κλασσικός ή κλασικός; -> κλασικός

Elias71 · 58 · 148266

Elias71

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 192
    • Gender:Male
Πολλές φορές έχω δει την λέξη «κλασικός -ή -ό» γραμμένη ως «κλασσικός -ή -ό» στο διαδίκτυο (και σε ελληνικές εφιμερίδες εδώ στον Καναδά), και αποφάσισα να κοιτάξω στο λεξικό να δω εάν πράγματι μπορεί να γραφτεί και έτσι... Δεν την βρήκα όμως σε κανένα λεξικό· μόνο με ένα σίγμα την έβρισκα. Κοίταξα μετά και με το Google να δω τι θα έβρισκα με τις λέξεις «κλασσικός/κλασσική/κλασσικό» και μου βρήκε 606,000 σελίδες και μόνο 316,000 για τις «κλασικός/κλασική/κλασικό»

Τι γίνεται εδώ;
« Last Edit: 12 Feb, 2009, 16:11:27 by spiros »


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72414
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Aπό λάθος, λόγω της ξένης γραφής της λέξης, βρίσκεις τόσες πολλές αναφορές με δύο σίγμα. Ομόφωνα τα μεγάλα μας λεξικά για τη γραφή με ένα σίγμα και κατηγορηματικά - δεν αφήνουν κανένα περιθώριο αμφιβολίας.
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)



Elias71

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 192
    • Gender:Male
Και αυτό παράξενο είναι... δεν καταλαβαίνω γιατί οι ξένοι το γράφουν με δύο σίγμα. Η λέξη υπήρχε στην αρχαία γλώσσα; Και εάν ναι, πως γραφόταν, με ένα ή δύο σίγμα. Ή μήπως οι γραφόταν classic στα λατινικά, και οι ξένοι την πήραν από εκεί;


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72414
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Ακριβώς. Η αρχαιοελληνική λέξη κλάσις έγινε στα λατινικά classis. Στις λατινογενείς γλώσσες υπάρχει η τάση να διαβάζουμε το φθόγγο -s- ως -ζ- όταν βρίσκεται ανάμεσα σε δύο φωνήεντα. Για να ακούγεται σωστά η λέξη κατά το "κλάσις" έπρεπε να γραφτεί με -ss-.

Δες και τη διαφωτιστικότατη απάντηση του ΛΚΝ στην ερώτησή σου:

κλασικός -ή -ό [klasikós] E1 : 1. που ανήκει ή που αναφέρεται: α. στην περίοδο της ακμής της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας: Kλασική αρχαιότητα. Oι πόλεις της κλασικής και ελληνιστικής περιόδου. Kλασική αρχαιολογία, που μελετά αυτή την περίοδο. β. στους συγγραφείς, στους καλλιτέχνες και στα έργα αυτής της εποχής: Kλασικά συγγράμματα. Kλασική παιδεία. Kλασικές γλώσσες. ~ φιλόλογος. || (ως ουσ.) ο κλασικός, ο κλασικός συγγραφέας: Άπαντα αρχαίων Eλλήνων κλασικών. || (ειδικότ.) που ανήκει ή που αναφέρεται στην εποχή του Περικλή για την Aθήνα και στην εποχή του Aυγούστου για τη Pώμη. 2α. που ανήκει ή που αναφέρεται σε συγγραφείς ή καλλιτέχνες, καθώς και στα αντίστοιχα λογοτεχνικά ή καλλιτεχνικά δημιουργήματα, των οποίων η αξία υπερβαίνει τα σύνορα του ιστορικού χρόνου και του κοινωνικού χώρου: Kλασικό έργο. Ένα φιλμ κλασικό στο είδος του. || Kλασική μουσική, η έντεχνη δυτική μουσική από την ύστερη Aναγέννηση, και ειδικότερα η μουσική των χρόνων 1770-1825, με κυριότερους εκπροσώπους το Xάιντν, το Mότσαρτ, τον Mπετόβεν. || Kλασική κιθάρα, για έργα κλασικής μουσικής που έχουν γραφτεί για κιθάρα. β. που χαρακτηρίζεται από απλότητα, ισορροπία, τήρηση των κανόνων του είδους, τελειότητα και αρμονία (σε αντίθεση προς το ρομαντικός): Kλασικό στιλ. Kλασική περίοδος της αρχιτεκτονικής. || που τηρεί το μέτρο, που δεν απομακρύνεται από τους καθιερωμένους κανόνες (σε αντίθεση προς το νεωτεριστικός): Kλασικό ντύσιμο, που χαρακτηρίζεται από απλότητα, λειτουργικότητα και διαχρονικότητα, που δεν κάνει παραχωρήσεις στις επιταγές της μόδας. 3. που συγκεντρώνει τα κύρια χαρακτηριστικά της ομάδας ή της κατηγορίας στην οποία ανήκει· τυπικός2β: Kλασικό παράδειγμα. Mου έκανε την κλασική ερώτηση. Kλασική περίπτωση. Tα προβλήματα που αντιμετωπίζει είναι τα κλασικά προβλήματα όλων των εφήβων. || (ειρ.) για αρνητικές ιδιότητες: ~ τεμπέλης / ψεύτης / βλάκας. κλασικά EΠIPP. [λόγ. < γαλλ. class(ique)[/i] -ικός (στις νέες σημ.) < λατ. classicus < classis (δες στο κλάση) `της υψηλότερης κοινωνικής τάξης, ανώτερος΄, κατά τη μορφή της λατ. λ., πρβ. μσν. κλασικός `ναυτικός αξιωματούχος΄ από τη σημ.: `στόλος΄ της λατ. λ. classis]

