Author Topic: Επαγγελματική αποκατάσταση άξια των σπουδών;  (Read 12901 times)

ChristinaVS

  • Jr. Member
  • **
  • Posts: 126
  • Gender: Female
Κατ’ αρχάς συγχαρητήρια για το άρτιο site, στο οποίο έχω καταφύγει ουκ ολίγες φορές για reference, ενημέρωση κτλ.. Πάλι καλά που είστε και σεις για να μπαίνουν μερικά πράγματα σε μια σειρά..

Το post μου αφορά κατά κύριο λόγο στην επαγγελματική αποκατάσταση και γενικά στην άσκηση του επαγγέλματος του μεταφραστή. Σε λίγους μήνες αποφοιτώ από το Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιονίου Παν/μίου και θα πρέπει να πω πως μια πρώτη εξωπανεπιστημιακή επαφή με την «πραγματικότητα» των μεταφραστικών γραφείων, εκδοτικών οίκων, λοιπών μεταφραστικών σχολών, ΕΕΣ, και freelance μεταφραστών, ήταν μάλλον απογοητευτική. Τέσσερα χρόνια μέσα στο ΙΠ άλλα μας λέγανε κι άλλα πιστεύαμε. Αιθεροβατούμε λοιπόν όλοι οι φοιτητές όταν πιστεύαμε πως μόλις βγούμε θα μας «αρπάξουν» (όπως χαρακτηριστικά μας έλεγε ένας καθηγητής στο 1ο έτος) μεταφραστικά γραφεία, Δημόσιο, υπηρεσίες, εφημερίδες, τράπεζες και ΕΕ;

Σίγουρα δεν λέω πως η εύρεση (ικανοποιητικής) εργασίας στην ανταγωνιστική σύγχρονη κοινωνία και τα λοιπά κλισέ... είναι εύκολη υπόθεση, και μόνον οι αφελείς και οι εθελοτυφλούντες θα πίστευαν 100% τα μεγαλόσχημα λόγια του καθηγητή. Όμως η αρκετά καλή – σίγουρα όχι τέλεια, λόγω ελλείψεων υποδομής... και λοιπών «κλασικών» προβλημάτων των ελληνικών πανεπιστημίων – προετοιμασία και εκπαίδευση των μελλοντικών μεταφραστών στο ΙΠ  φαίνεται πως δεν είναι αρκετή για μια θέση. Τι φταίει; Ίσως –δεν ξέρω- η έλλειψη ικανού συλλόγου μεταφραστών – κατά τον ιατρικό ή δικηγορικό σύλλογο – που να θέτει βασικές προϋποθέσεις για την άσκηση του επαγγέλματος; Το γεγονός πως δεν έχουμε στα χέρια μας ανθρώπινες ζωές, όπως οι γιατροί, δε δικαιολογεί, κατ’ εμέ, το φαινόμενο που παρατηρείται, ο οιοσδήποτε, με ή χωρίς προσόντα και περγαμηνές, να ασκεί το επάγγελμα, καλώς ή κακώς. Κι αν έχει τάλαντο – έχει καλώς. Έχω δει όμως μεταφράσεις και υποτιτλισμό, που ακόμη κι εγώ, με τη μικρή πείρα, έφριξα.

Δεν ισχυρίζομαι εδώ πως είμαι τελειωμένη μεταφράστρια και θέτω εαυτόν ανωτέρω όλων, ούτε πως χρειάζεται απαραιτήτως η «περγαμηνή» του Ιονίου για να γίνει κάποιος μεταφραστής – αυτό δεν είμαι σε θέση να το κρίνω. Σίγουρα όμως, λέω πως δεν μπορεί, κάτι θ’ αξίζει η ταλαιπωρία αυτή των 4 (τουλάχιστον) χρόνων στην Κέρκυρα με τα 15, κατά μέσο όρο, μαθήματα το εξάμηνο. Το Ιόνιο συν τοις άλλοις προσφέρει εξάμηνη φοίτηση στο εξωτερικό και πρακτική άσκηση, καθώς και ένα εξοντωτικό curriculum μαθημάτων που καλύπτουν σχεδόν τα πάντα, από τα... βασικά (ανάλυση κειμένου, πολιτισμό, ιστορία, λογοτεχνία, γλωσσολογία, γενικές και ειδικές μεταφράσεις) ως δίκαιο, γεωπολιτική (εμμονή του ΤΞΓΜΔ), στοιχεία φυσικών επιστημών, φιλοσοφία, οικονομικά, πολιτική επιστήμη ... επισκόπηση τουρκικού τύπου (!)... και πολλά άλλα).

