Author Topic: Άνθος Πωγωνίτης  (Read 17661 times)

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66707
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Άνθος Πωγωνίτης, Παμβώτις
« Reply #15 on: 22 Sep, 2010, 13:36:08 »


Παμβώτιδα: η λίμνη των Ιωαννίνων

Άνθος Πωγωνίτης, Παμβώτις

Στη Χρυσάνθη Ζιτσαία

Πριν γίνει το Κάστρο υπήρχες
και πριν από σένα ο ίσκιος του Δρίσκου
να χαϊδεύει την υγρή παρουσία σου.

Ο χρόνος με το κύμα σου δεν συγκρίνεται
η ιστορία στην καρδιά σου τα ίχνη της άφησε.
Τα ρίγη της Φροσύνης και τη χίμαιρα του Σκυλόσοφου
στον κόρφο σου κρατάς.

Μια χούφτα βράχια στην αγκαλιά σου
των ψαράδων τους πόθους ξυπνούν
και τα φτερά των ανέμων στάζουν ταραχή
στην ομορφιά σου.

Αν δεν ήσουν
θα μ’ έλειπε η αδερφή π’ οδήγησε
τον Μαβίλη σε μνήμης κορφή
τον Πελερέν να πλέξει με ήχους χαλί για τα πόδια σου
και τον Θρύλο να κάθεται δίπλα σου σκαλίζοντας
αιωνιότητα.

Όσοι σε γνωρίζουν
έχουν καρφώσει τη θύμηση στων βλεφάρων τα τόξα.
Μπορείς το φλοίσβο σου να κάνεις αυλό.
Δεν υπάρχει νεκροταφείο για σένα.

Από τη συλλογή Γραμμές σε καθρέφτη (1964)


Βεβαίως, αναφέρεται στην περίφημη λίμνη των Ιωαννίνων ο Άνθος Πωγωνίτης. Το ποίημα έχει λιγάκι «οικογενειακό θέμα» και αφορά τους Ηπειρώτες λογοτέχνες.

Είναι αφιερωμένο στη «δικιά» μας Χρυσάνθη Ζιτσαία που έζησε μεν στη Θεσσαλονίκη, αλλά χρωστά το λογοτεχνικό της ψευδώνυμο στην καταγωγή της από τη Ζίτσα της Ηπείρου.

Μνημονεύεται ο Λορέντζος Μαβίλης που, αν και επτανήσιος (γεννημένος στην Ιθάκη, έζησε στην Κέρκυρα), είχε στενή σχέση με την πόλη των Ιωαννίνων και σκοτώθηκε στον Α' Βαλκανικό πόλεμο στη μάχη του Δρίσκου (αναφέρεται στο ποίημα του Πωγωνίτη), κοντά στα Γιάννενα.

Επίσης μνημονεύεται ο Σκυλόσοφος, δηλαδή ο μητροπολίτης Τρίκκης Διονύσιος, που στις αρχές του 17ου αιώνα πρωτοστάτησε σε κινήματα της περιοχής κατά των Τούρκων και είχε τραγικό θάνατο (με γδαρμό) στο Κάστρο των Ιωαννίνων το 1611.

Βεβαίως, και ο Άνθος Πωγωνίτης (Βασίλης Καραφύλλης) οφείλει το λογοτεχνικό του ψευδώνυμο στην καταγωγή του από το Πωγώνι της Ηπείρου. Επισημαίνω ότι ο ποιητής ήταν αρτεργάτης και ένας από τους πρώτους σοσιαλιστές συνδικαλιστές. Έζησε πολλά χρόνια στη Θεσσαλονίκη.
« Last Edit: 17 Jun, 2017, 13:17:44 by wings »


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66707
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Άνθος Πωγωνίτης, Ομοιώματα
« Reply #16 on: 01 Feb, 2011, 15:40:59 »


Μάνος Χατζιδάκις, Η Μαριάνθη των ανέμων
(τραγούδι: Νένα Βενετσάνου / δίσκος: Οι μπαλάντες της οδού Αθηνάς (1983))


Άνθος Πωγωνίτης, Ομοιώματα

Στον Ποιητή Γιώργο Βαφόπουλο

Το αγέννητο δάκρυ σου αφήνει τη σκιά του
Από τα βλέφαρα στάζει το άγχος την παρουσία του
Κι η αβεβαιότητα γίνεται καθεστώς.

