Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Το άξιον εστί

wings · 12 · 22511

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72016
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Άξιον εστί
Ο κόσμος ακούει με τη φαντασία του



Μίκης Θεοδωράκης - Οδυσσέας Ελύτης
Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Μάνος Κατράκης, Θόδωρος Δημήτριεφ, Χορωδία Θάλειας Βυζαντίου
Πρώτη κυκλοφορία : 1964 ΕΜΙΑΛ

Μιλώντας για την πρώτη ιστορική ηχογράφηση του έργου, στις αρχές της δεκαετίας του '60, είναι σχεδόν απίστευτο πώς κατόρθωσε η δύναμη του έργου να υπερκεράσει και τελικά να καλύψει τις τεράστιες τεχνικές ελλείψεις και δυσκολίες που, αν και επηρέασαν αυτήν την πρώτη ηχογράφηση, ξεχάστηκαν με την κυκλοφορία του. Η πρώτη ηχογράφηση έμοιαζε με θρίλερ.

Τα στούντιο της εποχής στο ελάχιστο δεν μπορούσαν να εξυπηρετήσουν χορωδία, συμφωνική ορχήστρα, σολίστες κ.λ.π. και η ηχογράφηση έγινε κλιμακωτά στο στούντιο της Κολούμπια και στο κινηματογραφικό στούντιο Άλφα.

Το αποτέλεσμα της πρώτης φωνοληψίας, και ο ίδιος ο συνθέτης το αναγνωρίζει, είναι κατά 50% κάτω από τις προσδοκίες. Μάλιστα, όταν αυτή ολοκληρώθηκε μετά χιλίων βασάνων, ούτε η εταιρεία ούτε ο ποιητής ήθελαν να κυκλοφορήσει και μόνον ο Μίκης Θεοδωράκης με τον γνωστό ορμητικό του τρόπο επέμενε και τα κατάφερε στο τέλος. Ίσως γιατί ήταν ο μόνος, που από τότε ακόμη είχε την ικανότητα να αντιλαμβάνεται το λαϊκό αισθητήριο.

Το έργο αυτό παίδεψε τον Μίκη περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο.

Μπορεί να το συνέθεσε μέσα σε δύο περίπου χρόνια ('60-'61) όμως για να το ολοκληρώσει χρειάστηκε άλλα τρία χρόνια περίπου.
Η αγωνία του ήταν να συνδυάσει το συμφωνικό στοιχείο, το βυζαντινό (ψάλτες) και την έντεχνη ελληνική μουσική που από τον «Επιτάφιο» ήταν περίπου ο νονός της.

Είναι εκπληκτικό ότι στις συνθήκες εκείνης της εποχής κατάφερε να συνδυάσει και τα τρία αυτά στοιχεία στη σύνθεση και στην τελική εκτέλεση του έργου και να δώσει ένα τόσο απτό δείγμα της μεγαλοφυΐας του.

Το βασικό του επιχείρημα έναντι εκείνων που αρνούνταν την κυκλοφορία του δίσκου εξαιτίας των μεγάλων τεχνικών προβλημάτων της ηχογράφησης ήταν μια φράση : Ο κόσμος δεν ακούει με τα αυτιά του, ακούει με την φαντασία του, και να που επαληθεύτηκε.

Ένα ιστορικό ανέκδοτο που διηγείται ο ίδιος ο Θεοδωράκης δείχνει το μέγεθος της δύναμης του έργου στη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο. Ήταν φθινόπωρο του 1964 και βρισκόταν στις Σέρρες για συναυλία. Μπροστά σε ένα κατάστημα δίσκων βλέπει αρκετό κόσμο να περιμένει σχηματίζοντας ουρά. Πλησιάζει και ρωτάει έναν από εκείνους που περίμεναν, ο οποίος μάλιστα φαινόταν αγρότης.

- Τι περιμένεις πατριώτη, στην ουρά να αγοράσεις;

- Με έστειλαν από το χωριό μου στις Σέρρες να αγοράσω το «Άξιον εστί», που μάθαμε ότι σήμερα θα έρθει στην πόλη.