Γιατί, στο κάτω κάτω, να το περνάμε αυτό (εκτός από την προσωπική καλλιέργεια), όταν υπάρχουν ιδιωτικές σχολές που διαφημίζουν πως μπορούμε να «γίνουμε μεταφραστές» σε ένα εξάμηνο ή ένα χρόνο; Προσωπικά, τελειόφοιτη πανεπιστημιακού μεταφραστικού τμήματος, με ένα εξάμηνο στη Γαλλία, τέσσερα χρόνια σπουδές στην Αγγλία και παντρεμένη με Άγγλο... πρακτική άσκηση, συνέδρια... συν κάποια χρόνια ενασχόληση ιδιωτικά με ιατρικές και τεχνικές μεταφράσεις... και ακόμη δε λέω πως είμαι μεταφράστρια – πάει, τελείωσε, δεν υπάρχει χώρος για βελτίωση, τα ξέρω όλα. Θα ήταν εγκληματικό να το πω. Συχνά κάνω μια μετάφραση και τρέμω πριν την παραδώσω. Πώς μπορούν λοιπόν να το λένε άλλοι με έξι μήνες τρίωρα εβδομαδιαία σεμινάρια; Δε λέω πως στο Ιόνιο τα πράγματα είναι ειδυλλιακά. Ένα σωρό προβλήματα έχουμε (άλλο κεφάλαιο αυτό), ούτε στέγη, ούτε χρήματα, το εξάμηνο εξωτερικού κινδυνεύει, δουλειά βρίσκουν όσοι ανήκουν στις «κλίκες»... Παρόλα αυτά το επίπεδο των μαθημάτων είναι καλό και πιστεύω πως θεωρητικά, ένας επιμελής φοιτητής μπορεί να βγει ικανός – άπειρος βέβαια επαγγελματικά – μεταφραστής.

Τα ερωτήματά μου είναι: αξίζει, τελικά; Πώς ένας δικηγόρος μπορεί να επικυρώνει μια μετάφραση κι ένας απόφοιτος του ΤΞΓΜΔ – κατεύθυνση μετάφρασης, δεν μπορεί; (δεν γνωρίζω αν αυτό έχει αλλάξει – αν ναι, ζητώ συγνώμη). Πώς διατείνονται σχολές ότι μπορούν να μας κάνουν μεταφραστές σε ένα εξάμηνο; Πώς διατηρεί γνωστός μου ολόκληρο μεταφραστικό γραφείο με καλή πελατεία, απ’ ό,τι ξέρω, όντας απόφοιτος λυκείου (συγνώμη έχει και το proficiency); Τι σχέση έχει ένα proficiency με τη μετάφραση; Γιατί αφήνουμε να πέφτει τόσο η ποιότητα; Έτσι ο κόσμος πιστεύει, και δίκαια ίσως, πως, όντως, μεταφραστής δεν είναι επάγγελμα, διότι όποιος θέλει μεταφράζει, φτάνει να ξέρει αγγλικά.

Έχω υπόψη μου μεταφραστικό γραφείο που ζητούσε γιατρούς για ιατρικές μεταφράσεις. Μα είναι δυνατόν; Από προσωπική πείρα (ο πατέρας μου είναι πανεπιστημιακός γιατρός με δημοσιεύσεις ο ίδιος αλλά και με πολλούς συναδέλφους που δημοσιεύουν άρθρα) γνωρίζω πως ξένα ιατρικά περιοδικά συχνότατα επιστρέφουν τα ελληνικά άρθρα  λόγω πραγματικά απαίσιων αγγλικών. Πολύ συχνά οι γιατροί διατείνονται πως γνωρίζουν αρκετά αγγλικά και αρνούνται να δώσουν το άρθρο τους για αντίστροφη, παρακαλώ, μετάφραση, σε έναν μεταφραστή. Έχετε δει; Συχνά τα άρθρα δεν επιδέχονται ούτε καν διορθώσεις! Εγώ με τα τρία μαθήματα Δικαίου που έχω κάνει σε τρία εξάμηνα, μπορώ να κάνω τον δικηγόρο; Να μη μιλήσω για άλλους που προσφέρουν μεταφράσεις «κανονικές», πιστοποιητικών, άρθρων κτλ, με το Systran… Γιατί λοιπόν δε θέτουμε κάποια όρια; Γιατί δεν προστατευόμαστε; Θά’θελα να ξέρω ποια είναι η γνώμη εδώ στο φόρουμ – μια και θα’χετε περισσότερη εμπειρία στον επαγγελματικό τομέα από εμένα.