http://www.komvos.edu.gr/dictionaries/dictonline/DictOnLineTri.htm
« Last Edit: 01 Jul, 2017, 08:46:01 by spiros »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)



Elias71

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 192
    • Gender:Male
Ευχαριστώ. :)
« Last Edit: 12 Mar, 2006, 00:12:47 by wings »


frem

  • Newbie
  • *
    • Posts: 71
Εγώ εξακολουθώ να γράφω "κλασσικός", όπως οι περισσότεροι, όχι μόνο για λόγους ορθογραφικής συνήθειας (η οποία, πάντως, είναι βασικότατος παράγοντας, που και γλωσσολογικά λαμβάνεται υπόψη), αλλά και γιατί μου φαίνεται σωστότερο: Το λατινικό "classicus" προέρχεται μεν από το ελληνικό "κλάσις", αλλά έχει σημασίες που δεν υπήρχαν στα αρχαία ελληνικά και που σήμερα είναι κοινές σε όλες τις γλώσσες. Και από τη στιγμή που η λέξη διεθνώς ορθογραφείται με δύο "s", και είμαστε κι εμείς συνηθισμένοι σε αυτή τη γραφή, δεν βλέπω τον λόγο που θα πρέπει τώρα να την αλλάξουμε.
« Last Edit: 12 Mar, 2006, 00:08:59 by wings »


Elias71

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 192
    • Gender:Male
Το λατινικό "classicus" προέρχεται μεν από το ελληνικό "κλάσις", αλλά έχει σημασίες που δεν υπήρχαν στα αρχαία ελληνικά και που σήμερα είναι κοινές σε όλες τις γλώσσες.

Πως διαφέρουν αυτές οι λέξεις, μπορείς να μας το εξηγήσεις;
« Last Edit: 12 Mar, 2006, 00:13:50 by wings »


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72414
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Διαφωνώ οριζοντίως και καθέτως. Σε ποιο λεξικό είναι γραμμένη η λέξη με δύο σίγμα; Ποιος λέει ότι υπάρχει ορθογραφική συνήθεια; Και τι σημαίνει το ότι η λέξη διεθνώς γράφεται με διπλό σίγμα; Και ποιος λέει ότι πρόκειται για καινοτομία της δημοτικής η γραφή με ένα σίγμα; Δηλαδή ένα χρόνιο λάθος θα το αναγάγουμε σε σωστό γιατί βαριόμαστε να αλλάξουμε τις λαθεμένες μας συνήθειες;

Η λέξη "οικονομία" διεθνώς γράφεται με e αλλά εμείς παραμείναμε στο οι. Γιατί δεν ακολουθούμε τα ξένα πρότυπα κι εκεί;

Και λέει στο αντίστοιχο λήμμα του λεξικού του ο καθηγητής Μπαμπινιώτης:

[ΕΤΥΜ. < λατ. classicus, όρος που πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τον A. Gellius με αναφορά στους συγγραφείς της αρχαιότητας ως συγγραφείς "πρώτης τάξεως", < classis "τάξη, σειρά, Βλ. κ. "κλάση"]

