Author Topic: Οδυσσέας Ελύτης  (Read 25816 times)

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66241
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Οδυσσέας Ελύτης
« on: 05 Nov, 2008, 21:34:22 »
Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996)



Φιλολογικό ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλλη. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης στις 2 Νοεμβρίου του 1911. Ανήκει στη λογοτεχνική γενιά του μεσοπολέμου (γενιά του '30). Το 1977 αρνήθηκε την αναγόρευσή του σε Ακαδημαϊκό. Το 1979 πήρε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Πολλά ποιήματά του μελοποιήθηκαν ενώ συλλογές του έχουν μεταφραστεί μέχρι σήμερα σε πολλές ξένες γλώσσες. Στο έργο του περιλαμβάνονται μεταφράσεις ποιητικών και θεατρικών έργων. Πέθανε στην Αθήνα στις 18 Μαρτίου του 1996.

Ποιητικές συλλογές:
«Προσανατολισμοί», 1940
«Ήλιος ο πρώτος, παραλλαγές πάνω σε μιαν αχτίδα», 1943
«Ήλιος ο πρώτος», 1943
«Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας», 1946
«Το Άξιον Εστί», 1959
«Έξη και μια τύψεις για τον ουρανό», 1960
«Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά», 1971
«Ο ήλιος ο ηλιάτορας», 1971
«Το Μονόγραμμα», 1972
«Τα Ρω του Έρωτα», 1973
«Τα Ετεροθαλή», 1974
«Σηματολόγιον», 1977
«Μαρία Νεφέλη», 1978
«Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας», 1982
«Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου», 1984
«Ο μικρός Ναυτίλος», 1988
«Τα ελεγεία της οξώπετρας», 1991
«Δυτικά της λύπης», 1995

Πεζογραφία, δοκίμια:
«Η Αληθινή φυσιογνωμία και η λυρική τόλμη του Ανδρέα Κάλβου», 1942
«2 Χ 7 ε» (συλλογή μικρών δοκιμίων)
«Ο ζωγράφος Θεόφιλος», 1973
«Ανοιχτά χαρτιά» (συλλογή κειμένων), 1973
«Η μαγεία του Παπαδιαμάντη», 1975
«Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο», 1977
«Τα Δημόσια και τα Ιδιωτικά», 1990
«Ιδιωτική Οδός», 1990
«Εν λευκώ» (συλλογή κειμένων), 1992
«Ο κήπος με τις αυταπάτες», 1995

Ποιήματα δημοσιευμένα στο Translatum:



Σύνδεσμοι
« Last Edit: 30 May, 2014, 13:23:37 by wings »


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66241
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Οδυσσέας Ελύτης, Περασμένα μεσάνυχτα

Περασμένα μεσάνυχτα σ' όλη μου τη ζωή


Σαν σε χαμηλωμένο Γαλαξία το κεφάλι μου βαρύ
Κοιμούνται οι άνθρωποι με τ' ασημένιο πρόσωπο∙ άγιοι
Που άδειασαν από τα πάθη κι ολοένα τους φυσάει ο αέρας μακριά
Στον κάβο του Μεγάλου Κύκνου. Ποιος ευτύχησε, ποιος όχι
Και ύστερα;
                Ίσα τερματίζουμε όλοι στερνά μένουν
Ένα σάλιο πικρό και στο αξύριστό σου πρόσωπο
Χαραγμένα ψηφία ελληνικά που το ένα στο άλλο ν' αρμοστούν αγωνίζονται ώστε
Η λέξη της ζωής σου η μία εάν...


Περασμένα μεσάνυχτα σ' όλη μου τη ζωή


Περνάν τα οχήματα της Πυροσβεστικής, για ποιαν από τις πυρκαγιές
Κανείς δεν ξέρει. Σ΄ένα δωμάτιο τέσσερα επί πέντε ντουμάνιασε ο καπνός. Προεξέχουν μόνο
Η κόλλα το χαρτί και η γραφομηχανή μου. Πλήκτρα
Χτυπά ο Θεός και αμέτρητα είναι τα βάσανα έως το ταβάνι
Κοντά να ξημερώσει
                           μια στιγμή φανερώνονται οι αχτές με κάθετα
Πάνω τους τα βουνά σκούρα και μωβ. Αλήθεια θα 'ναι φαίνεται ότι
Ζω για τότε που δεν θα υπάρχω


Περασμένα μεσάνυχτα σ' όλη μου τη ζωή


Κοιμούνται οι άνθρωποι στο 'να τους πλευρό, τ' άλλο τους
Ανοιχτό να βλέπεις που ανεβαίνει κύματα
Κύματα η ζωή και να 'ναι τεντωμένο το χέρι σου
Σαν του νεκρού τη στιγμή που του παίρνεται η πρώτη αλήθεια.