Τότε σκέφτηκα, σημειώνει σε ένα κείμενο του ο συνθέτης, άραγε υπάρχει τίποτα πιο σημαντικό να κάνεις στη ζωή σου; Μήπως αυτό είναι η κορυφή;

Δ. Χατζόπουλος

Πηγή: 100 Δίσκοι και η ιστορία τους από τον Μελωδία fm 99,2 - ειδική έκδοση, Καθημερινή


Δική μου πηγή, η ιστοσελίδα: http://forum.kithara.gr/index.php?topic=40294.0

Με αφορμή την εκδήλωση:
«Άξιον εστί» τού Μίκη Θεοδωράκη (συναυλία προς τιμήν τού Μανώλη Γλέζου και του Απόστολου Σάντα) - Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, 24 Μαΐου 2009
« Last Edit: 28 Oct, 2011, 13:37:42 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72016
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Μίκη Θεοδωράκη – Οδυσσέα Ελύτη «Άξιον εστί»

Τσίμας Γιώργος, 01-10-2002

«Κάποιο μεσημέρι, στεκόμουν στο όρθιο του Λουμίδη, μπροστά στο  Παλλάς , εκεί που έπινε το μοναδικό καφέ εσπρέσο η αθηναϊκή ιντελιγκέντσια. Σεπτέμβριο νομίζω του 60, με πλησίασε ο Οδυσσέας Ελύτης. Αφού μου μίλησε για το πόσο εκτιμά την προσπάθειά μου και πόσο αγάπησε τον ΕΠΙΤΑΦΙΟ, πρόσθεσε:

«Τελείωσα το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ, το έργο της ζωής μου, νομίζω. Θα ήθελα να σας το έστελνα κάπου, γιατί κάτι μου λέει ότι θα σας εμπνεύσει...»

«Αφού τον ευχαρίστησα, έγραψα τη διεύθυνσή μου στο Παρίσι και του την έδωσα».

Ο Μίκης Θεοδωράκης θυμάται την αρχή... Πράγματι, αρχές του 1961, στο Παρίσι, το έργο είναι σχεδόν ολοκληρωμένο. Χρειάστηκαν όμως άλλα τρία χρόνια για να πάρει το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ την τελική του μορφή. Έτσι, κυκλοφορεί σε δίσκο το 1964, από την EMI – HIS MASTERS VOICE, μ’ ένα ενδιαφέρον εξώφυλλο του Γιάννη Τσαρούχη. Σολιστ είναι οι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Μάνος Κατράκης και Θ. Δημήτριεφ. Επίσης συμμετέχουν η Μεικτή Ορχήστρα Αθηνών και η Μεικτή Χορωδία Θάλειας Βυζαντίου.

Ο συνθέτης χαρακτηρίζει το έργο ως λαϊκό ορατόριο. Αποτελείται από 3 μέρη : Η Γέννεσις, Τα Πάθη και Το Δοξαστικό (Άξιον Εστί). Νομίζω είναι περιττό να θυμίσουμε ότι από το εν λόγω έργο προέρχονται τα τραγούδια : «Ένα το χελιδόνι», «Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ», «Της αγάπης αίματα», «Ανοίγω το στόμα» κ.ά. Είναι πάντως άδικο να απομονώνουμε τα συγκεκριμένα τραγούδια από το συνολικό έργο του οποίου αποτελούν αναπόσπαστα κομμάτια. Όπως επίσης είναι κρίμα που τα τραγούδια αυτά «χρωματίστηκαν» έντονα σε  συγκεκριμένες εποχές με αποτέλεσμα να έχουν χάσει μέρος της δυναμικής τους σήμερα.
 
