Ο tempora, ο mores

σα(ρε)μαλι

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 1293
    • Gender:Male
  • Σταβανγκεριανό μου έαρ
Της ΜΑΡΩΣ ΔΟΥΚΑ

Ποιος είναι ο προορισμός του Τύπου και ποιοι οι κανόνες δεοντολογίας που τον διέπουν, δεν θα το πω εγώ. Εγώ το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι ο δημοσιογράφος, από τη φύση του επαγγέλματός του και μέσα από το χρέος του να ελέγχει την εξουσία, διολισθαίνει διαρκώς, ακόμη και άθελά του, στο να ασκεί και ο ίδιος εξουσία. Και κρίνεται, όπως όλοι μας, από το ήθος και τον τρόπο του. Υπήρχαν ανέκαθεν και θα υπάρχουν οι υπεύθυνοι δημοσιογράφοι, όπως υπήρχαν και θα υπάρχουν οι σκανδαλοθήρες.

Αλλοτε όμως, απ' όσο θυμάμαι, ποτέ οι πρώτοι δεν διασταυρώνονταν με τους δεύτερους. Ετσι, ο καθένας από εμάς μπορούσε να επιλέξει την εφημερίδα ή το κανάλι του σύμφωνα με τις δικές του προτιμήσεις και απαιτήσεις. Τι έγινε μετά, πώς έγινε, γιατί έγινε και μπλέχτηκαν όλοι μεταξύ τους, ζηλωτές -άλλοι λιγότερο, άλλοι περισσότερο- του «αυριανισμού», να ένα θέμα για μελέτη, όπου οι ειδικοί, με αφορμή το σταδιακό εκπεσμό του Τύπου, τηλεοπτικού και έντυπου, θα μπορούσαν να αποτυπώσουν ανάγλυφο και το διαρκή εκπεσμό της καθημερινότητάς μας.

Πώς και γιατί, ας πούμε, η διαπλοκή και η διαφθορά, από το 1989 και μετά, τροφοδοτούν με εισαγγελική αυστηρότητα και λαϊκίζουσα υποκρισία τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων; Πώς και γιατί ο Τριανταφυλλόπουλος, και με ποιων την ανοχή, αναδείχτηκε μέσα από αυτό το κλίμα της «επιχειρηματικής» νοσηρότητας στον υπ' αριθμόν ένα τιμητή της πολιτικής και κοινωνικής ζωής; Πώς και γιατί στο κερδοφόρο του «σίριαλ» νομιμοποιείται να υποδύεται τον αμερικανικού τύπου ηθικολόγο πάστορα, διαβρώνοντας με μεσσιανική αυταρέσκεια και αγοραίο ναρκισσισμό τη διακριτή λειτουργία της δικαστικής, της νομοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας; Πώς και γιατί ο εκάστοτε καταγγελλόμενος οφείλει να απολογείται πάραυτα, ως αποδιοπομπαίος τράγος στην τελετουργία της ροής του θεάματος; Δεν υπάρχει Δικαιοσύνη; Δεν υπάρχουν Αρχές; Δεν υπάρχουν Θεσμοί; Ποιο κενό ήρθε να καλύψει ο εν λόγω; Και ποια μειονεκτικότητα, ποιες εμπάθειες, ποια εκδικητικότητα των θεατών του ήρθε να ξυπνήσει;

Στα χρόνια της δικτατορίας το μοναδικό όπλο της αστυνομίας εναντίον μας ήταν ο χαφιεδισμός και η παρακολούθηση. Ποιο είναι λοιπόν το χαφιεδολόι εκείνο που τροφοδοτεί σήμερα το «κοινωφελές» έργο του κάθε «ζηλωτή»;

Δεν περιμένω απάντηση. Θυμάμαι μόνο το καλοκαίρι που μας πέρασε. Πλήθος πολιτικών, από τον κύριο Βενιζέλο ώς τον κύριο Βουλγαράκη, έσπευσε με την παρουσία τους να τιμήσει τους χολιγουντιανούς γάμους του κυρίου Τριανταφυλλόπουλου! Να, θέμα για είδηση! Να αποξεχνιέται ονειροπολώντας ο καλός λαός κι έπειτα να παραδίνεται «δικαιωμένος» στις ονειρώξεις που του αναλογούν με τις πορνοταινίες και τα λοιπά «έργα τέχνης», πολιτιστική προσφορά της κυριακάτικης, πρώτης σε κυκλοφορία, καθώς λένε, εφημερίδας του εν λόγω κυρίου μετά του άλλου εν λόγω που χρόνια τώρα ψωμίζεται ανακυκλώνοντας τα τηλεοπτικά σκουπίδια που τον τρέφουν.

