cislunar space -> προσσελήνιο διάστημα, υποσελήνιο διάστημα

Agent Cadmus

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 2859
    • Gender:Male
  • "Put your sins in a box" whispered the voice.
Οι ορισμοί που βρίσκω αποδίδουν αυτό τον όρο περιφραστικά, ως «διάστημα μεταξύ της γης και της σελήνης» ή «διάστημα ανάμεσα στην γη και την σελήνη». Υπάρχει κανένας μονολεκτικός όρος που να αποδίδει αυτή την απόσταση;

Κάτι του τύπου «μεσοσεληνιακό διάστημα» κλπ.;
« Last Edit: 18 Dec, 2009, 14:55:27 by wings »


valeon

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 13956
    • Gender:Male
  • Κώστας Βαλεοντής <Φυσική, Tηλ/νίες, ΙΤ, Ορολογία>
Το λατινογενές πρόθημα cis- αντιστοιχεί στο ελληνικό  προσ-. Αν εφαρμόσουμε τον Αναλογικό Κανόνα της Ονοματοδοσίας ο όρος που θα προκύψει είναι:

cislunar space -> προσσελήνιο διάστημα (το διάστημα από τη Γη προς το μέρος της Σελήνης)

(Το μεσοσεληνιακό δεν αποδίδει γιατί αν το μέσο- το θεωρήσεις ότι σημαίνει μεταξύ πρέπει να πεις και μεταξύ τίνων, εδώ όμως δεν είναι «μεταξύ σεληνών», όπως το «μεταξύ άστρων» δίνει το μεσοαστρικό)



Agent Cadmus

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 2859
    • Gender:Male
  • "Put your sins in a box" whispered the voice.
Εκπληκτικό. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για τον χρόνο και την συνεργασία.

Ένα σ (προσελήνιο) όμως ή δύο (προσσελήνιο); Με βάση την εκφορά ίσως να θέλει ένα σ...

Επίσης, ως παραλλαγή ή επέκταση του όρου δεν θα μπορούσαμε να εξετάσουμε και το επίθετο που προκύπτει, δηλ. προσσεληνιακός;

Τέλος -μην το θεωρήσετε ως τίποτε άλλο από προσωπικό πειραματισμό - δεν θα μπορούσαμε να κρατήσουμε το συνθετικό μέσο-, και έχοντας κατά νου την έννοια του χώρου μεταξύ σημείων που υποδηλώνει αυτό το συνθετικό, να πούμε μεσογεωσεληνιακό διάστημα; Μου είχε περάσει και αυτή η ιδέα από το μυαλό σε κάποια φάση.
« Last Edit: 18 Dec, 2009, 00:43:33 by Agent Cadmus »


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 71010
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Δύο γιατί αλλιώς θα φαίνεται σαν να έχουμε την πρόθεση «προ».



spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 813966
    • Gender:Male
  • point d’amour

valeon

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 13956
    • Gender:Male
  • Κώστας Βαλεοντής <Φυσική, Tηλ/νίες, ΙΤ, Ορολογία>
Ένα σ (προσελήνιο) όμως ή δύο (προσσελήνιο); Με βάση την εκφορά ίσως να θέλει ένα σ...

Όπως ακριβώς το είπε η Βίκυ. Ένας άλλος πολύ γνωστός όρος είναι η προσ-σελήνωση (ανάλογο της προσ-γείωσης). Σημειωτέον ότι τα δύο σίγμα προφέρονται ως δύο!

Επίσης, ως παραλλαγή ή επέκταση του όρου δεν θα μπορούσαμε να εξετάσουμε και το επίθετο που προκύπτει, δηλ. προσσεληνιακός;

Το επίθετο προσσεληνιακός μπορεί να προκύψει με περαιτέρω παραγωγή από το προσσελήνιος και θα σημαίνει ότι αφορά/χαρακτηρίζει κάτι προσσελήνιο όπως το προσσελήνιο διάστημα. Το επίθετο προσσελήνιος όπως και τα επισελήνιος, υποσελήνιος, υπερσελήνιος, μεσοσελήνιος   σχηματίζονται ανάλογα με τα επίγειος, υπόγειος, υπέργειος και μεσόγειος (= στο εσωτερικό - στο μέσο - της χώρας, ηπειρωτικός). Στο τελευταίο υπάρχει και το παράγωγο μεσογειακός (= που ανήκει ή αναφέρεται στη Μεσόγειο θάλασσα | ο χαρακτηριστικός των μεσογείων χωρών, ηπειρωτικός - ΜΕΛ). Η δεύτερη σημασία του δηλώνει ακριβώς τον μηχανισμό που είπα παραπάνω στην αρχή της παραγράφου για το προσσεληνιακός.

