Γιώργος Σκαμπαρδώνης

wings · 4 · 4613

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 71010
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ

Πεζογραφήματα δημοσιευμένα στο Translatum:


« Last Edit: 07 Jun, 2008, 23:14:24 by wings »


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 71010
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Εμφύλιος 2007

Καθόμασταν με τον Αλκιβιάδη στο καφενείο «Η συκιά», μπαίνοντας δεξιά στη μικρή πλατεία του Πολυγύρου. Ο Αλκιβιάδης είναι ντόπιος. Πίναμε καφέ και χαζεύαμε. Σε μια στιγμή παρατήρησα, λίγο πιο εκεί, που έχει μια μικρή ανοιχτωσιά, τα λιγοστά ερείπια κάποιου μνημείου: σπασμένα μάρμαρα, χώματα. Σκέφτηκα πως θα 'ναι κανενός Μακεδονομάχου ή ποιος ξέρει τι... Ρωτάω τον Αλκιβιάδη. Σκέφτεται - σαν να μη θέλει να μιλήσει. Κατόπιν, μου λέει ήρεμα, χαμηλόφωνα:

«Ο παπούς μου, ο συνονόματος με μένα, ήταν αρχηγός στους ταγματασφαλίτες, στον Εμφύλιο. Ο αδελφός του, έναν χρόνο μικρότερος, ο Στέργιος, αντάρτης, στο βουνό - ήτανε τρία αδέρφια. Ο τρίτος, ο μικρός, ο Γιαννίκος, τότε βρίσκονταν στα δεκαέξι και πήγε σ' ένα κοντινό χωριό, σ' ένα μπακάλικο, να βρει λίγο λάδι. Μάρτιος του 1948. Τον είδαν κάποιοι αντάρτες και μπήκαν και τον σκότωσαν με μαχαιριές, εν ψυχρώ, για να εκδικηθούν τα εγκλήματα του Αλκιβιάδη, του ταγματασφαλίτη που ζει ακόμα, είναι τώρα ογδονταδύο χρονών.»

Άναψε τσιγάρο∙ εγώ έσβησα το δικό μου κάτω, στο πεζοδρόμιο, με το παπούτσι.

Πέρασε ένα λεωφορείο της γραμμής Πολύγυρος - Θεσσαλονίκη και δύο τζιπ, ένα Pajero μαύρο και ένα Honda ασημί.

Ο Αλκιβιάδης συνέχισε:

«Αυτός, ο παπούς μου, ο ταγματασφαλίτης, μάζευε από τότε, μια ζωή, λεφτά, και συνέχισε όταν βγήκε στη σύνταξη, για να στήσει ένα μνημείο. Τελικά, πέρσι, το 2006 τον Νοέμβριο, τα κατάφερε, πενήντα οχτώ χρόνια μετά το γεγονός: έστησε το μνημείο μόνος του, εκεί που βλέπεις τώρα τα ερείπια: "Σφαγιασθέντες υπό των κομμουνιστοσυμμοριτών" κτλ., κι έβαλε πρώτο το όνομα του μικρού τους αδερφού: Ιωάννης Συρίγος. Μετά από κάνα μήνα, πέρσι τον Δεκέμβρη, παραμονή των Δεκεμβριανών, το βράδυ, πάει ο Στέργιος ο αδερφός του, ο αντάρτης, που κι αυτός ζει -έπιασε τα ογδονταένα- και το ανατινάζει με δυναμίτη».

Δημοσιευμένο στο περιοδικό Εντευκτήριο, τεύχος 79 (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2007)



wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 71010
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Όλα βαίνουν καλώς εναντίον μας



Εκδόσεις: Ελληνικά Γράμματα

Μετά το μυθιστόρημα "Ουζερί Τσιτσάνης", ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης επιλέγει ως ήρωα ένα άλλον θρύλο της λαϊκής μουσικής, το Μάρκο. Η ιστορία διαδραματίζεται αυτή την οκταετία που ο πατριάρχης της λαϊκής μουσικής ανατρέπει με τα τραγούδια του όλο το κατεστημένο, βάζοντας τα θεμέλια του ρεμπέτικου.

