Author Topic: σκούλα -> lint, fluff  (Read 8023 times)

banned8

  • Jr. Member
  • **
  • Posts: 133
  • Gender: Male
σκούλα -> lint, fluff
« on: 10 Feb, 2007, 19:03:24 »
σκούλα, σκουλί -> lint, fluff

Το θυμήθηκα εξαιτίας κάποιας συζήτησης για σκουλήκια σε άλλο νήμα. Σκούλες στο σπίτι μας στην Κρήτη λέγαμε τα μαλλάκια, τις τούφες σκόνης, μαλλιών κ.λπ. που μαζεύονται κάτω από τα έπιπλα όταν δεν σκουπίζεις συχνά. (Στις μέρες μας μαζεύω πολλές τέτοιες μέσα στον υπολογιστή μου. Που καλό θα είναι, ιδιαίτερα εμείς οι καπνιστές, να τον καθαρίζουμε συχνά, κατά προτίμηση και με σπρέι αέρα. Προχτές στο τσακ πρόλαβα να μου καεί ο επεξεργαστής, τόση σκόνη και μάκα είχε μαζέψει. Ένα κόλλημα των προγραμμάτων όμως, ένα σκούξιμο κάποιας αγγλόφωνης γιαπωνέζας όταν πήγα να ξανανάψω το μηχάνημα, και κατάλαβα ότι είχε έρθει η ώρα να κάνω φασίνα, κι ας ήταν έξι το πρωί.)

Σκούλα λοιπόν στην Κρήτη, σκουλί γενικότερα. Γράφει στο λεξικό του Πάπυρου (παρόμοιο λήμμα και στον Μπαμπ.):
σκουλ(λ)ί
το, Ν· 1. δεμάτι από λαναρισμένο λινάρι, καννάθι ή μαλλί, που είναι έτοιμο για κλώσιμο· 2. δέσμη από τυλιγμένο νήμα, κούκλα, ματσάκι· 3. σύνολο από πράγματα που έχουν δεθεί μαζί, μάτσο· 4. τρίχες τού κεφαλιού που πέφτουν άτακτα ή που δεν επιδέχονται χτένισμα, τούφα, τσουλούφι· 5. (παροιμ.) «σκουλί σκουλί το μάραθο γεμίζει η γριά τον κάλαθο»· λίγο λίγο μπορεί να αποταμιευθεί ένα σεβαστό ποσό.
[ΕΤΥΜΟΛ. < μσν. σκουλλίν < αμάρτυρο τ. *σκολλίον, υποκορ. τού σκόλλυς «τρόπος κουρέματος», με κώφωση τού -ο- σε -ου- (πρβλ. κώδων: κουδούνι)].


Και για τη θρυλούμενη προέλευση του γνωστού ονόματος Σκουλάς, γράφει σ’ αυτή τη σελίδα http://www.kritikoi.gr/main_titles/culture/thryloi/skoulas.html :

Πριν το 1821 θρυλείται ότι υπήρχε εις το χωριό Ανώγεια κάποιος χωρικός βυζαντινής ή ενετικής καταγωγής . Σε μια βαρυχειμωνιά, ο χωρικός αυτός βγήκε έξω από το χωριό και τον εβρήκε μια θύελλα και χάθηκε. Λένε πως έπεσε μέσα σε ένα τάφρο. Εκεί μέσα ζούσε ένα άγριο θηρίο τυφλό και εθήλαζε το μικρό του. Τότε ο άνθρωπος που επεινούσε, εθήλαζε από τον ένα μαστό και το θηρίο από τον άλλο.
Το μεγάλο θηρίο αισθάνθηκε ανθρώπινη παρουσία και μυρωδιά και ρώτησε το μικρό του αλλά του απάντησε αρνητικά επιμένοντας ότι πάνω από το σπήλιο ίσως να πέρασε κάποιος άνθρωπος. Μέσα στον τάφρο έμεινε ο Ανωγειανός επί 40 ημέρες και 40 νύχτες όταν τελικά κατόρθωσε να βγει στην επιφάνεια της γης.
Η μορφή του είχε πάρει αλλόκοτη μορφή, και δυο βοσκοί που έτυχε να τον δουν έφυγαν μακριά του φοβισμένοι. Το σώμα του είχε γεμίσει ολόκληρο σκούλες (σκουλιά όπως τα λένε οι Ανωγειανοί), έμοιαζαν πολύ με μακριές τρίχες προβάτου. Μια κόρη όταν τον αντίκρισε, τον λυπήθηκε και τον πήρε μαζί της. Τον αγάπησε, και τον ονόμασε Σκουλά εννοώντας ο άνθρωπος με τις πολλές σκούλες.
Του έδινε φαγητό αλατισμένο να τρώει και σιγά σιγά με την πάροδο του χρόνου άρχισαν να πέφτουν οι τρίχες. Επαντρευτήκανε και κάνανε πολλά αρσενικά παιδιά. Αυτός ήταν πια γνωστός με το όνομα Σκουλάς και τα παιδιά του Σκουλάδες. Απ’ αυτούς κατάγονται οι Σκουλάδες, μια από τις πιο αντρειωμένες οικογένειες των Ανωγείων.