Τέλος -μην το θεωρήσετε ως τίποτε άλλο από προσωπικό πειραματισμό - δεν θα μπορούσαμε να κρατήσουμε το συνθετικό μέσο-, και έχοντας κατά νου την έννοια του χώρου μεταξύ σημείων που υποδηλώνει αυτό το συνθετικό, να πούμε μεσογεωσεληνιακό διάστημα; Μου είχε περάσει και αυτή η ιδέα από το μυαλό σε κάποια φάση.

Δεν αποκλείω ότι μπορεί και να υπάρχει, αλλά δεν μπορώ να βρω έστω και ένα παράδειγμα ανάλογης εφαρμογής που να εχει στην αρχή το μεσο- και να ακολουθούν δύο άλλα συνθετικά και το μεσο- να σημαίνει μεταξύ αυτών των δύο. Ύστερα όπως είδαμε και πιο πάνω το μεσο- έχει και άλλες σημασίες εκτός από μεταξύ. Μπορεί να σημαίνει και «στο μέσο» ή «στη μέση» (μεσοκάθετος, μεσοκαλόκαιρο, μεσοκνήμιο, μεσότιτλος, ...) ή και «στα μισά / στη μισή διαδρομή» (μεσοστρατίς).


Agent Cadmus

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 2859
    • Gender:Male
  • "Put your sins in a box" whispered the voice.
Το μεσοσεληνιακός που ανάφερα πιο πριν το είχα δει σε μία μετάφραση διηγήματος επιστημονικής φαντασίας πριν απο 15+ χρόνια. Εξού και η αναφορά (αλλά έχω χάσει πλεόν το βιβλίο). Όσον αφορά το μεσογεωσεληνιακός, όπως είπα και πριν ήταν απλά μία έμπνευση βασισμένη σε αυτή την απόδοση και φυσικά δεν έχει ουσιαστικό -επιστημονικό- υπόβαθρο. Ίσως ένεκα του μεσοαστρικός που αναφέρατε και εσείς πιο πριν, αλλά καταλαβαίνω την αμφισημία που προκύπτει.

Τέλος πάντων, μη σας κουράζω περαιτέρω με τις εμπνεύσεις μου. Σας ευχαριστώ και πάλι για τον χρόνο, την διάθεση και την συνεργασία.


valeon

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 13956
    • Gender:Male
  • Κώστας Βαλεοντής <Φυσική, Tηλ/νίες, ΙΤ, Ορολογία>
Ξέρεις, Κάδμε

Έκανα δύο σκέψεις (που θα μπορούσα να τις είχα κάνει και από την αρχή...):
- πρώτον, γιατί ντε και καλά να βάλουμε και τη Γη μέσα στον όρο, αφού ούτε και ο ξενόγλωσσος όρος την περιέχει και
- δεύτερον, οι Αρχαίοι Έλληνες που ανέπτυξαν σε μεγάλο βαθμό την αστρονομία δεν μπορεί να μην είχαν αντιμετωπίσει την έννοια αυτή έστω και αν βρίσκονταν πολλούς αιώνες πριν από τη διαστημική εποχή!

Δεν έπρεπε, λοιπόν, να μείνουμε μόνο στα σημερινά λεξικά και στο Google! Βέβαια τα παλαιά λεξικά (Δημητράκος, Σταματάκος, Liddell-Scott-Jones) δεν υπάρχουν σε ηλεκτρονική μορφή τέτοια ώστε να ψάξεις π.χ. με παραγωγικές καταλήξεις ή δεύτερα συνθετικά (π.χ. το συνθετικό -σελήνιος) και να βρεις όλες τις σχετικές λέξεις, με αποτέλεσμα να θέλει πολύ χρόνο το ψάξιμο.
Εδώ, όμως, (όσο και αν κατηγορώ την αλόγιστη χρήση του :-)) με βοήθησε το Google με την εντολή define οδηγώντας με στον ορισμό:


cislunar
sublunar: situated between the earth and the moon
wordnetweb.princeton.edu/perl/webwn


τον οποίο ορισμό, όταν πήγα στη σχετική ιστοσελίδα του Wordnet , τον βρήκα γραμμένο ως εξής:


Adjective
S: (adj) sublunar, sublunary, cislunar (situated between the earth and the moon)


Δηλαδή τα sublunar, sublunary, cislunar είναι ταυτόσημα!
Από την άλλη πλευρά την αντίθετη δουλειά του cis- την κάνει το trans- και έχουμε τα translunar, translunary ως αντώνυμα. Η ίδια πηγή δίνει τον ορισμό:

Adjective
S: (adj) translunar, translunary, superlunar, superlunary (situated beyond the moon or its orbit around the earth)


Δηλαδή τα translunar, translunary, superlunar, superlunary είναι μεταξύ τους ταυτόσημα και είναι αντώνυμα των προηγουμένων!

