Στο δρόμο το μακρύ του ηλέκτρου

wings · 3 · 1399

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 71011
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Στο δρόμο το μακρύ του ηλέκτρου

Στο λήμμα ήλεκτρον αντιστοιχούν δύο έννοιες:

  • Το ήλεκτρο ή ο/η ήλεκτρος, κοινώς κεχριμπάρι (από το τουρκικό kehribar κι αυτό με τη σειρά του από το αραβικό kahriba = αυτό που τραβάει τα άχυρα), που είναι απολιθωμένη ρητίνη κωνοφόρων της Ηωκαίνου περιόδου (40-50 εκ. χρόνια πριν) των σκανδιναβικών χωρών της Βαλτικής.
  • Το ήλεκτρο: μεταλλικό κράμα από 8 μέρη αργύρου και 2 χρυσού, που παρασκευάζεται τεχνητά ή ανευρίσκεται αυτοφυές.

    Στη συνέχεια θα μας απασχολήσει το πρώτο από τα δύο

Το ήλεκτρο οφείλει το όνομά του στο αρχαιοελληνικό επίθετο ηλέκτωρ = λαμπερός (όπως ο ήλιος) που παράγεται από τη λέξη ήλιος.

Αρχαία Ελληνικά ονόματα που παράγονται από αυτήν τη λέξη:

–   Ηλέκτρα (με διασημότερη διεθνώς την κόρη του Αγαμέμνονα, κι από κοντά μια Ωκεανίδα, μια Ατλαντίδα και μια αδελφή του Κάδμου),
–   Ηλεκτρύων και Αλεκτρύων (ο γιός του Περσέα και της Ανδρομέδας και πατέρας της Αλκμήνης, που γεννά τον Ηρακλή, ο γιός του Βοιωτού),
–   Ηλεκτρυώνη (μια Ηλιάδα και μια των Πλειάδων ή Ατλαντίδων που λεγόταν και Στρατηγίς).

Η ελληνική μυθολογία θέλει τον Φαέθοντα, που οδηγώντας απερίσκεπτα το άρμα του Ηλίου κατέστρεφε τη γη, να κεραυνοβολείται από τον Δία, να καταπίπτει στον Ηριδανό ποταμό (με ορισμένους συγγραφείς να τον ταυτίζουν με τον Πάδο), όπου οι αδελφές του, Ηλιάδες (κόρες του Ήλιου και της Κλυμένης) τον θάβουν και τον θρηνούν. Τα δάκρυά τους γίνονται ήλεκτρο, λαμπερό σαν τον ήλιο και διάφανο σαν το δάκρυ. Οι ίδιες μεταμορφώνονται σε λεύκες.

Αποκλειστική πηγή του ηλέκτρου της ευρωπαϊκής αρχαιότητας ήταν η Βαλτική Θάλασσα. Από το 1500 π.Χ. έχουμε ροή του ηλέκτρου από τη Βαλτική στην Μεσόγειο και ειδικότερα στις ακτές της Αδριατικής, μέσω δύο εμπορικών δρόμων, του ενός μέσω του ποταμού Έλβα και του άλλου μέσω του ποταμού Βιστούλα. Αργότερα θα δημιουργηθούν κι άλλοι εμπορικοί δρόμοι.

Ο Θαλής ο Μιλήσιος (624–546 π.Χ.) είχε παρατηρήσει την ιδιότητα του ηλέκτρου να έλκει διάφορα ελαφρά σώματα. Ο William Gilbert, στα 1600, μ.Χ. φέρεται να περιγράφει, την ιδιότητα αυτή του ηλέκτρου με τον όρο electricity, ηλεκτρισμός.

Από τότε και μέχρι σήμερα έχουν παραχθεί και συνεχίζουν να παράγονται, τόσο στην γλώσσα της επιστήμης όσο και στην καθομιλουμένη, χιλιάδες λέξεις, απλές ή σύνθετες, σε όλες τις γλώσσες του πολιτισμένου κόσμου, από τα δάκρυα των Ηλιάδων, το ήλεκτρον.