Σχετικά με το Άξιον Εστί σημειώνει ο Γ. Παπαδάκης στο περιοδικό Δίφωνο (τεύχος Μαΐου 1999, ειδική έκδοση): «Το Άξιον Εστί είναι ο μοναδικός ελληνικός δίσκος που το περιεχόμενό του ξεπερνά κατά πολύ τη σημασία που έχει αυτή καθαυτή η έκδοση ενός δίσκου. Όποιος σήμερα, ή και αυτή την εποχή, αναρωτήθηκε τι το καινούργιο έφερνε αυτό το μουσικό έργο, τι τέλος πάντων είπε που να μην είχε ως τότε ειπωθεί, ας γνωρίζει ότι, σε αντίθεση με τις ως τότε απόπειρες π.χ. της «Εθνικής Σχολής», που προσπαθούσε να εντάξει την ελληνική παράδοση στον κορμό της δυτικοευρωπαϊκής μουσικής χρησιμοποιώντας μέσα και φόρμες από τον Μπαχ ως τον Μπάρτοκ, ο Θεοδωράκης με το Άξιον Εστί επιχείρησε να οργανώσει τον ήχο του με τα υλικά του νεοελληνικού ηχητικού κόσμου». Γι’ αυτό, άλλωστε, πέτυχε το έργο αυτό να συγκινήσει εξαρχής το μεγάλο κοινό: γιατί πετυχαίνει μια εξαιρετική ισορροπία ανάμεσα στο λόγο και τη μουσική και γιατί αυτή η μουσική είναι ταυτόχρονα νέα μα και οικεία...

Πηγή: http://www.pyxida.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=571
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)



wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72016
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (1964)

Περιεχόμενα:

1. Εισαγωγή - τότε είπε (6:03)
2. Ιδού εγώ λοιπόν (2:19)
3. Η πορεία προς το μέτωπο (3:25)
4. Ένα το χελιδόνι (3:28)
5. Τα θεμέλια μου στα βουνά (5:24)
6. Με το λύχνο τού άστρου (3:11)
7. Η μεγάλη έξοδος (2:15)
8. Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ (4:48)
9. Ναοί στο σχήμα τού ουρανού (ορχήστρα) (3:27)
10. Της αγάπης αίματα (3:49)
11. Ναοί στο σχήμα τ' ουρανού (3:23)
12. Προφητικόν (3:27)
13. Ανοίγω το στόμα μου (5:23)
14. Σε χώρα μακρινή (2:19)
15. Το δοξαστικόν (μέρος i) (15:01)
16. Το δοξαστικόν (μέρος ii) (4:37)
17. Το δοξαστικόν (μέρος iii) (6:37)
18. Το δοξαστικόν (μέρος iv) (3:47)

Από τους συντελεστές αυτής της δύσκολης πρώτης ηχογράφησης του έργου οφείλουμε να αναφέρουμε τον Κώστα Παπαδόπουλο και τον Λάκη Καρνέζη, στενούς συνεργάτες τού Μίκη Θεοδωράκη για πολλά χρόνια, που έδωσαν στο έργο το χρώμα που έχει σε όσα σημεία απαιτείται ο ήχος τού μπουζουκιού - άλλωστε, λαϊκό ορατόριο είναι.
« Last Edit: 23 May, 2009, 23:46:10 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72016
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Επειδή στη συνέχεια θα ακούσουμε τα τραγούδια τού δίσκου από τη συναυλία στον Λυκαβηττό το 1977, ας δούμε τι λέει ο Μίκης Θεοδωράκης για τη συναυλία αυτή:

...

Αν όμως η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα το '62 θα δικαιολογούσε ίσως μια τέτοια αντιμετώπιση, οι συνθήκες της μεταπολίτευσης ήταν ­ θεωρητικά τουλάχιστον ­ διαφορετικές...