Για τις άλλες, λιγότερο τοπικ(ιστικ)ές, σημασίες του σκουλιού (tuft of hair κ.λπ.), ό,τι προαιρείστε.
« Last Edit: 26 Nov, 2009, 21:08:51 by spiros »


paraskevi

  • Sr. Member
  • ****
  • Posts: 703
  • Gender: Female
σκούλα -> lint, fluff
« Reply #1 on: 10 Feb, 2007, 20:22:04 »
Όταν ήμουν η μικρή, για να μην κάνω ζημιές και αταξίες κι ό,τι άλλο κάνουν τα ατίθασα παιδάκια, η μαμά μου με απειλούσε ότι θα μου "τραβήξει το σκουλί", ή "θα μου βγάλει το σκουλί". Δεν έδωσα ποτέ σημασία επειδή καταλάβαινα ότι εννοούσε τα μαλλιά μου. Από τότε, δεν το ξανάκουσα, ούτε το είδα πουθενά. Μέχρι τώρα.
Never explain yourself to anyone. Because the person who likes you, doesn't need it, and the person who dislikes you, won't believe it.

banned8

  • Jr. Member
  • **
  • Posts: 133
  • Gender: Male
σκούλα -> lint, fluff
« Reply #2 on: 10 Feb, 2007, 20:29:12 »
Πολύ εύστοχη η παρατήρησή σου, Βίκη. Νομίζω ότι μ' αυτή ακριβώς τη σημασία και σ' αυτές ακριβώς τις εκφράσεις το έχουν ακούσει οι περισσότεροι (χωρίς να εννοώ ότι απείλησε ποτέ η μάνα μου να μου βγάλει το σκουλί.)


auditor

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 2469
  • Gender: Male
σκούλα -> lint, fluff
« Reply #3 on: 10 Feb, 2007, 20:29:42 »
Λες και ο τραγοπώγων ή πρασόφυλλο να λέγεται σκούλος γι' αυτό το λόγο. Εδώ λουλούδι και εδώ αφού ανοίξει και σποριάσει. ΄(Και είναι και νοστιμότατο. Ειδικά φέτος τα έχω τσακίσει).



« Last Edit: 10 Feb, 2007, 20:35:02 by nickel »
Nick Roussos

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66707
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
σκούλα -> lint, fluff
« Reply #4 on: 10 Feb, 2007, 20:35:53 »
(χωρίς να εννοώ ότι απείλησε ποτέ η μάνα μου να μου βγάλει το σκουλί.)

Αχχχχ... μισές δουλειές έκανε η μακαρίτισσα. :Ρ

banned8

  • Jr. Member
  • **
  • Posts: 133
  • Gender: Male
σκούλα -> lint, fluff
« Reply #5 on: 10 Feb, 2007, 20:39:06 »
Ο Γεννάδιος λέει ότι ο Τραγοπώγων ο πρασόφυλλος (Salsify ή vegetable oyster) είναι το λαγόχορτο.

Σκουλόχορτο (σκουλί + χόρτο) είναι το Πράσιον το ξενικόν (Marrubium vulgare, αγγλ. Horehound), που ονομάζεται και ασπροπρασιά, καλάνθρωπος ή μαρμαράκι.

Ό,τι και να 'ναι, από το σκουλί βγαίνει κι αυτό.


auditor

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 2469
  • Gender: Male
σκούλα -> lint, fluff
« Reply #6 on: 10 Feb, 2007, 20:42:41 »
Τα χορτοβιβλία δίνουν τραγοπώγωνα, πρασόφυλλο, λαγόχορτο και σκούλο. Το άλλο δεν το ξέρω, μμμ... τρώγεται άραγε;
Nick Roussos

NadiaF

  • ناديا فامي
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 2138
  • Gender: Female
  • Γιατί να το κρύψω; Ναι, είμαι μία φελάχα!
σκούλα -> lint, fluff
« Reply #7 on: 11 Feb, 2007, 09:52:15 »
Τι μου θύμησες, Νίκο μας... η γιαγιάκα μου -που πολύ μου λείπει- μου έλεγε όταν δεν άφηνα τα μαλλιά μου να κρέμονται στην πλάτη μου "Μάζεψε τα σκουλιά σου, γιατί θα στα κόψω και θα κλαις". Όπως και η Παρασκευή, δεν με προβλημάτισε η λέξη γιατί κι εγώ κατάλαβα ότι εννοούσε τα μαλλιά μου. Κρητικής καταγωγής η γιαγιά, όπερ και εξηγείται η χρήση της λέξης!!
Μην κοιμάσαι, είναι επικίνδυνο. Μην ξυπνήσεις, θα το μετανοιώσεις!
Nadia-Anastasia Fahmi

auditor

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 2469
  • Gender: Male
σκούλα -> lint, fluff
« Reply #8 on: 11 Feb, 2007, 10:04:13 »
Σκουλόχορτο (σκουλί + χόρτο) είναι το Πράσιον το ξενικόν (Marrubium vulgare, αγγλ. Horehound), που ονομάζεται και ασπροπρασιά, καλάνθρωπος ή μαρμαράκι.
Ό,τι και να 'ναι, από το σκουλί βγαίνει κι αυτό.

Αν κατάλαβα καλά, δεν θα σε χαλάσει να περάσει απ' το κατσαρόλι ή το πιάτο σου!
Nick Roussos