ΥΓ. Μ’ αυτό το post δεν θα ήθελα να θίξω κανέναν και ούτε πιστεύω πως η έλλειψη πτυχίου είναι αναγκαστικά ισοδύναμη με έλλειψη ταλέντου και γνώσεων, ούτε και το αντίστροφο, πως η απόκτηση δηλαδή του οποιουδήποτε πτυχίου μας καθιστά παντογνώστες. Όμως μια γενική και λυπηρή διαπίστωση είναι πως η ποιότητα των μεταφράσεων (και δη, των αντίστροφων) συχνά είναι χαμηλή, και πως κυκλοφορούν «τσαρλατάνοι» (για να δώσω ένα κάπως βαρύ χαρακτηρισμό). Το ερώτημα λοιπόν είναι γιατί συμβαίνει αυτό, τι μπορούμε να κάνουμε και τι να περιμένω εγώ, π.χ., ως νέα μεταφράστρια – απόφοιτος του Ιονίου. Τέλος, συγνώμη για την πολυλογία αλλά είναι φλέγον το ζήτημα :)
« Last Edit: 14 Mar, 2019, 21:27:06 by spiros »
Enjoy life's tiny pleasures!


diceman

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 1328
  • Gender: Male
  • Talk less, say more.
    • meta|φραση School of Translation Studies
Χριστίνα,

Καλωσήλθες! Από πού να αρχίσει κανείς, για να απαντήσει στο χειμαρρώδες γράμμα σου; Θα προσπαθήσω να καλύψω κάποια σημεία του, έστω και εκτός σειράς:

α) Κατ' αρχάς, το επάγγελμά μας είναι ιδιότυπο, καθότι πριν από όχι και τόσα πολλά χρόνια όχι μόνο δεν χρειαζόσουν διαπιστευτήρια (βλ. τίτλους σπουδών) για να εργαστείς ως μεταφραστής, αλλά η ίδια η έννοια της πιστοποίησης των μεταφραστικών δεξιοτήτων ήταν ανύπαρκτη. Με άλλα λόγια, μέχρι πριν από καμιά 15αριά χρόνια δεν υπήρχαν πτυχιούχοι ή διπλωματούχοι μεταφραστές και στην αγορά ίσχυε η γνωστή ρήση του Χάρυ Κλυν: "Στην Ελλάδα είσαι ό,τι δηλώσεις". Οι περισσότεροι μεταφραστές ήταν άνθρωποι αυτοδίδακτοι, συνήθως με αγάπη για τα γράμματα. Σήμερα το τοπίο είναι διαφορετικό. Η αγορά είναι μεν δύσκολη (μην ξεχνάς ότι υπάρχει και κρίση συνολική), αλλά πλέον υπάρχουν και μεταφραστές με μεταφραστική παιδεία, με σχετικές σπουδές, με πιστοποιητικά και τίτλους, οι οποίοι έχουν σαφώς προβάδισμα έναντι κάποιου που απλώς δηλώνει "μεταφραστής". Βέβαια,

β) ανεξαρτήτως των πτυχίων σου, η αξία σου θα κριθεί με το δοκιμαστικό που θα κάνεις. Αν είναι κακό, δεν σε σώνουν οι τίτλοι σπουδών. Και αυτό είναι δίκαιο, νομίζω.

γ) Δεν υπάρχουν μόνο στο Ιόνιο καθηγητές που διατυμπανίζουν ότι οι αγκάλες των εργοδοτών είναι ανοιχτές και ζεστές και φιλόξενες. Υπάρχουν και στον τομέα της ιδιωτικής εκπαίδευσης. Και οι μεν και οι δε, ψεύδονται. Αν θέλεις, άκου και μερικές αλήθειες:
-- Ο ελεύθερος επαγγελματίας (ανεξαρτήτων επαγγέλματος) πρέπει να τραβήξει αρκετό κουπί προτού καθιερωθεί και φτιάξει το δικό του πελατολόγιο.
-- Ο ελεύθερος επαγγελματίας μεταφραστής έχει να αντιμετωπίσει σοβαρό ανταγωνισμό στην αγορά εργασίας.
-- Τον πρώτο καιρό, είναι μάλλον απίθανο η μετάφραση να σε ζήσει ως πλήρης απασχόληση. Αν τη συνδυάσεις με κάποιο άλλο επάγγελμα, έχεις πολύ περισσότερες πιθανότητες να τα καταφέρεις.
-- Η αγορά έχει κρίση, αλλά ο καλός εν τέλει βρίσκει δουλειά και βρίσκει και καλούς εργοδότες. Και όταν λέω "καλός" δεν εννοώ μόνο "ταλαντούχος", αλλά και σωστός επαγγελματίας, υπεύθυνος, αξιόπιστος και ενημερωμένος.

