επίθημα για τον σχηματισμό λέξεων που δηλώνουν ότι κάτι έχει συγκεκριμένο αριθμό διαστάσεων, μονο-διά- στατος, τρισ-διάστατος
[ΕΤΥΜ. Λεξικό επίθημα τής Ν. Ελληνικής. που προέρχεται από το ουσ. διάσταση και απαντά σε μεταφρ. δάνεια (λ.χ. αγγλ. three-dimensional «τρισδιάστατος»)]
Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γεωργίου Μπαμπινιώτη

δισδιάστατος -η, -ο· αυτός που έχει δύο διαστάσεις.
Πάπυρος – Μέγα Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας

Ένας άλλος λανθασμένος τύπος που χρησιμοποιείται ευρύτατα - αν όχι και αποκλειστικά - είναι τα επίθετα τρισδιάστατος και δισδιάστατος. Και όμως το σωστό είναι να λέμε και να γράφουμε τριδιάστατος και διδιάστατος, αφού δεν πρόκειται περί των επιρρημάτων δις και τρις (= δύο ή τρεις φορές) ως πρώτων συνθετικών, όπως για παράδειγμα στα επίθετα τρισκατάρατος (= τρεις φορές καταραμένος), τρισόλβιος (= τρεις φορές ευτυχισμένος), τρισβάρβαρος ή τρισένδοξος, αλλά περί δύο ή τριών διαστάσεων. Οπως, λοιπόν, λέμε τριώροφο και διώροφο το σπίτι που έχει τρεις ή δύο ορόφους, όπως λέμε τρικάταρτο (και όχι τρισκάταρτο) το σκάφος που έχει τρία κατάρτια ή όπως λέμε τριτάξιο (και όχι τριστάξιο) το σχολείο που έχει τρεις τάξεις, έτσι και ό,τι έχει τρεις ή δύο διαστάσεις είναι τριδιάστατο ή διδιάστατο αντίστοιχα. [Η πρώτη που μου είχε επιστήσει την προσοχή στο θέμα ήταν η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, πριν από αρκετά χρόνια, λέγοντάς μου ότι ο δάσκαλός της, ο Πρεβελάκης, τόνιζε πως οι τύποι τρισδιάστατος, η, ο και δισδιάστατος, η, ο δεν είναι σωστοί.]
http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&artid=152341&ct=47&dt=29/06/2003

Ας ξεκινήσουμε με τον όρο «τρισδιάστατος» ή «τριδιάστατος» και «δισδιάστατος» ή «διδιάστατος». Τα περισσότερα λεξικά και οι ορθογράφοι αναφέρουν ως σωστό το «τρισδιάστατος» και το «δισδιάστατος». Είναι όμως έτσι; Ο συνάδελφος Κ. Ζώτος σε παλαιότερη επιστολή του στο Ενημερωτικό δελτίο του ΤΕΕ εξηγεί: Το πρόθεμα «τρις» είναι πολλαπλασιαστικό. Χρησιμοποιείται σε λέξεις που θέλουν να μεγεθύνουν την έννοια που ακολουθεί. Π.χ. τρισευτυχισμένος (τρεις φορές ευτυχισμένος), τρισκατάρατος (τριπλά καταραμένος), τρίσβαθα της ψυχής (το πολύ βαθύ μέρος της ψυχής). κ.ά. Η σωστή λέξη είναι τριδιάστατος (όπως εξάλλου διδιάστατος και όχι δισδιάστατος). Το πρόθεμα «τρι» είναι απαριθμητικό. Π.χ. τριφύλλι (αυτό που έχει τρία φύλλα, τρίπτυχο (αυτό που έχει τρεις πτυχές), και ομοίως τρικάταρτο σκάφος, τρίτομο λεξικό, τρίτροχο όχημα, τριήρης ναύς.