«Και όμως εγώ είχα την ίδια μεταχείριση: τους ζήτησα το Ηρώδειο και δεν μου το έδωσαν. Πείσμωσα λοιπόν και παραχώρησα μια συνέντευξη σε μια μεγάλη γερμανική εφημερίδα ανακοινώνοντας ότι θα έφευγα από την Ελλάδα. Θα πήγαινα στη Γερμανία, στη Σουηδία ή στη Γαλλία, όπου με αγαπούσαν. Η συνέντευξη έκανε τον γύρο όλων των πρακτορείων με τίτλο "Ο Θεοδωράκης εγκαταλείπει την Ελλάδα". Τότε με κάλεσε ο υπουργός της κυβερνήσεως, ο Γεώργιος Ράλλης ­ πρώτη φορά το λέω αυτό, διότι νομίζω ότι οι νεότερες γενιές θα πρέπει να μάθουν επιτέλους από τι ιστορικές καταστάσεις περάσαμε. Μου είπε λοιπόν ότι ο Καραμανλής είχε ανησυχήσει διότι η συνέντευξή μου έκανε πολύ κακό στην κυβέρνηση. "Γιατί θέλετε να φύγετε από τη χώρα; " με ρώτησε. "Γιατί με αποκλείετε από το να παρουσιάσω το έργο μου" του απάντησα. "Μα γιατί θέλετε να πάτε στο Ηρώδειο; Είναι μικρό για εσάς και τους χιλιάδες φίλους της μουσικής σας. Να σας δώσουμε τον Λυκαβηττό" μου αντιπρότεινε».

­Με ποια λογική; Αφού τα δύο θέατρα έχουν την ίδια περίπου χωρητικότητα...

«Μου έδιναν τον Λυκαβηττό για όσο καιρό ήθελα. Ετσι έγινε την επόμενη χρονιά, το '77, ο Β' Μουσικός Αύγουστος με 30 συναυλίες στον Λυκαβηττό, ο οποίος είχε καεί και τον ανακατασκεύασαν γι' αυτόν τον σκοπό. Προτίμησαν να ξοδέψουν χρήματα για τον Λυκαβηττό παρά να με αφήσουν να μπω στο Ηρώδειο! Ηταν ένα "άβατον" για τον αριστερό Θεοδωράκη. Χρόνια τώρα γυρίζω όλη την Ελλάδα και την Κύπρο γύρω γύρω από το φρούριο. Το φρούριο για μένα ήταν πάντα το Ηρώδειο. Για πρώτη φορά μπήκα εκεί επί Μελίνας Μερκούρη, το 1988, διευθύνοντας το "Αξιον Εστί", με σολίστ τον Γιώργο Νταλάρα, προκειμένου τα έσοδα να δοθούν για το Μουσείο της Ακροπόλεως».

...

Πηγή: εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ (Κυριακή 15 Ιουλίου 2001 - συνέντευξη στον Νίκο Μωραΐτη)
« Last Edit: 23 May, 2009, 23:52:32 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)



wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72016
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou

Λυκαβηττός 1977
Τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.
Μπουζούκι παίζουν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.

Ένα το χελιδόνι

Ένα το χελιδόνι κι η άνοιξη ακριβή
για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή
θέλει νεκροί χιλιάδες να 'ναι στους τροχούς
θέλει κι οι ζωντανοί να δίνουν το αίμα τους

Θε μου Πρωτομάστορα μ' έχτισες μέσα στα βουνά
Θε μου Πρωτομάστορα μ' έκλεισες μες στη θάλασσα

Πάρθηκεν από μάγους το σώμα του Μαγιού
Το 'χουνε θάψει σ' ένα μνήμα τού πέλαγου
σ' ένα βαθύ πηγάδι το 'χουνε κλειστό
μύρισε το σκοτάδι κι όλη η άβυσσος

Θε μου Πρωτομάστορα μέσα στίς πασχαλιές και Συ
Θε μου Πρωτομάστορα μύρισες την Ανάσταση

Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα της ομώνυμης συλλογής τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
« Last Edit: 24 May, 2009, 00:06:00 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72016
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou

Λυκαβηττός 1977
Τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.
Μπουζούκι παίζουν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.

