Author Topic: διακύβευση ή διακύβευμα; -> και τα δύο  (Read 15381 times)

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 532572
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • 102094522373850556729
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Σχετικά με τη λέξη διακύβευμα (5 Δεκεμβρίου 2009)

διακύβευση η [δiakívefsi] Ο33: η ενέργεια του διακυβεύω: H ~ μεγάλων οικονομικών συμφερόντων. [λόγ. διακυβεύ(ω) -σις > -ση]
Λεξικό της κοινής νεοελληνικής του ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη

διακύβευση
η· διακινδύνευση, ριψοκινδύνευση.
[ΕΤΥΜΟΛ. < διακυβεύω. Η λ. μαρτυρείται από το 1852 στο περιοδικό σύγγραμμα Μνημοσύνη].
Πάπυρος – Μέγα Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας

διακύβευση
(η) ουσ.  (Κ διακύβευσις, -ως) διακινδύνευση
Μείζον ελληνικό λεξικό - Τεγόπουλος-Φυτράκης

διακυβεύω
ρ.  (διακύβευσα, διακυβεύτηκα, διακυβευμένος) θέτω σε κίνδυνο κάτι, το παίζω στα ζάρια
[<μτγν. διακυβεύω < διά + αρχ. κυβεύω < κύβος]
Μείζον ελληνικό λεξικό - Τεγόπουλος-Φυτράκης

διακύβευμα (το) (διακυβεύματος | διακυβεύματα, διακυβευμάτων) αυτό που μπορεί να κερδίσει ή να χάσει κανείς σε ένα εγχείρημα ή επιχείρηση· αυτό το οποίο επιδιώκει να πετύχει, να κερδίσει κ.λπ. κανείς σε ανταγωνισμό: «το βασικό διακύβευμα τής επόμενης εκλογικής μάχης θα είναι "ποιος" και "πώς" θα διαχειριστεί τη μετά-ΟΝΕ εποχή» (εφημ.) || πολιτικό διακύβευμα / οικονομικό διακύβευμα/ κοινωνικό διακύβευμα/ πολιτιστικό διακύβευμα ΣΥΝ. (μτφ.) στοίχημα. ΕΤΥΜ. < διακυβεύω (βλ.λ.), απόδ. τού γαλλ. enjeu)
Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γεωργίου Μπαμπινιώτη
« Last Edit: 25 Dec, 2013, 18:09:16 by spiros »


spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 532572
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • 102094522373850556729
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Re: διακύβευση ή διακύβευμα;
« Reply #1 on: 17 Dec, 2009, 00:46:47 »
Και στο wiktionary:

διακύβευμα ουδέτερο
αυτό το πράγμα που διακυβεύεται, που πιθανόν να τεθεί σε κίνδυνο αν παρθούν λανθασμένες αποφάσεις ή έλθουν άσχημες εξελίξεις
https://el.wiktionary.org/wiki/%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8D%CE%B2%CE%B5%CF%85%CE%BC%CE%B1

mavrodon

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 6585
  • Gender: Male
Από την επιστολή που δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή της Τετάρτης 8/2/20012 το ακόλουθο απόσπασμα τεκμηριώνει τη λαθεμένη, κατά κόρον, χρήση της λέξης "διακύβευμα" όπου εννοείται "το ζητούμενο", "το δίλημμα"

Το κατά κόρον κυκλοφορούν εσχάτως «διακύβευμα» πιθανότατα επειδή θεωρείται λογία λέξη, όμως επίσης ανύπαρκτη, με πολλαπλές μάλιστα πρόσθετες σημασίες, όπως «ζητούμενο», «δίλημμα» κ.λπ. Πράγματι, στα λεξικά αναφέρεται πέραν των ρημάτων «διακυβεύω-ομαι» το ουσιαστικό «διακύβευση» με μοναδική σημασία τη με υψηλό ενδεχόμενο αποτυχίας (ρίσκο) διακινδύνευση ακριβώς όπως στα ζάρια (κύβους). Θα ήτο ομοίως ορθή η επιλογή της παραπλήσιας ηχητικά μετοχής «το διακυβευόμενο» για να καταδείξει (και μόνο) το ριψοκίνδυνο κάποιας ενέργειας. Αλλά ακόμα και να υπήρχε το «διακύβευμα» θα σήμαινε όχι την εξέλιξη, αλλά το τέλος της διακύβευσης, εφόσον στη Γραμματική, η κατάληξη –μα φανερώνει κάτι το συντελεσμένο όπως δημοσίευμα, διάταγμα, θέαμα, ίδρυμα κ.λπ. Επειδή δε οι λέξεις «δημοφιλία» και «διακύβευμα» είναι ανύπαρκτες, αλλά και λανθασμένες ως προς την αποδιδόμενη έννοια, δεν δύνανται να επικρατήσουν ως νεολογισμοί όσο συχνά και αν αναφέρονται.