Από τη συλλογή τα ελεγεία της οξώπετρας (1991)
« Last Edit: 05 Nov, 2008, 21:48:54 by wings »

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66241
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Re: Οδυσσέας Ελύτης, Το μονόγραμμα (II)
« Reply #2 on: 18 Nov, 2008, 01:31:08 »
Οδυσσέας Ελύτης, Το μονόγραμμα (II)

Πενθώ τον ήλιο και πενθώ τα χρόνια που έρχονται
Χωρίς εμάς και τραγουδώ τ' άλλα που πέρασαν
Εάν είναι αλήθεια

Μιλημένα τα σώματα και οι βάρκες που έκρουσαν γλυκά
Οι κιθάρες που αναβόσβησαν κάτω από τα νερά
Τα «πίστεψέ με» και τα «μη»
Μια στον αέρα, μια στη μουσική

Τα δύο μικρά ζώα, τα χέρια μας
Που γύρευαν ν' ανέβουνε κρυφά το ένα στο άλλο
Η γλάστρα με το δροσαχί στις ανοιχτές αυλόπορτες
Και τα κομμάτια οι θάλασσες που ερχόντουσαν μαζί
Πάνω από τις ξερολιθιές, πίσω από τους φράχτες
Την ανεμώνα που κάθισε στο χέρι σου
Κι έτρεμε τρεις φορές το μωβ τρεις μέρες πάνω από τους καταρράχτες

Εάν αυτά είναι αλήθεια τραγουδώ
Το ξύλινο δοκάρι και το τετράγωνο φαντό
Στον τοίχο, τη Γοργόνα με τα ξέπλεκα μαλλιά
Τη γάτα που μας κοίταξε μέσα στα σκοτεινά

Παιδί με το λιβάνι και με τον κόκκινο σταυρό
Την ώρα που βραδιάζει στων βράχων το απλησίαστο
Πενθώ το ρούχο που άγγιξα και μου ήρθε ο κόσμος.

Από τη συλλογή Το μονόγραμμα (1972)


«Το μονόγραμμα» του Οδυσσέα Ελύτη
« Last Edit: 18 Nov, 2008, 01:37:24 by wings »


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66241
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Re: Οδυσσέας Ελύτης, Η Πορτοκαλένια
« Reply #3 on: 28 Nov, 2008, 03:15:33 »
Οδυσσέας Ελύτης, IV. Η Πορτοκαλένια

Τόσο πολύ τη μέθυσε ο χυμός του ήλιου
Που έγειρε το κεφάλι της και δέχτηκε να γίνει
Σιγά-σιγά: η μικρή Πορτοκαλένια!

Έτσι καθώς γλαυκόλαμψαν οι εφτά ουρανοί
Έτσι καθώς αγγίξαν μια φωτιά τα κρύσταλλα
Έτσι καθώς αστράψανε χελιδονοουρές
Σάστισαν πάνω οι άγγελοι και κάτω οι κοπελιές
Σάστισαν πάνω οι πελαργοί και κάτω τα παγόνια
Κι όλα μαζί συνάχτηκαν κι όλα μαζί την είδαν
Κι όλα μαζί τη φώναξαν: Πορτοκαλένια!

