παικταράς ή παιχταράς; -> παιχταράς

Asdings

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 4067
    • Gender:Male
  • unte þeina ist þiudangardi jah mahts
Ολυμπιακός : Λίγες ομάδες στην Ευρώπη έχουν τέτοιο παικταρά
https://www.in.gr/2020/10/18/apopsi/olympiakos-liges-omades-stin-eyropi-exoun-tetoio-paiktara/


Όταν ο λογιοτατισμός (ή... λογιωτατισμός, όπως θα το έγραφαν οι ίδιοι οι λογιώτατοι) μπλέκεται με δημώδεις, σχεδόν αργκό, καταλήξεις, να που καταλήγει η γλώσσα: σε εκτρώματα του τύπου... "παικταράς"! Ντρέπονται να πούνε "παιχταράς", που θα ήταν η φυσική προφορά της λέξης. Εκτός αν υποθέσουμε ότι το προφέρουν [pexta'ras] και απλώς το γράφουν με ιστορική ορθογραφία. Αλλά δεν νομίζω να έχουν τόσο υψηλό γλωσσικό αισθητήριο, αυτοί που έχουνε μπερδέψει την προφορά της νεοελληνικής με την ορθογραφία της νεοελληνικής -ενώ αυτά τα δύο ΔΕΝ (πρέπει να) ταυτίζονται. Είναι οι ίδιοι που λένε το άθλιο... [tonpa'tera] (τ.έ. όχι απλώς χωρίς αφομοίωση ηχηρότητας, αλλά χωρίς ούτε καν την απόλυτα αυτόματη αφομοίωση χειλικότητας!) αντί να πούνε το ορθό [to(m)ba'tera] = τον πατέρα.
« Last Edit: 18 Oct, 2020, 15:38:38 by spiros »
In dubio pro reo


spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 813170
    • Gender:Male
  • point d’amour
Έχει πολλές ανευρέσεις όμως και από αθλητικούς ιστότοπους πράγμα που δείχνει ευρεία αποδοχή.
Εδώ βέβαια μπορούμε να προσθέσουμε και τα παιχτούρα (παικτούρα), παιχτούρας (παικτούρας), παιχτρόνι (παικτρόνι).

https://www.slang.gr/lemma/4043-paixtoura

παικταράς
άλλη μορφή του παιχταράς
https://el.wiktionary.org/wiki/%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%BA%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%82
« Last Edit: 18 Oct, 2020, 15:40:16 by spiros »



Asdings

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 4067
    • Gender:Male
  • unte þeina ist þiudangardi jah mahts
Σε μια χώρα που όλοι το παίζουν και υπερδιορθώνουν, φυσικά και θα έχει -ακόμα και αυξανόμενη- αποδοχή. Αυτό, όμως, εμένα δεν μου λέει τίποτα. Την αποδοχή τη μετράω μόνο όταν προκύπτει από το αυθόρμητο γλωσσικό αίσθημα, όχι όταν προέρχεται από εσκεμμένη αυτοδιόρθωση -άρα από ρυθμιστικές συμπεριφορές. Ακούω κάτι γλωσσικά ακρωτηριασμένους που λένε π.χ. [ton'kosta] αντί [to'(ŋ)gosta]  (= τον Κώστα), και μια φορά ρώτησα κάποιο άτομο που υποστήριζε την οπτική προφορά: "Θα έλεγες ποτέ [ga'motinpu'tanamu];" Και τότε μου είπε: "Έχεις δίκιο, δεν θα το έλεγα ποτέ... θα ακουγότανε φλώρικο!"

Το όλο ζήτημα μοιάζει με τη γνωστή ερώτηση: "Δικαιούται μια δημοκρατία να ανέχεται τον ναζισμό σε περίπτωση που η πλειοψηφία του λαού τον θέλει και διαδηλώνει υπέρ του;" Φυσικά και όχι, είναι η απάντηση. Το ίδιο και με τη γλώσσα: "Δικαιούται μια νηφάλια, αντιρυθμιστική προσέγγιση, να αποδέχεται ως ορθές γλωσσικές συμπεριφορές που είναι σαφέστατο ότι έχουν τη ρίζα τους στο ρυθμιστικό πνεύμα της καθαρεύουσας;"