Η νύχτα παρέχει ελευθερία κινήσεων.
Το αντίτιμο ενός απλού γεύματος είναι η έκδοση του εαυτού σου.
Χωρίς λιμάνι πλεούμενο, σε τρικυμίας περιοχή.

Τα παιδικά σου όνειρα μεταβλήθηκαν σε ψιμύθια.
Κάθε απίθανη γωνία, χώρος περιπτύξεων.
Η εφημερότης είναι κανών που έγινε πίστη.

Μέσον επιστροφής δεν υπάρχει.
Η εκμηδένιση δεν σου επιτρέπει να σκέφτεσαι
Το παρελθόν που ήταν τυλιγμένο σε κορδέλες και παιχνίδια.
Οι μορφές που στάθηκαν δίπλα σου σε ημέρες σημασίας
Έχουν γίνει τέφρα στην επιπολαιότητα.

Δύναμις να σε έλξει σε χώρο αποστολής δεν υπάρχει.
Εκλεκτή των κρασπέδων καθώς είσαι
Αποταμιεύεις στιγμές καταπτώσεων
Κι έχεις κρεμάσει στο φτηνό περιδέραιο τις Δέκα Εντολές.

Όταν Μαγδαληνή γίνεις θ’ ανασαίνεις πεζοδρόμιο.
Πριν από αιώνες οι όμοιές σου είχαν δύναμη.
Κυβερνούσαν δέσμια πλήθη
Κι η ακτινοβολία τους εθέσπιζε νόμους.

Σήμερα βλέμματα οίχτου δέχεσαι.
Αύριο δεν θα υπάρχεις
Και μαζί σου θα πεθάνει ο κόσμος που σε γέννησε.

Από τη συλλογή Οπτικές γωνίες (1972)
« Last Edit: 29 Jul, 2019, 00:32:55 by wings »

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66707
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Άνθος Πωγωνίτης, Περιπτώσεις
« Reply #17 on: 03 Oct, 2013, 23:36:26 »


Διονύσης Σαββόπουλος: Βιετνάμ, γιε γιε
(τραγούδι: Διονύσης Σαββόπουλος / δίσκος: Φορτηγό (1966))


Άνθος Πωγωνίτης, Περιπτώσεις

Στη Σαϊγκόν κάνουν πυροτέχνημα τον εαυτό τους οι άνθρωποι.
Επιζητούν η τέφρα τους να καλύψει τον ήλιο.
Ανεπίτρεπτο είναι το φως.
Η δουλεία αλλάζει ενδύματα.

Ο Χάρτης του ΟΗΕ ανεμίζει τη σημαία του
σε θυρεούς πτωμάτων.
Η αυτοδιάθεσις των λαών χαμόγελο σε παρένθεση.
Χωρίς περιεχόμενο ρήσις.

Ωκεανός ατέρμονος η πείνα
Χάος απύθμενο η αθλιότης.
Νιρβάνα ο Βούδας υπόσχεται. Ειρήνη ο Χριστός.
... Σαϊγκόν!... ζωή! Χαμόγελο αγγέλων.

Από τη συλλογή Οπτικές γωνίες (1972)
« Last Edit: 17 Jun, 2017, 13:22:25 by wings »


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66707
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Άνθος Πωγωνίτης, Συνάδελφοι
« Reply #18 on: 18 Dec, 2014, 16:24:57 »
Άνθος Πωγωνίτης, Συνάδελφοι

Μάργελες ώρες, αδερφέ, και λόγια μυστικά κι απλά
στα μάτια τους οράματα και στην ψυχή τους πόθοι∙
σταγόνα ο ιδρώτας τη ζωή πλάθει μ’ ασίγαστο ρυθμό
κι ένας καημός στο σήμερα το παρελθόν τους κλώθει.

Στο νου τους έγνοιες ακριβές μη λείψει το ψωμί κι η ελιά
και μη βρεθούν τρεμάμενα παιδιά, σβηστό μαγκάλι,
χλωμής γυναίκας βλέφαρα να μη δακρύσουν και γονιού
κι έχουνε βλέμμα σκεφτικό κι ασήκωτο κεφάλι.