Ο έχων τρεις διαστάσεις λοιπόν είναι τριδιάστατος και ο έχων τριπλάσια διάσταση (τριπλάσιο μέγεθος) είναι τρισδιάστατος. Και μπορούμε να συνεχίσουμε εμείς με λέξεις όπως τρισμέγιστος, δηλ. είναι τρεις φορές μέγιστος, δίκοχο καπέλο, δηλ. έχει δύο κόχες, δίφωνο, τρίχορδο, δίδυμο, κλπ.
Το δελτίο των Σηράγγων, Οκτώβριος 2002
Title: Re: δισδιάστατος ή διδιάστατος;
Post by: Zazula on 27 Oct, 2009, 22:38:30
Με την ευκαιρία να ρωτήσω: Χρησιμοποιείτε τους όρους «δισεκατομμύριο» και «τρισεκατομμύριο»; Υποθέτω πως ναι. Όταν λοιπόν τους λέτε, εννοείτε «δύο εκατομμύρια» και «τρία εκατομμύρια» αντίστοιχα; Μάλλον όχι. Βλέπετε (τι να κάνουμε!), η γλώσσα ενίοτε σχηματίζει ΚΑΙ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ και μορφές που δεν είναι απόλυτα (ή και καθόλου) ορθές. Σελαβί...
Title: Re: δισδιάστατος ή διδιάστατος;
Post by: spiros on 27 Oct, 2009, 22:42:26
Στην προκειμένη περίπτωση δικαιολογείται για να μην υπάρχει χασμωδία (*διεκατομμύριο, *τριεκατομμύριο). Στην άλλη, μάλλον δεν δικαιολογείται...
Title: Re: δισδιάστατος ή διδιάστατος;
Post by: Zazula on 27 Oct, 2009, 22:45:31
Μα, και διεκατομμύριο ή τριεκατομμύριο να ήταν, πάλι «δύο εκατομμύρια» ή «τρία εκατομμύρια» θα σήμαινε. Το δισεκατομμύριο είναι χιλιεκατομμύριο, και το τρισεκατομμύριο είναι εκατομμυριοεκατομμύριο!
Title: Re: δισδιάστατος ή διδιάστατος;
Post by: spiros on 27 Oct, 2009, 22:47:16
Αυτό που θέλω να πω, είναι ότι δεν είναι όλες οι εξαιρέσεις ακριβώς της ίδιας και αυτής βαρύτητας ή λογικής.
Title: Re: δισδιάστατος ή διδιάστατος;
Post by: menmech on 28 Oct, 2009, 19:28:49
το ότι δισεκατομύριο δεν είναι  2 x 1.000.000 ούτε 1.000.000 x 1.000.000, αλλά κάτι σε πολύ εκατομύριο, δε σημαίνει ότι η παρατήρηση του σπύρου περί της χρήσης των δισ- και τρισ- είναι σωστή; ( τρισευτυχισμένος, τρισκατάρατος και τρίσβαθα ) με τον ίδιο τρόπο το τρισεκατομύριο είναι το πολύ πολύ εκατομύριο ενώ (ίσως) θα μπορούσαμε να το αποκαλέσουμε δισεκατομύριο με το (σ) να μπαίνει για λόγους χασμωδίας, θεωρώντας ως δισεκατομύριο το 1.000.000x1.000.000. (βλέπε στην τελευταία ιστοσελίδα)

Όχι τίποτε άλλο, γιατί και στα αγγλικά billion και trillion υπάρχει
Αν και για την κουβέντα αυτή οι ιστοσελίδες αυτές είναι αρκετά επεξηγηματικές (ειδικά η τελευταία):
https://en.wikipedia.org/wiki/Billion
https://en.wikipedia.org/wiki/Trillion
https://en.wikipedia.org/wiki/Long_and_short_scales#Long_scale_countries
Title: Re: δισδιάστατος ή διδιάστατος;
Post by: Zazula on 29 Oct, 2009, 02:50:06
Εκείνο που θέλω να αναδείξω είναι ότι τα δισεκατομμύριο και τρισεκατομμύριο είναι λανθασμένοι σχηματισμοί, όπως είναι και τα δισδιάστατος και τρισδιάστατος. Τα μεν τα έχουμε δεχτεί κι ούτε που το σκεφτόμαστε πλέον όταν τα χρησιμοποιούμε. Ε, ομοίως λοιπόν φρονώ πως μπορούμε κάλλιστα να δεχτούμε και τα δισδιάστατος και τρισδιάστατος, και να συνεχίσουμε τη ζωή μας. :)
Title: Re: δισδιάστατος ή διδιάστατος;
Post by: spiros on 29 Oct, 2009, 20:35:25
Κι ένα ενδιαφέρον εύρημα:

Όπως οι αυτόνομες συσκευές GPS, το Android 2.0 προσφέρει λειτουργίες χαρτών -δυσδιάστατων ή τρισδιάστατων, σχεδιασμού διαδρομής, φωνητική πλοήγηση, εύρεσης επιχειρήσεων, καθώς και τη λειτουργία Street View, με φωτογραφίες που έχουν ληφθεί από το επίπεδο του δρόμου.
http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1069034&lngDtrID=252
Title: Re: δισδιάστατος ή διδιάστατος;
Post by: menmech on 01 Nov, 2009, 21:20:23
:-)
Title: Re: δισδιάστατος ή διδιάστατος;
Post by: menmech on 15 Dec, 2009, 08:23:09
Έχει προσπαθήσει κανείς να γράψει διδιάστατος ή τριδιάστατος στο Word;

Ο ορθογραφικός έλεγχος δίνει δισδιάστατος και δυσδιάστατος

Όχι παίζουμε αγαπητοί!
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος;
Post by: spiros on 10 Jan, 2010, 15:36:34
Την παθαίνουν αυτή τη ζημιά και μεγάλες εφημερίδες:
https://www.translatum.gr/forum/index.php?topic=53879.msg207722#msg207722
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος;
Post by: spiros on 22 Jan, 2010, 00:19:59
Όπως δήλωσε στο BBC ο Ανσι Βανγιόκι, αντιπρόεδρος της Nokia, η υπηρεσία θα προσφέρει δυσδιάστατους και τρισδιάστατους χάρτες που βασίζονται όχι σε εικόνες αλλά σε διανυσματικά γραφικά (vector), ώστε να μειώνεται ο όγκος των δεδομένων.
http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1097261&lngDtrID=252
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος;
Post by: spiros on 04 Feb, 2011, 18:14:56
Δισδιάστατα υλικά «φέρνουν νέα εποχή στην ηλεκτρονική και τη βιομηχανία»

(https://www.translatum.gr/forum/proxy.php?request=http%3A%2F%2Fstatic.doldigital.net%2Fwebstatic%2F7AFD63F0BA41286D9EF331BF58E798D4.jpg&hash=8730f9897cc6272eec0e781e5c56dd9c0e13e132)

Καλλιτεχνική απεικόνιση του γραφένιου. H διάταξη των ατόμων σε δυσδιάστατα φύλλα αποκαλύπτει «κρυφές» ιδιότητες 
http://news.in.gr/science-technology/article/?aid=1231077351
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος;
Post by: AiQuan on 06 Jun, 2011, 00:48:49
Ωραίο και κατατοπιστικό το άρθρο.

Πάντως, κατα τη δημιουργία των λέξεων "εκατομμύριο, δισεκατομμύριο, τρισεκατομμύριο κ.ο.κ." η λογική ήτανε:
εκατομμύριο: εκατό * μύριο = 100 * 1000
δισεκατομμύριο: εκατό * εκατό * μύριο = 100 * 100 * 1000
τρισεκατομμύριο: εκατό * εκατό * εκατό * μύριο = 100 * 100 * 100 * 1000 κ.ο.κ.