Με το λύχνο τού άστρου

Με το λύχνο του άστρου στους ουρανούς εβγήκα
στο αγιάζι των λειμώνων στη μόνη ακτή του κόσμου
πού να βρω την ψυχή μου το τετράφυλλο δάκρυ

Τα κορίτσια μου πένθος για τους αιώνες έχουν
Τ' αγόρια μου τουφέκια κρατούν και δεν κατέχουν
πού να βρω την ψυχή μου το τετράφυλλο δάκρυ

Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα της ομώνυμης συλλογής τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
« Last Edit: 24 May, 2009, 01:14:39 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72016
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou

Λυκαβηττός 1977
Τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.
Μπουζούκι παίζουν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.

Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ

Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ
και μυρσίνη συ δοξαστική
μη παρακαλώ σας μη
λησμονάτε τη χώρα μου

Αετόμορφα έχει τα ψηλά βουνά
στα ηφαίστεια κλήματα σειρά
και τα σπίτια πιο λευκά
στου γλαυκού το γειτόνεμα

Τα πικρά μου χέρια με τον κεραυνό
τα γυρίζω πίσω απ' τον καιρό
τους παλιούς μου φίλους καλώ
με φοβέρες και μ' αίματα

Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα της ομώνυμης συλλογής τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
« Last Edit: 24 May, 2009, 00:07:52 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72016
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou

Με τον Τάση Χριστογιαννόπουλο

Ναοί στο σχήμα τού ουρανού

Πρώτη εκτέλεση: Θόδωρος Δημήτριεφ

Ναοί στο σχήμα τού ουρανού
και κορίτσια ωραία
με το σταφύλι στα δόντια που μας πρέπατε!
Πουλιά το βάρος της καρδιάς μας ψηλά μηδενίζοντας
και πολύ γαλάζιο που αγαπήσαμε!
Φύγανε φύγανε
ο Ιούλιος με το φωτεινό πουκάμισο
και ο Αύγουστος ο πέτρινος με τα μικρά του ανώμαλα σκαλιά.
Φύγανε φύγανε
και βαθιά κάτω απ' το χώμα συννέφιασε ανεβάζοντας
χαλίκι μαύρο
και βροντές, η οργή των νεκρών
και αργά στον άνεμο τρίζοντας
εγυρίσανε πάλι με το στήθος μπροστά
φοβερά των βράχων τ' αγάλματα

Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα της ομώνυμης συλλογής τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)


Διαβάζει ο ποιητής.
Απόσπασμα από το αρχείο Γιώργου και Ηρώς Σγουράκη.
Εκπομπή «Προσωπικά δεδομένα» τού Κώστα Μαρδά (bluesky tv, 15-2-2009)
« Last Edit: 24 May, 2009, 00:21:42 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72016
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou

Λυκαβηττός 1977
Τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.
Μπουζούκι παίζουν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.

Της αγάπης αίματα

Της αγάπης αίματα με πορφύρωσαν
και χαρές ανείδωτες με σκιάσανε
οξειδώθηκα μες στη νοτιά των ανθρώπων
μακρινή μητέρα ρόδο μου αμάραντο

Στ' ανοιχτά τού πελάγου με καρτέρεσαν
με μπομπάρδες τρικάταρτες και μου ρίξανε
αμαρτία μου να 'χα κι εγώ μιαν αγάπη
μακρινή μητέρα ρόδο μου αμάραντο

Τον Ιούλιο κάποτε μισανοίξανε
τα μεγάλα μάτια της μες στα σπλάχνα μου
την παρθένα ζωή μια στιγμή να φωτίσουν
μακρινή μητέρα ρόδο μου αμάραντο

Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα της ομώνυμης συλλογής τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
« Last Edit: 24 May, 2009, 00:33:59 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72016
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou

Λυκαβηττός 1977
Τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.
Μπουζούκι παίζουν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.