Πίν’ η ψυχή τους τ’ όνειρο απ’ της ελπίδας τους χυμούς
σε δίνη σάλου αταίριαστου, που νόστοι αγρύπνιες φέρνουν
κι αλλοπαρμένες στόχασες από στοργή πλημμυριστές
κάποιες φορές, σα λούλουδα, σε μια σιωπή τους γέρνουν.

Κι ως είν’ απλοί κι ανθρώπινοι στα μάτια δεν ανθεί ποτέ
θλίψη βαθιά, που γέννησαν πλήξη φριχτή κι ανία,
σαν οπτασίες λικνιστικές πάνω στη σκέψη τους γυρνούν
τ’ απλοϊκά χαμόσπιτα, που ζουν σε μι’ αγωνία.

Μα πριν αχτίδες αυγινές τα μέτωπά τους να δεχτούν
κι ήχους ν’ αφήσουν βήματα σε δρόμο φωτισμένο
— φλόγητρα, πλάσες, ζυγαριές, τα ζυμωτήρια σ’ οργασμό
κι αχνίζει ένα μοσχόβολο ψωμί, ξεροψημένο.

Από τη συλλογή Οι σκελετοί των ονείρων (1939)
« Last Edit: 17 Jun, 2017, 13:23:46 by wings »

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66707
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Άνθος Πωγωνίτης, Ωσαννά
« Reply #19 on: 29 Jul, 2019, 20:14:41 »
Άνθος Πωγωνίτης, Ωσαννά

Οργές δεν είχα... Μ’ έσερνε μια θλίψη σ’ άγνωστες γωνιές
να πίνω της οργής το θολωμένο νέκταρ
σε δίνη κρύου απόβραδου, σ’ άφωτες νύχτες βουερές
που και σκιές δεν σάλευαν στην ερημιά του δρόμου.

Παντού απλώνονταν συννεφιές και γύρω μου και μακριά
όταν κρατούσα τις νεκρές ελπίδες στην καρδιά μου
–κρίνα, που ο πάγος μάρανε σε μι’ ανοιξιάτικην αυγή
πριν των αχτίδων τ’ όραμα φορέσ’ η ευωδιά τους.

Κι όλο πληθαίναν θύμησες –σμάρι κατάλευκων πουλιών–
στης άγρυπνης λαχτάρας μου τ’ ολόγιομο ανθοκήπι
καθώς τη γύρη ετρύγησαν μελίσσι πόθων σ’ οργασμό
περίσσιο κι ασωτεύτηκεν της νιότης μου η περφάνια.

Κι ήταν οι μέρες άτονες και στείρες τόσο, που η ζωή
σε νύχτας σάλο πόντισε –πλεούμενο ρημάδι–
πριν τη δεχτούν τα μάτια μου και πριν την κλείσω στην καρδιά,
φλόγα να πλάθει τ’ όνειρο σε χιμαιρών μεθύσι.

Μ’ αργά δεν ήρθες... κι ένιωσα μες στη βαθιά μου στη σιωπή
αχούς ονείρων πο’ ’σβησαν στης αγωνίας την τέφρα
λυγμούς χαράς, σαν πέταλα ρόδων, στα χείλη μου τα υγρά
σταλιές το δάκρυ πο’ ’λουσε σ’ ώρες κρυφής ορφάνιας.

Από τη συλλογή Οι σκελετοί των ονείρων (1939)

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66707
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Άνθος Πωγωνίτης, Προδομένοι
« Reply #20 on: 29 Jul, 2019, 20:37:10 »
Άνθος Πωγωνίτης, Προδομένοι

Τους βλέπω κάθε απόβραδο με κάτι φάτσες κωμικές,
σα μεθυσμένους κι άτονους, στης αγωνίας τα ρίγη∙
σε νύχτες, που δεν έφτασαν ποτές αχτίδες αυγινές,
οράματα στα μάτια τους, που το σκοτάδι πνίγει.

Κι είναι σαν κάτι πένθιμες πομπές, σε φρίκη σκελετών,
οι λογισμοί στο πέλαγο τ’ ανώφελου χαμού τους∙
χερουβικές να ’ρχότανε κι αλλόκοσμες κι ευγενικές
μορφές χαράς, που γέννησαν τα κύτταρα του νου τους.