Απορία; Καμία. Και με τη σκέψη μου στον αείμνηστο Λυκούργο Κομίνη.


Eλευθεροτυπία 29/11/05
« Last Edit: 29 Nov, 2005, 15:44:07 by σα(ρε)μαλι »
I can live everywhere in the world, but it must be near an airport -and a pharmacy, I would add.

Δεν είναι ο ύπνος της λογικής που γεννάει τέρατα, αλλά ο άγρυπνος ορθολογισμός που πάσχει από αϋπνίες.


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 69248
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Eξαιρετικό και απόλυτα ρεαλιστικό άρθρο. Ευχαριστούμε, Κώστα.



banned8

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 132
    • Gender:Male
Μια παράκληση μόνο, Κώστα. Να μας δίνετε και πηγές για τα κείμενα ή τα παραθέματα, να ξέρουμε πού και πότε δημοσιεύτηκε κάτι.

Ωραίο το κομμάτι της Μ.Δ., αλλά απλώς καταθέτει τα ερωτήματα που μας βασανίζουν όλους: Πώς και γιατί...; Ποιο κενό ήρθε να καλύψει...;

Καιρός να αρχίσουμε να βλέπουμε και απαντήσεις, από αγνούς παρατηρητές και μελετητές των τεκταινομένων κατά προτίμηση και όχι διαπλεκόμενους και εμπλεκόμενους, ή επιτιθέμενους και αμυνόμενους.


σα(ρε)μαλι

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 1293
    • Gender:Male
  • Σταβανγκεριανό μου έαρ
Συγγνώμη για την παράλειψη. Διορθώθηκε. Κι ένα άρθρο που επιχειρεί να δώσει κάποιες απαντήσεις.

Της ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ*

Το 1989 αποτέλεσε έναν κρίσιμο σταθμό για την Ελληνική Δημοκρατία. Η χώρα εισήλθε σε μια φάση παρατεταμένης ακυβερνησίας και η πολιτική τάξη βρέθηκε αντιμέτωπη με κατηγορίες για σκάνδαλα και διαφθορά. Σ' εκείνη τη συγκυρία υπολειτουργίας των θεσμών και κενού εξουσίας, η ιδιωτική τηλεόραση έκανε δυναμικά την εμφάνισή της.

Η έλευση της ιδιωτικής τηλεόρασης αποτέλεσε καινοτομία, καθώς έσπασε το μονοπώλιο της κρατικής/κυβερνητικής ΕΡΤ και διεύρυνε τις δυνατότητες για πολυφωνική ενημέρωση. Ωστόσο, στα χρόνια που μεσολάβησαν, υπονομεύθηκαν οι δυνατότητες αυτής της προοπτικής.

Ηανάπτυξη της ιδιωτικής τηλεόρασης στην Ελλάδα έγινε άναρχα, χωρίς την ύπαρξη θεσμικού πλαισίου που θα έθετε τους όρους μιας τέτοιας πορείας. Οσο πιο άναρχα γινόταν όμως η ανάπτυξη των ηλεκτρονικών ΜΜΕ τόσο πιο ισχυρή εμφανιζόταν η επιρροή τους στο χώρο του Τύπου. Η τηλεοπτική δημοσιογραφία οπτικοποίησε τη δημοσιογραφική γραφή και επέβαλε, σε ένα σημαντικό μέρος της έντυπης δημοσιογραφίας, τη λαϊκότροπη εξιστόρηση των γεγονότων, τη δραματοποίηση, ακόμη και τον κιτρινισμό ως κυρίαρχο στιλ, περιθωριοποιώντας την τεκμηριωμένη ενημέρωση και την πλουραλιστική ανάλυση των γεγονότων.