Μεθάει το κλίμα κι ο σκορπιός μεθάει ο κόσμος όλος
Όμως της μέρας η κεντιά τον πόνο δεν αφήνει
Τη λέει ο νάνος ερωδιός μέσα στα σκουληκάκια
Τη λέει ο χτύπος του νερού μες στις χρυσοστιγμές
Τη λέει κι η δρόσο στου καλού βοριά το απανωχείλι:

Σήκω μικρή μικρή μικρή Πορτοκαλένια!
Όπως σε ξέρει το φιλί κανένας δεν σε ξέρει
Μήτε σε ξέρει ο γελαστός Θεός
Που με το χέρι του ανοιχτό στη φλογερή αντηλιά
Γυμνή σε δείχνει στους τριανταδυό του ανέμους!

Από τη συλλογή Ήλιος ο πρώτος, παραλλαγές πάνω σε μιαν αχτίδα(1943)

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66241
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Οδυσσέας Ελύτης, Παρασκευή που πάντα βρέχει

Τι, παλαιότερο απ' το χρόνο σαν χρυσού κοίτασμα
Μες στην ιλύ του νου σου πιθανόν έλαμψε ώστε
Άσταλτα κι άπιαστα ορατά γίνονται τώρα
Και χωρίς έτος να έχουν χρώματα ή οσμές
Η ζωή σου λες αρχίζει, να:
Σάββατο Κυριακή Δευτέρα Τρίτη

Μα γαλάζιο το πιο συγκινητικό, Τετάρτη Πέμπτη
Φτάνει ο ήχος απ' τα ζώα που πίνουν προχωρεμένα μέσα στο χρυσάφι
Κει βάλλει Μυκηναίος Θεός
Μια πυρκαγιά ομορφιάς λευκής ύστερα που οι Ήρωες έφυγαν
Και οι φθόγγοι άτεγκτοι φθάνουν
Σάββατο Κυριακή Δευτέρα Τρίτη

Χλώρης της ουρανίας Μέδουσα και Γη
Σαν άτρακτος από άνθη μες στα κύματα
Των μουσικών φωνών η αγάπη τρέμει
Το ένα ή δύο που χάνονται και άπρακτος μένει ο αέρας
Πριν σε κάμινο ύσγινη ακουσθεί
Σάββατο Κυριακή Δευτέρα Τρίτη

Πλην οι χρησμοί, Τετάρτη Πέμπτη, δρουν με ασήμι της Μαρίας και όστρακα
Τις νύχτες που έχουν το ελεύθερο οι αισθήσεις
Ίδιες νόμοι του σύμπαντος πιστεύεις είναι
Δω ή εκεί το μεγάλο κεφάλι του Ιερέα και ύστερα
Η καμπάνα της σελήνης πάνω απ' τα κιγκλιδώματα
Όμικρον άλφα κι έψιλον απ' τα Παντοτινά.

Από τη συλλογή τα ελεγεία της οξώπετρας (1991)

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66241
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
[Από την ενότητα Πρώτα ποιήματα]

Οδυσσέας Ελύτης, Κλίμα τής απουσίας

I

Όλα τα σύννεφα εξομολογήθηκαν
Τη θέση τους ένας καημός δικός μου επήρε
Κι όταν μες στα μαλλιά μου μελαγχόλησε
Το αμετανόητο χέρι

Δέθηκα σ' έναν κόμπο λύπης.

II

Η ώρα ξεχάστηκε βραδιάζοντας
Δίχως θύμηση
Με το δέντρο της αμίλητο
Προς τη θάλασσα
Ξεχάστηκε βραδιάζοντας
Δίχως φτερούγισμα
Με την όψη της ακίνητη
Προς τη θάλασσα
Βραδιάζοντας
Δίχως έρωτα
Με το στόμα της ανένδοτο
Προς τη θάλασσα

Κι εγώ – μες στη Γαλήνη που σαγήνεψα.

III

Απόγευμα
Κι η αυτοκρατορική του απομόνωση
Κι η στοργή τών ανέμων του
Κι η ριψοκίνδυνη αίγλη του
Τίποτε να μην έρχεται Τίποτε
Να μη φεύγει

Όλα τα μέτωπα γυμνά

Και για συναίσθημα ένα κρύσταλλο.