δ) Ναι, υπάρχουν πολλοί μέτριοι μεταφραστές στην αγορά, κι άλλοι τόσοι κακοί, αλλά η "αδικία" αυτή παρατηρείται σε όλα σχεδόν τα επαγγέλματα και δεν είναι ίδιον του μεταφραστικού χώρου. Απλώς, στο δικό μας χώρο υπάρχουν και κάποιοι επιβαρυντικοί παράγοντες:
-- Ως προϊόν, η μετάφραση δεν είναι εύκολο να αξιολογηθεί σωστά από τον εργοδότη.
-- Πολύ συχνά ο εργοδότης δεν θέλει υψηλή ποιότητα, αλλά χαμηλή τιμή. Αυτό μπορεί να σου φαίνεται παράδοξο, αλλά ισχύει 100%.
-- Ο χώρος βρίσκεται σε μια μεταβατική κατάσταση, πιστεύω, στην οποία οι εργοδότες μαθαίνουν σιγά-σιγά ότι υπάρχουν και σπουδαγμένοι μεταφραστές και αργά ή γρήγορα η αγορά θα προσαρμοστεί σε αυτό το δεδομένο και η κατάσταση θα βελτιωθεί.

ε) Μετά από σχετική γνωμοδότηση, οι απόφοιτοι του Ιονίου μπορούν να επικυρώνουν και αυτοί τις μεταφράσεις τους, όπως οι δικηγόροι. Η αλλαγή στο καθεστώς αυτό είναι σχετικά πρόσφατη. Θα βρεις σχετική ανακοίνωση στο forum.

στ) Δεν έχω ακούσει για κάποια σχολή που να δηλώνει ότι μπορεί να σε κάνει μεταφραστή σε 6 μήνες, αλλά είμαι Διευθυντής Σπουδών σε μια σχολή που χρησιμοποίησε ως διαφημιστικό σλόγκαν τη φράση "Γίνε μεταφραστής σε 1 χρόνο", άρα αισθάνομαι ότι με παίρνει λίγο η μπάλλα. Εξηγούμαι, λοιπόν: Μεταφραστής δεν μπορείς να γίνεις ούτε σε 1 χρόνο ούτε σε 4. Ένα σωστό πρόγραμμα σπουδών που έχει ως στόχο την εκπαίδευση μεταφραστών οφείλει να προσφέρει στο σπουδαστή το σταθερό υπόβαθρο γνώσεων που θα χρειαστεί για να βγει στην αγορά και να ψηθεί. Μετά από κάποια χρόνια στην αγορά, αυτός ο άνθρωπος ίσως να έχει πια γίνει μεταφραστής. Μη στέκεσαι στο γράμμα του λόγου, αλλά στο πνεύμα.
Διδάσκω αυτό το τμήμα 13 χρόνια και το έχω δει να περνάει από διάφορα στάδια: μονοετές, διετές, τριετές, ξανά διετές, ξανά μονοετές. Τα στατιστικά στοιχεία ήταν πάντα ίδια, ανεξαρτήτως διάρκειας: το ίδιο ποσοστό αποφοίτων εδραιωνόταν στην αγορά κάθε φορά.

ζ) Να πούμε κι ένα καλό; Υπάρχει μετριότητα, αδικία, αναξιοπιστία, αλλά υπάρχουν και πάρα πολλοί ικανότατοι συνάδελφοι, καταρτισμένοι, ταλαντούχοι, σωστοί επαγγελματίες, οι οποίοι μεταφράζουν εξαιρετικά. Ας προσπαθήσουμε όλοι να τους μοιάσουμε.

η) Τέλος, ρωτάς αν "αξίζει τον κόπο". Ασχέτως του αν και πόσο θα ταλαιπωρηθείς για να εδραιωθείς στην αγορά, η απάντηση είναι μία: "Αν αγαπάς αυτή τη σπαζοκεφαλιά που λέγεται μετάφραση, αξίζει τον κόπο". Το επάγγελμά μας είναι δύσκολο, χρονοβόρο, νευροφθόρο, και αν δεν το αγαπάς θα βασανιστείς και θα μετανοιώσεις για τα χρόνια (ή τους 6 μήνες ;-)) που του χάρισες.
Και κλείνω με άλλη μία θετική παρατήρηση: Αν, εν τέλει, το αγαπάς, αυξάνονται σημαντικά οι πιθανότητες να πας μπροστά ως μεταφράστρια.

