εξασθένιση ή εξασθένηση;

spiros · 8 · 10108

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 812543
    • Gender:Male
  • point d’amour
εξασθένιση ή εξασθένηση;

εξασθένιση η [eksasθénisi] Ο33 : το αποτέλεσμα του εξασθενίζω: H ~ ενός ήχου / μιας ακτινοβολίας / της θύελλας. Σωματική / πνευματική ~ του ανθρώπου. || Οικονομική / στρατιωτική ~ ενός κράτους.
[λόγ. εξασθενι- (εξασθενίζω) -σις > -ση]
Λεξικό της κοινής νεοελληνικής του ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη

εξασθένηση η [eksasθénisi] Ο33 : το αποτέλεσμα του εξασθενώ· εξασθένιση: H ~ της όρασης / της αντοχής κάποιου.
[λόγ. < μσν. εξασθενη- (εξασθενώ) -σις > -ση]
Λεξικό της κοινής νεοελληνικής του ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη
« Last Edit: 02 Jun, 2013, 13:24:25 by spiros »


valeon

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 13956
    • Gender:Male
  • Κώστας Βαλεοντής <Φυσική, Tηλ/νίες, ΙΤ, Ορολογία>


spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 812543
    • Gender:Male
  • point d’amour
Πάντως τα δίνει ως συνώνυμα:

Quote
εξασθένηση η [eksasθénisi] Ο33 : το αποτέλεσμα του εξασθενώ· εξασθένιση


sophistes

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 183
Ενδιαφέρον θέμα αλλά σηκώνει περισσότερη συζήτηση. Νομίζω ότι δεν είναι μόνο η κατάληξη -ίζω που κάνει ένα ρήμα μεταβατικό. Βέβαια, παράγει και ρήματα από ονόματα, π.χ. Έλλην --> ελληνίζω (αμτβ. = συμπεριφέρομαι ως Έλλην) --> εξελληνίζω (μτβ. = μετατρέπω σε Έλληνα), λακωνίζω, μυρίζω (μτβ.+αμτβ.). Αλλά το ρήμα "ασθεν-ίζω", δεν είναι πάντως δόκιμο. Είναι πασιφαές ότι πρόκειται για νεώτερο σχηματισμό, αλλά για να το προσεγγίσουμε ορθότερα, ας παρατηρήσουμε ότι έχει ήδη δημιουργηθεί ως "ασθενώ" (κατά τα συνηρημένα) και, πιθανόν, με την προσθήκη προθέσεων μπορεί να γίνει και μεταβατικό. Η πρόθεση εκ (εξ) υποβοηθεί αυτήν την λειτουργία. Γιατί, λοιπόν, να μην είναι ορθός ο τύπος "εξασθενώ" τόσο ως μεταβικό ρήμα, όσο και ως αμετάβατο; Επίσης, άνετα αντικαθίσταται από το "ασθενώ" για την αμετάβατη χρήση του. Σιγά η πολυσημία. Τελικά, όλα είναι θέμα προφορικής συνήθειας και ύφους. Ποιός έχει ερευνήσει το θέμα εις βάθος;



valeon

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 13956
    • Gender:Male
  • Κώστας Βαλεοντής <Φυσική, Tηλ/νίες, ΙΤ, Ορολογία>
Πάντως τα δίνει ως συνώνυμα:


Τα συνώνυμα των γενικών λεξικών είναι συνήθως οιονεί συνώνυμα, σε αντίθεση με τα συνώνυμα της Ορολογίας που είναι ταυτόσημα. Για την Ορολογία η εξασθένιση και η εξασθένηση δεν είναι συνώνυμα.


valeon

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 13956
    • Gender:Male
  • Κώστας Βαλεοντής <Φυσική, Tηλ/νίες, ΙΤ, Ορολογία>
Προβλήματα εξασθένησης/εξασθένισης που έχουμε στην ακουστική...

Η ατμόσφαιρα εξασθενίζει τα ηχητικά κύματα. Τα ηχητικά κύματα εξασθενούν κατά την διάδοσή τους μέσα στην ατμόσφαιρα. Τα ηχητικά κύματα εξασθενίζονται από το στρώμα της ατμόσφαιρας που διανύουν. Η εξασθένηση των ηχητικών κυμάτων κατά την διάδοσή τους. Η εξασθένιση των ηχητικών κυμάτων που προκαλείται από το υλικό μέσα στο οποίο διαδίδονται...

Κάποιοι θα πουν "ψιλά γράμματα". Η Ορολογία όμως απαιτεί ακριβολογία.

