Διασώστης - κάτι σε πιο εύηχο;

Guest · 16 · 5856

  • Guest
Δεν υπάρχει κάτι πιο εύηχο;
Και τελικά, είναι σωστό;
« Last Edit: 26 Jul, 2005, 13:03:56 by spiros »


Online spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 788524
    • Gender:Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Μια χαρά μου φαίνεται το διασώστης. Δεν αναφέρεις όμως σε τι συμφραζόμενα το θέλεις. Π.χ. ένας διασώστης θα μπορούσε να είναι πυροσβέστης, άνδρας της ΕΜΑΚ, να εργάζεται σε παραλία, πισίνα, κ.ο.κ.



  • Guest
Αναφέρομαι σε ομάδες διάσωσης όπως η ΕΜΑΚ.
π.χ. "Ο διασώστης αναζητά θύματα στα συντρίμμια με το ερευνητικό ρομπότ".
Ακουσα πρώτη φορά τον όρο στην τηλεόραση όταν είχε πέσει το κτίριο της Ρικομέξ, νομίζω.
Δεν ξέρω κατά πόσο είναι νεολογισμός ή/και αν υπάρχει κάποιο συνώνυμο.


Online spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 788524
    • Gender:Male
  • point d’amour
    • spiros.doikas
    • greektranslator
    • doikas
    • lavagraph
    • Greek translator CV
Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω γιατί σε ενοχλεί το διασώστης; Μια χαρά είναι και δόκιμος όρος. Εάν έκανες κλικ στη σύνδεση παραπάνω θα έβλεπες και τη χρήση του στο Διαδίκτυο.

Δες και διασώστες της ΕΜΑΚ



  • Guest
Δεν θα έλεγα ότι με ενοχλεί ο όρος, απλά μου ξενίζει. Ισως όπως είπα επειδή δεν τον είχα ακούσει ποτέ παλιότερα από τα ΜΜΕ. Τώρα θα πεις, πολλά δεν ακούς και υπάρχουν. Οντως, συγγνώμη, μην βαράς.
Ευχαριστώ.


Offline banned8

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 132
    • Gender:Male
Προς τι το ερώτημα "κάτι σε πιο εύηχο"; Προφανώς δεν έχεις πρόβλημα με τα φωνήεντα και τα σύμφωνα, με τον ήχο της λέξης, απλώς το δικό σου αφτί δεν την έχει συνηθίσει ακόμα, δεν έχει καθιερωθεί μέσα σου. Ωστόσο, έχει περάσει στην καθημερινότητά μας και τώρα πια και στα λεξικά (π.χ. στο σχολικό του Μπαμπινιώτη).


Offline elena petelos

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 3185
    • Gender:Female
  • Qui ne dit mot consent.
Δεν θα έλεγα ότι με ενοχλεί ο όρος, απλά μου ξενίζει. Ισως όπως είπα επειδή δεν τον είχα ακούσει ποτέ παλιότερα από τα ΜΜΕ. Τώρα θα πεις, πολλά δεν ακούς και υπάρχουν. Οντως, συγγνώμη, μην βαράς.
Ευχαριστώ.


Εσύ μου λες, εγώ να δεις...

Το άκουσα στο δελτίο σχετικά με το Sea Diamond, δεν κυκλοφορούσε προ δεκαπενταετίας (δεν το είχα ακούσει ποτέ πριν, η μετοχή "σώζων" και το "σώστης"... μόνο αν το πάμε πιο... "λαϊκά" -σώστης/σώσιμο" με τα "σώνω" και "σώζω" να οδηγούν...).

Άντε να γράψεις... "ο ανδρας/η γυναίκα/το άτομο... του συνεργείου/κλιμακίου διάσωσης" τώρα που βγήκαν οι... rescue workers. :))

Ρίχνεις ένα "διασώστης" (όπως λέμε "μ'έσωσε ο Άγιος Σώστης") και καθάρισες. :)))

Για τα μοντέρνα λεξικά της νεοελληνικής που "πλέον το έχουν", δεν ξέρω. Oύτε για την καθημερινότητά μας. Στους δημοσιογράφους, ναι, σίγουρα.

http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CF%83%CF%8E%CE%B6%CF%89&dq=


Για παρηγοριά....


Όταν υπάρχει υποψία κάκωσης του αυχένα, τότε ο αεραγωγός πρέπει να ανοιχθεί μόνο με υπερέκταση της γνάθου, όπου δύο ή τρία δάκτυλα τοποθετούνται κάτω από κάθε πλευρά της άνω γνάθου και την ανυψώνουν προς τα άνω και εκτός. Eάν υπάρχει δεύτερος διασώζων, τότε αυτός πρέπει να ακινητοποιήσει την αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης.

http://www.iatrikionline.gr/deltio_49/stro22.htm



Προσεχώς... "η Παναγία η Διασώστρια"...
:))) (Παναγία η Διασώζουσα)



Ε, και... ο σώζων εαυτόν σωθήτω!