Βιβλιογραφία:
α.    Επίτομον Ορθογραφικόν και Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου
β.    Burry Cunliffe, Πυθέας ο Έλληνας, Εξερευνητής και θαλασσοπόρος, Εκδ. Γκοβόστη

Γ.Α.Τ.
Amber’s long travel

Two meanings correspond to the Greek word for amber, ἢλεκτρον (electron):

  • The ήλεκτρο (n.) or ήλεκτρος (m.f.), known also as κεχριμπάρι (kehribari) (from Turkish word kehribar which in turn comes from the Arabic word kahriba = the one that attracts straw); it is fossil resin of conifers of Eocene era (40 50 million years ago) of Scandinavian countries around Baltic Sea.
  • The ήλεκτρο (n.): a metallic alloy consisted of 8 parts of silver and 2 parts of gold, made artificially or found free in nature, having the color of amber.
   

In the following, we will deal only with the first one.

Electron (ἢλεκτρον) owes its name to the ancient Greek adjective ἠλέκτωρ (elector) = bright as the sun, which comes from the word ἣλιος (helios = sun).

Some Ancient Greek names coming from that root are:

–   Electra (Ἠλέκτρα): the most famous internationally being the daughter of Agamemnon of Mycenae, next to her an Okeanis (daughter of deity Ocean), an Atlantis (daughter of Atlas), and a sister of Cadmos, founder of Thebes City, (in Beotia) and brother of Europe,
–   Elektryon (Ἠλεκτρύων) and Alektryon (Ἀλεκτρύων): the son of Perseus and Adromeda, father of Alkmene, which gave birth to Hercules, the famous one; another one was a son of Beotos,
–   Elektryoni (Ἠλεκτρυώνη): So was named one of the 7 daughters of Helios, a Heliade. Another one was one of the Pleiades or Atlantides who was also named Strategis.

According to Greek mythology, Phaethon, son of Helios, was hit by Zeus’ thunder, after he had failed to drive properly the chariot of sun along the sky, thus destroying the surface of earth and causing people to suffer. Phaethon fell to river Heridanos (some writers support the idea that this was river Po, in northern Italy, having its mouth in Adriatic sea). There came his sisters, Heliades, daughters of Helios and Klymene, buried him and mourned on his grave. Their tears turned into ἢλεκτρον (electron), which was bright as the sun and transparent as teardrops. They themselves have been transformed to weeping willows.

Baltic Sea was the exclusive source of amber (ἢλεκτρον) of European antiquity. Since 1500 b.c.e. there was a flow of amber (ἢλεκτρον) from Baltic Sea to Mediterranean Sea and more especially to the coasts of Adriatic Sea, through two commercial roads, the one along river Elbe and the other one along river Vistula. Later on, many other commercial roads have been established, having other destinations in Mediterranean Sea, one of them being Μασσαλία (Marseille), colony of Phoceans in 7th centrury b.c.e.

Thales of Miletos (624–546 b.c.e.), the great mathematician and philosopher, had observed the quality of amber (ήλεκτρον) to attract various light bodies. William Gilbert, another brilliant man, in 1600 c.e. is believed to have described first that attraction quality of amber (ἢλεκτρον) with the term electricity.
Since then, thousands of words, simple or compound, have been created and are being created, both in the language of science as well as in common language, in all languages of the civilized world, from the tears of Heliades, from electron (ἢλεκτρον).

(n: stands for neutral, m, for masculine, f, for feminine,
b.c.e. = before common era, c.e. = common era)

Bibliography
a.    Επίτομον Ορθογραφικόν και Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου
b.    Burry Cunliffe, Πυθέας ο Έλληνας, Εξερευνητής και θαλασσοπόρος, Εκδ. Γκοβόστη.
c.   Πρόσωπα και άλλα κύρια ονόματα. Αμαλία Μεγαπάνου. Μουσείο Μπενάκη. Εκδόσεις Έναστρον. Αθήνα, 2006.

G. Tsiamas

Πηγή: ΕΛΕΤΟ - Ορόγραμμα αρ. 91, Ιούλιος - Αύγουστος 2008
« Last Edit: 21 Sep, 2008, 15:38:32 by spiros »


spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 814118
    • Gender:Male
  • point d’amour


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 71011
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Ε, ναι. Πριν από λίγο πρόσεξα ότι υπήρχε και η μετάφραση στο τεύχος 91 του Ορογράμματος και την έβαλα εδώ αφενός γιατί είναι πολύ χρήσιμη κι αφετέρου γιατί το άρθρο αυτό μου φάνηκε εξαρχής πολύ ενδιαφέρον. :-)


 

Search Tools