Και σε ειδική σημείωση:

Επειδή η λέξη κλασικός, λατινικής προελεύσεως (βλ. ετυμολογία), δεν χρησιμοποιήθηκε στην αρχαία γλώσσα, πράγμα που θα δικαιολογούσε γραφή με δύο -σσ-, αλλά είναι νεότερο δάνειο, είναι ορθό να γράφεται με ένα -σ-. Ας σημειωθεί ότι η λέξη από τη Λατινική πρωτοχρησιμοποιήθηκε στη Γαλλική (classique, 1548) και από εκεί στην Αγγλική (classic, 1605-1615).
« Last Edit: 14 Sep, 2017, 10:40:52 by spiros »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


Elias71

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 192
    • Gender:Male
Σωστά μιλάς wings! Γιατί να χρησιμοποιούμε τις ξένες λέξεις όταν όχι μόνο έχουμε δικές μας... αλλά οι ξένοι τις πήρανε από την δική μας γλώσσα; Αφού είχαμε την λέξη «κλάσις», γιατί να χρησιμοποιούμε την λέξη «classicum»; Τότε εάν θα τα πάμε έτσι... γιατί δεν αλλάζουμε το όνομα της Ελλάδας και ν΄ αρχίσουμε να την λέμε «Γκρέκια», αφού έτσι την ονόμασαν οι Ρωμαίοι;

Και όπως είπε η wings, ν΄ αρχίσουμε να γράφουμε «ηκονομία» αντί για οικονομία, «σφάερε» αντί για σφαίρα, «χαέμα» αντί για αίμα, και «εγό» αντί για «εγώ»;
« Last Edit: 12 Mar, 2006, 00:10:52 by wings »


user3

  • Sr. Member
  • ****
    • Posts: 663
Παιδιά, λίγη προσοχή. Δεν προέρχεται το classicus από το ελληνικό κλάσις, μην τα θέλουμε όλα δικά μας, μην ειμαστε και πλεονέχτες, που έλεγε ο  Χατζηχρήστος στον Ηλία του 16ου.

Το κλάσις είναι δάνειο από τα λατινικά.
« Last Edit: 01 Jul, 2017, 08:46:27 by spiros »


banned8

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 132
    • Gender:Male
Στα παλιά λεξικά και στα σχολικά μου χρόνια, το "κλασσικός" είχε και τις δύο γραφές, αλλά ο κόσμος προτιμούσε τη γραφή με τα δύο "σ" επειδή εκείνο τον καιρό όταν η λέξη από τα ξένα είχε κάποιο διπλό γράμμα, το διατηρούσαμε και στην ελληνική της γραφή. Το περίεργο είναι γιατί, ενώ το κλασσέρ είχε τότε δύο "σ", η "κλάσσις" (από το γαλλικό classe και το λατινικό classis) ευθυγραμμίστηκε έτσι αδιαμαρτύρητα με το ελληνικότατο "κλάσις" (από το "κλω", όπως και το "κλάσμα").

Στη δημοτική, τα διπλά αυτά τα ξεχνάμε, σε όλες τις περιπτώσεις για λόγους συνέπειας, και έχουμε πια κλασέρ και κλασικός (για τα κύρια ονόματα σκοπεύω σύντομα να ανοίξω ξεχωριστό νήμα). Τα "κλασσικός" ανήκουν είτε σε αθεράπευτους νοσταλγούς της παλιάς ορθογραφίας είτε σε κάποιους που δεν τα πάνε ακόμα τόσο καλά με τη δημοτική.

Και μια και ανέφερα την κλάση του άρτου, δεν θυμάμαι αν σας έχω πει το παλιό αστείο με τη γριούλα που, ακούγοντας στην εκκλησία το ευαγγέλιο (Λουκά, 22:19) "Και λαβών άρτον ευχαριστήσας έκλασεν και έδωκεν αυτοίς λέγων", ψιθύρισε: "Προσκυνώ, Χριστέ μου, το πορδουλάκι σου!"
« Last Edit: 09 Feb, 2020, 19:05:15 by spiros »