Ηιδιωτική τηλεόραση στην Ελλάδα έχει τους ιδιοκτήτες της, που πολλοί δεν προέρχονται από το χώρο των ΜΜΕ, με τα συμφέροντά τους να βρίσκονται πέραν εκείνων που αφορούν τις τηλεοπτικές επιχειρήσεις τους. Η ιδιωτική τηλεόραση έχει, επίσης, τους τηλεοπτικούς αστέρες της, η δύναμη ορισμένων από τους οποίους (μαζί με τη δύναμη των εργοδοτών τους) είναι μεγαλύτερη από την εξουσία εκείνων που με το έργο τους καλούνται να ελέγξουν. Με τον τρόπο αυτό όμως διαταράσσονται οι σχέσεις ΜΜΕ και Πολιτικής/Δημοκρατίας. Η πολιτική πιέζεται να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα: να γίνει πιο «ανάλαφρη», όπως απαιτεί το τηλεοπτικό, life-style και πιο συμβατή στα διάφορα ρεύματα (εθνικισμός, θρησκευτικός φανατισμός, ξενοφοβία, ηθικισμός, κ.λπ.), που με περισσή ευκολία και συχνά χάριν του θεάματος επιπλέουν στην τηλεοπτική σκηνή. Η πολιτική καλείται να γίνει λιγότερο μια πολιτική αγωνιστική που αφοσιώνεται στην προώθηση των αιτημάτων των κοινωνικών ομάδων και περισσότερο μια πολιτική ισορροπιστική που ταλαντεύεται μεταξύ της πρόταξης κοινωνικο-οικονομικών διακυβευμάτων, τα οποία απασχολούν τον πολίτη-ψηφοφόρο, και της ιεράρχησης των διακυβευμάτων αυτών βάσει των συμφερόντων των media.

Το πρόβλημα της Ελληνικής Δημοκρατίας, των λειτουργών και των θεσμών της, του Τύπου μη εξαιρουμένου, είναι ότι δεν συγκρούστηκαν με τον λαϊκισμό. Η κολακεία του λαού και όχι η αντιπαράθεση με τα εθνικά και πολιτισμικά στερεότυπά του, ιδίως το χάιδεμα των ισχυρών που ασκούν επιρροή στο λαό και όχι ο περιορισμός των επιζήμιων για το δημόσιο συμφέρον κεκτημένων τους, αποδυνάμωσε τη διαπραγματευτική ικανότητα της πολιτικής και την αξιοπιστία του Τύπου. Από τη δεκαετία του 1990, κυρίως εξαιτίας αυτής της αδυναμίας και αναξιοπιστίας, ο λαϊκισμός εξέθρεψε τους νεο-λαϊκισμούς: των θρησκευτικών ηγετών, των παραπολιτικών προσώπων και των μιντιανθρώπων.

Ολοι αυτοί έχουν εγερθεί στους κατεξοχήν εκπροσώπους του δημαγωγικού είδους και επιδίδονται σε μια «ανεύθυνη θορυβομανία» (Μ. Weber). Επικαλούμενοι μια «νέα ειλικρίνεια», στο όνομα της οποίας πολλές φορές ξεπερνούν τα στοιχειώδη «όρια πολιτισμικής αισχύνης» (Ν. Elias), οι νεο-λαϊκιστές κάθε είδους επιβάλλουν όχι μόνο το τι αλλά και το πώς θέματα θα αναδειχθούν στη δημόσια ατζέντα, όπως και από ποια οπτική γωνία θα συζητηθούν. Στην εποχή της άναρχης κυριαρχίας του τηλεοπτικού μέσου, η κρίση αξιοπιστίας πολιτικής και ΜΜΕ είναι γεγονός.

Ομως, για να μην εξελιχθεί σε κρίση θεσμών της Δημοκρατίας, ΜΜΕ και πολιτική έχουν καθήκον να διαλύσουν την αρνητική εικόνα στην κοινή γνώμη, ότι δηλαδή έχουν εγκαταστήσει μια κομματικο-μιντιο-κρατία για να μοιράζονται μεταξύ τους εξουσίες και προνόμια. Το στοίχημα θα κριθεί εδώ: στη διαφοροποίηση των ρόλων τους, στην ικανότητα ανταπόκρισής τους στα προαπαιτούμενα αυτών των ρόλων και στη δημιουργία νέων, διαδραστικών σχέσεων με τους πολίτες-κοινό.

Επίκουρος καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο


ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 29/11/2005
I can live everywhere in the world, but it must be near an airport -and a pharmacy, I would add.

Δεν είναι ο ύπνος της λογικής που γεννάει τέρατα, αλλά ο άγρυπνος ορθολογισμός που πάσχει από αϋπνίες.



 

Search Tools