Offline banned8

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 132
    • Gender:Male
Quote
Για τα μοντέρνα λεξικά της νεοελληνικής που "πλέον το έχουν"
Ας πούμε ότι ξαναγύρισε στα λεξικά, γιατί η λέξη είναι παλιά και υπήρχε και στα παλιά λεξικά (Δημητράκο, λεξικό Πάπυρου).


Offline elena petelos

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 3185
    • Gender:Female
  • Qui ne dit mot consent.
Ας πούμε ότι ξαναγύρισε στα λεξικά, γιατί η λέξη είναι παλιά και υπήρχε και στα παλιά λεξικά (Δημητράκο, λεξικό Πάπυρου).

Nίκο, δεν αμιφσβητεί κανείς ότι η λέξη στέκει κ.λπ. κ.λπ.

Αλλά όσες καταχωρίσεις/λημματάκια και να μου βγάλεις (για το Δημητράκο, εκπλήσσομαι -στης "Πρωίας" όχι και να δω και Σταματάκου***, αν και δεν νομίζω), ακόμα και να υπήρχε η λέξη, δεν την χρησιμοποιούσαμε. Ούτε οι δημοσιογράφοι, ούτε οι κοινοί θνητοί.

Λογικό που δεν την έχει συνηθίσει το αυτάκι της Μαρίας.

Με την ίδρυση της  Ε.Μ.ΑΚ -και στη συνέχεια της Ε.Ν.ΑΚ- κυκλοφόρησε η λεξούλα. Δηλαδή, η ηλικία της ως προς τα "δόκιμος" και "περάσει καθημερινότητα" (δηλ. "περάσει ΜΜΕ") είναι "μπεμπέ". Και -in more ways than one- είναι νεολογισμός.



***btw: από Liddell & Scott, ο διασώζων τινά κ.λπ., αλλά παραπομπή σε κάποιον "Δουκάγκ(ιος;)", ο οποίος -παραδόξως;- δεν εμφανίζεται ούτε στον πίνακα συντομογραφιών ούτε στον πίνακα των συγγραφεών και των εκδόσεων στον οποίον αναφέρονται οι παραπομπές...


Offline F_idάνι

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 3077
    • Gender:Female
Μια χαρά μου ακούγεται ο διασώστης ως rescuer. Αν, τώρα, μιλάμε για σωτήρες, άλλο θέμα.


Offline elena petelos

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 3185
    • Gender:Female
  • Qui ne dit mot consent.
Μια χαρά μου ακούγεται ο διασώστης ως rescuer. Αν, τώρα, μιλάμε για σωτήρες, άλλο θέμα.

Δεν θα πιάσω το "σώζω" και το "σώνω" και τους "σωτήρες".
Αλλά μια απορία.
Όταν λες "μια χαρά μου ακούγεται ως rescuer" εννοείς "για να το αποδώσουμε το rescuer";
Ή "ως απόδοση του rescuer";
Στην πρώτη περίπτωση, δεν σε πιάνω. Είναι φανερό ότι το "διασώστης" άρχισε να χρησιμοποιείται (αυτόν τον αιώνα :)) ακριβώς εξαιτίας του rescuer.

Στην δεύτερη περίπτωση, πάλι δεν σε πιάνω.


define:rescuer
savior: a person who rescues you from harm or danger
someone who saves something from danger or violence

http://wordnet.princeton.edu/perl/webwn


(To "preserver">..."περισώστης" με προβληματίζει, επίσης...)




Offline F_idάνι

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 3077
    • Gender:Female
ΟΚ, παραδέχομαι ότι ο τρόπος σκέψης μου είναι κάπως... χαώδης [ :-} ] και εξηγούμαι:

Επειδή η Μαρία έθεσε το θέμα στο Greek monolingual, καταλαβαίνω ότι αναρωτιέται για το κατά πόσο ''στέκει'' η λέξη ''διασώστης'' στα ελληνικά, και όχι σα μετάφραση κάποιου ξενόγλωσσου όρου.

Εννοούσα, λοιπόν, ότι το γλωσσικό μου αισθητήριο δεν κατατάσσει ως ξύλινο ή ξένο τον όρο ''διασώστης'' αν πρόκειται για κάποιον που εφαρμόζει καρδιοπνευμονική ανάνηψη, πρώτες βοήθειες ή για κάποιον που ανασύρει έναν τραυματία από τον τόπο του δυστυχήματος, όμως, σε κάποιες περιπτώσεις, ίσως ταιριάζει, είναι πιο εύηχος ή επικαλύπτεται από τον πιο γενικό όρο ''σωτήρας''. Ή, ίσως, ταιριάζει καλύτερα και κάποιος άλλος όρος, ο οποίος υπαγορεύεται από τα συμφραζόμενα.

Η βιβλιοθήκη μου, ομολογουμένως, υστερεί σε σχέση με των περισσοτέρων από εσάς, και γι αυτό θα ήθελα να διευκρινίσω για ακόμη μια φορά ότι οι απόψεις μου περισσότερο εντάσσονται στην κατηγορία του μέσου αναγνώστη/ ακροατή, παρά στην κατηγορία του ειδικού.


