Translation - Μετάφραση

Business Issues => Working as a Translator => Topic started by: wings on 04 Feb, 2009, 11:42:34

Title: Οι μεταφραστικές δυσκολίες στον υποτιτλισμό κινηματογραφικών ταινιών (της Λουκίας Κωστοπούλου)
Post by: wings on 04 Feb, 2009, 11:42:34
Οι μεταφραστικές δυσκολίες στον υποτιτλισμό κινηματογραφικών ταινιών

Κωστοπούλου Λουκία
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Abstract:
This paper analyzes the difficulties that the translator faces in film subtitling. Bearing in mind the various constraints that inevitably take place in subtitling, the present research aims at presenting and exploring some problematic areas in film subtitling. Through the analysis of a corpus of films and film titles translation problems and translation strategies are identified and categorized.

Λέξεις-κλειδιά: οπτικοακουστική μετάφραση, υποτιτλισμός, μεταφραστικές στρατηγικές, γλωσσικές ποικιλίες, ιδιωτισμοί

1. Εισαγωγή
Το θέμα της παρούσας εργασίας είναι οι μεταφραστικές δυσκολίες στον υποτιτλισμό κινηματογραφικών ταινιών. Η έρευνα εντάσσεται στο πλαίσιο της εκπόνησης της
Διδακτορικής Διατριβής μου στο Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών σπουδών Μετάφρασης και Διερμηνείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Στην έρευνά μας επικεντρωθήκαμε στον υποτιτλισμό κινηματογραφικών ταινιών λόγω του εύρους των κινηματογραφικών ειδών και της πολυπλοκότητας που μπορεί να παρουσιάζει το κάθε είδος.

Στον υποτιτλισμό συνυπάρχουν χωροχρονικοί περιορισμοί, τεχνικά προβλήματα και συχνά ο χρόνος που έχει στη διάθεσή του ο υποτιτλιστής είναι περιορισμένος. Ο
Marleau (1980: 281) υποστηρίζει ότι «πρέπει να δημιουργήσουμε στο θεατή τη ψευδαίσθηση ότι μπορεί να κατανοήσει τα πάντα χωρίς να διαβάσει τους υπότιτλους».

Στην συγκεκριμένη μεταφραστική πρακτική έχουμε συνύπαρξη εικόνας, ήχου και γραπτού κειμένου με τη μορφή υπότιτλων. Η εικόνα και ο ήχος παίζουν καθοριστικό
ρόλο στη ροή του έργου. Ο υπότιτλος έχει επικουρικό χαρακτήρα βοηθώντας το θεατή στην καλύτερη πρόσληψη της ταινίας. Για αυτόν το λόγο επιλέγεται συνήθως η λιτή πλην όμως περιεκτική δομή του.

Παρατηρώντας τους υπότιτλους μιας ταινίας γεννάται εύλογα το ερώτημα με ποια κριτήρια γίνεται η επιλογή της συγκεκριμένης μεταφραστικής στρατηγικής. Στόχος της έρευνας είναι να εντοπιστούν και να αναλυθούν οι μεταφραστικές δυσκολίες στον υποτιτλισμό και να παρουσιάσουμε τα πρώτα συμπεράσματα σχετικά με τις
στρατηγικές σε ορισμένες κατηγορίες μεταφραστικών προβλημάτων. Επιλέχθηκαν ταινίες που ανήκουν σε διαφορετικά κινηματογραφικά είδη προκειμένου να
μπορέσουμε να διαμορφώσουμε ολοκληρωμένη άποψη για τις μεταφραστικές δυσκολίες. Εξετάστηκαν ταινίες σε μορφή DVD με γλώσσα-πηγή την αγγλική και
παράλληλα αναλύθηκαν 250 τίτλοι ταινιών. Εξετάστηκαν οι μεταφραστικές δυσκολίες με γνώμονα τις μεταφραστικές στρατηγικές που επιλέγονται.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μεταφραστικές δυσκολίες διαφοροποιούνται ανάλογα με το κινηματογραφικό είδος. Σε μία ταινία δράσης δίνεται έμφαση στη γρήγορη εναλλαγή των σκηνών. Οι διάλογοι είναι σύντομοι για να μην αποσπούν το θεατή από τη δράση. Την ίδια δομή παρουσιάζουν και οι υπότιτλοι. Αντίθετα, σε μία ταινία κοινωνικού περιεχομένου οι διάλογοι μεταξύ των ηθοποιών είναι το βασικό συστατικό της ταινίας. Στην προκειμένη περίπτωση οι υπότιτλοι είναι πιο εκτενείς και περιεκτικοί.