Η πρόθεση "τρις" είπατε φανερώνει "υπερβολή-πολ/σμό" και η πρόθεση "τρι" φανερώνει "απαρίθμηση-πρόσθεση".
Πιο λογικό μου ακούγεται να χρησιμοποιείται όντως το "τρις" ως πρόθεση μιας και ο πολ/σμός είναι πιο κοντά στην ύψωση σε δύναμη
απο την απαρίθμηση/πρόσθεση. Ας μην το παρακάνουμε ώστε να δημιουργήσουμε και πρόθεση που φανερώνει ύψωση σε δύναμη... !
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος;
Post by: valeon on 09 Jun, 2011, 11:42:00
AiQuan, ξαναέλεγξε τους λογαριασμούς, γιατί δεν ...βγαίνουν :-)

- μύριο < μυριάς = 10.000
 
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος; → διδιάστατος
Post by: mavrodon on 11 Dec, 2011, 19:56:56
δυσυπόστατος, δισυπόστατος ή διυπόστατος; Στην αναζήτηση στο Google το δεύτερο δίνει χιλιάδες αναφορές ενώ οι άλλες δυο εκδοχές ελάχιστες. Επίσης, στις σημερινές ειδήσεις ακούμε και διαβάζουμε για δυαρχία στο ΠΑΣΟΚ (βλ. λ.χ. http://www.skai.gr/news/politics/article/188764/prootheitai-duarhia-sto-pasok/) αλλά και διαρχία στο ΠΑΣΟΚ (βλ. λ.χ. http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=331146).
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος; → διδιάστατος
Post by: mavrodon on 23 Feb, 2013, 13:14:00
Η ιστορία της λάθος αναγραφής των λέξεων δισδιάστατο και τρισδιάστατο αντί των ορθών διδιάστατο και τριδιάστατο συνεχίζεται. Έχει επικρατήσει η πρώτη εκδοχή της λάθος αναγραφής. Αν αυτό γίνει ο κανόνας γιατί να μην αναγράφουμε δισόροφο και τρισόροφο κτίριο; Σε αυτές τις σκέψεις μπήκα διαβάζοντας στη σημερινή Καθημερινή μια επιστολή από έναν οπαδό της ορθής γραφής, που παρατίθεται ακολούθως:
Ορθή γραφή
Kύριε διευθυντά
Έχω προ πολλού διαπιστώσει ότι, τόσο στα πιο πολλά τηλεοπτικά κανάλια όσο και πλείστα παλαιότερα και κυρίως νεώτερα φιλολογικά κείμενα, σπανίως γράφονται ορθά οι χρόνοι του ρήματος ΒΑΛΛΩ (και κατ’ αναλογία των υποβάλλω αναβάλλω, συμβάλλω κ.ά.), όσον αφορά το ένα λ ή διπλό λλ.
Η ορθή γραφή –με ένα ή δύο λ– βρίσκεται αν στη θέση του βάλλω βάλουμε το γράφω και στους αντίστοιχους χρόνους όπου φ βάλουμε δύο λ, π.χ. γράφω, έγραφα, αντίστοιχα βάλλω, έβαλλα, ενώ όπου ψ ένα λ, π.χ. έγραψα, θα γράψω, αντίστοιχα έβαλα, θα βάλω.
Ανάλογη παρατήρηση ισχύει για τα αγγέλλω, στέλλω κ.ά. (ευτυχώς οι Κύπριοι αποφεύγουν το λάθος, γιατί προφέρουν τα διπλά).
Ένα άλλο λάθος (είχα γράψει και προ ετών στην «Kαθημερινή») είναι στα δισδιάστατος και τρισδιάστατος, αντί των ορθών διδιάστατος και τριδιάστατος, αντίστοιχα (κατά το δίδυμος, δίπλευρος, τρίτομος, τρίγωνο κ.λπ.).
Ευτυχώς οι φοιτητές μας στα Τμήματα Μαθηματικών ακολουθούν το ορθό.
Θεοφιλος Κακουλλος / Ομότιμος Καθηγητής Παν/μιου Αθηνών
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος; → διδιάστατος
Post by: Apparatus on 25 Dec, 2014, 21:28:25
Αλήθεια, το νέο λεξικό της ακαδημίας αθηνών, πώς το έχει; 
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος; → διδιάστατος
Post by: valeon on 25 Dec, 2014, 23:45:23
Φίλοι, Χρόνια Πολλά!