Η πλήρης επιστολή με τίτλο "οι πνευματικοί ταγοί" στο: http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_08/02/2012_471665.
Βλ., όμως, και το νήμα του Σπύρου στο https://www.translatum.gr/forum/index.php?topic=52127.msg203004#msg203004, όπου αποδίδεται στη λέξη και η έννοια του ρίσκου.
« Last Edit: 10 Feb, 2012, 02:34:00 by mavrodon »


spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 532572
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • 102094522373850556729
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Re: διακύβευση ή διακύβευμα;
« Reply #3 on: 10 Feb, 2012, 12:04:11 »
Έγινε συγχώνευση. Υπάρχει πλέον και σε λεξικά και είναι πλήρως αποδεκτή.

Χwpis ONOMA

  • Semi-Newbie
  • *
  • Posts: 1
Διαφωνώ 100%.  Ποιά σοβαρά λεξικά το αναφέρουν; "Πλήρως αποδεκτή" από ποιούς; Τους αγράμματους που επέβαλαν την λέξη αυτή; Η λέξις "διακύβευμα" είναι νεολογισμός και μάλιστα φτηνότατος. Νοηματικά δεν σημαίνει τίποτα και σίγουρα όχι αυτό που υποστηρίζουν οι δημιουργοί αλλά και οι κατά λάθος χρήστες του. Στο λεξικό του Τριανταφυλλίδη δεν υπάρχει καν ως λέξη της ελληνικής γλώσσας. Τα πράγματα είναι απλά: Το ρήμα είναι "διακυβεύω" και το παραγόμενο ουσιαστικό "η διακύβευσις". Το ουδετέρου γένους "διακύβευμα" δεν υπάρχει παρά μόνο στην φαντασία ορισμένων -κατά κανόνα- αμαθών/ημιμαθών συνήθως πολιτικάντηδων οι οποίοι στην προσπάθειά τους να μας εντυπωσιάσουν "κατασκευάζουν" λέξεις από το πουθενά. Συμπτωματικά δε πρόκειται για τους ίδιους που δεν χάνουν ευκαιρία να "απλοποιούν" τα Ελληνικά ώστε να τα κάνουν "ευκολότερα" για τις νέες γενιές, ενώ στην πραγματικότητα προσπαθούν να κρύψουν την ασχετοσύνη τους.
« Last Edit: 28 May, 2012, 16:17:46 by Χwpis ONOMA »

valeon

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 13955
  • Gender: Male
  • Κώστας Βαλεοντής <Φυσική, Tηλ/νίες, ΙΤ, Ορολογία>
    • ΕΛΕΤΟ
Αγαπητέ "Χωρίς όνομα" δικαίωμα να διαφωνείς έχεις! Η τεκμηρίωση της διαφωνίας σου όμως "πάσχει"!

Πρώτον: Και τα πιο "σοβαρά" λεξικά δεν έχουν τα πάντα! Ούτε και περιέχουν νεότερες λέξεις, φράσεις ή όρους. Στην επόμενη έκδοσή τους πιθανότατα θα το έχουν. Η εμφάνιση ή μη μιας λέξης σε ένα ή περισσότερα λεξικά δεν έχει καμιά σχέση με την ορθότητά της.