Είναι αυτό που έχει πει πολύ καλύτερα από μένα ο μέγας Peter Mackridge: ότι οι Νεοέλληνες, αντί να προσαρμόζουν στη Νεοελληνική αρχαίες λέξεις, αναπαλαιώνουν τις λέξεις της Νεοελληνικής. Σχιζοφρενικό...
« Last Edit: 18 Oct, 2020, 21:10:43 by Asdings »
In dubio pro reo


spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 813170
    • Gender:Male
  • point d’amour
Από τη στιγμή που υπάρχουν και οι δύο τύποι: παίκτης/παίχτης δεν βλέπω τον λόγο να μην υπάρχουν τα παικταράς/παιχταράς. Εκτός βέβαια αν υπονοείται ότι πρέπει να καταργήσουμε και το παίκτης... και τότε θα παίζουμε εν ου παικτοίς.
« Last Edit: 18 Oct, 2020, 21:15:50 by spiros »



wings

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 70813
    • Gender:Female
  • Vicky Papaprodromou
Δεν πάει έτσι, Σπύρο, και το ξέρεις. Όταν προσθέτεις ένα επίθημα/μια κατάληξη του προφορικού λόγου, θα χρησιμοποιήσεις τη λέξη της καθομιλουμένης.


spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 813170
    • Gender:Male
  • point d’amour
-αράς
μεγεθυντική κατάληξη αρσενικών ονομάτων της Νεοελληνικής με μεγάλη παραγωγική δύναμη. Αβέβαιης ετυμολογικής προέλευσης. Πιθανώς προήλθε από ονόματα σε -άρι (πρβλ. παλληκάρι - παλληκαράς, ποδάρι - ποδαράς) ή από συμφυρμό των καταλ. -άρος και -άς ή -άρα και -άς. Κατ' άλλη άποψη, δυνατόν να προέκυψε απευθείας από μεγεθυντικά σε -άρα (πρβλ. κοιλάρα -κοιλαράς), πράγμα που δικαιολογείται για ονόματα όπως μυταράς, χειλαράς κ.ά. (π.χ. μυταράς «αυτός που έχει μυτάρα, μεγάλη μύτη» κ.ο.κ.). Από αφηρημένα ουσιαστικά ή επίθετα προήλθαν ονόματα σε -αράς, που δηλώνουν πλησμονή του πρωτοτύπου ή επίταση (πρβλ. κλέφτης -κλεφταράς, χορευτής -χορευταράς, ψεύτης -ψευταράς, δουλευτής -δουλευταράς κ.λπ.). Συχνά η κατάλ. -αράς χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει αυτόν που ασχολείται με κάτι (πρβλ. άλογο -αλογαράς), με αποτέλεσμα να προκύψουν επώνυμα από επίδραση επαγγελματικών ονομάτων, (πρβλ. λινάρι -λιναράς και επώνυμο Λιναράς, σαμάρι -σαμαράς και επώνυμο Σαμαράς). Επίσης επώνυμα σε -αράς προήλθαν και από βαπτιστικά ονόματα με μεγεθυντική ή σκωπτική σημασία, οι οποίες όμως χάθηκαν με την πάροδο του χρόνου (πρβλ. Αναγνωσταράς, Γιανναράς, Θωμαράς, Κωσταράς, Νικηταράς, Παναγιωταράς κ.ά).

Πάπυρος


Asdings

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 4067
    • Gender:Male
  • unte þeina ist þiudangardi jah mahts
Δεν πάει έτσι, Σπύρο, και το ξέρεις. Όταν προσθέτεις ένα επίθημα/μια κατάληξη του προφορικού λόγου, θα χρησιμοποιήσεις τη λέξη της καθομιλουμένης.