Βγαίνοντας μέσα από την απόλυτη ανωνυμία και όντας βασικό στέλεχος της "Ξακουστής Τετράδος του Πειραιώς, της πρώτης ρεμπέτικης κομπανίας, ο Μάρκος παλεύει κόντρα σε όλους για να επιβιώσει: Τη φτώχεια, την ανεργία, τις οικογενειακές δυσκολίες, τις μουσικές προκαταλήψεις, το κυνηγητό και τη δικτατορία του Μεταξά. Πιο πολύ όμως παλεύει με την Ζιγκοάλα, την πρώτη του γυναίκα, που τον εγκατέλειψε και συζούσε με τον κουμπάρο τους. Μαζί της βιώνει μια θυελλώδη σχέση διαρκών και άγριων χωρισμών και επανασυνδέσεων που γίνεται οδυνηρή πηγή έμπνευσης του Μάρκου. Ο Βαμβακάρης την ώρα, που φτάνει στην κορυφή της δόξας βιώνει και την προσωπική του κόλαση, μια και η σχέση του με τη Ζιγκοάλα, όλο και πιο σπαρακτική και επώδυνη, γίνεται ο γόνιμος εφιάλτης του.

Το μυθιστόρημα αρθρώνεται σε 99 σύντομες τιτλοφορημένες ενότητες διαιρούμενες αυτές με τον αριθμό των συνολικώς 414 σελίδων. Το βιβλίο είναι βασισμένο στην ελεύθερη, μετάπλαση γεγονότων καταγεγραμμένων κυρίως στην Αυτοβιογραφία του Βαμβακάρη (1973) και γράφτηκε καταρχήν ως σενάριο για λογαριασμό της ΜΑΧ ΡRΟDUCΤΙΟΝS.

Συντάκτης: Χριστίνα Βογιάννη 

Πηγή: Αιολικά Νέα


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 71010
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Ο Μάρκος και το «μπλουζ της Ανατολής»

Ο πόλεμος του Βαμβακάρη με τον κόσμο και τον εαυτό του σε μορφή μυθιστορήματος

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Όλα βαίνουν καλώς εναντίον μας

εκδ. Ελληνικά Γράμματα

«Όταν είμαι λίγο στενοχωρημένος, γράφω κάπως καλύτερα», έλεγε ο Μάρκος Βαμβακάρης. Διαβάζοντας το νέο μυθιστόρημα του Γιώργου Σκαμπαρδώνη, ένα μυθιστόρημα για τον Μάρκο και το ρεμπέτικο, για την κρίσιμη περίοδο της μετάβασης από τα «σαντουρόβιολα» του σμυρναίικου στους «μπουζουκομπαγλαμάδες», έχει κανείς την αίσθηση ότι το κείμενο παρακολουθεί την ανάπτυξη της φράσης αυτής, σε ποικίλες παραλλαγές και τονικότητες. Διότι από το 1930 ώς το 1940 ο Μάρκος Βαμβακάρης ήταν στενοχωρημένος, όλα ήταν εναντίον του: η γυναίκα του που τον απατούσε με τον στενό του φίλο και κουμπάρο του, η οικογένειά του που δεν τον καταλάβαινε, οι καθωσπρέπει που πολεμούσαν το ρεμπέτικο, η αστυνομία που τους κυνηγούσε, η ίδια η έμπνευση που συχνά στόμωνε. Κι όμως, την ίδια περίοδο έγραψε τα καλύτερα τραγούδια του, τα ηχογράφησε, τα εκτέλεσε στο πάλκο με την ξακουστή Τετράδα του Πειραιώς, μαζί τον Μπάτη, τον Δελιά και τον Παγιουμτζή, στο μαγαζί του που δεν πήρε ποτέ άδεια, αφού αρνήθηκε να «πάει με τα νερά» της αστυνομίας, στα μαγαζιά των άλλων, στον Πειραιά και την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και τη Λάρισα. «Το μέσα του, ζωντανός ασβέστης, πολεμάει το απ’ έξω, το μαύρο». Η λαμπερή ιδέα έρχεται έστω και την τελευταία στιγμή, το δυνατό που κρύβεται βαθιά μέσα του δεν το κάνει ζάφτι τίποτα και κανείς.