Το θέμα διδιάστατος / δισδιάστατος έχει κατ' επανάληψιν επισημανθεί στο Ορόγραμμα:

Ορόγραμμα Αρ.38
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος; → διδιάστατος
Post by: valeon on 25 Dec, 2014, 23:46:23
Ορόγραμμα Αρ.114
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος; → διδιάστατος
Post by: valeon on 25 Dec, 2014, 23:46:42
Ορόγραμμα Αρ.116
Title: Re: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος; → διδιάστατος
Post by: Apparatus on 26 Dec, 2014, 00:33:38
Ναι το καταλαβαίνω. Το θέμα είναι κατά πόσο ο λανθασμένος τύπος έχει επικρατήσει στα ελληνικά λεξικά, καταλήγοντας στην καθιέρωσή του.
Title: δισδιάστατος, διδιάστατος ή δυσδιάστατος; → δι(σ)διάστατος
Post by: Apparatus on 27 Dec, 2014, 14:45:26
Το Ελληνικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών υιοθετεί τους όρους δισδιάστατος, τρισδιάστατος ως:

δισδιάστατος, η, ο δισ-δι-ά-στα-τος (επίθ. επιστ.): που έχει δύο διαστάσεις (μήκος και πλάτος), επίπεδος: ~ος: πίνακας/χώρος. ~η: απεικόνιση. ~α: γραφικά. βλ. -διάστατος [<αγγλ. twodimensional γερμ. zweidimensional]

τρισδιάστατος, η, ο: τρισ-δι-ά-στα-τος επίθ. (διεθν. συντομ. 3D): που έχει ή μοιάζει να έχει τρεις διαστάσεις (μήκος, πλάτος ύψος): ~ος: χάρτης/χώρος. ~η: απεικόνιση/εικόνα/μοντελοποίηση (π.χ. κτιρίων)/πραγματικότητα/ψηφιοποίηση (π.χ. μνημείων). ~: αντικείμενο, (εικονικό) περιβάλλον/μοντέλο (π.χ. εδάφους)/ολόγραμμα/σχέδιο/σχήμα, ~α: γραφικά. Τοπίο σε ~η μορφή. Βλ. μονο-, δισ-, πολυ-διάστατος. || κατ' επέκτ., που αναφέρεται στην -η προβολή: ~ος: κινηματογράφος. ~η οθόνη /τεχνολογία. || ~α: γυαλιά (: για την παρακολούθηση ~ων ταινιών). || ~ος: ήχος (: που γίνεται αντιληπτός από τον ακροατή σαν να προέρχεται από διαφορετικά σημεία του περιβάλλοντος χώρου (βλ. ντόλμπι) || μτφ. Είναι ~ (=πάρα πολύ καλός, ψηλός και γεροδεμένος)

Ενώ οι όροι διδιάστατος και τριδιάστατος δεν αναφέρονται άμεσα, αλλά έμμεσα.

-διάστατος, η, ο: λεξικό επίθημα για τη δήλωση του αριθμού των διαστάσεων: μονο~/δι(σ)~/τρι(σ)~||(μτφ.) πολυ~.

Τα προθήματα δι-, δί, δισ-, αλλά και τρι-, τρί-, τρισ- τα παρουσιάζει ως συνώνυμα. Ενώ αναφέρεται στα αρχαιοελληνικά δις, τρις με τη σημασία που γνωρίζουμε.

Απ' ό,τι καταλαβαίνω σύμφωνα με το λεξικό αν θέλουμε να πούμε διπλάσιων διαστάσεων τότε θα γράψουμε δις-διάστατος, ενώ αν γράψουμε δισδιάστατος τότε αυτό σημαίνει δύο διαστάσεων.
Τέλος, το λεξικό φτάνει μέχρι τετραδιάστατος.