Στα μέτωπά τους τ’ άσαρκα, βρυσούν του ιδρώτα οι σταλιές
και πέφτουν απ’ τα μάγουλα, που χλώμιασαν οι χρόνοι,
μεταλαβιές στα χείλη τους τ’ ασάλευτα και πάντα ωχρά
σε μιαν ατάραχη σιωπή βαθιά να τ’ αυλακώνει.

Κι είν’ οι παλμοί στα στήθια τους ίδιες μακάβριες τελετές,
που την καρδιά τους ρήμαξαν οι φλόγες των ονείρων∙
στο πλαίσιο των ανέλπιδων και στείρων ημερών κρατούν
τ’ αδικημένα τους κορμιά, σε βήματα αναπήρων.

Κι όλη η ζωή τους χάνεται σε μια μιζέρια ταπεινή
κι ως έχουνε τα χέρια τους δετά, σταυρός σα να ’ναι,
σφίγγες στητές, σ’ απόμερους μπάγκους, του πάρκου ή του γιαλού
μόνο τα γκρίζα σύννεφα στα ουράνια να κοιτάνε.

Από τη συλλογή Οι σκελετοί των ονείρων (1939)


wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66707
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Άνθος Πωγωνίτης, Νικημένοι
« Reply #21 on: 29 Jul, 2019, 20:54:39 »
Άνθος Πωγωνίτης, Νικημένοι

Μίσεψ’ ο χρόνος τ’ όνειρο, μες στη ζωή τους τη θλιβή
κι αγνάντια παν οι πένθιμες ματιές τους να ποντίσουν
σε τέρμ’ αβέβαιο, στις αχτές του βραδινού Θερμαϊκού
πριν τα λαμπιόνια τις νωθρές σκιές τους να φωτίσουν.

Μες στη βαθιά τους τη σιωπή κουρνιάζ’ η τέφρα της καρδιάς
την πρώτη φλόγα, πο’ ’σβησαν πηχτές σταλιές αιμάτου∙
στο ερημικό τους χόλιασμα το χτυποκάρδι τους βραχνό
κι έδωσαν όλη τη ζωή στα χέρια του θανάτου.

Οι συλλογές τους τρέμουλες, σ’ ένα φτερούγισμ’ απαλό,
σε μύρ’ ανθών, που βλάστησαν γύρω σε κλώνια βάτων
–πεταλουδίτσες άτονες με τ’ αραχνένια του φτερά–
γύρη τρυγούν, σε θύμησες χαμένων αισθημάτων.

Πλανιέτ’ η θλίψη ανόνειρη, σ’ άπραγες ώρες ημερών
έγνοιες οχιές, που πνίξανε το γέλιο τους στο κλάμα∙
κι ως ήταν άξιοι, σε καιρούς, γίναν παλιάτσοι ταπεινοί
ρόλους να παίζουν άγραφτους στ’ ανθρώπινό τους δράμα.

Και δεν γεννούν μήτε λαλιές ψίθυρον πόθο τραγουδιού
κι ως τύλιξαν άχνες καημού τη νήπια φαντασία
γουλιές ρουφούν απόγνωσης πίκρα σ’ εκτάσεις μακρινές
και δεν βολεί για λύτρωση να κάμουν μια θυσία.

Από τη συλλογή Οι σκελετοί των ονείρων (1939)

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66707
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Άνθος Πωγωνίτης, Ψαράδες
« Reply #22 on: 29 Jul, 2019, 21:13:09 »
Άνθος Πωγωνίτης, Ψαράδες

Φαντάσματα μόχτων παλιών στα στήθια τους τ’ αναιμικά
και τη ματιά τους ρίχνουνε στα πλάτια της θαλάσσης.
Κορμιά γερτά, που χάσανε την αρμονία αισθητικά
είναι τα βράδια στον γιαλό... ’ν’ ο Ράμος κι ο Θανάσης.

Φορούν κι οι δυο μαύρα ριγέ πουκάμισα, πο’ ’χουν φθαρεί
απ’ τον καιρό, τυλίγοντας τις λιοκαμένες σάρκες
όταν οι μέρες χάνονται μες στον χειμώνα τον βαρύ
– στο κύμα του Θερμαϊκού π’ αφρόπλεαν οι βάρκες.