Το ερώτημα, λοιπόν, για το τι έλεγαν οι Αρχαίοι Έλληνες απαντήθηκε με αναζήτηση, πλέον, προθημάτων/συνθετικών αντίστοιχων των λατινικών sub και super, που δεν είναι άλλα από τους ελληνικούς στενούς «συγγενείς» τους υπό και υπέρ).

Οι Αρχαίοι, λοιπόν, χρησιμοποιούσαν το επίθετο σεληνιακός (Δημητράκος, LSJ) ή και το συνώνυμο σεληνιαίος (LSJ) με τη σημασία "αυτός που ανήκει ή αναφέρεται στη Σελήνη, ο της Σελήνης". Με τη Σελήνη και την τροχιά της (ή τη σφαίρα της) ως αναφορά χρησιμοποίησαν (όπως ήταν εξάλλου φυσικό) τον προσδιορισμό "κάτω από" = υπό για ό,τι βρίσκεται κάτω από τη Σελήνη, μεταξύ Σελήνης και Γης, μέσα στη σφαίρα της Σελήνης (με κέντρο τη Γη) και τον προσδιορισμό "πάνω από" = υπέρ για ό,τι βρίσκεται πάνω από τη Σελήνη, έξω από τη σφαίρα της Σελήνης (με κέντρο τη Γη) και απέδωσαν τα επίθετα αυτά, αντίστοιχα, με τους όρους-λέξεις: υποσέληνος ή υποσελήνιος και υπερσέληνος ή υπερσελήνιος (μη σε ξενίζει το συνθετικό -σέληνος το έχουμε ακόμα και σήμερα στην πανσέληνο και στην ημισέληνο!).

Έχουμε, λοιπόν, δεδομένα ότι:
lunar -> σεληνιακός, σεληνιαίος (σήμερα μπορούμε να χρησιμοποιούμε μόνο το πρώτο)
sublunar -> υποσέληνος , υποσελήνιος (σήμερα μπορούμε να χρησιμοποιούμε μόνο το δεύτερο)
superlunar -> υπερσέληνος , υπερσελήνιος (σήμερα μπορούμε να χρησιμοποιούμε μόνο το δεύτερο)

Σήμερα, αν θέλουμε ακριβώς αντίστοιχο του cislunar μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το προσσελήνιος (με το σκεπτικό που αναπτύχθηκε στην αρχή του νήματος), κάλλιστα όμως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον παλαιότατο όρο υποσελήνιος αφού αποδίδει ακριβώς την ίδια έννοια. Επίσης, αν θέλουμε ακριβές αντίστοιχο του translunar με το ανάλογο σκεπτικό μπορούμε να οδηγηθούμε στον όρο-αντώνυμο αποσελήνιος (πέρα από τη Σελήνη, μακριά από τη Σελήνη)

Συνοψίζω, λοιπόν:
cislunar space -> προσσελήνιο διάστημα, υποσελήνιο διάστημα
sublunar space -> υποσελήνιο διάστημα, προσσελήνιο διάστημα

translunar space -> αποσελήνιο διάστημα, υπερσελήνιο διάστημα
superlunar space -> υπερσελήνιο διάστημα, αποσελήνιο διάστημα


(Τα υπόλοιπα να φύγουν από τον τίτλο γιατί δεν είναι όροι, αλλά ορισμοί που θα τους δει όποιος διαβάσει λίγο παρακάτω στο νήμα, έτσι Βίκυ; :-)



Agent Cadmus

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 2859
    • Gender:Male
  • "Put your sins in a box" whispered the voice.
Έναν όρο ζήτησα, οκτώ προέκυψαν... πολύ χαίρομαι γι'αυτό.


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 71010
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Καδμόπαιδο, αυτό ήμουν έτοιμη να πω κι εγώ και με πρόλαβες. :-)

Καλά πάμε, έτσι;


Agent Cadmus

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 2859
    • Gender:Male
  • "Put your sins in a box" whispered the voice.

 

Search Tools