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72414
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Kατά το Perseus, Ελληνική η ρίζα της λέξης, από το καλέω>καλώ:

classis (old orthog. CLASIS, Column. Rostr.; v. under I. B. 2.), is (

I. acc. sing. usu. classem; classim, Auct. B. Afr. 9, 2; abl. usu. classe; classi, Verg. A. 8, 11 ; Liv. 23, 41, 8; Vell. 2, 79), f. [root cal-, cla-, of clamo, kaleô; prop. the people as assembled or called together] ,

Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


banned8

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 132
    • Gender:Male
Μα τι μπαμπινιωτικά τρικ είναι αυτά;

Λέμε ότι το "κλασσικός" γραφόταν με δύο "σ" επειδή μας ήρθε από τα γαλλικά, τα αγγλικά και τα λατινικά, όπου γραφόταν με δύο "σ". Το γράφουμε τώρα με ένα "σ" λόγω της γνωστής απλοποίησης της δημοτικής, όχι γιατί ξαφνικά ανακαλύψαμε ότι το classis είχε μια προγιαγιά στην Ελλάδα.


tsioutsiou

  • Full Member
  • ***
    • Posts: 583
Θα συμφωνήσω με τον frem. Γιατί είμαι κλασσικός και στην ορθογραφία (με τη σημασία «ακολουθώ τα καθιερωμένα και εγνωσμένης αξίας από παλιά πρότυπα», και αυτή βέβαια είναι ακόμη μία σημασία που μας ήρθε από το classicus, όπως όλο το εννοιολογικό περιεχόμενο της λέξης σήμερα, πού είναι άγνωστο (και άσχετο) στο «κλάσις» -από κλασσική αρχαιότητα,  κλασσική παιδεία,  κλασσικές γλώσσες μέχρι την κλασσική μουσική, κλασσικό ντύσιμο καί κλασσική περίπτωση τσακωμού για το πώς γράφουμε το κλασ(σ)ικός . Ολα αυτά είναι «εισαγωγής» classicus που μόνο ετυμολογικά μπορεί να αναχθει σε "κλάσις", τρίχες δηλαδή.
Ακόμη, τα παλιότερα λεξικά, πράγματι στο λήμμα που συζητάμε σημειώνουν ή μόνο κλασσικός ή «κλασικός, ορθότερο κλασσικός», και δηλώνουν τη λέξη με αστερίσκο ή ένδειξη «ξεν»ική.
Το "οικονομία" φυσικά με "οι" και όχι "ε" γιατί το economy προήλθε άμεσα από την ελληνική λέξη και έχει αυτή ακριβώς τη σημασία!

Με δυο  λόγια:
1. Το γράφεις κλαΣΣικός, αν ακολουθείς την γλωσσολογική αντίληψη που λέει ο frem. - Εσύ, Ηλία, όπως σε έχω καταλάβει, θα το γράφεις «σσ» : )
2.Το γράφεις κλαΣικός, αν όπως η wings, (αυτή είναι η γενική τάση σήμερα για όλες τις ξενικής καταγωγής λέξεις) τη μεταγράφεις στην απλοποιημένη μορφή της, πχ. style, στιλ και όχι στυλ, dollar, δολάριο και όχι δολλάριο. Αν και νομίζω πως, ακόμη καί με αυτήν τη σχολή, μία λέξη τόσο "κλασσική" στις ανθρωπιστικές σπουδές ( oi οποίες είναι made in Germany) πρέπει να μείνει κλαΣΣική.

Up to you.


ΥΓ. Αχ, πάνω πού το έστελνα, μόλις διάβασα τα περι "αθεράπευτων νοσταλγών" και προβληματικών της δημοτικής, του nickel. Αντε, μην πω τίποτα...   :)


banned8

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 132
    • Gender:Male
Έλα, Περ., αφού και μόνος σου το ομολογείς, είσαι κάτι ανάμεσα σε "νοσταλγός" (όπως εδώ με τους κλασσικισμούς σου) και σε "δυσπροσάρμοστος" (όπως με το μονοτονικό). Με συμπάθεια σ' το λέω.

Εγώ απλώς υπήρξα πιο ευπροσάρμοστος στις αλλαγές και είπα να μην αρχίσω να κάνω εξαιρέσεις, που ενίοτε δεν έχουν και γλωσσολογική αξία ή νοηματική ουσία. Σ' εμένα το "κλασικός" σημαίνει όλα αυτά ακριβώς που κουβαλά το δικό σου "κλασσικός".


 

Search Tools