Να σημειώσω ότι στο παραπάνω κείμενο της ακουστικής:

εξασθενίζω -> attenuate (μεταβατικό)
εξασθενώ -> attenuate (αμετάβατο)


sophistes

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 183
Δηλαδή αν λέγαμε "τα ηχητικά σήματα ασθενούν κατά την διάδοσή τους.." και "η ατμόσφαιρα εξασθενεί τα ηχητικά κύματα.." πού είναι το πρόβλημα; Κινδυνεύουν να πάνε στο νοσοκομείο;

Επίσης, τα ηχητικά κύματα γίνονται ασθενή ή ασθενέστερα, άρα ασθενούν. Δεν υπάρχει επίθ. "εξασθενής", άρα το πρόθημα εκ- μπορεί και να περιττεύει. Εφ' όσον η βάση της έννοιας του ρήματος υπάρχει ήδη στο επίθ. ασθενής (δηλ. ως μη μεταβατική έννοια) για ποιόν λόγο να βάλουμε το εκ- μπροστά; Τα υπόλοιπα είναι είναι θέμα "ωτικής οχλήσεως".

Αν αντιμετωπίζαμε το ρ. ασθενώ πιο αγνά από την καθοδηγουμένη ομιλία, λ.χ. ως "χάνω το σθένος μου, την δύναμή, την υγεία ή ευεξία μου" τότε θα ταίριαζε άπταιστα σε όλες τις παρακάτω περιπτώσεις:
1.Κατά την διάρκεια της εκδρομής ασθένησαν δύο μαθητές.
2. -Πώς είναι ο θείος σήμερα; -Δυστύχως καμμία βελτίωση. Εξακολουθεί να ασθενεί.
3. Τα ηχητικά κύματα ασθενούν κατά την διάδοσή τους...

Και σημειωτέον, ότι κάποια ρήματα δεν έχουν παθητική μορφή και δεν είναι σωστό να τραβάμε από τα μαλλιά την ελληνική μορφολογία, διότι απλούστατα δεν λειτουργεί έτσι η γλώσσα μας. Έτσι λειτουργεί η τουρκική. Στις ασκήσεις μετατροπών από ενεργητική σε παθητική φωνή πιστεύω ότι πρέπει να επιλέγονται δόκιμοι τύποι και όχι οποιοδήποτε ρήμα. Τέλος, ρήματα όπως τα: σέβομαι, ασπάζομαι κ.ά. δεν είναι απαραίτητο να υποπίπτουν στα ΝΕ ολισθήματα.. Δεν γίνονται όλα παθητικά, όπως ούτε και μεταβατικά με το -ίζω.
« Last Edit: 07 Jun, 2013, 01:52:49 by sophistes »


sophistes

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 183
Τα συνώνυμα των γενικών λεξικών είναι συνήθως οιονεί συνώνυμα, σε αντίθεση με τα συνώνυμα της Ορολογίας που είναι ταυτόσημα. Για την Ορολογία η εξασθένιση και η εξασθένηση δεν είναι συνώνυμα.

Η γνώμη μου είναι ότι η προσάρτηση έννοιας σε μία λέξη ή το "βάπτισμά" της σε ορολογία είναι σημαντικότερη από αυτό που εν πρώτοις δείχνει να σημαίνει. Δηλ. πολλές φορές είναι ισχυρότερη η σημασία που θέλουν οι επιστήμονες να προσδώσουν σε έναν όρο, παρά η γραμματική/σημασιολογική της πραγματικότητα ή ιστορία. Έτσι έχει νόημα και η πολυσημία, διαφορετικά ένα μεγάλο μέρος του λεξιλογίου θα ανήκε αποκλειστικά στην ορολογία και η μετάδοση των μηνυμάτων θα απαιτούσε περισσότερη προσοχή και λεπτομέρεια για να επιτευχθεί το ζητούμενο, δηλ. θα ήταν σαν μία "ετοιμορραγής ορολογική βόμβα". Ο όρος  "ορθοπαιδικός" δεν αφορά μόνο την εξέταση παίδων αλλά και ενηλίκων. Απέκτησε ενδεχομένως ευρύτερη έννοια από αυτήν που αρχικώς υποδήλωνε, αλλά παρά τούτο εξακολουθεί να θεωρείται "ορθός" ανεξάρτητα από την αντίφαση που μπορεί να προκύψει από την σημασιολογική ανάλυσή του. Φαντάζομαι ότι θα υπάρχουν αρκετές λέξεις ίδιας περίπτωσης.
« Last Edit: 07 Jun, 2013, 02:26:51 by sophistes »


 

Search Tools