Φωνήματα και φθόγγοι της Νεοελληνικής

valeon · 1 · 8380

valeon

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 13956
    • Gender:Male
  • Κώστας Βαλεοντής <Φυσική, Tηλ/νίες, ΙΤ, Ορολογία>
Επειδή τα μέλη του Translatum δεν είναι το "ευρύ κοινό" ούτε οι μαθητές του δημοτικού, για να πρέπει να "απλοποιηθούν" οι έννοιες για να γίνουν κατανοητές, επισημαίνω τα ακόλουθα:

1. Αυτά που αναφέρονται στο εν λόγω βιβλίο γραμματικής ως φθόγγοι αναφέρονται ως φθόγγοι και στη Γραμματική Τριανταφυλλίδη. Αυστηρά, όμως, δεν πρόκειται για φθόγγους, αλλά για φωνήματα, δηλαδή για στοιχειώδεις γλωσσικές μονάδες που έχουν εννοιολογικά διαφοροποιητική αξία· αυτό το επισημαίνουν οι συγγραφείς του νέου βιβλίου σε σημείωσή τους (Σημείωση 1 της σελ.34), αλλά εν γνώσει τους τους αποκαλούν και τους συμβολίζουν ως φθόγγους. Δύο φθόγγοι των οποίων η εναλλαγή στο ίδιο γλωσσικό περιβάλλον δεν προκαλεί αλλαγή στην σημασία θεωρούνται το ίδιο φώνημα. Οι φθόγγοι αυτοί λέγονται αλλόφωνα.

2. Οι φθόγγοι συμβολίζονται μέσα σε αγκύλες [...], ενώ τα φωνήματα ανάμεσα σε δύο δεξιοπλαγίες /.../.

3. Παρακάτω δίνονται τα φωνήματα και οι φθόγγοι της Κοινής Νεοελληνικής (το κάθε φώνημα σε αντιστοιχία με τα αλλόφωνά του). Στις παρενθέσεις που ακολουθούν δίνεται από ένα παράδειγμα λέξης με το κάθε αλλόφωνο και έντονα τυπωμένο το γράμμα με το οποίο αυτό παριστάνεται στην γραφή)

Φωνήματα  –  φθόγγοι της Κοινής Νεοελληνικής

Φωνήεντα
/a/  –  [a]  (Παράδειγμα: άλογο)
/e/  –  [e]  (Παραδείγματα: ελέφαντας, αιώνας)
/i/   –  [ i ]  (Παραδείγματα: ίνα, ήτα, ύπνος, εικόνα, οίκος, υιός)
/o/  –  [ o ]  (Παραδείγματα: πόνος, κώνος)
/u/  –  [ u ]  (Παράδειγμα: ουρανός)

Σύμφωνα
/v/  –  [v]                (Παραδείγματα: εβδομάδα, αλλά και ευδαιμονία)
/γ/  –  [γ], [j]           (Παραδείγματα: γάτα, γυναίκα)
/δ/  –  [δ]                (Παράδειγμα: δομή)
/z/  –  [z]                (Παραδείγματα: ζωή, άσμα)
/θ/  –  [θ]               (Παράδειγμα: θέλω)
/k/  –  [k], [c]          (Παραδείγματα: κάνω, κύμα)
/l/   –  [l], [ʎ]          (Παραδείγματα: λαβή, λίμα)
/m/ –  [m]              (Παράδειγμα: μάνα)
/n/  –  [n], [ɲ], [ŋ]   (Παραδείγματα: νάνος, νιάτα, άγχος
/p/  –  [p]              (Παράδειγμα: πανω)
/r/   –  [r]              (Παράδειγμα: ραβω)
/s/   –  [ s ]              (Παράδειγμα: σημείο
/t/   –  [t]              (Παράδειγμα: τιμή)
/f/   –  [f]              (Παράδειγμα: φήμη)
/χ/  –  [χ], [ç]         (Παραδείγματα: χαρά, χέρι)

/g/  –  [g], [ɟ]         (Παραδείγματα: γκάφα και έγκαυμα, γκέτο και άγγελος)
/b/  –  [ b ]             (Παραδείγματα: μπάρα και έμπορος)
/d/  –  [d]             (Παραδείγματα: ντάμα και έντιμος)
/ʦ/  –  [ʦ]             (Παράδειγμα: τσακώνω)
/ʣ/ –  [ʣ]             (Παράδειγμα: τζάμι)

Για τα δύο τελευταία οι γνώμες των γλωσσολόγων διίστανται, αν είναι απλοί φθόγγοι ή αποτελούνται από δύο φθόγγους το καθένα δηλαδή: ʦ = t + s και ʣ = d + z. Προσωπικά – επειδή έχω ασχοληθεί με την άκουστική και την φωνητική και φωνολογία της νεοελληνικής – είμαι με το μέρος εκείνων που τα θεωρούν ως ενιαίους φθόγγους με το αγγλικό όνομα affricates (ελληνικό: προστριβόμενα).



 

Search Tools