Νεκρή μένει στο μέτωπο νιότη θλιμμένη κι ακριβή,
φαρμάκια που την έκαψαν –η θύελλα του βαρδάρη
σε μπόρες ανεμόηχες– κι η τραμουντάνα η βουβή
τόσο π’ αφήσαν στην καρδιά για πάντα τον Γενάρη.

Ξεχνιέται το χαμόγελο στα χείλη τους πολλές φορές
νοσταλγικό κι αθόρυβο, σαν ειρωνείας γαλήνη∙
κι όπως στη θύμηση γυρνάν οι αναμάρτητες χαρές,
την απορία ο λογισμός στην έκφρασή τους χύνει.

Όμοιες σκιές, αμίλητοι λες, καρτερούν να ξαναρθεί
μι’ ολάνθιστη καλοκαιριά τα βρόμια φυρονέρια
κι ως τα σκεβρά τους μάγουλα, π’ ολότελα έχουν μαραθεί,
τα κομπολόγια παίζουνε στ’ αδύναμά τους χέρια...

Μα πριν να πάρουν άτονα τον ίδιο δρόμο ταπεινά,
κοιτούν βαθιά στο πέλαγο ένα πλοίο να μακραίνει
έτσι που σα να χαιρετούν τα ονείρατά τους τα στερνά,
που πάντα ταξιδεύουνε με μια ζωή χαμένη.

Από τη συλλογή Οι σκελετοί των ονείρων (1939)

wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 66707
  • Gender: Female
  • Vicky Papaprodromou
    • vicky.papaprodromou
    • @hellenic_wings
    • 116102296922009513407
    • hellenicwings
    • Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη
Άνθος Πωγωνίτης, Γέρμα
« Reply #23 on: 29 Jul, 2019, 21:30:48 »
Άνθος Πωγωνίτης, Γέρμα

Ξύπνησ’ ο πόνος στην καρδιά την κουρασμένη και ριγά
η σάρκα του η ανήμπορη, π’ αναπαμούς γυρεύει∙
μες σε στενούς ορίζοντες, την ατμοσφαίρα τη βαριά,
το παρελθόν τ’ αγύριστο με το παρόν παλεύει.

Παντού χαμός και μίσεψαν κάποιες ελπίδες μακρινές
κι ως καρτερούσε μι’ άνοιξη ν’ ανθίσει – ολόμοιος κρίνος–
να ’ρθουν χαρές, κατάλευκα πουλιά, ’πό χώρες τροπικές,
γέλιο κρουστό να γίνονταν στα χείλη του κι ο θρήνος.

Μα, σαν κατάρες, ήρθανε μπόρα στην μπόρα οι συφορές,
στα μάγουλα ν’ αφήνουνε του ξεπεσμού τ’ αυλάκια∙
να γίνει στάχτη η φλογερή σπίθα, στα μάτια του τα δυο
κι οι παιδιακίσιες χίμαιρες, στα γηρατειά, φαρμάκια.

Καιρός ήρθ’ αναπάντεχα ν’ αφήσει χιόνια στα μαλλιά
και μια τρεμούλα στ’ άχαρα και σκεβρωμένα χέρια.
Τα πρώτα ξεφαντώματα των αισθημάτων να κοιτά
τώρα βαθιά στις θύμησες, που φύγαν – περιστέρια.

Κι είναι τα βράδια ανόνειρα πάντα στην ίδια τη γωνιά
γερτός, σαν αγαλμάτινος, στη σιωπηλή του ανία∙
κι ως έρχεται μια πένθιμη δύση, ν’ απλώσει τα φτερά,
της μουσικής ο δάσκαλος διασχίζει την πλατεία.

Κι έτσι, στις νύχτες χάνεται, σκιά του ίδιου του εαυτού,
ανόητα κάποιες σέρνοντας ελπίδες των προσώπων
την έκφραση, που γέννησαν κούφιες στιγμές των ημερών
μιαν ειρωνεία συμβατική των αγαθών του κόπων.

Από τη συλλογή Οι σκελετοί των ονείρων (1939)