Κερδίζει το στοίχημα

Αυτόν τον σπαραγμό, αυτόν τον πόλεμο, του καλλιτέχνη με τον κόσμο και τον εαυτό του αποτυπώνει ο Σκαμπαρδώνης στο μυθιστόρημά του, περνώντας από το ιστορικά και προσωπικά εντοπισμένο στο καθόλου της ανθρώπινης συνθήκης. Κερδίζοντας το στοίχημα που έβαλε τόσο σε σχέση με τον ίδιο του τον εαυτό, καθώς επιστρέφει σε ένα πεδίο που έχει ήδη εξερευνήσει αλλά διαφορετικά με το «Ουζερί Τσιτσάνης», όσο και με τα κείμενα και τις εικόνες των άλλων, για το ρεμπέτικο, τον Μάρκο, την εποχή.

Έτσι, στις σελίδες του «Όλα βαίνουν καλώς εναντίον μας», ρυθμικά κατανεμημένες και κινηματογραφικά μονταρισμένες, διαβάζει κανείς αφενός τον καημό για μια γυναίκα και αφετέρου τον σεβντά για τη δημιουργία, για τον τόνο, τον στίχο στη σωστή του ώρα, στη σωστή του μορφή, για την έμπνευση που ξεχειλίζει και αναστέλλεται, δικαιώνει και διαφεύγει: σκηνές από ένα γάμο και πορτρέτο του καλλιτέχνη. Στο βάθος το λιμάνι, ο Πειραιάς, η φτωχολογιά, η προσφυγιά, η μαγκιά. Το εμβληματικό λιμάνι των μπλουζ, των φάδος, των τάνγκος και των ρεμπέτικων κι ο λαϊκός καλλιτέχνης, βασισμένος στο ένστικτο και τη διαίσθηση, χωρίς τεχνικές γνώσεις, που τον πνίγουν τα αισθήματα, οι εικόνες, τον κατακλύζουν και πρέπει να εκφραστεί για να σωθεί, για να υπάρξει. Λέει και πάλι ο Βαμβακάρης για την πρώτη επαφή του με τα γράμματα: «Όταν έμαθα την αλφαβήτα, γιόμισαν τα μάτια μου δάκρυα. Μου κονόμησε ο πατέρας ένα μολύβι. Εβρήκα κι ένα χαρτί άσπρο κι άρχισα να συνταιριάζω τις πρώτες λέξεις. Τις έγραφα και μετά τις διάβαζα φωναχτά. Τι δεν θα 'δινα να θυμηθώ την πρώτη λέξη που ’γραψα. Αλάφρωσε η ψυχή μου από τη φούντωση. Τα γράμματα μου παίρναν την στενοχώρια». Αυτή τη φούντωση και αυτό το αλάφρωμα πασχίζει να συλλάβει το μυθιστόρημα· την ασύνειδη επίγνωση του προορισμού, του αναπότρεπτου της δημιουργίας, όπως ορίζεται από μια ζωή και μια ψυχή που κινούνται εκτός κανόνων.

Πικρό χιούμορ

Ο Σκαμπαρδώνης αφήνει να μιλήσουν τα γεγονότα, οι κινήσεις, οι διάλογοι, οι σιωπές. Αφήνει τα πρόσωπα να αυτοπροσδιοριστούν με φυσικότητα, μέσα στο χώρο τους, ως απλοί άνθρωποι που τραγουδάνε μικρά, απλά τραγούδια, όπως έλεγε ο Ηλίας Πετρόπουλος. Καταρχήν ερωτικά, αλλά μάλλον με κοινωνικό περιεχόμενο. Τραγούδια του βγαίνουν από «το περίσσεμα του μπελά της μέρας» και τα γράφει εντέλει το όργανο μόνο του. Με άφθονο όπως πάντα χιούμορ, συχνά μαύρο και πικρό, να φωτίζει λοξά τη φτώχεια και την καταστολή, το φόβο και την απόρριψη, με μια γλώσσα ολοζώντανη, μιλημένη, ο Σκαμπαρδώνης μας μιλάει για το «μπλουζ της Ανατολής» αλλά και για τον καημό του ποιητή, που ζει μέσα και μαζί έξω από τον κόσμο, καταλήγοντας, εντέλει, να σχολιάζει σπαρακτικά την ανθρώπινη συνθήκη.

Πηγή: εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (11 Ιανουαρίου 2009)



 

Search Tools