Ελπίζω να προσφέρουν κι άλλοι φίλοι και συνάδελφοι τη γνώμη τους για τα --όντως, σημαντικά-- θέματα που έθιξες. Σε χαιρετώ και σπεύδω να παραδοθώ στην --ελαφρώς πιο φιλόξενη από αυτήν των εργοδοτών-- αγκαλιά του Μορφέα...
 
« Last Edit: 09 Mar, 2005, 09:30:36 by spiros »
Βασίλης Μπαμπούρης
meta|φραση School of Translation Studies

ChristinaVS

  • Jr. Member
  • **
  • Posts: 126
  • Gender: Female
Γι'αυτό λέω πως καλά που υπάρχει κι αυτό το site με το φόρουμ του... Πρέπει να παραδεχτώ πως έγραψα το "χειμαρρώδες" πρώτο ποστ εμφανώς εκνευρισμένη, και μετά την πρώτη έκπληξη της ανακάλυψης πως τα πράγματα δεν είναι έτσι όπως πιστεύουμε στο "προστατευμένο" περιβάλλον του πανεπιστημίου. Δεν ήθελα να θίξω κανέναν και όσο για την σχολή με αυτό το σλόγκαν ... δεν τη γνώριζα (i looked it up μετά την απάντησή σας). Απλά εξέφρασα την αγανάκτησή μου, δικαιολογημένη ή μη, για αυτά που είδα... Και που καθόλου δεν περίμενα, ούτε κανείς με προετοίμασε.

Με κάλυψε, σίγουρα, η απάντηση - εξάλλου αυτό ζητούσα, τη γνώμη κάποιων πιο έμπειρων. Όντως είναι ένας τομέας-μπάχαλο, πανεπιστημιακό τμήμα ιδρύθηκε μόλις στα μέσα του 80, τη στιγμή που Ιατρικές, Νομικές κλπ σχολές υπάρχουν από την αρχή του αιώνα. Σίγουρα δεν είναι τόσο εδραιωμένα τα πράγματα εδώ. Επίσης συμφωνώ - κι επαυξάνω - πως το πτυχίο απλώς δε θα σε κάνει καλό μεταφραστή, χρειάζεται η αγάπη για τη μετάφραση, κι η προσωπική ενασχόληση. (Συμφοιτήτρια, στο 3ο έτος, δεν γνώριζε όχι μόνο να μεταφράσει στα ελληνικά, αλλά δεν γνώριζε καν τι είναι Suisse και Suede).

Δε συμφωνείτε όμως ότι κάτι (δεν ξέρω τι..) θα έπρεπε να γίνει για να τεθούν κάποια υποτυπώδη έστω όρια; Όχι για να διασφαλιστούν οι πτυχιούχοι - αλλά για να διασφαλιστεί η ποιότητα. (Τα λέω όλα αυτά, χωρίς να σημαίνει ότι αναγκαστικά θεωρώ τον εαυτό μου "ποιτική μεταφράστρια" - ξέρω πως έχω δρόμο μπροστά μου). Έχω όμως δει πολλές άσχημες μεταφράσεις, όπως ανέφερα και πριν - ιατρικά άρθρα από γιατρούς που γνωρίζουν μεν το αντικείμενο, σίγουρα, η αντίστροφη μετάφρασή τους όμως, δε διαβάζεται. Υπότιτλοι που μόνο γέλωτα προκαλούν. Επίσης μεταφραστικά γραφεία (τα μικρότερα συνήθως), που μου ζήτησαν δοκιμαστικό 25 σελίδων (και το έκανα...). Δεν αντιλέγω, πως μάλλον η εξαίρεση πρέπει να είναι αυτά κι όχι ο κανόνας. Το γενικό στερεότυπο όμως υπάρχει, πως ο καθένας μπορεί να κάνει τον μεταφραστή, μια και δεν είναι τίποτα...

Θα σταματήσω εδώ - δε θα επαναλάβω την πολυλογία του πρώτου post, που έγραψα in the heat of the moment. Σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία και για τις απόψεις..

Χριστίνα
Enjoy life's tiny pleasures!