Ανοίγω το στόμα μου

Ανοίγω το στόμα μου κι αναγαλλιάζει το πέλαγος
και παίρνει τα λόγια μου στις σκοτεινές του τις σπηλιές
και στις φώκιες τις μικρές τα ψιθυρίζει
τις νύχτες που κλαιν των ανθρώπων τα βάσανα

Χαράζω τις φλέβες μου και κοκκινίζουν τα όνειρα
και τσέρκουλα γίνονται στις γειτονιές των παιδιών
και σεντόνια στις κοπέλες που αγρυπνούνε
κρυφά για ν' ακούν των ερώτων τα θαύματα

Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα της ομώνυμης συλλογής τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
« Last Edit: 24 May, 2009, 00:07:04 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 72016
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou

Λειψία 1982
Το έργο ακούγεται στα Γερμανικά.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.

Δοξαστικόν

Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Θόδωρος Δημήτριεφ

Άξιον εστί το φως και η πρώτη
χαραγμένη στην πέτρα ευχή του ανθρώπου
η αλκή μες στο ζώο που οδηγεί τον ήλιο
το φυτό που κελάηδησε και βγήκε η μέρα

Η στεριά που βουτά και υψώνει αυχένα
ένα λίθινο άλογο που ιππεύει ο πόντος
οι μικρές κυανές φωνές μυριάδες
η μεγάλη λευκή κεφαλή Ποσειδώνος

Οι σημάντορες άνεμοι που ιερουργούνε
που σηκώνουν το πέλαγος σα Θεοτόκο
που φυσούν και ανάβουνε τα πορτοκάλια
που σφυρίζουν στα όρη κι έρχονται

Οι αγένειοι δόκιμοι της τρικυμίας
οι δρομείς που διάνυσαν τα ουράνια μίλια
οι Ερμήδες με το μυτερό σκιάδι
και του μαύρου καπνού το κηρύκειο

Ο Μαΐστρος, ο Λεβάντες, ο Γαρμπής
ο Πουνέντες, ο Γραίγος, ο Σιρόκος
η Τραμουντάνα, η Όστρια

Άξιον εστί το ξύλινο τραπέζι
το κρασί το ξανθό με την κηλίδα του ήλιου
του νερού τα παιχνίδια στο ταβάνι
στη γωνιά το φυλλόδεντρο που εφημερεύει

Οι λιθιές και τα κύματα χέρι με χέρι
μια πατούσα που σύναξε σοφία στην άμμο
ένας τζίτζικας που έπεισε χιλιάδες άλλους
η συνείδηση πάμφωτη σαν καλοκαίρι.

Τα νησιά με το μίνιο και με το φούμο
τα νησιά με το σπόνδυλο καποιανού Δία
τα νησιά με τους έρημους ταρσανάδες
τα νησιά με τα πόσιμα γαλάζια ηφαίστεια

Στο μελτέμι τα ορτσάροντας με κόντρα-φλόκο
Στο γαρμπή τ' αρμενίζοντας πόντζα-λαμπάντα
έως όλο το μάκρος τους τ' αφρισμένα
με λιτρίδια μαβιά και με ηλιοτρόπια

Η Σίφνος, η Αμοργός, η Αλόννησος
η Θάσος, η Ιθάκη, η Σαντορίνη
η Κως, η Ίος, η Σίκινος

Άξιον εστί στο πέτρινο πεζούλι
αντίκρυ του πελάγους η Μυρτώ να στέκει
σαν ωραίο οκτώ ή σαν κανάτι
με την ψάθα του ήλιου στο ένα χέρι

Το πορώδες και άσπρο μεσημέρι
ένα πούπουλο ύπνου που ανεβαίνει
το σβησμένο χρυσάφι μες στους πυλώνες
και το κόκκινο άλογο που δραπετεύει

Άξιον εστί εορτάζοντας τη μνήμη
των Αγίων Κηρύκου και Ιουλίτης
ένα θαύμα να καίει στους ουρανούς τ' αλώνια
ιερείς και πουλιά να τραγουδούν το χαίρε :

Χαίρε η Καιομένη και χαίρε η Χλωρή
Χαίρε η Αμεταμέλητη με το πρωραίο σπαθί

Χαίρε η που πατείς και τα σημάδια σβήνονται
Χαίρε η που ξυπνάς και τα θαύματα γίνονται