Αυτό ακριβώς εννοώ. Ασφαλώς και υπάρχουν εξαιρέσεις, υπό την έννοια ότι μπορούν δημώδη επιθήματα και προθήματα να συντίθενται και με λόγιες λέξεις, π.χ. αστυνομικάρα < αστυνομικός (λόγ.), ποδοσφαιριστάρα < ποδοσφαιριστής (λόγ.), προϊσταμενάρα < προϊστάμενος (λόγ.) κ.ά. Αλλά ΑΛΛΟ ΑΥΤΟ και ΑΛΛΟ να επιλέγεις να συνθέσεις δημώδη με λόγιο τύπο τη στιγμή που υπάρχει ανταγωνιστικός δημώδης τύπος. Με άλλα λόγια, αφού υπάρχει το "παίχτης", γιατί να μην πω "παιχταράς" και να πω... "παικταράς"; Το "-κτ-" θα ήταν δικαιολογημένο μόνο αν ήθελα να τονίσω κάποια ιστορική/διαχρονική διάσταση της λέξης, ή να κάνω κάποιο π.χ. ειρωνικό λογοπαίγνιο κ.ά. Στον κανονικό, ρέοντα νεοελληνικό λόγο, δεν υπάρχει ΚΑΝΕΝΑΣ ΛΟΓΟΣ να πω "παικταράς", ακριβώς όπως δεν υπάρχει λόγος να κάνω την "πεσκαντρίτσα"... "πεσκανδρίτσα" (βλ. π.χ. την ορθή άποψη εδώ: https://sarantakos.wordpress.com/2009/07/27/peskandritsa/).

Είναι σαφές ότι η άσκοπη/αδόκιμη αντικατάσταση του [xt] με τα [kt]/[xθ], του [ft] με τα [pt]/[fθ], ή του [ndr] με το [nδr] κ.λπ. προδίδουν συμπλεγματική χρήση της γλώσσας. Γιατί να πω "φθάνει πια" ενώ μπορώ κάλλιστα να πω "φτάνει πια"!!! Άλλωστε, το κλειστό /t/ ταιριάζει περισσότερο με το επίσης κλειστό και ταυτόχρονα δασύ αρχαιοελληνικό θ όπως προφερόταν στην αττική διάλεκτο. Άρα ούτε πιο... κυριλέ/αρχαίο το κάνει κάποιος με το να το παίζει γλωσσικός λιμοκοντόρος των... αστικών κέντρων.

Πρόσεξα παραπάνω, μάλιστα, στην ανάρτηση του φίλτατου Σπύρου, ότι αναφέρεται στο λεξικό ο τύπος κλεφταράς -και πολύ σωστά. Ε, το να λέει κάποιος "παικταράς" είναι σαν να λέει... "κλεπταράς". Απαίσιο, έτσι;
« Last Edit: 19 Oct, 2020, 14:18:51 by Asdings »
In dubio pro reo


spiros

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 813170
    • Gender:Male
  • point d’amour
Σωστός για το κλεπταράς. Φαίνεται να υπάρχει όμως μια διαβάθμιση του βαθμού αποδεκτότητας κατά περίπτωση. Πχ το κλέπτης τείνει να εκλείψει όποτε είναι προβληματικό και χωρίς το εξτραδάκι του.
« Last Edit: 19 Oct, 2020, 15:50:26 by spiros »


Asdings

  • Hero Member
  • *****
    • Posts: 4067
    • Gender:Male
  • unte þeina ist þiudangardi jah mahts
Σίγουρα υπάρχει διαβάθμιση, έχεις δίκιο. Ο ίδιος ο Mackridge έχει επισημάνει ότι, ακόμα και στο πλαίσιο της υπερδιόρθωσης, η τροπή χτ > κτ είναι πιο συνηθισμένη από την τροπή φτ > πτ (για όχι σαφείς λόγους... Μάλλον επειδή ήταν περισσότερες οι λέξεις με "χτ" αντί με "φτ", οπότε η πρώτη υπερδιόρθωση, σε "κτ", συνηθίστηκε από το γλωσσικό αίσθημα κάπως περισσότερο). Σε κάθε περίπτωση, πάντως, έχουμε να κάνουμε με την ίδια ακριβώς αφετηρία των φαινομένων, και με την ίδια πόζα που κρύβεται πίσω από τέτοιες μετατροπές. Υπάρχει  διαβάθμιση, ναι, αλλά αυτή οφείλεται στο πόσο συχνά ποζάρει γλωσσικά κανείς μέσω του κάθε φαινομένου, ώστε να καταλήγει -με το στανιό- να γίνεται αποδεκτό κάποια στιγμή. Για μένα είναι καταδικαστέα αμφότερα... Πιστεύω στις μεταπεριγραφικές προσεγγίσεις, οι οποίες εξετάζουν κατά πόσο η ίδια η περιγραφή μιας γλώσσας επηρεάζεται και αυτή από ρυθμιστικές παραδοχές/προκαταλήψεις.
« Last Edit: 19 Oct, 2020, 22:42:56 by Asdings »
In dubio pro reo


 

Search Tools