Από τη συλλογή Προσανατολισμοί (1940)

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Οδυσσέας Ελύτης, Ποίηση (εκδ. Ίκαρος, 2002)


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66241
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη


Sandro Botticelli, Primavera, c. 1482
Tempera on panel, 203 cm × 314 cm (80 in × 124 in)
Uffizi, Florence


[Από την ενότητα Μυρίσαι το άριστον]

IV

Την άνοιξη δεν τη βρήκα τόσο στους αγρούς ή, έστω, σ' έναν Botticelli όσο σε μια μικρή Βαϊφόρο κόκκινη. Έτσι και μια μέρα, τη θάλασσα την ένιωσα κοιτάζοντας μια κεφαλή Διός.
Όταν ανακαλύψουμε τις μυστικές σχέσεις των εννοιών και τις περπατήσουμε σε βάθος θα βγούμε σ' ένα άλλου είδους ξέφωτο που είναι η Ποίηση. Και η Ποίηση πάντοτε είναι μία, όπως ένας είναι ο ουρανός. Το ζήτημα είναι από πού βλέπει κανείς τον ουρανό.

Εγώ τον έχω δει από καταμεσής τής θάλασσας.

Από τη συλλογή Ο μικρός Ναυτίλος (1988)

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Οδυσσέας Ελύτης, Ποίηση (εκδ. Ίκαρος, 2002)

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 407592
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • 102094522373850556729
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Οδυσσέας Ελύτης, Αν δεν στηρίξεις το ένα σου πόδι έξω απ’ τη Γη

Αν δεν στηρίξεις
      το ένα σου πόδι
            έξω απ’ τη Γη,
          ποτέ σου
      δεν θα μπορέσεις
να σταθείς επάνω της.

(από τη συλλογή Σηματολόγιον, απόσπασμα από το Μαρία Νεφέλη)


« Last Edit: 21 Mar, 2011, 10:59:47 by spiros »

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 407592
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • 102094522373850556729
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Οδυσσέας Ελύτης, Από τον στοχασμό σου

Από τον στοχασμό σου
        πήζει
             ο ήλιος
μες στο ρόδι
κι ευφραίνεται

(από τη συλλογή Σηματολόγιον, απόσπασμα από το Μαρία Νεφέλη)



crystal

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 9021
  • Gender: Female
    • krystallia.katsarou
    • crystaurelia
    • krystalliakatsarou
    • 107946586133656839791
    • crystaurelia
Οδυσσέας Ελύτης, Είσαι νέος - το ξέρω -

Είσαι νέος – το ξέρω – και δεν υπάρχει τίποτε.
Λαοί, έθνη, ελευθερίες, τίποτε.
Όμως είσαι. Και την ώρα που
Φεύγεις με το ‘να πόδι σου έρχεσαι με τ’ άλλο
Ερωτοφωτόσχιστος
Περνάς θέλεις – δε θέλεις
Αυλητής φυτών και συναγείρεις τα είδωλα
Εναντίον μας. Όσο η φωνή σου αντέχει.

Πώς της παρθένας το τζιτζίκι όταν το πιάνεις
Πάλλονται κάτω απ’ το δέρμα σου οι μυώνες
Ή τα ζώα που πίνουν κι ύστερα κοιτούν
Πώς σβήνουν την αθλιότητα: ίδια εσύ
Παραλαμβάνεις απ’ τους Δίες τον κεραυνό
Και ο κόσμος σού υπακούει. Εμπρός λοιπόν
Από σένα εξαρτάται. Τάχυνε την αστραπή

Πιάσε το ΠΡΕΠΕΙ από το ιώτα και γδάρε το ίσαμε το πι.

(από τη συλλογή Ο Μικρός Ναυτίλος, απόσπασμα 3 από το Και Με Φως Και Με Θάνατον)

crystal

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 9021
  • Gender: Female
    • krystallia.katsarou
    • crystaurelia
    • krystalliakatsarou
    • 107946586133656839791
    • crystaurelia
Οδυσσέας Ελύτης, Ελένη
« Reply #10 on: 27 Sep, 2011, 22:04:41 »
Οδυσσέας Ελύτης, Ελένη



Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι
Μουσκέψανε τα λόγια που είχανε γεννήσει αστροφεγγιές
Ολα τα λόγια που είχανε μοναδικό τους προορισμόν εσένα!
Κατά πού θ' απλώσουμε τα χέρια μας τώρα που δε μας λογαριάζει πια ο καιρός;
Κατά πού θ' αφήσουμε τα μάτια μας τώρα που οι μακρινές γραμμές ναυάγησαν στα σύννεφα;
Τώρα που κλείσανε τα βλέφαρά σου απάνω στα τοπία μας
Κι είμαστε -σα να πέρασε μέσα μας η ομίχλη-
Μόνοι ολομόναχοι τριγυρισμένοι απ' τις νεκρές εικόνες σου.