Χαίρε του παραδείσου των βυθών η Αγρία
Χαίρε της ερημίας των νήσων η Αγία

Χαίρε η Ονειροτόκος χαίρε η Πελαγινή
Χαίρε η Αγκυροφόρος και η Πενταστέρινη

Χαίρε με τα λυτά μαλλιά η χρυσίζοντας τον άνεμο
Χαίρε με την ωραία λαλιά η δαμάζοντας τον δαίμονα

Χαίρε που καταρτίζεις τα Μηναία των κήπων
Χαίρε που αρμόζεις τη ζώνη του Οφιούχου

Χαίρε η ακριβοσπάθιστη και σεμνή
Χαίρε η προφητικιά και δαιδαλική

Άξιον εστί το χώμα που ανεβάζει
μιαν οσμή κεραυνού σαν από θειάφι
του βουνού ο πυθμένας όπου θάλλουν
οι νεκροί άνθη της αύριον

Μιας νυχτός Ιουνίου η νηνεμία
γιασεμιά και φουστάνια στο περιβόλι
το ζωάκι των άστρων που ανεβαίνει
της χαράς η στιγμή λίγο πριν κλάψει

Τα κορίτσια η πόα της ουτοπίας
τα κορίτσια οι παραπλανημένες Πλειάδες
τα κορίτσια τ' Αγγεία των Μυστηρίων
τα γεμάτα ως πάνω και τ' απύθμενα

Τα στυφά στο σκοτάδι και όμως θαύμα
τα γραμμένα στο φως και όμως μαυρίλα
τα στραμμένα επάνω τους όπως οι φάροι
τα ηλιοβόρα και τα σεληνοβάμονα

Η Έρση, η Μυρτώ, η Μαρίνα
η Ελένη, η Ρωξάνη, η Φωτεινή
η Άννα, η Αλεξάνδρα, η Κυνθία

Άξιον εστί το αναίτιο δάκρυ
ανατέλλοντας αργά στα ωραία μάτια
των παιδιών που κρατιούνται χέρι-χέρι
των παιδιών που κοιτάζουνται και δε μιλιούνται
Των ερώτων το τραύλισμα πάνω στα βράχια
ένας φάρος που εκτόνωσεν αιώνων θλίψη
το τριζόνι το επίμονο καθώς η τύψη
και το μάλλινο έρημο μέσα στ' αγιάζι

Άξιον εστί το χέρι που επιστρέφει
από φόνο φριχτόν και τώρα ξέρει
ποιός αλήθεια ο κόσμος που υπερέχει
ποιό το "νυν" και ποιό το "αιέν" του κόσμου :

Νυν το αγρίμι της μυρτιάς Νυν η κραυγή του Μάη
Αιέν η άκρα συνείδηση Αιέν η πλησιφάη

Νυν νυν η παραίσθηση και του ύπνου η μιμική
Αιέν αιέν ο λόγος και Τρόπις η αστρική

Νυν των λεπιδόπτερων το νέφος το κινούμενο
Αιέν των μυστηρίων το φως το περιιπτάμενο

Νυν το περίβλημα της Γης και η Εξουσία
Αιέν η βρώση της Ψυχής και η Πεμπτουσία

Νυν της Σελήνης το μελάγχρωμα το ανίατο
Αιέν το χρυσοκύανο του Γαλαξία σελάγισμα

Νυν των λαών το αμάλγαμα και ο μαύρος Αριθμός
Αιέν της Δίκης το άγαλμα και ο Μέγας Οφθαλμός

Νυν η ταπείνωση των Θεών
Νυν η σποδός του Ανθρώπου

Νυν Νυν το μηδέν

και αιέν ο κόσμος ο μικρός ο μέγας!

Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα της ομώνυμης συλλογής τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)

Και ένα απόσπασμα από την πρώτη εκτέλεση:

« Last Edit: 24 May, 2009, 00:06:33 by wings »
Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. (Γιώργος Ιωάννου)



 

Search Tools