Με βάση το υλικό που καταγράψαμε, εντοπίσαμε μεταφραστικές δυσκολίες στις παρακάτω κατηγορίες: στην μετάφραση του τίτλου μιας ταινίας, στις διαφορετικές
γλωσσικές ποικιλίες, στα πολιτισμικά στοιχεία, στα κωμικά στοιχεία, στους ιδιωτισμούς και τέλος στην μετάφραση τραγουδιών.

...

Πολύ ενδιαφέρον το θέμα τής εργασίας αυτής. Η συνέχειά της εδώ (http://www.itl.auth.gr/anakoinoseis/synantisi-metafr/praktika_metafrastwn/PDF/Kostopoulou.pdf).
Title: Re: Οι μεταφραστικές δυσκολίες στον υποτιτλισμό κινηματογραφικών ταινιών (της Λουκίας Κωστοπούλου)
Post by: Pit on 04 Feb, 2009, 15:16:18
Να είσαι καλά, Βικούλα! Με ενδιαφέρει, βλέπεις, πάρα πολύ το θέμα, καθότι είμαι του χώρου του υποτιτλισμού.

Κι εγώ μια παρόμοια εργασία σκέφτομαι να κάνω κάποια στιγμή.

Good on you for finding this!
Title: Re: Οι μεταφραστικές δυσκολίες στον υποτιτλισμό κινηματογραφικών ταινιών (της Λουκίας Κωστοπούλου)
Post by: wings on 04 Feb, 2009, 15:21:44
Να 'σαι καλά, Πανούλη! Το ήξερα ότι σ' ενδιαφέρει πολύ. :-)
Title: Re: Οι μεταφραστικές δυσκολίες στον υποτιτλισμό κινηματογραφικών ταινιών (της Λουκίας Κωστοπούλου)
Post by: archon on 04 Feb, 2009, 15:48:22
Σ' ευχαριστώ πάρα πολύ.
Μ' ενδιαφέρει κι εμένα άμεσα.
Title: Re: Οι μεταφραστικές δυσκολίες στον υποτιτλισμό κινηματογραφικών ταινιών (της Λουκίας Κωστοπούλου)
Post by: Pit on 04 Feb, 2009, 15:59:59
Quote
Μ' ενδιαφέρει κι εμένα άμεσα.

Ζήλεψες, ε;;;


http://www.itl.auth.gr/anakoinoseis/synantisi-metafr/praktika_metafrastwn/index.htm Αξίζει να ρίξουμε όλοι μια ματιά και στις υπόλοιπες εργασίες του συνεδρίου. Οι περισσότερες είναι πάρα πολύ ενδιαφέρουσες.
Παναγιώτη, έχει κι άλλες πάνω στον υποτιτλισμό και μερικές πάνω στη θεατρική μετάφραση!
Title: Re: Οι μεταφραστικές δυσκολίες στον υποτιτλισμό κινηματογραφικών ταινιών (της Λουκίας Κωστοπούλου)
Post by: wings on 04 Feb, 2009, 16:02:00
Μπράβο, παιδάκια! Πολύ χαίρομαι που σας άρεσε αυτή η δημοσίευση.