Με το μέτωπο στο τζάμι αγρυπνούμε την καινούργια οδύνη
Δεν είναι ο θάνατος που θα μας ρίξει κάτω μια που εσύ υπάρχεις
Μια που υπάρχει αλλού ένας άνεμος για να σε ζώσει ολάκερη
Να σε ντύσει από κοντά όπως σε ντύνει από μακριά η ελπίδα μας
Μια που υπάρχει αλλού
Καταπράσινη πεδιάδα πέρ' από το γέλιο σου ως τον ήλιο
Λέγοντάς του εμπιστευτικά πως θα ξανασυναντηθούμε πάλι
Όχι δεν είναι ο θάνατος που θ' αντιμετωπίσουμε
Παρά μια τόση δα σταγόνα φθινοπωρινής βροχής
Ενα θολό συναίσθημα
H μυρωδιά του νοτισμένου χώματος μέσ' στις ψυχές μας
που όσο παν κι απομακρύνονται

Κι αν δεν είναι το χέρι σου στο χέρι μας
Κι αν δεν είναι το αίμα μας στις φλέβες των ονείρων σου
Το φως στον άσπιλο ουρανό
Κι η μουσική αθέατη μέσα μας ώ! μελαγχολική
Διαβάτισσα όσων μας κρατάν στον κόσμο ακόμα
Είναι ο υγρός αέρας, η ώρα του φθινοπώρου, ο χωρισμός
Το πικρό στήριγμα του αγκώνα στην ανάμνηση
Που βγαίνει όταν η νύχτα πάει να μας χωρίσει από το φως

Πίσω από το τετράγωνο παράθυρο που βλέπει προς τη θλίψη
Πσυ δε βλέπει τίποτε
Γιατί έγινε κιόλας μουσική, αθέατη φλόγα στο τζάκι, χτύπημα του μεγάλου ρολογιού στον τοίχο
Γιατί έγινε κιόλας
Ποίημα, στίχος μ' άλλον στίχο, αχός παράλληλος με τη βροχή, δάκρυα και λόγια
Λόγια όχι σαν τ' άλλα μα κι αυτά μ' ένα μοναδικό τους προορισμόν: Εσένα!

(από τη συλλογή Προσανατολισμοί (1940))



Βίκυ ελπίζω να μην έχω κάνει λάθος τη συλλογή.

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66241
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Re: Οδυσσέας Ελύτης
« Reply #11 on: 27 Sep, 2011, 23:53:48 »
Μου είναι δύσκολο να το ψάξω τώρα. Άλλη στιγμή.

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 407592
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • 102094522373850556729
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Re: Οδυσσέας Ελύτης
« Reply #12 on: 30 May, 2014, 09:29:14 »
Οι δύο τελευταίες ποιητικές συλλογές του νομπελίστα Οδυσσέα Ελύτη είναι πλέον μεταφρασμένες και στη διάθεση του αγγλόφωνου αναγνωστικού κοινού. Πρόκειται για έναν τόμο 100 σελίδων, που περιλαμβάνει τις συλλογές «Ελεγεία της Οξώπετρας» και «Δυτικά της λύπης» σε μετάφραση και εισαγωγή του βρετανικής καταγωγής, Έλληνα μεταφραστή και λογοτέχνη, Ντέιβιντ Κόνολι.

Η έκδοση, η οποία κυκλοφόρησε από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και συγκεκριμένα από τη σειρά «Harvard Early Modern and Modern Greek Library», περιλαμβάνει εκτός από την εκτεταμένη και κατατοπιστική εισαγωγή, σημειώσεις, χρονολόγιο και βιβλιογραφία στα αγγλικά.
Συλλογές του Οδυσσέα Ελύτη εκδίδει το Χάρβαρντ | naftemporiki.gr