Δεύτερον: Παραγωγική κατάληξη ουσιαστικού από ρήμα σε -εύω δεν είναι μόνο η κατάληξη -ευση (-ευσις) (που δηλώνει κυρίως την ενέργεια αλλά πολλές φορές το αποτέλεσμα της ενέργειας του ρήματος), αλλά και η κατάληξη -ευμα (που δηλώνει το αποτέλεσμα ή το αντικείμενο της ενέργειας του ρήματος). Επομένως, η λέξη διακύβευμα (= αυτό που διακυβεύεται) είναι απόλυτα ορθή λέξη, ασχέτως εάν είναι νεολογισμός ή όχι (και ποιος είπε ότι οι νεολογισμοί απαγορεύονται;) και ασχέτως της "ασχετοσύνης" ή μη αυτών που "στολίζεις" με τα λεγόμενά σου.
Ίσως σε πείσουν, από το Λεξικό του Τριανταφυλλίδη, οι "τριάδες" λέξεων:
     δημοσιεύω – δημοσίευση – δημοσίευμα
     αλιεύω – αλίευση – αλίευμα
     απομνημονεύω – απομνημόνευση – απομνημόνευμα
     αποταμιεύω – αποταμίευση – αποταμίευμα
Επομένως, η άποψή σου "Νοηματικά δεν σημαίνει τίποτα" δεν είναι ορθή...

Τρίτον: Αγνοώ ποιος είσαι (είσαι και "Χωρίς όνομα"!) και αγνοώ ποιος ή ποιοι πρωτοχρησιμοποίησαν τη λέξη διακύβευμα (και ούτε θέλω να μάθω!). Το "πάθος" όμως με το οποίο τους επιτίθεσαι, και μάλιστα με όχι τόσο ισχυρά επιχειρήματα, μάλλον εσένα "αδικεί"! Το ύφος σου, πάντως, δεν αρμόζει για τις συζητήσεις που γίνονται εδώ...


Σπύρο, λέγοντας "και τα δύο" στον τίτλο προφανώς εννοείς ότι είναι σωστά και τα δύο, οι έννοιες βέβαια δεν είναι ακριβώς οι ίδιες και χρειάζεται προσοχή στη χρήση τους:

διακύβευση: η ενέργεια του διακυβεύειν
διακύβευμα: το διακυβευόμενο


mavrodon

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 6585
  • Gender: Male
Με λίγες λέξεις, το διακύβευμα είναι του συρμού. Με λίγα λόγια οι πολιτικοί μας που το χρησιμοποιούν κατά κόρον μας (εμ)παίζουν με τους "κύβους" (ζάρια). 

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 532572
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • 102094522373850556729
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Το «διακύβευμα» ως όρος είναι στην τελευταία έκδοση του Λεξικού της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γεωργίου Μπαμπινιώτη (παρατίθεται στο πρώτο μήνυμα αν κάποιος δεν το έχει προσέξει).
« Last Edit: 28 May, 2012, 19:17:43 by spiros »

spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 532572
  • Gender: Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • 102094522373850556729
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Για κάποιο χρονικό διάστημα το αφήγημα ζευγάρωσε με την άλλη υπέροχη λέξη, το «διακύβευμα». Δεν υπήρχε περίπτωση να ακούσεις συζήτηση από όπου θα έλειπε η λέξη «διακύβευμα» - όπου και το σωστό διακύβευση. Στις προχωρημένες μορφές σκέψης μιλούσαν για το «διακύβευμα του αφηγήματος», ή το «αφήγημα του διακυβεύματος», κι όποιος δεν καταλαβαίνει δεν ξέρει πού πατά και πού πηγαίνει - τόσο το καλύτερο γι’ αυτόν.
http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathpolitics_1_18/12/2013_532792
« Last Edit: 19 Dec, 2013, 11:29:22 by spiros »

dimace

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 2061
  • Gender: Male
  • Dimitris Nawas
Χρησιμοποιείς ωραία και έξυπνα το «διακυβευόμενο», που είναι σωστό και ηχητικά μοιάζει, για όσους έχουν κόλλημα, στην άλλη ανύπαρκτη λέξη :) και είσαι κύριος. (είμαι ΦΑΝΑΤΙΚΑ υπέρ της γλωσσοπλασίας, στη λογοτεχνία και την ποίηση. Δηλαδή σε όσους θα πληρώσουν για να τη διαβάσουν και μετά θα τη κρίνουν. Με τη γλώσσα, που θα διαβάσουν τα παιδιά μας, για να μάθουν δυο γραμματάκια, ας μην παίζουμε. Αρκετά την έχουμε καταστρέψει). 
South Africa (1961-1994) presidents: Charles Swat, Jozua Naude, Jacobus Fouche, Johannes de Klerk, Nicolaas Diederichs, Marais Viljoen, Balthazar Vorster,  Pieter Botha, Chris Heunis, Frederik de Klerk.