Author Topic: χαχόλος, χαχόλης -> άχαρος  (Read 7981 times)

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 532286
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • 102094522373850556729
    • lavagraph
    • Greek translator CV
χαχόλος, χαχόλης -> άχαρος
« on: 20 Jul, 2008, 03:34:20 »
χαχόλης

Έχει βρει κανείς κάποια αναφορά για τη σημασία του;
« Last Edit: 20 Jul, 2008, 13:46:30 by spiros »


user3

  • Sr. Member
  • ****
  • Posts: 663
Re: χαχόλης
« Reply #1 on: 20 Jul, 2008, 10:41:06 »

Απ' όσο ξέρω είναι η γνωστή λέξη "χαχόλος" (βλ. λεξικά). Το "χαχόλης" είναι εύρημα του μακαρίτη του Άσιμου σ' ένα τραγούδι, μάλλον για λόγους ρίμας (ο χαχόλης ο Μανόλης).

Ion

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 2364
  • Gender: Male
  • 1. Διατήρηση ψυχραιμίας 2. Αξιολόγηση βλάβης
Re: χαχόλης
« Reply #2 on: 20 Jul, 2008, 11:15:47 »
Χαχόλικα ρούχα είναι αυτά που κρέμονται επάνω σου, τα μπόλικα, τα φαρδιά.
Κατ' επέκταση χαχόλης πρέπει να είναι ο κρεμανταλάς! :D
There is no prosthetic for an amputated spirit
Lt Col Frank Slade (Al Pacino, Scent of a woman)


Ion

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 2364
  • Gender: Male
  • 1. Διατήρηση ψυχραιμίας 2. Αξιολόγηση βλάβης
Re: χαχόλης
« Reply #3 on: 20 Jul, 2008, 12:04:08 »
Μία αναζήτηση στο διαδίκτυο έδωσε αρκετά ενδιαφέροντα ευρήματα για την πιθανή (μάλλον ρώσικη) προέλευση της λέξης.
http://www.nationmaster.com/encyclopedia/Chachol
http://www.biocrawler.com/encyclopedia/Chachol
http://en.wikipedia.org/wiki/Khokhol

Aκόμη και στο youtube.com/watch?v=P4hK2LkQKJg
There is no prosthetic for an amputated spirit
Lt Col Frank Slade (Al Pacino, Scent of a woman)

Zazula

  • Λεξιλάγνος λογοπαίκτης
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 1338
  • Gender: Male
  • Αθεράπευτος πομφολυγτόπιξ
Re: χαχόλης
« Reply #4 on: 20 Jul, 2008, 12:20:30 »
Ο Δημητράκος δίνει:
χαχόλος ο Δ ρώσος κ. μτφ. μεγαλόσωμος και άχαρις
χαχόλικος, -η / -κια, -ο Δ ο του χαχόλου (βλ.λ.) επίρρ. -α

Το ίδιο και σε νεότερα λεξικά (όπως είπε ο sarant), π.χ. ΛΝΕΓ (2006):
χαχόλικος αυτός που ταιριάζει σε χαχόλο· (για ρούχο) φαρδύς και ασουλούπωτος, άκομψος
χαχόλος ο, χαχόλα η (λαϊκ.) πρόσωπο μεγαλόσωμο, άκομψο και άχαρο

Η λέξη προέρχεται από τη ρωσική хохол (το άτονο 'ο' στη ρωσική προφέρεται 'α', επομένως 'χαχόλ'), που σημαίνει λοφίο (σε πτηνά) και τσουλούφι (σε ανθρώπους). Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Δημητράκος λημματογραφεί το ακόλουθο, το οποίο είναι απίστευτα κοντινό εννοιολογικά και ηχητικά με το хохол:
χαρχάλι το Δ κάλλαιον (λειρί) αλέκτορος

Το Λεξικό της Πρωίας λημματογραφεί επίσης το χαρχάλι ως εξής:
χαρχάλι (το) περιδέραιον || το υπορράμφιον κάλλαιον του αλέκτορος

Και ο Βοσταντζόγλου λημματογραφεί στο 569 ΟΡΓΑΝΑ ΠΤΗΝΩΝ:
[η επί της κεφαλής σαρκώδης απόφυσις] κακάλι (εξόχως κοντά στο хохол)
[το υπό το ράμφος σάρκωμα] χαρχάλι

Η ετυμολογία της λέξεως χαρχάλι είναι από τη μεσν. ελλ. λ. καρακάλλιον, υποκορ. της αρχ. ελλ. λ. καράκαλλον ‹ λατ. λ. caracalla = κουκούλα
Πιστεύω ότι μπορούμε τελικά να πιθανολογήσουμε ότι το хохол αποτελεί ίσως αντιδάνειο στην ελληνική.

Εννοείται βέβαια ότι τα σύγχρονα λεξικά μας σνομπάρουν εντελώς το χαρχάλι, παρόλο που έχει επανεμφανιστεί με τις ακόλουθες έννοιες: "σαράβαλο αυτοκίνητο" και (στον πληθ.) "όρχεις που κρέμονται".

Ενδέχεται επίσης να είναι συγγενική και η παρακάτω λέξη (πάλι από το Δημητράκο):
χαρχάλα η Δ 2. μτφ. γυνή πόρνη με χαλαράς σάρκας

Η παραπάνω λέξη υπάρχει στο ΛΚΝ λημματογραφημένη ως χαρχάλω (λείπει από το ΛΝΕΓ), αλλά πολύ αμφιβάλλω αν όντως ετυμολογείται υποχωρητικά από το χαρχαλεύω — μία λέξη αγνώστου ετύμου. Η προέλευση που πιθανολογεί το ΛΝΕΓ (από το χαλεύω "ψάχνω") είναι πάντως πειστικότερη από το να είναι απλώς ηχομιμητική λέξη (όπως λέει το ΛΚΝ).

Τέλος, δεν μπορώ να γνωρίζω αν η άλλη σημασία της χαρχάλας (το κατά το φθινόπωρον συλλεγόμενον βαλανίδιον), που μπορεί όντως να σχετίζεται με το χαρχαλεύω "ψάχνω, ψαχουλεύω", συνδέεται με το χαρχάλι.


ΥΓ Βλέπω ότι απάντησε στο ενδιάμεσο και ο Ion για το хохол — να τονίσω πάλι ότι η πρώτη σημασία της λέξης ήταν το λοφίο των πτηνών, η οποία στη συνέχεια περιέγραψε και το τσουλούφι των ανθρώπων.
Zazula: γλυφός και τσαγανός σαν κουτσουκέλα

WRITING STYLE GUIDELINES
1. Be more or less specific.
2. It's not O.K. to use ampersands & abbreviations.
3. Exaggeration is a million times worse than understatement.
4. Parenthetical remarks (however relevant) are to be avoided.

lionpsyche

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 1849
  • Gender: Female
Re: χαχόλης
« Reply #5 on: 20 Jul, 2008, 12:30:11 »
Το βρήκα απλά άχαρος.


spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 532286
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • 102094522373850556729
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Re: χαχόλης
« Reply #6 on: 20 Jul, 2008, 13:37:41 »
Ευχαριστώ για τις εμβριθείς απαντήσεις.

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66707
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Re: χαχόλης
« Reply #7 on: 20 Jul, 2008, 13:40:05 »
Το βρήκα απλά άχαρος.

Εγώ κυρίως μ' αυτή την έννοια το ξέρω.