Offline banned8

  • Jr. Member
  • **
    • Posts: 132
    • Gender:Male
Πράγματι η λέξη δημιουργήθηκε (ή ανασύρθηκε από τα λεξικά) για να μεταφράσει το rescuer, το οποίο στα λεξικά καλυπτόταν από τα: (Οδυσσέας) 1. σωτήρ, λυτρωτής, απελευθερωτής. 2. α. (από ναυάγιο) ναυαγοσώστης. β. μέλος ομάδας διασώσεως.

Λογικό το θεωρώ να προτιμήσουν μια λέξη σαν το διασώστη παρά μια μετοχή σαν τον διασώζοντα. Εκτός του ότι υπήρχε στα παλιά λεξικά (ο διασώστης), ακόμα κι αν δεν υπήρχε, δεν ενοχλεί, είναι πάνω στο πρότυπο του ναυαγοσώστη. Οπότε η απάντηση στο ερώτημα της Μαρίας «Δεν υπάρχει κάτι πιο εύηχο;» είναι όχι. Και στο ερώτημα «Και τελικά, είναι σωστό;» είναι ναι.

Το ένα ή, συχνά, και τα δύο αυτά ερωτήματα μάς προκύπτουν κάθε φορά που βρισκόμαστε αντιμέτωποι με κάποιον νεολογισμό. Αν τύχει να έχω συνηθίσει μια λέξη πριν από τον ερωτώντα, συστήνω να εφαρμόσει τη μέθοδο του καθρέφτη. Αν μου συμβαίνει εμένα, εφαρμόζω εγώ τη μέθοδο του καθρέφτη*.



* Η μέθοδος του καθρέφτη για όσους δεν τη θυμούνται: Στέκεσαι μπροστά στον καθρέφτη σου και επαναλαμβάνεις τη λέξη δέκα-είκοσι φορές μέχρι να τη συνηθίσεις. Δεν ξέρω γιατί πρέπει να το κάνεις στον καθρέφτη. Ίσως πιάνει καλύτερα σ' εμένα γιατί βαριέμαι να βλέπω τα μούτρα μου, οπότε προτιμώ να δεχτώ τη λέξη και να ξεμπερδεύω.


Offline Dr Moshe

  • Moderator
  • Jr. Member
  • *****
    • Posts: 297
    • Gender:Male
  • Shir HaShirim 8:6,7
    • Linguarium
Αγαπητοί φίλοι, διάβασα (αρκετά καθυστερημένα, ομολογώ) το ενδιαφέρον αυτό θέμα και τα αξιόλογα σημειώματα που επισυνήφθησαν. Ας μου επιτραπεί να τακτοποιήσω, κατά κάποιον τρόπο, την ιστορία τής λέξεως, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα μοιάζει τώρα πιο εύηχη... :)

Η λέξη διασώστης είναι όψιμη ελληνιστική (στον Ιουστινιανό) και ομαλά σχηματισμένη. Προήλθε με υποχωρητικό σχηματισμό (retrograde Bildung) από το ελληνιστικό επίθετο διασωστικός, κατ' αναλογίαν προς τα ένσιγμα σε -στης, -στικός (π.χ. πειραστής - πειραστικός, δανειστής - δανειστικός). Ο Δουκάγγιος είναι ο γνωστός λεξικογράφος που υπογράφει ως Carolus du Fresne, Dominus du Cange, ο οποίος το 1688 εξέδωσε το πολύτιμο Λεξικό τής Μεσαιωνικής Ελληνικής (Glossarium ad Scriptores Mediae & Infimae Graecitatis). Σε αυτό το γλωσσάριο καταχωρίζει τη λέξη διασώστης με τις σημασίες ductor, conductor "οδηγός" και αναφέρει ότι επρόκειτο για στρατιωτικό αξίωμα στην αυλή τού Κωνσταντίνου Ζ΄ Πορφυρογεννήτου.

Από τον 13ο αι. και εντεύθεν δεν συναντούμε τη λέξη εκτός λεξικών. Συνεπώς, η διαπίστωση ότι το διασώστης ανασύρθηκε από τα λεξικά ως απόδοση του αγγλ. rescuer είναι απόλυτα σωστή. Πρόκειται για κοινό φαινόμενο αναδανεισμού και είναι ευτύχημα ότι στην Ελληνική υπάρχει η δυνατότητα για ανατροφοδότηση από παλαιά, μη τετριμμένα γλωσσικά στοιχεία.

(Αγαπητέ Νίκο, ενδιαφέρουσα η μέθοδος του καθρέφτη. Σε όσους με ρωτούν, πάντως, συνιστώ και τη μέθοδο του μαγνητοφώνου. Καλή σου ημέρα).
A Reina, mi tesoro

אשׁת־חיל מי ימצא ורחק מפנינים מכרה :Mishle משׁלי  31:10
A woman of valour who can find? For her price is far above rubies (JPS)


  • Guest
Πολύ χαίρομαι που αυτό το νήμα είχε, τελικά, μια αναλυτική ανάπτυξη. Ηταν από τα πρώτα post μου (Ιούλιος 2005) και μου είχε μείνει η απορία σχετικά με το πόσο ο "διασώστης" ευσταθεί γλωσσικά. Ευχαριστώ πολύ και καλή συνέχεια σε όλους!


 

Search Tools